powered by

powered by

ANONIM ŞIRKET YÖNETIM KURULU KARARLARININ HÜKÜMSÜZLÜĞÜ THE NULLITY OF DECISIONS OF JOINT STOCK COMPANY BOARD OF DIRECTORS Hakan ŞEKER Özet: Türk Hukukunda her ne kadar tek bir başlık altında top- lanmamış olsa da hükümsüzlük halleri doktrinde yokluk, kesin ge- çersizlik (butlan) ve “iptal olarak kategorize edilmektedir. Yokluk, bir hukuki işlemin kurucu unsurlarının ve zorunlu şekil şartlarının yokluğu nedeniyle her zaman ve herkes tarafından ileri sürülebilen bir yaptırımdır ve yönetim kurulu kararlarının yokluğunun tespiti, kanunda açık bir hüküm olmamasına rağmen yokluk hali dava yolu ile ileri sürülebilir. Yönetim kurulu kararlarının kesin geçersizliği (but- lan) halleri ise kanunda açık olarak örnekleme yoluyla düzenlenmiş- tir. Tartışma konusu olan husus, yönetim kurulu kararlarının iptal yaptırımına tabi olup olmadığıdır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun istisnai haller dışında genel olarak yönetim kurulu kararlarının iptali- ne ilişkin bir düzenlemeye yer vermediği görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Yönetim Kurulu Kararları, Yokluk, Hüküm- süzlük, Geçersizlik, İptal Abstract: Although it is not gathered under a single title in Turkish Law, invalidity cases are categorized as doctrine, absen- ce, absolute invalidity (nullity) and cancellation. Nonexistence is a sanction that can be asserted at any time and by anyone due to the nonexistence of the constituent elements and mandatory form re- quirements of a legal transaction and the nonexistence of board of directors decisions may be put forward by case, even though there is no explicit provision in the law. The absolute invalidity of the de- cisions of the board of directors is regulated by explicit sampling in the law. The subject of discussion is whether the decisions of the board of directors are subject to cancellation sanctions. It is seen that the Turkish Commercial Code No. 6102 does not include any re- gulation regarding the cancellation of the resolutions of the board of directors in general, except in exceptional cases. Keywords: Board of Managers Resolution, Nonexistence, Inva- lidity, Nullity, Rescission * Erzurum Uzundere Kaymakamı, Dicle Üniversitesi Özel Hukuk Anabilim Dalı Yüksek Lisans Öğrencisi, hukukseker@gmail.com, ORCİD:0000-0001-9070-1836, Makalenin Gönderim Tarihi: 06.11.2019, Kabul Tarihi: 06.11.2019 * 210Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü GİRİŞ Ticaret hayatının en önemli aktörlerinden biri olan anonim şirket- ler, sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnız malvarlığıyla sorumlu bulunan şirketlerdir. Anonim şirketlerin kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç ve konular için ku- rulmaları mümkündür (TTK m. 331). 1 Yönetim kurulu, anonim şirke- tin yönetim ve temsil organıdır (TTK m. 365). Yönetim kurulu, şirket adına iş ve işlemlerde bulunarak şirketi hak ve borç sahibi yapar. 2 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 359’uncu maddesine göre; anonim şir- kette, esas sözleşmeyle atanmış veya genel kurul tarafından seçilmiş gerçek ya da tüzel kişiliğe sahip bir ya da daha fazla kişiden oluşan bir yönetim kurulu bulunur. 3 Hukuk düzeni belirli şartları gerçekleştirmiş olan işlemlerin geçer- li olduğunu kabul eder. Bir yönetim kurulu kararının var olabilmesi için, yönetim kurulunun toplantı yapması ve karar alması gerekir. Yö- netim kurulunun aldığı kararlar, şirket adına yapılacak hukuki iş ve işlemlerin dayanağını oluşturmaktadır. 4 Anonim şirketlerin zorunlu yönetim kurulunun aldığı kararların hükümsüzlüğü konusu, öğretide tartışılmakta ve değişik görüşler or- taya çıkmaktadır. Bir hukuki işlem, yöneldiği hukuki sonuçları meydana getirebilme gücünden yoksun olduğu veya bırakılabildiği takdirde ortaya çıkan sonuç hükümsüzlüktür. 5 Hükümsüzlük kavramı, üç farklı yaptırımı 1 6762 sayılı Mülga Ticaret Kanunu (ETK) m. 271’de şirket mevzusunun sınırla- rının, ana sözleşmede açıkça gösterilmiş olması şartı aranmıştı. Bu hüküm 6102 sayılı TTK’ya aktarılmamıştır. Çünkü ETK’nın kabul ettiği “Ultra Vires” teorisine (ETK m. 137, 321) TTK’da yer verilmemiştir. Ultra vires teorisine göre tüzel kişinin ehliyeti; statüsünde (tüzük, şirket sözleşmesi) gösterilen amaçla sınırlıdır. Kural olarak, bu amaç içinde yapılan işlemler tüzel kişiyi bağlar. Ancak amaç dışında yapılan, yani amacı aşan işlemler ultra vires sayılır ve tüzel kişiyi bağlamaz. Ultra vires teorisi hakkında ayrıntılı bilgi için bkz: Teoman Akünal, Türk Medeni Hu- kukunda Tüzel Kişiler, 2.b., Beta, İstanbul, 1995. 2 Mehmet Bahtiyar, Ortaklıklar Hukuku, 7.b., Beta, İstanbul, 2012. 3 Yasa profesyonel olarak yöneticiliği gaye edinmiş, paydaş olmayan tüzel kişilik- lerin de yönetim kurulunda görev almasını amaçlamıştır (Ender Dedeağaç, &, Oğuzhan Sapan, Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu ve Sorumluluğu, Ankara Barosu Başkanlığı, 2013, s.10). 4 Oğuz İmregün, Anonim Ortaklıklar, 4. baskı, Yasa Yayınları, İstanbul, 1989, s. 214. 5 Nevzat Koç, ”Türk Medeni Hukukunda ve Roma Hukukunda Hükümsüzlük 211TBB Dergisi 2020 (149)   Hakan ŞEKER içermektedir. Bunlar sırasıyla; yokluk, geçersizlik (butlan) ve iptal edi- lebilirlik olarak sayılabilir. Ancak hükümsüzlük kavramın içeriği tar- tışmalıdır. Şöyle ki: hukukumuzda hükümsüzlük halleri tek bir başlık altında toplanmamış sadece belirli maddelerde hükümsüzlük halle- rinden bahsedilmiştir (Ör. MK m. 23, 119; TBK m. 12, 17, 27, 28, 30, 36, 37, 39, 46; TTK m. 391, 447). 6 Ayrıca hem kanun koyucu hem de bazı yazarlar, yokluk halini ayrı bir başlık altında ele almakta, geçersizlik (butlan) kavramlarını ise hükümsüzlük kavramı ile eşanlamlı olarak kullanmaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ise hükümsüzlük hal- lerini yokluk ve butlan olarak iki alt başlık altında incelenmektedir. 7 Bu makalede yönetim kurulunun almış olduğu kararlarının hü- kümsüzlüğü konusu; yokluk, geçersizlik (butlan) ve iptal başlıkları altında güncel mevzuat çerçevesinde, doktrin ve yargı kararları ince- lenecektir. I. YOK HÜKMÜNDE YÖNETİM KURULU KARARLARI Yokluk, bir hukuki işlemin kurucu nitelikteki unsurlarının bulun- maması sebebiyle işlemin hiç kurulmamış olması olarak tanımlana- bilir. 8 Diğer bir ifade ile yokluk hukuki işlemin kurucu unsurlarının olmaması halinde işlemin hiç doğmamış sayılmasıdır. 9 Şu hâlde bir hukuki işlemin varlığından söz edilebilmesi için işlemin kurucu un- surlarının mevcut olması gerekir. Kurucu unsurlardaki eksiklik işlemi yoklukla malul kılar. 10 Yönetim kurulu kararının oluşabilmesi için iki kurucu unsura ih- tiyaç vardır. Bunlar; yönetim kurulu toplantısının yapılması ve yöne- tim kurulu üyelerinin bu toplantıda karar almasıdır. 11 TTK’da yönetim (=Butlan)”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C2/S2 (1981), s. 128. 6 M. Kemal Oğuzman, &, Turgut Öz, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 2017, s. 174. 7 Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2013/11-1048, K. 2014/430, T. 2.4.2014, http:// www.kazanci.com 8 Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 15. bası, Ankara, Yetkin Yayınevi, 2013, s. 331. 9 Mehmet Ayan, Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, 7. bası, Mimoza Basım, Konya, 2012, s. 94. 10 Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1-1281, K. 2018/35,T. 17.1.2018. Bkz: http://www.kazanci.com 11 Korkut Özkorkut, Anonim Ortaklıklarda Yönetim Kurulu Kararlarının İptali, Ser- maye Piyasası Kurulu, Yayın no:41, Ankara, 1996, s. 36. 212Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü kurulu toplantıları; klasik usulde fiziki ortamda yeter sayıda üyenin bir araya gelmesi şeklinde yapılması mümkün olduğu gibi, yönetim kurulunun toplantı yapmaksızın karar alması (m. 390/4) veya elekt- ronik ortamda sanal toplantı (m. 1527/1) şeklinde yapılması da müm- kündür. Buna göre anonim ortaklık yönetim kurulu için üç tür toplantı şekli öngörülmüştür. Bu iki kurucu unsurdaki bir eksiklik olması halinde yönetim kuru- lu kararını yok hükmünde olacaktır. Yok hükmünde kararlara örnek olarak; • Yetkili olmayan kişi tarafından çağrı yapılması, 12 ◊ Yönetim kurulunu toplantıya başkan, yokluğunda ise vekili çağırır. Üyelerden herhangi biri de başkandan yönetim kuru- lunu toplantıya çağırmasını yazılı olarak talep edebilir. 13 • Çağrıda toplantı yer ve/veya saatinin yazılmamış olması hali, 14 ◊ Yönetim kurulunun toplanma yer ve zamanı veya toplanma aralığına ilişkin olarak kanunda bir düzenleme yapılmamıştır. • Yönetim kurulu üyesi olmayan kişiler tarafından karar alınması, • Kanunda öngörülen asgari toplantı ve karar yeter sayılarına aykırı karar alınması, 15 ◊ Kanun ana sözleşmede aksine ağırlaştırıcı bir hüküm bulun- madığı takdirde, yönetim kurulunun üye tamsayısının çoğun- luğuyla toplanabileceğini açıkça hükme bağlamıştır (TTK m. 390/1). Ana sözleşmede aksine bir düzenleme bulunmadığı takdirde yönetim kurulu kararları toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğuyla alınır (TTK m. 390/1). Yönetim kurulu toplantılarında her üyenin bir oy hakkı bu- lunmaktadır. Toplantıda çekimser oy kullanılıp kullanılama- yacağına ilişkin bir düzenlemeye kanunda yer verilmemiştir. 12 Zafer Saka, Anonim Ortaklıklarda Genel Kurul, Vedat Yayıncılık, İstanbul, 2004, s. 230. 13 Ünal Tekinalp, Yeni Anonim ve Limited Ortaklıklar Hukuku ile Tek Kişi Ortaklı- ğının Esasları, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2012, s. 147. 14 Saka, s. 230. 15 Hasan Pulaşlı, “Anonim Şirket Genel Kurul Kararlarının Sakatlığı ve Müeyyidesi” GÜHFD, C. 17. S. 1-2, 2013, s. 892. 213TBB Dergisi 2020 (149)   Hakan ŞEKER Öğretide kanuni bir yasak söz konusu olmadığı için çekimser oy kullanılabileceği, ancak bu oyların karar nisabı açısından olumsuz sayılması gerektiği ileri sürülmektedir. 16 Yönetim kurulu üyelerinin karar alma bakımından birbirlerine karşı üstünlükleri yoktur. Dolayısıyla oylar eşit olduğu takdirde o konu gelecek toplantıya bırakılır. İkinci toplantıda da eşitlik olursa söz konusu öneri reddedilmiş sayılır (TTK m. 390/1). Yokluk durumunda işlemin baştan itibaren hiç varlık gösterme- diği ifade edilmekle birlikte, yokluk halinin bir dava yoluyla mı tes- pit edilmesi yoksa zaten yok olması nedeniyle ayrıca bir davaya gerek olmadığı yönünde öğretide tartışmalar süregelmektedir. 6102 sayılı TTK’da Genel Kurul Kararlarının butlanı ve iptali düzenlenmiştir an- cak yokluk konusunda özel bir hüküm getirilmediğinden yokluk yap- tırımına ilişkin genel hükümler uygulama alanı bulmaktadır. 17 Bazı yazarlar, yok sayılan bir işlem için dava açmaya gerek olma- dığını ileri sürmekte, 18 bazı yazarlar ise yokluk halinin bir tespit davası ile hükme bağlanması gerektiğini savunmaktadır. 19 Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre; yok sayılan işlem, şeklen dahi meydana gelme- diğinden bunu ileri sürme konusunda hukuki menfaati bulunan her- kes tarafından her zaman ileri sürülebilir ve tespit ettirilebilir, hâkim tarafından da re’sen tespit edileceği ifade edilmiştir. 20 Yine Yargıtay kararlarında ise kararın yürütülmesinin geri bırakılması kenar başlıklı TTK m. 449 hükmünü göz önüne alarak yokluk durumlarına karşı da yürütmenin durdurulması kararının istenebileceği ayrıca belirtilmiş- tir. 21 Diğer bir ifade ile yargı yokluk durumunun davaya konu olabile- ceğini ifade etmektedir. 16 Orhan Nuri Çevik, Uygulamada Şirketler Hukuku, 3. baskı, Yetkin Yayınları, An- kara, 2002, s. 504. 17 Korkut, s. 35. 18 Ayan, s. 94. 19 Mustafa Çeker, 6012 Sayılı Türk Ticaret Kanununa Göre Ticaret Hukuku, Adana, 2011, s. 466. 20 Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2013/11-1048, K.2014/430, T. 2.4. 2014. Bkz: http://www.kazanci.com 21 Yargıtay 11. HD, E. 2013/12418, K. 2013/16148, T. 19.9.2013 sayılı kararında; genel kurul kararının yokluğunun tespitine ilişkin davada yürütmenin geriye bırakıla- cağına ilişkin karar verilebileceğine hükmetmiştir. Bkz: http://www.kazanci.com 214Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü II. GEÇERSİZ (BATIL) YÖNETİM KURULU KARARLARI Butlanı tanımlayacak olursak; bir hukuki işlemin kurucu unsurla- rının tam olmasına karşın, geçerlilik unsurlarının olmaması veya eksik olması halinde, söz konusu hukuki işlem ya ölü doğmuştur ya da sa- kat bir hukuki işlemdir. 22 Butlan, yapılan hukuki işlemlerin hukuk dü- zeni tarafından öngörülen geçerlilik şartlarını taşımamasından dolayı başlangıçtan itibaren hüküm ve sonuç doğurmamasını ve söz konusu işlemlerin yeniden canlandırılmasındaki imkânsızlığı ifade eder. Kısa- ca butlana sebep olan haller işlemin kurucu şartlarına ilişkin olmayıp sadece geçerlilik şartlarıyla ilgilidir. Genel hükümlere baktığımızda; yönetim kurulu kararlarının şek- len mevcut olmasına karşın içerik bakımından imkânsız, kanunun em- redici hükümlerine, ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına aykırı olması, bu kararların butlanına yol açar (TBK m. 27/1). 23 Genel hükümlerin yanı sıra ayrıca TTK m. 391’de butlan sebepleri örnekleme yoluyla şu şekilde ifade edilmiştir: • Eşit işlem ilkesine aykırı olan, ◊ Doktrinde temel hukuk ilkesi olarak kabul edilen eşit işlem ilkesi, Ticaret Kanunu’nun 391. maddesinde açık olarak kabul edilmiştir. Eşit işlem ilkesine göre; eşit şartlar altında bulu- nan pay sahipleri eşit işleme tabi tutulacaktır (TTK m. 357). Kanunun gerekçesinde eşit işlem ilkesine aykırı olan yönetim kurulu kararlarının batıl olduğunun tespitinin mahkemeden istenebileceği açıkça belirtilmiştir. İsviçre ve Almanya’nın ilgili kanunlarında eşit işlem ilkesine 22 Burcu Kalkan, Türk Hukukunda Gabin, İstanbul, 2004, s. 137. 23 Yargıtay 11. HD, E. 2017/495, K. 2019/56, T. 07.01.2019 sayılı kararında; “Murisin alzheimer hastalığına yakalandığı ve anılan hastalığın murisin fiil ehliyetini or- tadan kaldırdığı, murisin hastalığı ile ilgili ceza soruşturması kapsamında Adli Tıp Kurumu raporu istenildiği ve anılan raporun sonucunun beklenmesi talep edilmiştir. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi bu kararı beklemeden sadece dosya- da mevcut rapor ve reçetelerden de murisin fiil ehliyetinin bulunmadığı sonucu- na varılamayacağını vurgulayarak, bu husustaki davacı delilleri toplanmaksızın dosyada mevcut reçete ve raporların dikkate alınması suretiyle karar vermesi ile anılan hastalık nedeniyle yönetim kurulu karar tarihinde hak ve fiil ehliyetini kay- bettiğinin tespiti, dava konusu yönetim kurulu kararlarının geçersizliği sonucunu doğuracağından Bölge Adliye Mahkemesinin verdiği karar doğru görülmemiş”, bozmayı gerektirdiğine hükmetmiştir. Bkz: http://www.kazanci.com 215TBB Dergisi 2020 (149)   Hakan ŞEKER aykırı bir yönetim kurulu kararının batıl olacağına yönelik bir hüküm bulunmaktadır. 24 Kanun koyucunun aynı ihlal sebebiyle, genel kurul kararları için eşit işlem ilkesine aykırılığın yaptırımını iptal edilebilirlik olarak kabul ederken, yönetim kurulu tarafından pay sahiplerine karşı eşit işlem il- kesine aykırı davranılmasının hukuki sonucunun butlan olarak kabul etmesini doktrin hukuk güvenliği açısından sakıncalı bulunmaktadır. 25 • Anonim şirketin temel yapısına uymayan veya sermayenin ko- runması ilkesini gözetmeyen, ◊ Anonim şirketin tanımına, pay sahiplerinin hakları ve borç- ları düzenine ve organsal yapısına aykırı olan kararlar temel yapıya aykırı kabul edilmektedir. 26 Temel yapı ile kastedilen, anonim şirketi taşıyan ana kolonlardır. Bütün pay sahipleri için bilânço açıklarını kapatmak amacıyla 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu’nun 31’inci maddesinde ol- duğu gibi ek ödeme yükümü getiren bir yönetim kurulu ka- rarı anonim şirketin temel yapısının bir tanımlayıcı ögesi olan pay sahiplerinin sınırlı sorumluluğu ilkesine aykırıdır (TTK m. 391’in gerekçesi). Bir üçüncü kişinin meselâ büyük kredi veren bir bankanın pay sahibine eş (temettü, tasfiye payı, ge- 24 Abuzer Kendigelen, Türk Ticaret Kanunu: Değişiklikler, Yenilikler ve İlk Tespit- ler, İstanbul: XII Levha, 2012. s. 279. 25 Moroğlu, Erdoğan, Anonim Ortaklıkta Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü, 5. baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2009, s. 187. 26 Yargıtay 11. HD, E. 2015/15026, K. 2017/2343, T. 24.4.2017 sayılı kararında; “Mah- kemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davaya konu yönetim kurulu kararının mali ve hukuki dayanağının olmadığı, söz konusu kararların hayatın olağan akışına aykırı olduğu, gerçek bir borç ilişkisine dayan- mayan, pay sahibi şirketlerin davalı Şirkete olan borcunu sıfırlamaya yönelik ve aynı zamanda söz konusu pay sahibi şirketler lehine eşit işlem ilkesine aykırı ka- rarlar olduğu, bu bakımdan söz konusu kararların, dürüstlük kuralı ve eşit işlem ilkesine aykırı bulunduğu, yönetim kurulu kararında ticari defterlere işlenmesine karar verilen zararların ödenmesi halinde şirket öz kaynağının yarısına yakını- nı yitirmiş olacağının tespit edildiği, bu durumda anılan kararların sermayenin korunması ilkesine de aykırı görüldüğü gerekçesiyle davanın kabulüyle davalı şirketin yönetim kurulunun 24.09.2013 tarih ve 2013/11 numaralı kararının (1. 2. ve 3. bentlerden oluşan) TTK’nın 391. maddesi uyarınca batıl yönetim kurulu kararı niteliğinde olduğunun tespitine ve yönetim kurulu kararının uygulanması- nın kararın kesinleşmesine kadar tedbiren durdurulmasına” karar vermiştir. Bkz: http://www.kazanci.com 216Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü nel kurula katılma gibi) haklarla donatılması veya yönetim kurulu kararlarında ona veto hakkı tanınması temel haklar düzenine; üye olmayan bir kişinin yönetim kurulunda üye haklarına sahip kılınması, organsal yapıya aykırıdır ve netice- de hükümsüzdür. 27 • Pay sahiplerinin, özellikle vazgeçilmez nitelikteki haklarını ihlal eden veya bunların kullanılmalarını kısıtlayan ya da güçleştiren, ◊ Pay sahibinin genel kurula katılma, asgari oy, dava ve kanun- dan doğan vazgeçilmez nitelikteki haklarını sınırlandıran veya ortadan kaldıran yönetim kurulu kararları geçersizdir. • Diğer organların devredilemez yetkilerine giren ve bu yetkilerin devrine ilişkin kararlar batıldır. 28 Yönetim kurulu kararlarının butlanla sakat olduğunun tespit edil- mesi, yönetim kurulu kararının alındığı tarihten itibaren geçersiz sa- yılması ve bu karara dayanılarak yapılan işlem ve uygulamaların da kural olarak geriye etkili olarak geçersiz olması sonucunu doğurur. 29 Böyle bir yönetim kurulu kararı, ne ortaklığa ne pay sahiplerine ne de 27 Yargıtay 11. HD, E. 2015/3129, K. 2016/804, T. 26.1.2016 sayılı kararında; “anonim şirketlerde yönetim kurulunu toplantıya davet yetkisinin açıkça yönetim kurulu başkanına verildiği, bu yetkinin emredici nitelikte olduğu, somut olayda butlanla sakat olduğu belirtilen kararların alındığı yönetim kurulu toplantılarının ise yö- netim kurulu başkanının daveti üzerine değil, toplantıya davet yetkisi olmayan üyelerin daveti üzerine yapıldığı, bu hususun anonim şirketin temel yapısına uy- madığı ve TTK’nın 391/1-b maddesi uyarınca alınan bu yönetim kurulu kararla- rının butlanı sonucunu doğurduğu, iptali istenilen genel kurul toplantısının da butlanla sakat yönetim kurulu kararına dayalı olarak yapıldığı, ayrıca bu toplantı- da alınan şirketin tasfiyesine dair kararın sermayenin en az %75’ini oluşturan pay sahiplerinin onayı ile alınmadığı, karar nisabının sağlanmadığı, dolayısıyla ge- nel kurul toplantısında alınan kararın da yoklukla malul bulunduğu gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların kabulüne, davalı şirketin 11.4.2013, 7.5.2013, 4.6.2013 ve 29.8.2013 tarihli yönetim kurulunda alınan kararlar ile 24.9.2013 tarihli genel ku- rulda alınan şirketin tasfiyesine kararın yok hükmünde olduklarının tespitine” karar verilmiştir. Bkz: http://www.kazanci.com 28 Yargıtay 11. HD, E. 2016/6239, K. 2016/9154, T. 28.11.2016 sayılı kararında; “Mah- kemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı şirketin, genel kurulun devredilerek yetkileri kapsamında olan konularda yöne- tim kurulundan karar alındığı gerekçesiyle davanın kabulüyle… yönetim kurulu kararının butlanının tespitine” karar verilmiştir. Bkz: http://www.kazanci.com 29 H. Güzin Üçışık, Türk Hukuku’nda Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Sakatlığı Konusunda Getirilen Düzenlemelerin Değerlendirilmesi, Finansal Araş- tırmalar ve Çalışmalar Dergisi, C.3, S.5, 2011, s. 57. 217TBB Dergisi 2020 (149)   Hakan ŞEKER alacaklılara karşı hüküm ifade eder. Belli bir süreye tabi olmaksızın her zaman geçersizliği ileri sürülebilir. 30 Yokluk ve butlan durumlarının ortak özelliklerine değinecek olur- sak; yoklukla veya kesin hükümsüzlükle sakat olan yönetim kurulu ka- rarı aleyhine tespit davası açılabilir veya bu hususlar def’i yoluyla ileri sürülebilir. 31 Bu davayı her ilgilinin açabileceği savunulmaktadır. 32 , 33 Yokluk ve butlan mahkeme tarafından re’sen göz önünde bulunduru- lacaktır. 34 Doktrinde bazı yazarlar tarafından yokluk ile butlanın sonuçları değil, sebepleri bakımından farklılık bulunduğu ifade edilmektedir. 35 Butlanın ileri sürülmesi bazı durumlarda MK m. 2 hükmüne aykırılık oluşturabilir. Oysa yokluk durumunun ileri sürülmesi dürüstlük ku- ralına aykırılık teşkil ettiği gerekçesiyle engellenemez. 36 , 37 3. İPTAL EDİLEBİLİR YÖNETİM KURULU KARARLARI İptal edilebilir kararlar, mahkeme kararı ile geçersizlikleri tespit edilene kadar hukuk dünyasında sonuç doğurmaya devam ederler. 38 Ancak, mahkeme kararı ile ilgili karar iptal edildiği anda karar geçmi- şe etkili olarak ortadan kalkar. 39 30 Üçışık, s. 57. 31 Ersin Çamoğlu, Anonim Ortaklık Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumlulu- ğu, 3. baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2009, s. 83. 32 Moroğlu, 2009, s. 182. 33 Anonim ortaklık yönetim kurulunun verdiği kararların yok veya batıl olduğu- nun tespiti için dava açılabilir; Yargıtay 11. HD, E. 1988/3414, K. 1989/2605, T. 26.01.1989 sayılı karar. Bkz: http://www.kazanci.com 34 Yargıtay’ın 1998 tarihinde vermiş olduğu bir kararında belirttiği gibi “dava ko- nusu yönetim kurulu kararının alınmasında toplantı ve karar nisabının oluşup oluşmadığı bu yönden geçerli bir karar bulunup bulunmadığı re’sen araştırılmalı ve sonucu çerçevesinde bir karar verilmelidir”. Yargıtay 11. HD, E. 1997/8425, K. 1998/980, T. 19.02.1998. Bkz: http://www.kazanci.com 35 Fatih Bilgili, &, Ertan Demirkapı, Şirketler Hukuku, 2. bası, 2012, s.190. 36 Üçışık, s. 58. 37 “Yasa ve ana sözleşmenin öngördüğü yetersayılar sağlanmadan toplantı şeklen yapılmış olsa dahi toplantıda alınan kararlar yoklukla maluldür. Davacıların kötü niyetli olmaları ve toplantılara katılmamaları bu kararlara geçerlilik kazandır- maz”, Yargıtay 11. HD, 15.10.1993, 4885/6526; Eriş, 1995, s. 271. Ancak İmregün ise üyelerin sırf toplantı yetersayısı oluşmaması amacıyla toplantıya katılmaması gibi bazı durumlarda MK m. 2 hükmünün dikkate alınması gerektiğini savun- maktadır; İmregün, 2001, s. 289. 38 Korkut, s. 44. 39 Güzin Üçışık, Aydın Çelik, Anonim Ortaklıklar Hukuku I cilt, Ankara 2013, s. 362. 218Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü Yönetim kurulu kararlarının iptali konusu öğretide en çok tartışı- lan konuların başında gelmektedir. 40 Eski TTK döneminde, yönetim kurulu kararlarının iptali konusun- da öğretide genel olarak kabul gören yaklaşım yönetim kurulu karar- larının iptalinin mümkün olmadığı şeklindeydi. 41 Ancak; 2499 sayılı mülga SPK m.12/VI hükmü uyarınca belirli koşullarda yönetim kuru- lu kararlarının iptali öngörülmüştü. 42 Ayrıca 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m. 16 hükmüne göre; yönetim kurulunun ortaklıktan çıkarma kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açıla- bilmesi mümkün kılınmıştır. Bununla birlikte her iki hükmün de istis- nai nitelikli olduğu savunulmuştur. 43 Bazı yazarlar ise; yönetim kurulu kararlarını da iptal müessesesine tabi olması gerektiği ve bu konuda yasal boşluk olduğu yönünde düşünceler öne sürmüştür. Örneğin, Ça- moğlu, bu konuda bir yasal boşluk olduğunu ve ilk imkânda bunun doldurulması gerektiğini ifade etmiştir. 44 6102 sayılı TTK yönetim kurulu kararlarını düzenleyen m. 390- 391. maddelerinde yönetim kurulu kararlarının iptaline ilişkin açık bir hükme yer vermemiştir. 45 Esasen TTK m. 391 gerekçesinde yer alan ilk ifade “yönetim kurulu kararları iptal edilemez” şeklindedir. 46 Dolayısıyla kanun koyucu yönetim kurulu kararlarının iptale tabi olmadığını ilke olarak kabul etmiştir. Ancak, TTK iki farklı hüküm ile yönetim kurulu kararlarının ip- taline imkân tanıyan düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemeler, TTK m. 192/II ve m. 460/V hükümleridir. Bunları sıra ile inceleyecek olursak; 40 Moroğlu, Erdoğan, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre Anonim Ortaklıkta Genel Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü, 6. baskı, İstanbul, 2012, s. 180-181. 41 Moroğlu, 2012, s. 180-181. 42 Eski SPK m.12/VI: “Yönetim kurulunun bu maddedeki esaslar çerçevesinde al- dığı kararlar aleyhine, Türk Ticaret Kanununun 381 inci maddesinin birinci fıkra- sında sayılan hallerde yönetim kurulu üyeleri, denetçiler veya hakları ihlal edilen pay sahipleri, kararın ilanından itibaren otuz gün içinde anonim ortaklık merke- zinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde iptal davası açabilirler”. 43 Moroğlu, 2012, s. 189. 44 Reha Poroy, &, Ünal Tekinalp, &, Ersin Çamoğlu, Ortaklıklar ve Kooperatif Hu- kuku, Vedat Kitapçılık, 12. baskı, İstanbul, 2010, s. 271. 45 Pulaşlı, s. 611. 46 ‘‘Anonim şirket ortaklarına yönetim kurulu kararlarına karşı iptal davası yönelte- bilme hakkı bahşedilmediğini de ifade etmek gerekir’’ (Hediye Bahar Sayın, Pay Sahiplerinin Haklarının Korunması Kapsamında Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı, Oniki Levha Yayınları, İstanbul 2017, s. 155 vd). 219TBB Dergisi 2020 (149)   Hakan ŞEKER • TTK m. 192/2’de “birleşme, bölünme ve tür değiştirme kararına olumlu oy vermemiş ve bunu tutanağa geçirmiş bulunan katılımcı şirket ortakla- rının, kararın TTSG’de ilanından itibaren iki ay içinde iptal davası açabi- lecekleri” hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla, TTK birleşme, bölünme ve tür değiştirmeye ilişkin yönetim kurulu kararları aleyhine iptal davası açılabileceği açıkça öngörmüştür. ◊ Ancak mezkûr maddenin lafzına bakıldığında açıkça görüle- bileceği gibi, sadece yapısal değişikliğe ilişkin kararlar iptal davasına konu edilebilir. Yani yapısal değişikliğin yapılması için gerekli olan birleşme raporu bölünme raporu ile tür değiş- tirme planı gibi hukuki işlemlerin tek başına iptali istenemez. 47 ◊ Birleşme, bölünme ve tür değiştirme kararları TTK m. 1524/I’e göre şirketlerin internet sitelerinde ilan edilmesi gerekir. Aksi takdirde söz konusu kararlar iptale tabi olacak ve yönetim ku- rulu üyelerinin hukuki sorunluluğu doğacaktır (TTK m. 1524/ II). 48 • TTK kayıtlı sermaye sistemini kabul eden anonim şirketlerde ser- maye taahhüdü yoluyla sermaye artırımına gidilmesi durumun- da, yönetim kurulu kararları aleyhine, pay sahipleri ve yönetim kurulu üyeleri, TTK m. 445 öngörülen sebeplerin varlığı hâlinde kararın ilanı tarihinden itibaren bir ay içinde iptal davası açabilir- ler (TTK m. 460/V). Kanun Koyucu yönetim kurulu kararlarının iptalini genel kurul kararlarının iptalini düzenleyen 445. maddeye atıf yaparak kıyas yoluyla uygulanması gerektiğini düzenlenmiş- tir. 49 Görüldüğü gibi istisnai nitelikli de olsa yönetim kurulu kararları- nın iptaline ilişkin iki düzenleme mevcuttur. Kısaca, yönetim kurulu kararlarını düzenleyen hükümlerde iptal müessesesinin öngörülme- miş olması nedeniyle öğretide genel olarak yönetim kurulu kararla- rının iptalinin istenemeyeceği görüşü egemendir. Aslında Yargıtay 47 Şafak Narbay, &, Buğra Kesici, Ticaret Ortaklıklarında Yapısal Değişiklik Kararı- na Karşı Öngörülen İptal Davası Üzerine “Karşılaştırmalı Bir İnceleme” Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi, I. Ticaret Hukuku Uluslararası Sempozyumu, s. 114. 48 Kendigelen, s. 596. 49 Ayhan Rıza, &, Çağlar Hayrettin, &, Özdamar, Mehmet, Şirketler Hukuku Genel Esaslar, Ankara: Yetkin Yayınları, 2019, s. 333-334. 220Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü da aynı görüşü savunmaktadır. Yargıtay kararlarında genel olarak yönetim kurulu kararlarına karşı iptal davası açılamayacağını kabul etmektedir. 50 Buna karşılık, “pay sahiplerinin kişisel haklarını ihlal eden yönetim kurulu kararları aleyhine iptal davası açılabileceği” doğrultusunda kararları da mevcuttur. 51 Yönetim kurulu kararlarının iptaline ilişkin düzenlemelere, 6362 Sayılı SPK m. 18/VI hükmü ile Eski SPK m. 12/VI’deki düzenlemeye benzer biçimde, kayıtlı sermaye sistemini seçen halka açık anonim or- taklıklarda “Yönetim kurulunun bu maddedeki esaslar çerçevesinde aldığı kararlar aleyhine, 6102 sayılı Kanun’un genel kurul kararlarının iptaline iliş- kin hükümleri çerçevesinde yönetim kurulu üyeleri veya hakları ihlal edilen pay sahipleri, kararın ilanından itibaren otuz gün içinde ortaklık merkezinin bulunduğu yer ticaret mahkemesinde iptal davası açabilirler” hükmü getiril- miştir. Ayrıca kar payı avansının dağıtılmasına ilişkin yönetim kurulu kararlarının ilanından itibaren otuz gün içinde, 18’inci maddenin altın- cı fıkrasına göre iptal davası açılabileceği düzenlenmiştir. TTK m. 460/V hükmünde iptal davası açma süresi bir ay iken SPK m.18/VI hükümlerine karşı iptal davası açma sürelerinin otuz gündür. SONUÇ Bir hukuki işlemin geçersiz veya yok hükmünde olması, işlemin ve doğurduğu sonuçların baştan itibaren geçersiz olması sonucuna yol açacaktır. İptal ise, hukuki işlemin, mahkeme ilamının kesinleşme- si anına kadar geçerliliğini koruması ve kararın kesinleşme anından itibaren geçmişe etkili olacağı anlamına gelmektedir. Makalemizde, 6102 sayılı TTK çerçevesinde yönetim kurulu karar- larının hükümsüzlüğü konusundaki son gelişmeleri ele almaya çalış- tık. Hükümsüzlük hallerinden yokluk ve kesin geçersizlik yaptırımla- 50 Yargıtay 11. HD, E. 1988/3414, K. 1989/2605, T. 26.01.1989. Bkz: http://www. kazanci.com 51 Yargıtay. 11. HD, E.1379/K.1295, T. 05.04.1993. “Kural olarak YK kararları aley- hine iptal davası açılamaz. Ancak, pay sahiplerinin haklarını doğrudan doğruya ilgilendiren kararların iptali davası açılabilir”. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin başka bir kararına göre: “..dava konusu olayda yapılan işlem davacının şahsi hu- kukunu ilgilendirdiğinden, bu tür Yönetim Kurulu kararının iptalini mahkeme- den isteyebilir”. Yargıtay 11. HD, E. 1998-8236, K. 1999-201, T. 28.01.1999 sayılı karar. Bkz: http://www.kazanci.com 221TBB Dergisi 2020 (149)   Hakan ŞEKER rına ilişkin olarak öğretide genel olarak bir görüş birliği olduğu, TTK m. 391 hükmü ile kesin geçersizlik hallerinin örnekleme yoluyla daha ayrıntılı biçimde düzenlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Tartışmanın ana konusu yönetim kurulu kararlarının iptali meselesi oluşturmaktadır. 6102 sayılı TTK’da genel kurul kararlarının butlanı ve iptali dü- zenlenmekle birlikte, yokluk konusunda özel bir hüküm bulunma- dığından yokluk yaptırımına ilişkin genel hükümler uygulama alanı bulacaktır. Ticaret Kanunu yönetim kurulu kararlarının butlanını geniş bir şekilde düzenlemiş ve yönetim kurulu kararlarının batıl olduğunun tespitinin mahkemeden istenebileceği ve geçersizliğinin hüküm ve so- nuçlarının genel hükümlere göre saptanacağını belirtmiştir. Yönetim kurulu kararlarının butlanla sakat olduğunun tespit edilmesi halinde ise yönetim kurulu kararının alındığı tarihten itibaren geçersiz sayı- lacağını ve bu karara dayanılarak yapılan işlem ve uygulamaların da kural olarak geriye etkili olarak geçersiz olması sonucunu doğuracağı ifade edilmiştir. TTK m. 192/II ve m. 460/V hükümleri ile 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m. 16 ve 6362 sayılı SPK m. 18/VI hükümlerine karşı doğru- dan doğruya pay sahiplerinin haklarının ihlali durumunda iptal dava- sı açılabileceği durumlar istisna tutulursa yönetim kurulu kararlarının iptalinin istenemeyeceği görüşü doktrine egemendir. Kaynakça Kitaplar Akünal Teoman, Türk Medeni Hukukunda Tüzel Kişiler, 2. bası, Beta, İstanbul, 1995. Ayan Mehmet, Borçlar Hukuku, Genel Hükümler, 7. bası, Mimoza Basım, Konya, 2012. Bahtiyar Mehmet, Ortaklıklar Hukuku, 7. bası, Beta, İstanbul, 2012. Başpınar Veysel, Borç Sözleşmelerinin Kısmi Butlanı, Ankara, 1998. Bilgili Fatih, &, Demirkapı Ertan, Şirketler Hukuku, 2. bası, 2012. Burcu Kalkan, Türk Hukukunda Gabin, İstanbul, 2004. Çeker Mustafa, 6012 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na göre Ticaret Hukuku, Adana, 2011. Çevik, Orhan Nuri, Uygulamada Şirketler Hukuku, 3. baskı, Yetkin Yayınları, Anka- ra, 2002. 222Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü Eren Fikret, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 15. bası, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2013. İmregün, Oğuz, Anonim Ortaklıklar, 4. baskı, Yasa Yayınları, İstanbul, 1989. Kalkan Burcu, Türk Hukukunda Gabin, İstanbul, 2004. Kendigelen Abuzer, Türk Ticaret Kanunu: Değişiklikler, Yenilikler ve İlk Tespitler, İstanbul: XII Levha, 2012. Kılıçoğlu, Ahmet, Borçlar Hukuku Genel hükümler, Genişletilmiş 16. bası, Ankara, 2012. Korkut, Ömer, Anonim Şirketlerde Genel Kurul Kararlarının Butlanı, 1. bası, Adana: Karahan Kitapevi, 2012. Moroğlu, Erdoğan, Anonim Ortaklıkta Genel Kurul Kararlarının Hükümsüzlüğü, 5. baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2009. Moroğlu, Erdoğan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre Anonim Ortaklıkta Ge- nel Kurulu Kararlarının Hükümsüzlüğü, 6. baskı, İstanbul, 2012. Oğuzman M. Kemal, &, Öz Turgut, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 2017. Özkorkut, Korkut, Anonim Ortaklıklarda Yönetim Kurulu Kararlarının İptali, Ser- maye Piyasası Kurulu, Yayın no:41, Ankara, 1996. Poroy Reha, &, Tekinalp Ünal, &, Çamoğlu Ersin, Ortaklıklar ve Kooperatif Hukuku, Vedat Kitapçılık, 12.Baskı, İstanbul, 2010. Pulaşlı Hasan, Yeni Şirketler Hukuku Genel Esaslar, Adalet Yayınevi, Ankara, 2012. Rıza Ayhan, &, Hayrettin Çağlar, &, Mehmet Özdamar, Şirketler Hukuku Genel Esaslar, Ankara: Yetkin Yayınları, 2019. Saka Zafer, Anonim Ortaklıklarda Genel Kurul, Vedat Yayıncılık, İstanbul, 2004. Sayın Hediye Bahar, Pay Sahiplerinin Haklarının Korunması Kapsamında Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Butlanı, Oniki Levha Yayınları, İstanbul 2017. Tekinalp Ünal, Yeni Anonim ve Limited Ortaklıklar Hukuku ile Tek Kişi Ortaklığı- nın Esasları, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2012. Makaleler Dedeağaç Ender, & Sapan Oğuzhan, Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu ve Sorum- luluğu, Ankara Barosu Başkanlığı, 2013. Koç Nevzat, “Türk Medeni Hukukunda ve Roma Hukukunda Hükümsüzlük (=But - l a n ) ”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C2/S2 (1981). Narbay Şafak, &, Kesici Buğra, Ticaret Ortaklıklarında Yapısal Değişiklik Kararına Karşı Öngörülen İptal Davası Üzerine “Karşılaştırmalı Bir İnceleme” Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi, I. Ticaret Hukuku Uluslararası Sempozyumu. Pulaşlı Hasan, “Anonim Şirket Genel Kurul Kararlarının Sakatlığı ve Müeyyidesi”, GÜHFD, C. 17. S. 1-2. 2013. 223TBB Dergisi 2020 (149)   Hakan ŞEKER Üçışık, H. Güzin: “Türk Hukuku’nda Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Sakatlığı Konusunda Getirilen Düzenlemelerin Değerlendirilmesi”, Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, C.3,S.5, 2011. Mahkeme Kararları Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2013/11-1048, K. 2014/430, T. 2.4.2014. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/1-1281, K. 2018/35,T. 17.1.2018 Yargıtay 11. HD E. 1988/3414, K. 1989/2605, T. 26.01.1989. Yargıtay 11. HD E. 1997/8425, K. 1998/980, T. 19.02.1998. Yargıtay 11. HD E. 1998-8236, K. 1999-201, T. 28.01.1999. Yargıtay 11. HD E. 2013/12418, K. 2013/161481, T. 9.9.2013. Yargıtay 11. HD E. 2015/15026, K. 2017/2343, T. 24.4.2017. Yargıtay 11. HD E. 2015/3129, K. 2016/804, T. 26.1.2016. Yargıtay 11. HD E. 2016/6239, K. 2016/9154, T. 28.11.2016. Yargıtay 11. HD E. 2017/495, K. 2019/56, T. 07.01.2019.