powered by

powered by

• Prof. Dr. Hasan PUIAŞLI İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Öğretim Üyesi ŞiRKETLER HUKUKU ŞERHi • (KOMMENTAR ZUM GESELLSCHAFfSRECHT) Atıf Önerisi: Pulaşlı, Şirketler Hukuku Şerhi, 4. baskı, § 20, N.15. z • Prof. Dr. Hasan PUIAŞLI İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku Öğretim Üyesi Şi • RKETLER HUKUKU ŞERHi (KOMMENTAR ZUM GESELLSCHAFfSRECHl) + Adı Şirket + Genel Hükümler ve Şirketlerde Yapısal Değişiklikler + Alman, İsviçre Şirketler Hukuku ve Şirket Tipleri + Kollektif Şirket + Komandit Şirket + Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket + Şirketler Topluluğu + Sermaye Piyasası Hukuku + Anonim Şirketler + Avrupa Anonim Şirketi + Limited şirket + Ticaret Kanununun Yürürlük ve Uygulanması Cilt I Yargıtay, İsviçre ve Alman Federal Mahkeme Kararları İşlenerek Tamamen Yenilenmiş ve Genişletilmiş 4. BASKI ADALET YAYINEVİ Ankara - 2022 ADALET BASIM YAYIM DAĞITIM SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ. Şirketler Hukuku Şerhi Hasan Pulaşlı Hukuk Yayınları Dizisi - 1304 Dördüncü Baskı Ocak, 2022 ISBN ADALET YAYINEVİ Merkez Strazburg Caddesi No: 10/B Sıhhiye-Ankara Tel : (0312) 23117 00 Fax : (0312) 23117 10 Dağıtım Strazburg Caddesi No: 17/B Sıhhiye-Ankara e :adalet.com.tr - adaletyayinevi.com • : adalety@adaletyayinevi.com İstanbul Şube Mustafa Kemal Caddesi No: 60/C (Anadolu Adliyesi Karşısı) Kartal-İstanbul Tel : (0216) 305 72 81 Bursa Şube Bursa Adliye Sarayı Zemin Kat Bursa 6 : facebook.com/adaletyayinevi "J# : twitter.com/adaletyayinevi Sayfa Tasarımı: Nimet Yıldız Kapak Tasarımı: Yasin Özbudak Baskı: Salmat Basım Yayım Ambalaj San. Tic. Ltd. Şti. Sertifika No: 47771 Tel: (0312) 34110 24 - Ankara 978 - 625 - 8038 - 57 - 6 (1. Cilt) 978 - 625 - 8038 - 56 - 9 (Takım) Dua kaynağım rahmetli Annem ve Babamın aziz hatırasına minnet ve en derin saygıyla. DÖRDÜNCÜ BASKIYA ÖNSÖZ Özel hukukun en dinamik alanlarından biri şirketler hukukudur. Bu bağlamdaki dinamikler, başta Türk Ticaret Kanunu olmak üzere Ticaret Sici- li Yönetmeliği, Ticaret Bakanlığı'nın Tebliğleri ve Sermaye Piyasası Kanu- nu ile Sermaye Piyasası Kurulu'nw1başta (17-II.l) sayılı Kurumsal Yönetim İlkeleri Tebliği ile diğer tebliğleridir. Bu merkezi tabloya, dinamiğin stratejik destek gücünü olarak bilimsel öğreti ve yüksek mahkeme içtihatlarının dahil edilmesiyle, ekonomi hukuku ve özellikle şirketler hukukunun önemi ve rolü daha iyi ortaya çıkmaktadır. Bir fikrin gelişmesi ve yerindeliği, kuşkusuz onun tartışılması ve eleşti- rilmesiyle mümkün olabilir. Bu bakımdan tartışma ve eleştiri, bilginin ve bilimin anahtandır. Her bilgi, başka bilginin kapısını açar ve doğruya ulaş- mayı sağlar. Büyük bilim insanı Albert Einstein' ın, "her yeni bir şey öğren- diğimde, bilmediklerin ne kadar çok olduğunu anlıyorum" sözü, bilimsel kariyerin neresinde, hangi aşamasında olursa olsun insanın bilmediklerinin bildiklerinden kat be kat fazla olduğunun kanıtıdır. Bir şeyi öğrenmenin ilk şartı da düşünmektir. "Düşünmek, düşünen kişiyi değiştirir" 1 (F. David Peat)2. Ancak, değişmek için de öğrenmek gerekir; Bart Kosko'nun 3 deyişiy- le, "Değişmeden öğrenemez ve öğrenmeden değişemeyiz " 4 • Şirketler Hukuku Şerhinin bu 4. basısında özellikle İsviçre hukukuna odaklanmamın teknik sebebi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)'nun kaynağını, (şirketler topluluğu hariç) başta adi ortaklık olmak üzere tüın ticaret şirketlerine ilişkin İsviçre Borçlar Kanunundaki (İsvBK- OR) hüküm- ler ve ticaret şirketlerinin yapısal değişikliği hakkındaki İsviçre Birleşme Kanunu (İsvBirK-FusG) hükümleri teşkil etmesidir. Bu nedenle, TTK'daki tüın yeni kavram, kurum ve kuralların mehaz İsviçre bilimsel öğretisinde nasıl anlaşıldığı ve yüksek mahkeme kararlarında ne şekilde uygulandığının ortaya konulması ön plana çıkmıştır. Aynı durum, şirketler topluluğunun 1 Bu cümle, Sinan Canan'ın, Kimsenin Bilmeyeceği Şeyler, Nefes Yayıncılık A.Ş, İstanbul 2015, s. 157'den alınmıştır. 2 Francis David Peat (1938-2017), kuantum fizikçisi olup, bilim, Din & Mitoloji, Felsefe üzerinde eserler üzerine eserler yazmıştır. Türkçe'ye çevrilmiş bilinen eserleri, Eş Zamanlılık, Bilim Düzen ve Yaratıcılık ve Filozof Taşı' dır. 3 ABD'de University of California'nın (USC) Elektrik Mühendisliği Fakültesi'nde profesör olan Bart Kosko (7 Şubat 1960), akademik camiada sinir şebekeleri (neural networks) ve yapay zeka (machine intelligence) araştırmalarıyla ünlüdür. Bkz. Alev Alatlı, Aklın Yolu bir Değildir, Destek Yayınları, İstanbul 2008, s. 1,21. 4 Bu cümle, Sinan Canan'm, "Kimsenin Bilmeyeceği Şeyler", 4. Baskı, Tutikitap İstanbul 20116" adlı eserinin 158. sayfasından alıntıdır. VII Ônsöz esin kaynağını teşkil eden 6 Eylül 1965 tarihli (Alman) Anonim Şirketler Kanunu 'ndaki (AktG) konzern hukukuna ilişkin hükümler için de geçerlidir. Diğer önemli bir nokta, TTK'daki bazı düzenlemeler mehazdan farklı (kü- çük de olsa) bazı ayrıntılar içennesidir. Bu küçük ayrıntıların tercümeden mi kaynaklandığı yoksa mehaz hükümden farklı bir anlamı ifade edecek şekilde kanun koyucunun bilinçli bir tercihi mi olduğunun tespiti de uygulama açı- sından önem arz etmektedir. Bunwı tespiti için öncelikle Kanundaki ilgili maddenin gerekçesine başvwulmaktadır. Ancak gerekçe, kanun koyucunun nihai sözü değildir, dolayısıyla salt bağlayıcı değeri yoktur. Bu bakımdan yasadaki bir hükmünün yorumunda, kanun koyucunun gerekçedeki düşün- dükleri değil, kanunun ratio legis' i temel teşkil eder 5 . Bu açıklamalardan hareketle, kamın maddelerinin sırasıyla tek tek ele alındığı ve bilimsel görüşlerin, teorilerin ön planda olduğu, buna karşın yük- sek yargı kararlarına çoğunlukla sadece atıf yapıldığı İsviçre- Alınan huku- kundaki "klasik şerh" (Kommentar) dan, diğer yandan öğretideki görüşlerin çok sınırlı olarak açıklandığı, buna karşın çok sayıda yüksek yargı kararları- nın yer verildiği Türk hukukuna özgü "şerh" yönteminden farklı olarak "ko- nuların açıklanmasına dayalı" metod bu 4.baskıda da devam ettirilmiştir. Bu nedenle, TTK'daki hükümlerin doğru ve yerinde anlaşılıp uygulanabilmesi için, ilgili tüm konularda öncelikle mehaz İsviçre ve gerektiği kadar Alman hukuktaki bilimsel öğretinin görüşlerinirı yanı sıra, yüksek mahkeme kararlan ayrıntılı şekilde incelenip açıklanmıştır. Aynı şekilde, önemli ve tartışmalı her konuya ilişkin İsviçre Federal Mahkemesinin 145'den fazla güncel kararının (BGE) çevrisi yapılmış ve bunlardan en az 120 kararın, olayı ve gerekçeleri tam kapsamıyla verilmiştir. Ayrıca, tartışmalı ve ilginç olaylara ilişkin bida- yet ve istinaf mahkemelerinin kararlarının da çevirisi yapılmış ve içtihat hiye- rarşisinde nihai hukuki anlayış ve düşünce ortaya konulmuştur. Kuşkusuz ki aynı yöntem, Türk hukuku açısından 11.Hukuk Dairesinin kararlarında da uygulanmıştır. Bununla, hukukçuların olayların maddi unsurlarını okuyup, mahkemenin hükmü ve gerekçesinin yerinde olup olmadığına veya benzeri bir uyuşmazlıkta emsal teşkil edip etmediğine fırsat verilmesi amaçlanmıştır. Aynı şekilde, yeterli sayıda Alman Federal Mahkemesirıin kararlarının da (BGHZ) ve özellikle YK üyelerine karşı açılan sorumluluk davalarında, bun- ların sorumluluktan kurtulma için sığındığı "iş insanı kararı veya işletmesel karar'' (Business Judgment Rule) kuralına ilişkin Amerika Birleşik Devletleri Delaware Yüksek Mahkemesi'nin (Supreme Court of Delaware) kararlarının da çevirisi yapılmış ve TTK'da ilgili hükümlerine işlenmiştir. Aynca, yakla- şık 10 yıla yakın zamandan beri uygulanmakta olan TTK'ya ilişkin çok sayı- 5 Kanunun uygulanması ve anlamı için bkz. Narmanlıoğlu, Ünal, Kanunun Anlam Bakımından Uygulanması, (https://hukuk.deu.edu.tr/wp-content/uploads/ 2020/0l/Nannanlioglu6.pdf). Aynca, Tutumlu, Mehmet, Akif, Yasanın Yorumunda Gerekçenin Rolü, Terazi Hukuk Dergisi, C. 13, Sa.142, Haziran 2018, s.124-134. VIII ,4 Ônsöz IX da kitap, monografi, doktora ve makalelerin yanı sıra Yargıtay'ın güncel ka- rarları da incelenmiş ve kitaba eklenmiştir. Böylece, doktrine! düzeydeki yeni görüşlerin ve yargısal içtihatlardaki değişmeler ve gelişmelerin oıiaya konul- masıyla, bir yandan hukukçuların bilgi edinmesi sağlanmış, diğer yandan çok sayıda Yargıtay'ın (özellikle 11. Hukuk Dairesinin) TTK'daki yeni hükümle- re ilişkin ilkesel nitelikteki kararlarının eklenmesiyle, "Şirketler Hukukunun 4. baskısı" na ilişkin büyük resim tamamlanmıştır. Önemle belirtmek isterim ki, akademik aşamanın her kademesindeki tüm meslektaşlarımın bilimsel çalışmalarındaki hem eleştirileri hem de bazı konularda birçok soru sonnaları ve bilgi istemeleri, beni daha derin ve detay- lı araştırma yapmaya teşvik etmiş ve bu eserin gelişmesinde önemli katkılan olmuştur. Aynca, saygıdeğer birçok meslektaşımın yayımladıkları yeni ki- taplarını, monografilerini ve doktora tezlerini bana sıcağı sıcağına gönderme lütfunda bulunmaları, bu çalışmaya büyük katkı sağladığını saygı ve minnet- le anmak istiyorum. Bu yardımlarından dolayı değerli tüm meslektaşlarıma sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum. İsviçre hukukunda 2004'den beri tartışılan "Anonim Şirketlere İlişkin Büyük Revizyon" (Die «grosse» Schweizer Aktienrechtsrevision) çalışmala- rına ilişkin tasarılar, birçok badireden, hatta 2013'de yapılan bir halk oyla- masından (Volksinitiative "gegen die Abzockerei" (Soyguna karşı halk inisi- yatifi) sonra, nihayet tam 16 yıl sonra 19.06.2020'de İsviçre Ulusal Mec- lis'inde (Nationalrat) kabul edilerek yasalaşmıştır. 6102 sayılı TTK'nın kay- nağını, 1991 tarihli İsvBK'daki hükümleri teşkil ettiğinden, Kitapta öncelik- le bu hükümlere ve bunlara ilişkin öğretideki görüşlere ve yargısal içtihatlara yer verilmiştir. Bununla birlikte, İsvBK'nın değişen yeni hükümler ve bunlar hakkındaki öğretideki yeni görüşler de ayrıntılı şekilde açıklanarak, TTK'da ileride yapılacak muhtemel değişiklikler için mümkün olduğu kadar hukuki bir zemin hazırlanmaya çalışılmıştır. Bu eserle ilgili gerçek anlamda yardımı, İstanbul Medeniyet Üniversite- si Hukuk Fakültesi Ticaret Hukuku öğretim üyesi saygı değer meslektaşım Prof Dr. Ferna İpekel Kayalı' nm yaptığını belirtmek isterim İpekel Kayalı, (yargı kararlan ve dipnotlar hariç) oldukça kapsamlı bu kitabın tamamını 4,5 ay gibi kısıtlı bir zaman. süresi içinde büyük fedakarlıkta bulunarak, olağa- nüstü titizlik ve özenle okuyarak tashih etmiş ve özellikle yabancı doktrin- deki bazı görüşlere ilişkin açıklamaların daha iyi anlaşılmasını sağlamak amacıyla, "hocam bu açıklama pek anlaşılmıyor" şeklinde uyarılarda bulu- narak, beni yeniden daha ayrıntılı inceleme yapmaya sevk edip, bu eserin mümkün olduğunca düzgün çıkmasında çok önemli katkı sağladığını içten- likle belirtmek isterim. Ayrıca, Sermaye Piyasası Kumlu'nun (SPKr) deği- şen tebliğlerine işaret etmesi ve yeni tebliğlerin işlenmesini sağlamıştır. Bu nedenle, değerli meslektaşım İpekel Kayalı'ya yürekten en derin teşekkürle- rimi sunuyorum. Diğer yandan, 8 sayfadan ibaret kısaltmaları ve 73 sayfadan X Ônsöz ibaret bibliyografyayı gözden geçiren, gerekli düzeltmeleri yapan ve müker- rer yazılanları silen, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Tica- ret Hukuku Anabiliın Dalı Ar. Gör. Doğukan Kılıç'a çok teşekkür ediyorum. Bununla birlikte, tüın bilimsel hatalar ve kusurlar bana aittir. Kitabın bu 4. baskısında yapılan değişikliklerin tek tek sayılamayacak kadar çok olduğunu önemle belirtmek isterim. Ancak, anılmaya değer de /ege lata ve de /ege feraııda perspektifinden önemli yenilikleri başlıklar ha- linde şöyle verebilirim. 1. TTK'daki değişiklikler: 27.12.2020 tarihli ve 7262 sayılı Kanunla, TTK'nun, gerçek kişi tacir ile tüzel kişi tacir adına imzaya yetkili olanların ticaret siciline tesciline ilişkin m. 40/2; ticari defterle ilgili m. 64/4; genel ku- rulda oy kullanacak kişilerle ilgili m. 415/2; GK toplantısında hazır bulunanlar listesine ilişkin m. 417/1 ve 2 ve 5. fıkraları: kapalı tip anonim şirketlerde ha- miline yazılı pay senetlerinde şirkete ve üçüncü kişilere karşı yetkili olmaya ilişkin m. 426/2: kapalı tip anonim şirketlerde hamiline yazılı pay senetlerinin bastırılması ve MKK'ya bildirime ilişkin m. 486/2; kapalı tip anonirrı şirket- lerde hami1ine yazılı pay senetlerinin devrine ilişkin m. 489 ve cezai sorumlu- luğa ilişkin m. 562. hükümleri ve 7263 sayılı Kanunla, kamu kurum ve kuru- luşları tarafından, ticaret siciline tescil olunan temsile yetkili kişiler ile bunla- rın temsil şekilleri hakkında ticaret sicili kayıtlarına ilişkin olarak TTK 'nın 373. maddesine eklenen 3. fıkrası, kitaptaki ilgili yerlere eklenmiştir. 2. Genişletilen konular. Anonim şirketlerde, hemen hemen her konu yeniden incelenmiş ve ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır. Bu bağlamda; yönetim kurulunun m. 367/1 uyarınca yönetim yetkisinin devri (Übertragung der Geschö.ftsfiihrung), m. 370/2 temsil yetkisinin devri (Delegation); anonim şirket nama yazılı pay veya pay senetlerinin devriyle ilgili m. 492 vd. daki bağlam hükümleri (Vinkulierung); esas sözleşmede yer alan ön alım hakkı (Vorlaıufsrecht) ve öncelik hakkı (Vorhandrecht); anonim şirketin ve paysahiplerinin uğradığı zararlar nedeniyle YK üyeleri ve yöneticilere karşı açılan hukuki sorumluluk davaları; mali ve idari yönden ibra konulan yüksek yargı kararları eşliğinde incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Limited şirketlerde ortakların bilgi alma ve inceleme hakkı ile özel denetim isteme; müdürlerin haklı sebeplerle görevden alınması; çıkma ve çıkarılma gibi tartışmalı konular, İsviçre-Türk hukukundaki bilimsel öğretideki görüşler ve yargısal içtihatlar çerçevesinde ayrıntılı şekilde incelenmiş ve değerlendirilmiştir. 3. Yenilikler. Yenikler, başlıklar halinde şöyle sayılabilir: Alman ve İsviçre hukuka nazaran Türk hukukunda henüz kavramsal düzeyde incelenen Anonim şirketlerde yönetim kurulunun; limited şirketler müdürlerin ''uyum" (Compliance) sorumluluğunun koşullan, buna ilişkin olaylar, İsviçre, Türk ve Alman hukukundaki düzenlemeler ile doktrindeki görüşler ve yüksek mahkeme kararlar eşliğinde detaylı olarak incelenmiştir. Ônsöz XI 4. Anonim şirketlerde yönetim kurulu (YK) üyelerinin hukuki sorum- luluğuna ilişkin öğretideki göıüşlerin yanı sıra, bu sorumluluğa ilişkin en çok dava açılan konul3:1· ve soruınluluk davalarında kusuru ispatla kimin yüküm- lü olduğu konusu Isviçre Federal Mahkemesinin ve Yargıtay'ın 2021 tarihli yeni kararı doğrultusunda kapsamlı şekilde incelenmiş ve kitaba işlenmiştir. 5. Yönetim kurulu üyelerinin aleyhine açılan sorumluluk davalarında mahkemelerin, yönetim kuıulunm1 aldığı "iş insanı kararı" nın (Business Judgment Rule) yargısal denetime tabi tutulmaması veya ihtiyatla yaklaşıl- masına ilişkin anlayış ve bunun nedenini teşkil eden "geriye bakış hatası" ("Rückschaufelıler" «Hindsight Bias») daha ayrıntılı olarak incelenmiştir. 6. Yönetim kurulu üyeleri ve yöneticilere karşı açılacak hukuki so- rumluluk davalarından önce arabulucuya gidilmesi şartı ve gidilmesine ge- rek olmayan davalar kanun ve literatür eşliğinde incelenmiştir. 7. Yönetim kurulunun üst gözetim görevine ilişkin TTK m. 375/1-e hükmündeki üst gözetime ilişkin uyum (Compliance) görevi ve sorumluluğu ile yönetim kurulu üyeleri ve yöneticilerin TTK m. 553 vd. hükümlerindeki hukuki sorumluluğu arasındaki farklılıklar ve yönetim kurulunun üyelere rücu durumu da ortaya konulmuştur. 8. TTK'da yer almasına rağmen Türk öğretisinde hiç tartışılmayan, hatta uygulamada da hemen hemen hiç rastlanmayan anonim şirketin iflasın- da alacaklıların ve paysahiplerinin YK üyelerine karşı açacakları sorumluluk davasının hukuki niteliğinin temeline ilişkin İsviçre Federal Mahkemesinin görüşünü üç kez değiştirdiği ve son olarak "Raschein teorisi''nin benimsedi- ğine ilişkin içtihatları ve bilimsel öğretideki görüşler ayrıntılı olarak incelen ve ortaya konulmuştur. 9. Halka açık anonim şirketlerde, şirketin başlangıçta tek olan kar et- me amacının, artık "üçlü kar ilkesi" ne (Triple-Bottom- Line) ilişkin "amaç değişikliği" ve "kurumsal sosyal sorumluluk" (Corporate Social Responsibility), paysahipliğinin değerinin artırılması (Shareholder-Value) konseptinden, "paylaşılan değer yaratmak" (Creating Shared-Value) konsep- tine geçiş teorisi, yabancı öğretideki görüşler çerçevesinde incelenmiştir. 10. Küresel düzeyde faaliyette bulunan çok uluslu şirketlerin merkezi yönetim kurulu üyeleri ve yöneticilerinin, yabancı ülkelerdeki yavru şirketle- rinin, hatta bunların tedarikçilerinin hukuka aykırı eylem ve işlemlerinden, özen yükümü çerçevesinde sorumlu olup olmadıklarına ilişkin tartışmalara, mahkeme kararlan ve yeni yasal düzenlemelerle ilgili çalışmalara geniş şe- kilde yer verilmiştir. 11. Bazı Avrupa ülkelerinde güncel olan nama yazılı paylan belirli sü- re elinde tutan paysahiplerine, diğer paylara nazaran daha fazla kar payı ve- rilmesine ilişkin "sadakatli pay" (Loyalitiitsaktie) veya "sadakatli hissedar- lar" (Loyalitiitsaktioniire) konusu da, öğretideki görüşler ve çeşitli Avrupa ülkelerdeki uygulama incelenmiştir. XII Önsöz 12. Son yıllarda birçok Avrupa ülkesinde anonim şirketlerin anonim şirketlerin yönetim organında uygulanan "kadın kotası" na (Frauenquote) ilişkin düzenlemeler ve uygulamalar, Türk uygulaması da dikkate alınarak ayrıntılı olarak incelenmiştir. 13. Tüzel kişilerin adli yardımdan yararlanma imkanı ve bunun koşul- ları, İsviçre-Türk hukukundaki görüşler ve yüksek mahkeme kararları dikka- te alınarak ortaya konulmuştur. 14. Limited şirketlerde azınlık paysahiplerinin denetime ve özel dene- tim istemine ilişkin TTK m. 635/1'de anonim şirketlere yapılan atfın uygun olup olmadığı, mehaz kanundaki ve TTK'daki düzenlemeler ışığında ince- lenmiş ve değerlendirilmiştir. Her şeyden önce, uzun ve çetin akademik kariyer yolculuğumda bilim- sel hayalimi gerçekleştirebilmem için bana en başta sağlık ve yokluklar için- de gerekli fırsatları fazlasıyla lütfeden Yüce Rabbime sonsuz minnet ve şük- ranlarımı sunuyorum. Bir kitabın ortaya çıkması sadece yazarın fikri faaliyeti ile değil, aynı za- manda teknik açıdan da sayfa düzeni, madde ve kavram indeksleri, kapak tasanmmm hazırlanıp matbaada baskı ve cilt işlemlerinin yapılmasıyla gerçek- leşir. Ancak, 2021 yılının son çeyreğinde ülkemizde dövizin TL karşısında aşın derecede yükselmesi ve buna bağlı olarak başta ithal edilen kağıdın fiyatı olmak üzere işçilik ve diğer girdilerin maliyetinin oldukça artması, kitap ya- yımını olumsuz etkiledi ve bazı yayınevlerinin kitap basımını geçici olarak durdurmasına neden oldu. İşte bu karışık ve zorlu ortamında Adalet Yayıne- vi'nin sahibi ve yöneticisi Sayın Hakan Karaaslan büyük bir fedakarlık yapa- � basım için gerekli tüm materyalleri zamanında temin edip, kitabın yayı- mını gerçekleştirdi. Bu nedenle, değerli kadim dostum, dürüst ve iyi insan Karaaslan'a en derin saygı ve şükranlarımı sunuyorum. Ayrıca, sayfa düzeni- ni, madde ve kavram indeksini büyük bir özenle hazırlayan, birkaç kez gerekli düzeltmelerin yapılıp kitabın son hali ortaya çıkmasından sonra bile, yeni bir sayfa veya yeni bir yargı kararını ekleme isteklerimi hiç yüksünmeden her defasında profesyonelce, hoşgörü ve sabırla yerine getiren Adalet Yayınevinin değerli iki uzmanı Nimet Yıldız ve Bilgin Teren 'e; kitabın okuyucularla ilk olumlu iletişiminin sağlanmasında önemli etkisi olan kapak tasarımını en iyi şekilde yapan Yasin Özbudak'a en içten teşekkürlerimi sunuyorum. Bu kitabın tüm hukuk camiasına, özellikle bilimsel çalışma yapan ve yapacak olan genç hukukçulara ve aynı zamanda uygulayıcılara faydalı ve yardımcı olması inancı ve dileğiyle. Hasan PULAŞLI Küçükçekmece/Atakent/İstanbul 4.12.2021 İletişim adresi: hpulasli@hotmail.com. XIII ÖNSÖZ Kitaplardaki "önsöz"ler, bir eserin ortaya çıkış sürecinde hem yazarla- rın yaşamlarından duygusal kesitleri yansıtan hem de bilimsel çalışmanın metodiği hakkında bilgi veren bir düşünsel projektördür. Bu bakımdan kita- bın içeriği kadar, önsözlerini de zevkle okurum. Yeni TTK'da ve özellikle şirketler hukukunda radikal değişikler ve birçok yenilikler yer almaktadır. Bu nedenle, tüm ticaret hukukçularını yo- ğun ve sürekli bir çalışmanın beklediği açıktır. Ne kadar çok eser verilir ve görüş açıklanırsa, yeni Kanunun anlaşılması kolaylaşacağı gibi, doğru dü- şüncelerin berraklaşıp ve tartışmalı konularda fikir birliği sağlanarak, yargı- da adil kararlara imza atılmasına yardımcı olunabilir. Bu bağlamda, bilimsel olarak hiçbir görüşün diğerine üstünlüğü söz konusu olamaz; ancak hukuki bakımdan kabule şayan olabilmesinin şartı, görüş sahibinin unvanı ve sıfatı değil, ileri sürülen görüşün, hukuki temele dayalı, çeşitli görüşleri irdeleyip ikna edici gerekçelerle donatılmış olmasına bağlıdır. Özellikle 6102 sayılı TTK'daki gibi birleşme, bölünme, tür değiştirme, şirketler topluluğu, ön şirket, anonim şirketlerdeki emredici hükümler, genel kurul kararların akıbe- ti ve yönetim kurulunun yetki ve görevleri gibi birçok yeni konularda görüş beyan edilirken, değerlendirmenin geniş bir perspektiften yapılması ve deği- şik görüşlere yer verilip tartışılması, bilimselliğin gereğidir. Hele, yeni TTK'nın gerekçesinde birçok tanımın veya sorunun çözümünün "öğretiye ve yargı kararlarına bırakıldığı ,,6 göz önüne alınırsa bu düşüncenin haklılığı sanırım daha iyi anlaşılır. Dolayısıyla, TTK m. 340'daki emredici hükümler- le anonim şirketlerin kuruluşunda "zırhtan bir çerçeve" çizildiği gibi, yeni TTK'nın herhangi bir maddesinin anlam ve kapsamıyla ilgili görüş açıkla- nırken "katı bir çerçeve" çizilmesinden özellikle kaçınılması gerektiği dü- şüncesindeyim. Bu kitap, TTK Tasarısının ilk versiyonundan yasalaşan son metnine kadar geçen 6 yıllık süreçte, (son günlerde yayımlanan bir kaç monografi hariç, bunlar 2. basıda ayrıntılı olarak ele alınacaktır) her konu hakkında ulaşabildiğim Türk ve yabancı doktrinindeki olumlu veya olumsuz tüm gö- rüşlere, görüş sahibinin akademik unvanı ve özel konumu veya sıfatı dikkate 6 TTK-Tasan komisyon başkanı Tekinalp'in, gerekçedeki bu ifadenin öğretide eleştirilmesinin haklı olmadığını ve gerekçenin ne bir ders kitabı ne de monogra- fi olduğuna ilişkin tespiti ne kadar yerinde ise, (Tek Kişilik Ortaklık I, s. 308, dn. 62), bir monografi kadar bilimsel nitelikte olması da bir gerçektir. XIV Önsöz �ınmadan, ayrıntılı şekilde yer verilip, irdelenmek suretiyle hazırlanmıştır. Ozellikle tartışmalı veya Kanunda çözümü öğreti ve uygulamaya bırakılmış hukuksal açıdan hassas konularda hem kaynak İsviçre hukukundaki yazarla- ra, Federal Mahkeme kararlarına hem de bazen tam bazen de benzeri bir kaynak niteliğinde olan Alman hukukundaki görüşlere ve uygulamalara ay- rıntılı şekilde yer verilmiş ve düşüncemiz de hukuksal temele dayalı olarak ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmacı hukukçuların ve yargıçların hep- sinin Almanca lisanına tam vakıf olınası beklenemez. Bu olgu dikkate alına- rak, İsviçre ve Alman şirketler hukukundaki hem bilimsel görüşlerin hem de Yüksek Yargı kararlarının çevirileri tam olarak yapılarak ortaya konulmuş ve bazı yerlerde orijinal metinlere ulaşmayı kolaylaştırmak amacıyla da dip- notlarda verilmiştir. Dolayısıyla, eserin bu kadar hacimli olmasının nedeni de budur. Takdir Türk hukukçularına aittir. 6102 sayılı TTK'daki en kapsamlı değişiklikler, bilindiği gibi, şirket- ler hukuku alanındadır. Buna ilişkin çalışmalarımız aralıksız tam 6 yıl sürdü. Bu uzun süre içinde yeni yasanın kaynağıyla ilgili İsviçre ve Alman hukuk- larındaki birçok kommentar, kitap, monografi, makale ve benzeri eserler ile İsviçre ve Alman Federal Mahkemelerine ilişkin kararlar incelendi ve değer- lendirildi. Bunda intemetin inanılmaz bir katkısı olduğu ve istediğim birçok kaynağa ve özellikle Yüksek Yargı kararlarına çok kısa bir araştırma sonu- cunda ulaşabildiğimi belirtmek isterim. Ancak, kitabın bitiminde Türk huku- kunda doçentlik tezi niteliğinde önemli birkaç monografi yayımlandı, zaman darlığından bunlara atıf yapılmasına ve kısmen incelenmesine rağmen tam incelenme ve değerlendirmenin, diğer yabancı eserlerle birlikte kitabın ikinci basıda yapılacağını özellikle belirtmek isterim. Hukukta klasik ve geleneksel anlamdaki şerh (Kommentar), maddelerin kanundaki sırasıyla tek tek incele- nip yorumlanması temeline dayalı bir anlatım metodudur. Konulara dayalı "Şirketler Hukuku Şerhi" adlı bu eserde böyle bir yöntem benimsenmemekle birlikte, kitabın başlığına "şerh" ekinin eklenmesinin iki sebebi vardır. Birin- cisi, bu kitapta, tüm konuların metodolojik olarak bilimsel sistematiğe uygun olarak Türk ve yabancı öğretideki görüşlere ve Yüksek Mahkeme kararlarına geniş şekilde yer verilerek incelenmesi, kavramsal olarak "şerh"in anlamına uygun olduğu düşüncesidir. İldncisi, öğrencilere yönelik özlü ve sınırlı kap- samlı olan "Şirketler Hukuku Genel Esaslar" adlı esere öğretide yapılacak atıflarda muhtemel bir kargaşayı önlemek içindir. Hiçbir bilimsel eser, sahibinin sağlığından, özel yaşamındaki mutlulu- ğundan, sorumlu olduğu aile bireylerine göstermesi gereken sevgi ve ilgiden bir şeyler almadan ve koparmadan ortaya çıkmaz, çıkamaz. Bu bağlamda eser ne kadar kapsamlıysa, kaybedilen ve yoksun kalınan aile mutluluğu ve sevgisi de o kadar büyük olur ki, bu hem yazarın hem de aile bireylerinin ruhsal yaşamında çok derin izler bırakır. Ancak, hayal edilen ve o uğurda gece gündüz emekler harcanan eserin gerçekleşmesi, yazar için en büyük XV Ônsöz manevi ödül olmakla birlikte, ihmal edilenlerde bırakılan iz o kadar derin olmaktadır ki, onlara ne kadar teşekkür edilse ve minnetle anılsa da, zaman içerisinde bir yerde, bir vesileyle bu ihmal edilme doğrudan veya imalı ola- rak ya da nazikçe başa kakılmakta ve muhatabına söylenmektedir. Bu da, sanırım her bilim insanının yaşadığı ve yaşayacağı kaçınılmaz bir olgudur. Bu eserin hazırlanmasına ilişkin 2004-2011 yılları arasında geçen süreçte teşekkürü hak eden ve minnet borcumu ifade edileceğim müstesna birçok insan vardır. Hiç şüphesiz en başında eşim Hamiyet Hanım gelmektedir. Benim zevkle yaptığım bu bilimsel çalışma, kısmen de olsa O'na ayırmam gereken zamandan çalmayla meydana gelmiş olduğundan, O'nun sabrını ve takatini aştığını biliyorum. Bu bakımdan, O'na duyduğum minnet borcumun ağırlığı çok büyüktür ve en içten şükranlarım O'nadır. İçtenlikle anılmayı ve teşekkür hak eden biri de, aziz ve değerli dos- tum Prof. Dr. A.Kadir Tuan 'dır. Bu kitapla ilgili olarak Çukurova Üniversi- tesindeki çalışmalarım sırasında her gün öğleden sonra ikram etme nezake- tinde bulunduğu kahve ve çaylarını unutmam mümkün değildir. Kendisine en içten şükranlarımı sunuyorum. Aynı şekilde, değerli asistanım, güvenilir insan, Ç.Ü. Hukuk Fakültesi ticaret hukuku anabilim dalında Yrd. Doç. Dr. Ömer Korkut' a, kaynak teminindeki çabalan ve ilk taslaktaki düzeltmeleri için çok teşekkür ediyorum. Kitaptaki son tashihleri yapan Başkent Üniversi- tesi Hukuk Fakültesi ticaret hukuku anabilin dalı araştırma görevlileri Ahmet Cemil Ünal ile düzeltmelerden başka kavram indeksinin de hazırlanmasında emeği geçen Işık Özer'e içten teşekkürlerimi sunuyorum. Adalet Yayınevi- nin sahibi değerli dostum Hakan Karaaslan ve genel koordinatörü Tevfik Sarısoy bu kitabı yayımlamayı gerçekten çok istediler ve kalite yönünden de hiçbir fedakarlıktan kaçınmadılar. Sayfa düzenini, kavramları ve kanunlar dizinini titizlikle hazırlayan ve benim birçok konudaki eklemeleri, çıkarma- ları usanmadan dinleyip uygulamaya çalışan Hülya Çam' a, kapak tasanmını hazırlayan İlknur Özkal'a da içten teşekkürler. Emeği geçmesine rağmen anamadığım, unuttuğum birileri varsa onlara da en içten teşekkürlerimi su- nuyorum. Bu kitabın Türk hukuk camiasına hayırlı olmasını dilerim. Ekim 2011 Ümitköy / ANKARA Hasan PULAŞLI XVII İÇİNDEKİLER CİLTI ÖNSÖZ ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••········ İÇThTOEKİLER ........................................................................................................... BİBLİYOGRAFYA .................................................................................................... KISALTMALAR ........................................................................................................ GİRİŞ ŞİRKET DERNEK VAKiF KAVRAMLARI § 1. ORTAKLIK KAVRAMI VE DİĞER KURUMLAR I. GENEL OLARAK TOPLULUKLAR ........................................................... 3 II. ŞİRKET, DERNEK VE VAKiF KAVRAMLARI ....................................... 4 ID. ADI ORTAKLIK TEMELİNE DAYALI ORTAKLIK ÇEŞİTLERİ .............................................................................. 8 A. İÇ ORTAKLIK (İNNENGESELLSCHAFT) ........................................... 8 B. DIŞ ORTAKLIK (AUSSENGESELLSCHAFT) .................................... 12 C. GİZLİ ORTAKLIK (STİLLE GESELLSCHAFT) ................................. 14 IV. ŞİRKET TÜRLERİ ......................................................................................14 A. ADI ŞİRKET o TİCARET ŞİRKETİ. ................................................... 14 B. ŞAHIS ŞİRKETİ O SERMAYE ŞİRKETİ............................................. 16 BİRİNCİBÖLÜM ADİ ORTAKLIK § 2. ADİ ORTAKLIĞIN KURULUŞU VE TÜRLERİ L GENEL OLARA.K ....................................................................................... 21 II. ADİ ORTAKLIĞIN TANIMI VE UNSURLARI ....................................... 21 A. SÖZLEŞME ............................................................................................. 22 1. Şekil Serbestisi. ................................................................................. 25 2. Şeklin Zorunlu Olduğu Haller .......................................................... 26 a. İradi Şekil ................................................................................... 26 b. Resmi Şekil ................................................................................. 27 ı. Taşınmaz Malın Adi Şirkete Sermaye Olarak Konulması ............................................................................ 27 İçindekiler XVIII . •·• ıı. Motorlu Taşıt Araçlarının Adi Ortaklığa Sermaye Olarak Konulınası................................................................. 27 ııı. Sınai Mülkiyet Hakkının Adi Şirkete Sermaye Olarak Konulması ............................................................................ 28 B. KİŞİ ........................................................................................................... 29 C. MÜŞTEREK AMAÇ ................................................................................ 30 1. Genel Olarak ...................................................................................... 30 2. İktisadi Amaç Kavramının Anlam ve Kapsamı .................................. 31 D. SERMAYE ................................................................................................ 32 1. Sermaye Olarak Konulabilecek Değerler ........................................... 33 2. Katılma Paylarının Nakdi Değerlerinin Tespiti ..................................33 3. Şekle İlişkin Usul. ...............................................................................34 E. MÜŞTEREK AMAÇ DOĞRULTUSUNDA BİRLİKTE ÇALIŞMA (AFFECTİO SOCİETATİS) ............................... 36 m. Apİ ORTAKLIĞIN KARA KATILMALI ÖDÜNÇ SOZLEŞMESİNDEN FARKI....................................................................... 37 IV. ADİ ORTAKLIĞIN TİCARİ İŞLETME İŞLETİP İŞLETEMEYECEĞİ SORUNU •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 39 V. ADİ ORTAKLIĞIN KUR'ULUŞU .............................................................. 41 VI. ADİ ORTAKLIK TEMELİNE DAYALI ORTAKLIK TURLERI ................................................................................. 44 A. AÇIK (ALENİ) ADİ ŞİRKET .................................................................. 45 B. GİZLİ ADİ ORTAKLIK ........................................................................... 45 C. ORTAK GİRİŞİM (JOINT VENTURE)................................................... 46 D. ORTAK GİRİŞİMİN VERGİ HUKUKU AÇISINDAN DURUMU .......................................................................... 48 E. KONSORSİYUM ...................................................................................... 49 VII. İSVİÇRE HUKUKUNDA ADİ ORTAKLIĞA İLİŞKİN TASFİYE HÜKÜMLERİNİN EVLİLİK DIŞI BİRLİKTE YAŞAMANIN SONA ERMESİNDE UYGULANMASI ........................... 49 VIII. İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİNİN KONUYA İLİŞKİN 25.6.1982 TARİH VE 108 il 204 SAYILI KARARI ......................50 IX. . KUR'ULUŞ BAKIMINDAN ADI ORTAKLIK ································· 58 A. İRADİ ADİ ORTAKLIK ......................................................................... 58 B. KANUNİ ADİ ORTAKLIK ..................................................................... 58 X. FAALİYET KONULARINA GÖRE ADİ ORTAKLIK ............................ 59 içindekiler XIX § 3. ADİ ORTAKLIKTA İÇ İLİŞKİLER I. GENEL OLARAK ........................................................................................ 61 il. ORTAKLIK İLİŞKİNİN TESPİTİ DAVASI AÇILMA SORUNU ...................................................................................... 61 111. ORTAKLARIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ ...................................................... 63 A. SERMAYE BORCUNU İFA YÜKÜMÜ................................................ 63 I Sermaye Borcunun Niteliği ve Actio Pro Socio Davası .................... 63 2. Ortakların Sermaye Koyma Borcunda Karşılılık İlkesinin Geçerli Olup Olmadığı Sorunu ........................................... 66 B. ZARARA KATILMA YÜKÜMÜ ........................................................... 73 1. Şirket Alacaklılarına Karşı Sorumluluk ............................................ 73 2. Zarara Katılmaya İlişkin Kurallar ..................................................... 74 C. GİDERLERE VE DİĞER ORTAĞIN YAPTIĞI İŞLERE KATILMA YÜKÜMÜ ............................................................................ 74 D. ORTAKLIĞI YÖNETME YÜKÜMÜ ................................................... 75 E. ÖZEN YÜK.ÜMÜ .................................................................................. 75 F. REKABET ETMEME YÜKÜMÜ ......................................................... 76 IV. ORTAKLARIN HA.KLARI .........................................................................76 A. KAR PAYI HAKKI .................................................................................. 76 B. TASFİYE PAYI HAKKI ........................................................................ 78 C. ÜCRET, FAİZ, AVANS VE MASRAFLARI İSTEME HAKKI .................................................................................... 81 D. YÖNETİM VE İTİRAZ HAKKI ............................................................ 81 E. DENETİM HAKKI ................................................................................. 82 ...,, .. . . V. ORTAKLIGIN' YONET™1 ................................................................. 82 VI. ORTAKLIK İŞLERİNİ İNCELEME HAKKI .......................................... 84 VII. ORTAKLIK KATILIM PAYININ DEVRi ................................................ 85 VIIl. ORTAKLIKTAN ÇIKMA VE ÇIKA.RILMA .......................................... 86 § 4. ADİ ORTAKLIKTA DIŞ İLİŞKİLER I. TEMSiL ................................................................................................. 89 rr. TEMSİLİN ÇEŞİTLERİ .............................................................................. 90 A. DOĞRUDAN TEMSİL........................................................................... 90 B. DOLAYISIYLA TEMSİL ...................................................................... 90 C. YETKİSİZ TEMSİL ............................................................................... 90 içindekiler XX . ili. TEMSİL YETKtStNiN SONA ERMESİ VE SONUÇLARI ....................... 91 l'. ORTı-KLIK MALLARI ..................................................................................... 93 A. TÜRK lIUKUKUNDA ............................................................................. 93 B. İSVİÇRE VE ALMAN HUKUKUNDA ................................................... 93 § 5. ADİ ORTAKLIĞIN SONA ERMESİ I. SONA ERME HALLERİ .................................................................................... 95 A. ORTAK AMACIN GERÇEKLEŞMESİ VEYA GERÇEKLEŞMESİNİN İMKANSIZ DURUMA GELMESİ. .................... 95 B. ORTAKLARDAN BİRİNİN ÖLÜMÜ .................................................... 95 C. ORTAKLARDAN BİRİNİN TASFİYE PAYI HAKKINDA CEBRİ İCRA UYGULANMASI, ORTAĞIN İFLASI VEYA KISITLANMASI .......................................................................... 96 D. ORTAKLARIN OYBİRLİĞİ KARARIYLA ........................................... 97 E. ORTAĞIN SERMAYE BORCUNU ÖDEMEMESİ. ............................... 97 F. SÜRENİN SON BULMASI ..................................................................... 98 G. BİR ORTAĞIN FESİH BİLDİRİMİNDE BULUNMASI ......................... 98 H. MAIIKEME . KAR . A . R . I . YLAFES . İH ·········································· 99 II. m. IV. V. SONA ERMENiN" HUKUMLERI ............................................................... 100 TASFIYE....................................................................................................... 101 .. TASFiYE USULU ........................................................................................ 104 ZAMANAŞ™I" ........................................................................................... 106 İKİNCİ BÖLÜM TİCARET ŞİRKETLERİ HAKKINDAKİ GENEL HÜKÜMLER § 6. GENEL HÜKÜMLER VE KARŞILAŞTIRMALI HUKUK AÇISINDAN ŞİRKET TÜRLERİ I. GENEL HÜKÜMLERE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER ............................. 111 A. TERMİN"OLOJİ ..................................................................................... 111 B. MADDi ANLAMDAKİ DEĞİŞİKLİKLER .......................................... 111 il. GENEL HUKUM KAVRA.MI VE KAPSA.MI ......................................... 114 ID. ŞİRK . E . T KUR . ULUŞLARINDA DEVLETİN ETKiSi VE SiSTEMLER .................................................................... •••••••• 116 A. NORMATİF SİSTEM........................................................... 116 ••••••••••••··· içindekiler XXI B. SERBEST SİSTEM ................................................................................118 C. İZİN SİSTEMİ. ...................................................................................... 119 iV. T . ÜRK T. İCA . RET K . ANUNUNA GÖRE TİCARET ŞiRKETi TIPLERI ..................................................................................... 121 V. AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNDA DURUM ........................................ 123 VI. İSVİÇRE HUKUKUNDA ŞİRKET TİPLERİ......................................... 125 A. SERMAYE ŞİRKETLERİ ..................................................................... 125 l. Anonim Şirket .................................................................................. 125 2. Limited Şirket (Gesellschaft mit beschrankter Haftung=GmbH) .............................................................................. 127 3. Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket (Komınanditaktiengesellschaft= Kommandit-AG) .......................... 128 4. Değişken Sermayeli Yatırım Şirketi (Investmentgesellschaft mit variablem Kapital= SICAV) ...................................................... 128 5. Kollektif Sermaye Yatının Komandit Şirketi (Kommanditgesellschaft für kollektive Kapitalanlagen) ................ 129 B. ŞAIDS ŞİRKETLERİ ............................................................................ 129 1. Adi Ortaklık (einfache Gesellschaft)............................................... 129 2. Kollektif Şirket (Kollektivgesellschaft) ........................................... 129 3. Komandit Şirket (Kommanditgesellschaft = KG) ........................... 130 C. İSVİÇRE HUKUKUNDA YENİ ŞİRKET TİPLERİ YARATILMASINA İLİŞKİN ÇABALAR .......................................... 132 1. Sınırlı Sorumlu Şahıs Şirketi (Partnerschaft mit beschrankter Haftung) .......................................................................................... 132 2. Limited Şirket ve Ortağı Komandit Şirket (GmbH & Co. KG) .......................................................................... 133 VII. ALMAN HUKUKUNDA ŞİRKET TİPLERİ...........................................133 A. ŞAHIS ŞİRKETLERİ VE ŞİRKETLER HUKUKUNUN UYGULANDIĞI EKONOMİK AMAÇLI DERNEKLER ................... 135 1. Medeni Hukuk Ortaklığı veya Dış Ortaklık (BGB §§ 705 ff.); ("Gesellschaft bürgerlichen RechtsGbR"; ("BGB- Gesellschaft" oder ("AuBen-Gesellschaft") .................................... 135 2. "Gizli ortaklık" (Stille Gesellschaft, BGB §§ 230 ff.) .................... 135 3. "Kollektif şirket" (Offene Handelsgesellschaft= (OHG, HGB §§ 105 ff) ................................................................... 137 4. "Komandit şirket" (Kommanditgesellschaft=KG, HGB §§ 161 ff.) .............................................................................. 138 XXII • İçindekiler 5. Limited Şirket ve Oı1ağı Komandit şirket ................... 139 •••••••••••••••••••••••••••••••• 6. Çift Katlı Limited Şirket ve Ortağı Komandit Şirket (Doppel- sto..cki·ge GmbH & Co . KG . ) ·············•••••••••••••••••••••• ............. 143 7. Anonim Şirket ve Ortağı Komandit Şirket (AG & Co. KG) ............................................................................... 144 8. Komandit Şirket ve Ortağı Vakıf (Stiftung & Co. KG) ..............• ·· 144 9. (Sınırlı Sorumlu) Girişimci Şirket ve Ortağı Komandit Şirket (Untemehmer Gesellschaft (haftungsbeschrankt) & Co. KG) ...................................................... 144 1O. Limited Şirket ve Ortağı Kollektif Şirket (GmbH & Co. OHG) ........................................................................ 144 11. Anonim Şirket ve Ortağı Kollektif Şirket (AG & Co. OHG) .....................................................................• ........ 144 12. Donatma iştiraki (Partenreederei, a.F. HGB §§ 489 ff.) ................. 144 13. Hak Ehliyetine Sahip Medeni Hukuk Derneği (Derrechtsfiihige bürgerlich-rechtliche Verein e.V. (BGB §§ 22 ff.) ...... 145 14. Hak Ehliyetine Sahip Olmayan Medeni Hukuk Derneği (Der nichtrechtsfühige bürgerlich-rechtliche Verein, BGB § 21) ......................................................................................... 145 15. Meslektaş Ortaklığı (Partnerschaftsgesellschaft) ............................... 146 16. Sınırlı Mesleki Sorumlu Meslektaş Ortaklığı (Partnerschaftsgesellschaft mit beschrankter Berufshaftung=PartGmbB) ................................................................ 149 B. SERMAYEŞİRKETLERİ ······················································ 152 1. Anonim Şirket (Aktiengesellschaft=AG) ........................................... 152 a. Kısa Tarihçe ................................................................................152 b. Amaçlarına Göre Anonim Şirketler ........................................... 153 c. Pay Sahipleri Çevresine Göre Küçük Anonim Şirketler ........................................................................ 153 d. Sermaye ve Pay Türleri .............................................................. 153 e. Yönetim Sistemi ve Organlar ..................................................... 154 f. Amaç ve Faaliyet Konusu Bakımından Anonim Şirket Tipleri ................................................................. 155 ı. Kamu Yaradı anonim şirket (gemeinnützige Aktiengesellschaft=gAG) ................................................... 155 ıı. Finansal Yatının Anonim Şirketi (Investmentaktiengesellschaft=InvAG) ............................. 156 (GnlbH & Co • KG) XXIII İçindekiler iii. Taşınmaz Yatırımı Anonim Şirketi (REIT- Aktiengesellschaft=(REIT-AG)......................................... 156 2. Limited Şirket (Gesellschaft mit beschrankter Haftung=GmbH) ............................................................................. 157 a. Genel Olarak ............................................................................ 157 b. Kuruluş ve Sermaye Bakımından Limited Şirket Tipleri ......... 158 c. Limited Şirketin Organsal Yapısı ............................................ 159 3. (Sınırlı sorumlu) Girişimci Şirket (Untemehmergesellschaft UG (Haftungsbeschrankt) ................................................................ 160 4. Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket (Kommanditgesellschaft auf Aktien=KGaA).................................. 161 a. Genel Olarak ............................................................................ 161 b. Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirketin Alt Grubundaki Karma Tipteki Komandit Şirketler. ...................... 163 ı. Anonim Şirket ve Ortağı Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket (Aktiengesellschaft & Co. Kommanditgesellschaft auf Aktien =KGaA) ....................... 163 ıı. Vakıf ve Ortağı Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket (Stiftung & Co. Kommanditgesellschaft auf Aktien=Stiftung & Co. KGaA) ............................................................................... 163 C. ALMAN HUKUKUNDA AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNA GÖRE KURULABİLEN ŞİRKETLER VE KURULUŞLAR .............................................................................. 163 1. Avrupa Anonim Şirketi (Europaische Aktiengesellschaft=SE) ....... 163 2. Avrupa Anonim Şirketi ve Ortağı Sermayesi Paylara Bölünmüş Komandit Şirket(Europaische Aktiengesellschaft & Co. Komınanditgesellschaft auf Aktien=SE & Co. KGaA) ..........................................................164 3. Avrupa Kooperatifi" (Europaische Genossenschaft=Latince "Societas Cooperativa Europaea= SCE) ......................................... 164 4. Avrupa Ekonomik Menfaat Birliği=AEMB (Europaische wirt-schaftliche Interressenvereinigung=EWIV)"........................... 164 5. Avrupa Bölgesel İşbirliği Kuruluşu=ABİK (Europaischer Verbund für territoriale Zusammenarbeit=EVTZ).......................... 165 6. Avrupa Tek Kişi Şahıs Şirketi (Europaische Einpersonengesellschaft) ................................................................. 166 XXIV ■ • tçind kiler § 7. TÜZEL KiŞiLiK, PERDENiN KALDIRILMASI, EHLİYET VE SERMAYE 1. TÜZEL KiŞiLIK ........................................................................................ 169 A. K.AVRAtvt ........................................................................................... 169 B. TÜZEL KİŞİLİĞE İLİŞKİN TEORİLER .............................................. 169 l. Varsayıın Teorisi............................................................................. 169 2. Gerçeklik Teorisi ............................................................................ 170 U. TÜZEL KİŞİLİK KAZANMANIN SONUÇLARI ................................... 171 A. BAĞIMSIZ MALVARLIĞI................................................................... 171 B. TİCARET UNVANI .............................................................................. 172 C. YERLEŞİM YERİ (MERKEZ) .............................................................. 173 D. VATANDAŞLIK ................................................................................... 174 III. TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASI. ................................ 175 A. KAVRAM ............................................................................................. 175 B. ALMAN HUKUKUNDA TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILMASINA İLİŞKİN TEORİLER .......................................... 176 1. Kötüye Kullanma Teorisi. ............................................................... 176 2. Normların Uygulanması Teorisi ...................................................... 177 3. Ayrılık Teorisi ................................................................................. 178 C. İSVİÇRE HUKUKUNDA ...................................................................... 179 D. TÜRK HUKUKUNDA .......................................................................... 182 1. Öğretide .......................................................................................... 182 2. Yargıtay'ın Görüşü .......................................................................... 184 E. TÜZEL KİŞİLİK PERDESİNİN KALDIRILABİLMESİNİN ŞARTLARI ............................................................................................ 185 F. ......................................................................................................................... . PERDEN . İN KALDIR . ILM . ASINI . HAKL . I GÖSTEREN HALLER ........... 186 IV. TiCARET ŞIR.KETLER.IN""IN E�IYETI ................................................ 186 A. HAK EHLİYETİ ...................................................................................... 186 B. İŞLEM EHLİYETİ ................................................................................... 191 1. İşlem Ehliyetinin Kazanılması. .......................................................... 191 2. Organ Kavramı ve Kapsamı ............................................................... 192 3. Cezai Ehliyet. ..................................................................................... 197 V. TİCARET ŞİRKETLERİNDE SERMAYE ........................................... 198 A. SERMAYE TÜRLERİ .............................................................................. 198 B. SERMAYENİN KONUSU ....................................................................... 200 1. Nakit.............................................................. •••••••••••••••••••••• ········· 200 XXV İçindekiler . . 2. Ayın Senııaye .................................................................................. 201 3. Maddi Şeylerin Sennaye Olarak Getirilme Şekli ............................ 202 a. Maddi Şeylerin Mülkiyetinin Sermaye Olarak Konulması (quoad doıninium) .................................................................... 202 b. Maddi Şeyleri Kullanma veya Faydalanma Hakkının Semıaye Olarak Konulması (quoad usum) .............................. 202 c. "Maddi Şeylerin Nakdi Değeri"nin Sermaye Olarak Konulması (quoad sortem) ....................................................... 204 4. Şahsı Emek ve Fikir Sennayesi ....................................................... 207 5. Ticari İşletıne ................................................................................... 208 6. Elektronik Ortamlar, Alanlar, Adlar ve İşaretler............................. 210 VI. SERMAYENİN TAAHHÜDÜ VE KATILMA PAYINI GÜVENCEYE ALAN YASAL HÜKÜMLER ......................................... 210 A. TAAIIBÜT VE DEVİR ......................................................................... 210 1. Taşınmaz Mallar .............................................................................. 21O 2. Sınai Mülkiyet Haklan ve Diğer Değerler ......................................212 B. NAKDİ SERMAYE VE ÖDENMESİ .................................................. 213 C. KATILMA PAYINI GÜVENCEYE ALAN DÜZENLEMELER ....... 216 1. Değerin Bilirkişi Tarafından Belirlenmesi ..................................... 216 2. Taşınmazlarda Tapu Siciline Şerh Verilmesi ve Sınai Mülkiyet Haklarının İlgili Sicillere Kaydedilmesi ......................... 217 3. Taşınırların Güvenilir Bir Kişiye Tevdi Edilmesi .......................... 218 4. İhtiyatı Tedbir ................................................................................. 219 Vll. ORTAKLARIN ŞAHSİ ALACAKLILARININ HAKLARI ..................219 A. ŞİRKETİN DEVAMI SIRASINDA ..................................................... 220 B. ŞİRKETİN SONA ERMESİNDE ......................................................... 220 VIII. ZAMANAŞIM:I ............................................................................................ 222 IX. UYGULANACAK MUHAKEME USULÜ ............................................. 222 § 8. TİCARET ŞİRKETLERİNDE YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER I. YAPISAL DEĞİŞİKLİKLERE GENEL BAKIŞ .................................... 223 II. KAVRAMLAR ............................................................................................ 225 § 9. TİCARET ŞİRKETLERİNDE BİRLEŞME . . I. BiRLEŞMENiN TEMEL iLKELERi ...................................................... 231 A. MALVARLIKLARININ BİRLEŞMESİ. .............................................. 233 B. TASFİYENİN ÖNLENMESİ. ............................................................... 234 XXVI . ·ı· ,. 41 İçindekiler 11. BİRLEŞl1E TÜRLERİ ...............................................................................235 A. DEVRALMA ŞEKLİNDE BİRLEŞME .................................................... 235 B. YENİ KURULUŞ ŞEKLİNDE BİRLEŞME ............................................. 236 uı. GEÇERLi BİRLEŞMELER ....................................................................... 237 A. GENEL OLARAK .......................................................................................... 237 B. BİRLEŞME KOMBİNASYONLARI ......................................................... 237 C. GEÇERLİ OLMAYAN BİRLEŞMELER .................................................. 239 IV. BİRLEŞMEDE ORTAKLIK PAYLARI VE HAKLARININ KORUNMASI ............................................................................................... 241 A. GENEL OLARAK .......................................................................................... 241 B. KÜÇÜK PAYSAHİPLERİNİN HAKLARININ İHLAL EDİLMESİNE İLİŞKİN DAVALAR VE YÜKSEK MAHKEME GÖRÜŞLERİ .................................................................................................... 242 1. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 15.10.2015 Tarihli Kararı .................242 2. İsviçre Federal Mahkemesi'nin Görüşü ............................................243 a Birleşmenin Denetlenmesi Safhasında Tespit Edilen Pay Bedeline Hangi Şirketin Paysabiplerinin İtiraz Edeceği ve İnceleme Masraflarını Kimin Ödeyeceği Sorunu ............................ 243 b. Birleşmenin Kesinleşmesinden Sonra Değerleme Raporlarında Devrolunan Şirket Değerlemesinin Düşük Devralan Şirketin İse Yüksek Değerlendirildiği Nedeniyle Dava Açılması Sorunu .................................................................. 245 C. ORTAKLIK PAYININ VE HAKLARININ DEVAMLILIĞI ...................246 1. Devrolunan Şirketin Ortaklarına Devralan Şirkette Eşit Değerde Paysahipliği Hakkı Verilmesi. .....................................246 2. Malvarlığının Değerlendirilmesinde Önem Taşıyan Hususlar .................................................................................246 D. DEVAMLILIK İLKESİNİN İSTİSNALARI ........................................... 248 1. Denkleştirme Ödenmesi ...................................................................... 248 2. Ayrılma Akçesi ..................................................................................... 249 . . V. BiRLEŞME IŞLEMl.ıERI ........................................................................ 252 A. ŞİRKETLER ARASINDAKİ GÖRÜŞMELER VE ANLAŞMA ............................................................................................ 252 1. Due Diligence Süreci ........................................................................... 253 2. Değer Yaratma Tahminlerinin Kontrolü Bakımından Due D ı ıgence ın Rolu" ...........................................................................255 B. BİRLEŞME SÖZLEŞMESİ ...................................................................258 XXVII İçindekller 1. Sözleşmenin Şekli ve Nitcliği .......................................................... 258 2. Birleşme Sözleşmesinin İçeriği ....................................................... 260 C. SERMA YE ARTIRlMI VE BİRLEŞEN ŞİRKETLERİN BİLANÇOLARI ........................................................... 265 1. Sennaye Artırıını ..............................................................................265 2. Bilançolar..........................................................................................269 a. Birleşmeye Esas Oluşturan Bilanço ......................................... 269 b. Ara Bilanço............................................................................... 270 D. BİRLEŞME RAPORU ........................................................................... 271 1. Raporun İçeriği ................................................................................ 271 2. Özel Durumlara İlişkin Açıklamalar. .............................................. 272 E. BİRLEŞMEYE İLİŞKİN BELGELERİN İNCELEMEYE SUNULMASI VE MALVARLIĞINDAKİ DEĞİŞİKLİKLER. ............... 273 1. İnceleme Hakkının Çerçevesi ve İncelemeye Sunulacak Birleşme Belgeleri ........................................................................... 273 2. Malvarlığındaki Değişiklikler .......................................................... 275 a. Değişikliğin Bildiriminin Zamanı ve Niteliği........................... 275 b. Değişikliğin Kapsamı ............................................................... 276 c. Önemli Değişikliklere İlişkin Bildirimin Hukuki Sonuçlan .......................................................................276 VI. BiRLEŞME KARARI ................................................................................ 277 A. GENEL OLARAK ..................................................................................277 B. BİRLEŞME KARARINA İLİŞKİN NİTELİKLİ NİSAPLAR..................278 C. ................................................................................................................ . BİRLEŞME . NİN D . ENETLENM . ESİ ...................................................... 282 VII. BiRLEŞMENiN" KESiNLEŞMESi ............................................................ 283 A. TİCARET SİCİLİNE TESCİL .............................................................. 283 B. SİCİL MÜDÜRÜNÜN İNCELEMESİ ................................................. 284 C. HUKUKİ SONUÇLAR ......................................................................... 285 1. Tescilin Etkisi ................................................................................. 285 2. Malvarlığının Külli Halefiyet Uyarınca Geçişi. .............................. 286 VIII. ALACAKl..ıILARIN KORUNMASI .......................................................... 287 A. GENEL OLARAK ................................................................................. 287 B. ALACAKLARIN TEMİNAT ALTINA ALINMASI ........................... 289 C. YARGITAY'IN GÖRÜŞÜ .................................................................... 290 XXVIII D. LA AKLILARA İLAN YAPILMASJ .................................................... 294 E. ORT KLARIN ŞAHSI SORUMLULUĞU ........................................ 295 IX. iŞÇiLERİN KORUNMASI ...................................................................... 297 X. ÖZEL ŞARTLARDAKİ BİRLEŞMELER .............................................. 299 A. MALI DURUMUN İYİLEŞTİRİLMESİNE İLİŞKİN BİRLEŞMELER.................................................................... 299 B. ERMAYENİN KAYBEDİLMESİ VEYA BORCA BATIKLIK. HALİNDE BİRLEŞMEYE KATILMANIN KOŞULLARI ........................ 300 1. Kanunda Öngörülen Özvarlığa Sahip Olma.................................... 300 2. Mahkemece Şirketin Sona Ermesinin Ertelenmiş Olması ................. 301 C. MALİ DURUMUN DÜZELTİLMESİ AMACINI GÜTMEMESİ SEBEBİYLE BİRLEŞMENİN GEÇERLİ OLMADIĞI HALLER ..... 301 XI. TİCARi İŞLETMENİN BİR TİCARET ŞİRKETİYLE BİRLEŞMESİ .................................................................... 302 XII. SERMAYE ŞİRKETLERİNDE KOLAYLAŞTIRILMIŞ BIR.LEŞMELER ....................................................................................... 304 A. UYGULAMA ALANI .......................................................................... 304 B. YASADA ÖNGÖRÜLEN KOLAYLIKLAR ....................................... 306 1. Sermaye Şirketlerinde ..................................................................... 306 a. Hakimiyetin Yüzde Yüz (%100) Olması Halinde .................... 306 b. Hakimiyetin Yüzde Doksan (% 90) Olması Halinde ............... 307 2. Küçük ve Orta Ölçekli Şirketlerde .................................................. 307 a. Vazgeçilebilecek Konular ......................................................... 307 b. Bütün Ortakların Onayının Alınmasına İlişkin Prosedür.......................................................................... 309 c. Ticaret Sicili Müdürlüğüne Bütün Koşulların Yerine Getirildiğinin Kanıtlanması. ......................................... 31O XIII. BİRLEŞMEYE KATILAN ŞİRKETLERİN PAY DURUMLARI VE DEĞİŞİM ORANI ............................................. 311 A. KAPALI TİP ANONİM ŞİRKETLERDE DEVRALMA YOLUYLA BİRLEŞMEYE İLİŞKİN FORMÜLLER ........................... 311 1. İsviçre Hukukunda ............................................................................ 31ı 2. Türk Hukukunda ............................................................................... 315 B. HALKA AÇIK ANONİM ŞİRK.ETLERDE DEVRALMA YOLUYLA BİRLEŞMEYE İLİŞKİN İŞLEMLER ................................ 317 1. Birleşme Sözleşmesi ve Birleşme Raporu .................................. 318 XXIX içindekiler 2. Birleşmeye Esas Alınacak Mali Tablolar ve Özel Bağımsız Denetin1 Raporu .............................................................................. 318 3. Uzman Kuruluş Göriişü Raporu ..................................................... 3 l 9 4. KAP'a Bildirin1 .............................................................................. 320 5. Finansal Durum Değişiklikleri ........................................................ 321 6. Paysahiplerinin Korunması ............................................................. 32 J 7. Birleşmeye İlişkin Özellikli Durumlar. .......................................... 322 8. Kolaylaştırılmış Usulde Birleşme ................................................... 323 9. Kurula Bildirim ............................................................................... 324 1O. Kanun Kapsamına Alınına ve İhraç Belgesi ................................... 324 11. Ortaklık Devralma Yoluyla Birleşme Sonrasında Ulaşılacak Sermaye Tutarının Belirlenmesine İlişkin Formül ................................ 324 XIV. REKABET HUKUKU AÇISINDAN BİRLEŞMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ. ........................................... 326 XV. YE�G! Hl!.KlJKUNDA BİRLEŞMEYLE aGaı DUZENLEMELER .................................................................... 327 § 10. TİCARET ŞİRKETLERİNDE BÖLÜNME I. BÖLÜNMEYE İLİŞKİN MEVZUAT ...................................................... 329 A. AVRUPA TOPLULUĞUVEÜYEÜLKELER HUKUKUNDA BÖLÜNMEYE İLİŞKİN DÜZENLEMELER ...................................... 329 B. TÜRK MEVZUATINDA BÖLÜNMEYE İLİŞKİN DÜZENLEMELER ................................................................................ 330 Il. TÜRK TİCARET KANUNUNA GÖRE BÖLÜNME ............................. 331 A. BÖLÜNME KAVRAMI VE MALVARLIĞININ GEÇİŞİNDE TEMEL İLKE ......................................................................................... 331 1. Kavram ............................................................................................ 331 2. Bölünmede Hak ve Yükümlülüklerin Tek İşlemle Kendiliğinden (Uno Actu et lpso lure) Geçişi ................................ 333 B. BÖLÜNMENİN TÜRLERİ •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••334 1. Tam Bölünme .................................................................................. 335 2. Kısmı Bölünme ................................................................................ 336 a. Devralma Yoluyla Bölünme ..................................................... 336 b. Yeni Kuruluş Yoluyla Bölünme ............................................... 337 3. Oranın Korunduğu (Simetrik) Bölünme ......................................... 338 4. Oranın Korunmadığı (Asimetrik) Bölünme .................................... 339 XXX "i İçind kil r ili. BÖLÜNMEDE TEHLİKE ARZ EDEN DURUMLAR........................... 341 1"'. BOLÜN11E OLANAKLARI ..................................................................... 342 A. GEÇERLİ OLAN BÖLÜNMELER ..................................................... 342 B. GEÇERLİ OLMAYAN BÖLÜNMELER ............................................ 342 V. BÖLÜNlıJENİN UYGULANMASINA İLİŞKİN İŞLEMLER ............... 343 A. SERMAYE DEĞİŞİKLİKLERİ ............................................................ 343 1. Sermaye Azaltılması ....................................................................... 343 2. Semıaye Artırımı ............................................................................. 345 3. Yeni Kuruluş ................................................................................... 346 .. 4 . . . Ara B . ilanço .................................................................................... 346 VI. BOLUNME iŞLEMLERi ........................................................................... 346 A. BÖLÜNME SÖZLEŞMESİ ................................................................... 347 B. BÖLÜNME PLANI ................................................................................ 347 C. BÖLÜNME SÖZLEŞMESİNİN VEYA PLANININ ŞEKLİ ................ 347 1. Bölünme Sözleşmesi veya Planının Hukuki Niteliği ....................... 348 2. Bölünme Sözleşmesi veya Planını Hazırlamaya Yetkili Organ .................................................................................... 349 D. BÖLÜNME SÖZLEŞMESİ VEYA PLANININ İÇERİĞİ .................... 350 1. Bölünmeye Katılan Ortaklıkların Ticaret Unvanları, Merkezleri ve Türleri ....................................................................... 35ı 2. Devredilecek Ortaklıktaki Devredilecek Bölümlerin Belirlenmesi: «Envanter» .................................................................. 352 3. Denkleştirme Tutan ve Ortaklık Haklarına İlişkin Açıklamalar ........................................................................... 353 4. Devralan Ortaklığın Özel Hak Sahiplerine Tahsis Ettiği' Haklar ....................................................................................... 353 5. Ortaklık Paylarının Değişim Şekilleri ...............................................353 6. Bilanço Karına Hak Kazanma Zamanı ..............................................354 7. Bölünen Ortaklığın İşlemlerinin Hangi Tarihten İtibaren Devralan Ortaklığın Hesabına Yapılmış Kabul Edileceği Sorunu .................................................................................................354 8. Yönetimde Görevli Kişilere Tanınan Özel Menfaatler .................... 355 9. Bölünme Sonucunda İntikal Eden İş İlişkilerinin Listesi. ............... 356 VII. VIIL BÖLÜNMEDE TAHSİS DIŞI KALAN MALVARLIĞININ H . U . K . U . Kİ DURUMU VE BORÇLARDAN SORUMLULUK ................. 357 BOLUNME RA.PORU ................................................................ 357 A. GENEL OLARAK............................................................ •••••••••••••• 357 ................... İçindekiler XXXI B. RAPORUN ZORUNLU İÇERİĞİ ....................................................... 358 IX. B9L"9NlfE SÖZLEŞMESİ VEYA BÖLÜNME PLANININ VE BOLÜN:ME RAPORUNUN DENETLENMESİ. ................................... 359 A. GENEL OLARAK................................................................................ 359 B. İNCELEME HAKKI ............................................................................ 359 C. .. X. MALVARLIĞINDAKİ DEĞİŞİKLİKLERLE İLGİLİ BİLGİLER ...... 360 � XI. BOLUNME KA.RARI ................................................................................ 361 HAK . . . SAHIPLERIN"IN" KORUNMASI ...................................................... 364 A. ORTAKLIK PAYLARININ VE HAKLARININ KORUNMASI ......... 364 B. PAYSAHİPLİĞİ HAKLARININ DEVAMI ......................................... 364 1. Pay Değişim Oranının Tespiti ........................................................ 366 a. Oranın Korunduğu (Simetrik) Bölünmede ............................... 368 b. Oranın Korunmadığı (Asimetrik) Bölünmede .......................... 369 ı. Ortaklara Devralan Ortaklıkta En Azından Bir Pay veya Ortaklık Hakkının Tahsisi veya Devreden Ortaklıkta Ek Bir Hak Tanınması. .................................... 369 ıı. Ayrılma Akçesi Karşılığında Ortaklıktan İhraç Yasağı ...................................................................... 370 2. Denkleştirme Tazminatı Ödenmesi ................................................. 370 3. Özel Haller ......................................................................................371 C. ALACAKLILARIN KORUNMASI ......................................................371 D. ÇALIŞANLARIN KORUNMASI. ........................................................373 XII. BÖLÜNMENİN GEÇERLİLİK KAZANMASI ..................................... 376 A. TİCARET SİCİLİNE TESCİL VE İLANI ........................................... 376 B. TAPU SİCİLİNE BİLDİRİM .............................................................. 377 C. BAKANLIĞIN TEBLİĞİNE GÖRE YAPILACAK İŞLEMLER ......... 377 XIII. SERMAYE PİYASASI MEVZUATIN"DAKİ BİRLEŞME VE BÖLÜNME GİBİ ÖNEMLİ İŞLEMLERDE ORTAKLARIN ŞİRKETTEN AYRILMA HAKKI ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••379 A. ÖNEMLİ İŞLEMLER VE KURUL'UN YETKİLERİ ........................ 379 B. ÖNEMLİ NİTELİKTEKİ İŞLEMLERE İLİŞKİN KARARLARA OLUMSUZ OY VEREN PAYSAHİPLERİNİN ŞİRKETTEN AYRILMA HAKKI .................................................................. 380 C. PAY ALIMTEKLİFİ ............................................................................ 383 XXXII içindekiler § 11. TİCARET ŞİRKETLERİNDE TÜR DEĞİŞTİRME I. GENEL OLARAK ..................................................................................... 385 il. BİRLEŞME İLE TÜR DEĞİŞTİRMENİN KARŞILAŞTIRI"LMASI ........................................................................... 387 III. TÜR DEĞİŞTİRMENİN TEMEL UNSURLARI .................................... 388 IV. TÜR DEĞİŞTİRMENİN ÇEŞİTLERİ ..................................................... 388 A. YENİ KURULUŞ YOLUYLA TÜR DEĞİŞTİRME ............................ 389 B. MEVCUT TÜRÜ (HUKUKİ KABUK) DEĞİŞTİRMEK SURETİYLE TÜR DEĞİŞTİRME ........................................................ 389 V. GEÇERLİ OLAN TÜR DEĞİŞTİRMELER ............................................ 391 VI. GEÇERLİ OLMAYAN TÜR DEĞİŞTİRMELER .................................. 392 VII. ŞAHIS ŞİRKETLERİNİN TÜR DEĞİŞTİRMESİNE İLİŞKİN ÖZEL DÜZENLEME ................................................................................. 392 VIlI. TÜR DEĞİŞTİRME İÇİN YAPILMASI GEREKEN İŞLEMLER ..... 393 A. YENİ TÜRDEKİ ŞİRKETİN KURULUŞUNA İLİŞKİN _ HÜKÜMLERE UYULMASI ................................................................. 394 B. ARA BİLANÇO HAZIRLANMASI. ..................................................... 395 C. TÜR DEĞİŞTİRME PLANI .................................................................. 395 D. TÜR DEĞİŞTİRME RAPORU .............................................................. 396 E. İŞLEMLERİN ORTAKLAR TARAFINDAN İNCELENMESİ ............ 396 F. TÜR DEĞİŞTİRME KARARI ............................................................... 396 G. TÜR DEĞİŞTİRMENİN HUKUKİ GEÇERLİLİK KAZANMASI ....................................................................................... 397 IX. MENFAAT SAHİPLERİNİN KORUNMASI ........................................... 397 A. ORTAKLARIN KORUNMASI .............................................................. 397 B. ALACAKLILARIN KORUNMASI ....................................................... 398 C. ÇALIŞANLARIN KORUNMASI. ......................................................... 398 D. TESCİL VEİLAN ................................................................................... 399 X. TÜR DEĞİŞTİRMENİN SONUÇLARI .................................................... 400 XI. ORTAK HUKUMLER .................................................................................. 401 A. ORTAKLIK PAYININ VE HAKKININ İNCELENMESİ. .................. 401 B. YENİDEN YAPILANDIRMA İŞLEMLERİNİN İPTALİ .................... 402 XII. ŞİRKETLERİNE YENİDEN YAPILANMASINDA SİCİLLER ARASI İŞBİRLİĞİNE İLİŞKİN İŞLEMLER............................................ 404 A. TEBLİĞİN AMACI ••••••••••••••••••••••••••••••••·•···· .............................. 404 B. MÜDÜRLERİN VE İLGİLİ SİCİLLERİ TUTAN KURUMLARIN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ .............................. 405 XXXIII içindekiler C. BİLDİRİLECEK HUSUSLAR VE BİLDİRiM ŞEKLİ ........................ 406 D. BİLDİRİM ÜZERİNE SİCİLLERDE YAPILACAK İŞLEMLER ........ 407 xın. v�:RGİ HUKUKUNDAKİ TÜR DEĞİŞTİRME iLE iLGiLİ DUZENLEMELER ................................................................................... 408 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM ŞAHIS ŞİRKETLERİ VE SERMAYESİ PAYLARA BÖLÜNMÜŞ KOMANDİT ŞİRKET § 12. KOLLEKTİF ŞİRKETİN TANIMI VE KURULUŞU I. YENİ DÜZENLEMEDEKİ DEĞİŞİKLİK VE YENİLİKLER ............ 411 II. �OLL�KTİF ŞİRKETİN NİTELİKLERİ VE EKONOMİK ONEMI ...................................................................................................... 411 ID. KOLLEKTİF ŞİRKETİN TANIMI VE UNSURLARI .......................... 412 A. TİCARİ İŞLETME............................................................................... 413 B. TİCARET UNVANI ............................................................................ 413 C. KİŞİ UNSURU ..................................................................................... 414 D. SORUMLULUK .................................................................................. 415 1. Sınırsız ........................................................................................... 415 2. İkinci Derecede .............................................................................. 416 3. Müteselsil. ...................................................................................... 416 E. TÜZEL KİŞİLİK .................................................................................. 417 IV. KOLLEKTİF ŞİRKETİN KURULUŞU ..................................................417 A. ŞİR.KET SÖZLEŞMESİ ........................................................................417 1. Şekli .............................................................................................. 417 2. Zorunlu Kayıtlar ............................................................................ 418 B. TESCİL VE iLAN ............................................................................... 419 V. VI. K . URULU . Ş İŞLE . MLER . İNDEKİ EKSİKLİKLER .................................... 420 ŞiRKETiN EHLiYETi ..............................................................................421 VII. KOLLEKTİF ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ ....................................................... 422 § 13. KOLLEKTİF ŞİRKETTE İÇ İLİŞKİLER L ORTAKLARIN MALİ NİTELİKTEKİ HAK VE BORÇLARI .............423 A. SERMAYE KOYMA BORCU............................................................. 423 • 1. Sermayenin Konusu ve Taahhüdü ................................................. 423 2. Sermaye Olarak Konulan !aş�lann Tapu Siciline ve Diğer Fikri Mülkiyet Haklarının ilgili Ozel Sicillerine Şerh Edilmesi ......... 424 * İçinde.kiler 3. Sennaye Borcunun İfasında Temerrüt ve Sonuçlan ....................... 425 n. Faiz ve Tazminat Ödeme Borcu .............................................. 425 b. Mütemerrit Ortağın Şirketten Çıkarılması ............................... 425 c. Şirketin Feshinin Talep Edilmesi ............................................. 426 B. KAR VE ZARARA KATILMA VE BUNA İLİŞKİN DÜZENLEMELER ............................................................................... 426 1. Sözleşme ile Düzenleme ................................................................. 427 2. Paylaştırıcı Tarafından Tespit. ........................................................ 428 3. Kanun Gereğince Paylaşma ............................................................ 428 4. Kar Payım ve Alacağını İsteme Hakkı ............................................ 428 C. TASFİYE PAYINA KATILMA HAKKI .............................................. 429 II. ORTAKLARIN KİŞİSEL NİTELİKTEKİ HAK VE BORÇLARI ...... 430 A. YÖNETİM HAKKI ................................................................................ 430 1. Kavram ............................................................................................. 430 2. Yönetim Hakkının Kapsamı............................................................. 430 3. Yönetim İşlemlerinin Türleri ............................................................... I a. Olağan İşlemler ............................................................................ I b. Olağanüstü İşlemler ....................................................................... I c. Temel İşlemler .......................................................................... 432 4. Yönetim İşlerinde Yalnız Başına veya Birlikte Hareket ................. 432 5. Yönetici Sıfatının Kazanılması ........................................................ 432 a. Kanunen Kazanma .................................................................... 432 b. Şirket Sözleşmesi ile Kazanma ................................................. 433 c. Ortaklar Kararıyla Kazanma ..................................................... 433 6. Yönetim Hakkının Kısıtlanması ve Geri Alınması. .................... 434 a. Kişi Yönünden Sınırlandırma ............................................... 434 b. Konu ve Miktar İtibariyle Sınırlandırma............................... 434 7. Yönetim Hakkının Kaybedilmesi ..................................................... 435 8. Geçı • c •y ı · o· nefım ............................................................ 43 5 B. İTİRAZ HAKKI ·························································· 435 C. DENETİM HAKKI······················································· .... 436 D. OYVEKARAR ..........................................................................................437 E. REKABET YASAĞI. ............................................................................... 439 1. Kavram ve Sının ................................................................................ 439 2. Rekabet Yasağına Giren İşler ............................................................ 439 3. Rekabet Yasağının Yaptırımı ............................................................ 440 4. Zamanaşımı. ....................................................................................... 440 XXXIV J İçindekiler XXXV § 14. KOLLEKTİF ŞİRKETTE DIŞ İLİŞKİLER I. ŞİRKETİN ÜÇÜNCÜ KİŞİLERLE İLİŞKİLERİ ................................... 441 A. GENEL OLARAK TEMSİL .................................................................. 441 B. TEMSİLE YETKİLİ OLAN KİŞİLER .................................................. 441 C. TEMSİL YETKİSİNİN KAPSAMI VE SINIRLANDIRILMASI ........ 442 1. Genel Olarak .................................................................................... 442 2. Geçerli Sınırlamalar ......................................................................... 443 D. TEMSİL YETKİSİNİN KALDIRILMASI ............................................ 444 E. TEMSİL YETKİSİNİN SONA ERMESİ. ............................................. 444 il. KOLLEKTİF ŞİRKETTE SORUMLULUK ............................................. 445 A. ŞİRKETİN SORUMLULUĞU .............................................................. 445 B. ORTAKLARIN SORUMLULUĞU VE BUNUN NİTELİĞİ .............. 445 1. Sınırsız Sorumluluk ......................................................................... 445 2. Müteselsil Sorumluluk .................................................................... 446 3. İkinci Derecede Sorumluluk............................................................ 446 4. İkinci Derecede Sorumluluğun İstisnaları ....................................... 447 a. Şirkete Karşı Yapılan Takibin Semeresiz Kalması .................. 447 b. Şirketin Sona Ermesi ................................................................ 448 5. Ortaklara Müracaatın Şekli ............................................................. 450 a. Şirketin İflas Yolu ile Takibi .................................................... 450 i. Adi İflas Yolu....................................................; ................. 450 ii. Olağanüstü İflas Yollan ..................................................... 451 b. Takas ......................................................................................... 452 § 15. ORTAKLAR ARASINDAKİ DEĞİŞİKLİKLER I. ORTAKLIĞA GİR.ME ............................................................................... 455 Il. ÇIKMA VEYA ÇI'KA.RaMA.....................................................................456 A. ŞİRKETTEN ÇIKMA VE BUNA İLİŞKİN DÜZENLEMELER ........ 456 1. Çıkma Şirket Sözleşmesinde Düzenlenmişse ................................. 456 2. Çıkma Şirket Sözleşmesinde Düzenlenmemişse............................. 456 B. ORTAĞIN ÖLÜMÜ VE SONRASINA İLİŞKİN DÜZENLEMELER ................................................................................ 457 1. Şirket Sözleşmesinde Ölüm Sonrasına İlişkin Bir Hüküm Varsa ............................................................................ 457 2. Şirket Sözleşmesinde Ölüm Sonrasına İlişkin Bir Hüküm Yoksa ........................................................................... 460 İçindekiler XXXVI C. ÇIKARILMA VE BUNA İLİŞKİN HALLER ..................................... 462 1. Ortaklardan Birinin İflası. ............................................................. 462 2. Kişisel Sebeplerle Şirketin Feshinin İstenilmesi. ............................ 462 a. Ortaklardan Birinin Feshi İhbar Etmesi .................................. 463 b. Bir Ortağın Kişisel Alacaklısının Feshi İhbar Etmesi .............. 463 c. Bir Ortağın Kişisel Alacaklısının Şirketin Süresinin Uzatılmasına İtiraz Etmesi ...................................................... 463 D. HAKLI SEBEPLERLE ÇIKARMA ..................................................... 463 E. İKİ KİŞİLİK ŞİRKETLERDE ÖZEL DÜZENLEME .......................... 464 rn. ORTAKLAR ARASINDAKİ DEĞİŞİKLİKLERİN HUKUKİ SONUÇLARI .............................................................................................465 A. ŞİRKETTEN AYRILMANIN SONUÇLARI........................................465 1. Tescil ve İlan ................................................................................. 465 2. Tasfiye Payının İadesi. .................................................................. 467 3. Ayrılan Ortağın Sorumluluğu .................................................. 467 B. ŞİRKETE SONRADAN GİREN KİMSENİN SORUMLULUĞU ....... 468 § 16. KOLLEKTİF ŞİRKETİN SONA ERMESİ VE TASFİYESİ L TASFİYENİN ŞİRKET ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ .............................. 469 A. HAK EHLİYETİNE ETKİSİ ................................................................ 469 B. ŞİRKETİN TEMSİLİNDEKİ DEĞİŞİKLİK ......................................... 469 II. TASFİYENİN ORTAKLARARASI İLİŞKİLERE ETKİSİ. ................. 470 ID. SONA ERME HALLERi .......................................................................... 470 A. FESİII SEBEPLERİ ...................................................................... 470 1. Ortaklar Kararı ile Fesih ............................................................. 470 2. Bir Ortağın Feshi İhbar Etmesi ................................................... 471 3. Mahkeme Kararıyla Fesih .......................................................... 471 a. Haklı Sebeplerle Bir Ortağın Talebi. ..................................... 471 b. Ortağın Kişisel Alacaklısının Talebi ..................................... 472 c. Kuruluş İşlemlerindeki Eksiklikler ........................................ 472 d. Ortağın Sermaye Borcunu Ödememesi. ................................. 473 B. SONA ERME................................................................................. 473 1. Şirketin İflası ........................................................... ••••••••••••••••••• ··· 473 içindekiler XXXVII . . 2. Şirket Sennayesiniıı 2/3'ünün Kaybedilmesi ................................... 474 3. Şirketin Başka Bir Şirketle Birleşmesi ............................................. 474 4. Ortaklardan Birinin İflası .................................................................474 5. Şirketin Süresinin Dolması ............................................................. 474 6. Şirket Amacının Elde Edilmesi veya Edilmesinin İmkansız Olınası ............................................................................................. 475 7. Bir Ortağın Ölümü veya Kısıtlanması ............................................. 475 N. SONA ERlfENIN SONUÇLARI ............................................................... 476 A. TESCİL VE İLAN .................................................................................. 476 B. ORTAKLARIN YÖNETİM VE TEMSİL YETKİSİ SONA ERER .......................................................................................... 477 C. SONA ERMENİN ŞİRKETİN EHLİYETİNE ETKİSİ ......................... 477 D. ORTAKLARIN BİRİNCİ DERECEDE SORU"MLU OLMALARI ....................................................................... 477 . . V. ŞIR.KETIN" TASFiYESi ............................................................................... 477 VI. TASFIYE MEMURLARI ...........................................................................478 A. TASFİYE MEMURLUĞU SIFATININ KAZANILMASI. .................. 478 1. Şirket Sözleşmesi ile Seçim ............................................................ 478 2. Ortaklar Karan ile Seçim ................................................................ 478 3. Bütün Ortakların Tasfiye Memuru Sayılması. ................................ 478 4. Mahkeme Kararıyla Atama ............................................................. 479 B. TASFİYE MEMURLUĞU SIFATININ KAYBEDİLMESİ ................. 479 C. TASFİYE MEMURLARININ TESCİL VE İLANı ............................... 479 D. TASFİYE MEMURLARININ YETKİ VE SORUMLULUKLARI ...... 479 E. TASFİYE MEMURLARININ GÖREVLERİ ....................................... 481 § 17. ADİ KOMANDİT ŞİRKET I. ADİ KOMANDİT ŞİRKETİN GENEL NİTELİKLERİ ........................ 483 il. ADİ KOMANDİT ŞİRKETİN TANIMI VE UNSURLARI ................... 484 A. TİCARİ İŞLETME ................................................................................. 484 B. TİCARET UNVANI .............................................................................. 484 C. ORTAKLARIN TÜRLERİ .................................................................... 485 1. Komandite Ortaklar ......................................................................... 485 2. Komanditer Ortaklar ........................................................................485 D. SERMAYE ............................................................................................. 486 E. TÜZEL KİŞİLİK ................................................................................... 486 XXXVIII '1 İçindekiler IIl. ADİ KOMANDİT ŞİRKETİN KURULUŞU ........................................... 487 A. ŞİRKET SÖZLEŞMESİ VE İÇERİĞİ .................................................. 487 1. Kişi Unsuru .................................................................................... 487 2. Şirket Thrü ..................................................................................... 488 3. Şirketin Ticaret Unvanı ve Merkezi ............................................... 488 4. Şirketin Konusu ............................................................................. 488 5. Sermaye .......................................................................................... 489 6. Temsil ............................................................................................. 489 B. İMZALARIN ONAYLANMASI .......................................................... 490 C. TESCİI, VE ir,AN ................................................................................. 490 IV. KOMANDİT ŞİRKETTE ORTAKLAR ARASI İLİŞKİLER ................ 490 A. İÇ İI,İŞKİ ............................................................................................... 490 I. Ortakların Kişisel Nitelikteki Haklan ve Borçlan ............................ 490 a. Yönetim Hakkı ......................................................................... 491 b. Denetim Hakkı ......................................................................... 492 i. Olağan Denetim Hakkı ...................................................... 493 ii. Olağanüstü Denetim Hakkı ................................................ 493 c. Denetim Hakkının Sınırlandırılması ......................................... 493 d. Rekabet Yasağı ......................................................................... 493 2. Ortakların Mali Nitelikteki Haklan ve Borçlan ............................... 494 a. Sermaye Koyma Borcu............................................................. 494 b. Kar ve Zarara Katılma ...............................................................494 c. Tasfiye ve Ayrılma Payı ............................................................495 B. DIŞ İI,İŞKİ (TEMSİI,) ........................................................................... 495 C. ORTAKLARIN SORUMLULUĞU ....................................................... 495 1. Komandite Ortağın Sorumluluğu ..................................................... 495 2. Komanditer Ortağın Sorumluluğu .................................................... 496 a. Genel Olarak .............................................................................. 496 b. Komanditer Ortağın Sınırsız Sorumlu Olduğu Haller ............... 497 ı. Komanditer Ortağın Adının Şirket Unvanına a· ırmesı • ....................................... 497 ıı. Ortaklık Adına İşlemlere Girişme ....................................... 497 ııı. Komanditerin Şirketin Sicile Tescilinden Önce İşlemler Yapması ....................................................... 498 İçindekiler XXXIX V. ORTAKLAR ARASINDAKİ DEĞİŞİKLİKLER .................................. 498 A. KOMANDİTER ORTAĞIN ŞİRKETTEN AYRILMASI.................... 498 B. KOMANDİTER ORTAĞIN ÖLÜMÜ VEYA KISITLANMASI. ....... 498 C. TÜZEL KİŞİ KOMANDİTERİN SONA ERMESİ .............................. 499 D. KOMANDİTE ORTAĞIN ŞİRKETTEN ÇIKMASI E ÇIKARILMASI ...................................................................................... 500 'I. SONA ERME VE TASFİYE ······················································ 501 A. GENEL OLARAK ................................................................................. 501 B. KOMANDİT ŞİRKETE ÖZGÜ SONA ERME SEBEPLERİ .............. 501 C. TASFİYE ................................................................................................ 502 D. TÜR DEĞİŞTİRME ............................................................................... 502 § 18. SERMAYESİ PAYLARA BÖLÜNMÜŞ KOMANDİT ŞİRKET I. TAN'IM VE HUKU'Kİ YAPISI ............................................................. 503 Il. KURULUŞ İŞLEMLERİNDEKİ SAFHALAR ....................................... 505 A. ŞİRKET SÖZLEŞMESİNİN DÜZENLENMESİ, İMZASI VE İMZALARIN NOTERCE ONANMASI ............................................... 505 B. TESCİL VE İLAN ..................................................................................506 m. PAYLI KOMANDİT ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ ........................................... 506 A. YÖNETİCİLERİN SEÇİMİ VE ATANMASI. .....................................506 B. YÖNETİCİLERİN AZLİ ...................................................................... 507 C. GENEL KURUL ................................................................................... 507 N. REKABET YASAĞI ............................................................................ 508 V. DENETÇaER ...................................................................................... 508 VI. ORTAKLAR ARASINDAKİ DEĞİŞİKLİKLER .................................. 509 'VII. SONA ERME- VE TASFİYE ...................................................................... 509 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM ŞİRKETLER TOPLULUĞU (KONZERN -HOLDİNG) § 19. İŞLETMELER VEYA ŞİRKETLER ARASINDAKİ MERKEZİ YOĞUNLAŞMA VE BUNLARIN UYGULAMAYA YANSIMASI I. GENEL OLA.RAK .............................................................................. 513 il. İŞLETMELER ARASI MERKEZİ YOĞUNLAŞMA OLGUSU ......... 514 m. KONZERN"•••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••sıs A. KAVRAM VE SORUNLAR ............................................................... 515 B. YABANCI ÜLKE DÜZENLEMELERİNDE KONZERN................... 518 XL . . . İçindekiler IV. H OLDT • NG ............................................................................................... 520 A. TANIM................................................................................................. 520 B. HOLDİNGLERİN TÜRLERİ ............................................................... 521 V. ŞİRKETLER TOPLULUĞU..................................................................... 522 A. KAVRAM ..................................................................................................... 522 B. HOLDİNG İLE ŞİRKETLER TOPLULUĞU ARASINDAKİ FARKLILIKLAR .......................................................................................... 522 § 20. ŞİRKETLER TOPLULUĞUNUN NİTELİKLERİ VE BELİRLEYİCİ UNSURLARI I. ŞİRKETLER TOPLULUĞUNUN HUKUKİ ŞEKLİ .............................. 525 il. ŞİRKETLER TOPLULUĞUNUN DOGMATİK YAPISI ...................... 527 m. ŞİRKETLER TOPLULUĞU İLİŞKİSİNDEKİ BELİRLEYİCİ UNSURLAR. ............................................................................................... 529 A. KONTROL ............................................................................................ 529 B. TİCARET ŞİRKETİ ........................................................··········- ········· 530 C. İSTİSNAİ HALLER .............................................................................. 532 IV. ŞİRKETLER TOPLULUĞUNUN TÜRLERİ .......................................... 532 A. FİİLi ŞİRKETLER TOPLULUĞU ........................................................ 532 1. Hakimiyet ve Kontrol İlişkisinin Kesin Olduğu Hal. ...................... 532 2. Hakimiyet İlişkinin Nispi Olduğu Hal ............................................. 533 3. Dolaylı Hakimiyet ............................................................................ 534 B. SÖZLEŞME . YE DAYALI ŞİRKETLER TOPLULUĞU ........................ 535 V. KA.RŞILIKLI iŞTiRAK ŞEKILLERI ....................................................... 538 A. BASİT KARŞILIKLI İŞTİRAKLER ...................................................... 538 B. NİTELİKLİ KARŞILIKLI İŞTİRAKLER .............................................. 540 C. KARŞILIKLI İŞTİRAKLERE BAĞLANAN SONUÇLAR................... 541 1. Kısıtlamaya Tabi Olacak Şirket. ....................................................... 542 2. İştirak Durumunun Tespiti. ............................................................... 543 3. İştirak Oranlarının Hesaplanması ...................................................... 544 4. Oy Haklarının Hesaplanması ............................................................. 547 D. BİLDİRİM, TESCİL VE iLAN YÜKÜMLÜLÜKLERİ .................... 548 fçı,ıdekjJer XLI 1. iL ĞLI iRKETLERİN VE HA.KİM ştRJ(f;lt. RAPORL RJ '"E P AHİPLERİNİ BİLGILEırotR,m- .....----··---·552 BAĞfMLILIK RAPORUNU- ıçERiĞİ,..,..........,.,,.............,..,,.............. 552 B. HAKİM ŞtRKETİN YÖ -rn. KURULU ÜYELERİNL' BAĞLI ŞtRK.ETLER HAKKINDA BİLGİ ALL HAKK1 ................ 553 C BACLJ ŞİRKETİN BİLGİ VER.MEKTEN K. .ÇDiMA HAK.KJ........... 553 D. PAYSAHiPLERİN. BİLGİLEJTIİRİLMESİ ......................................... 554 ll BAĞIMLILfK RAPOR�tL. DE.ıETİMİ--- , ________ 555 lIL IIAK.N ŞİRKETIS PAYSAHİPLERİNİN BAĞLI ŞİRKETLER HAKKil'"l)A BİLGİ ALMA HAKKI .......-------·-····-·,... 556 § 21. ŞİRKETLER TOPLL"LUĞUNDA SORIDILULUK 1. A..A: ŞİRKEID HAKİMİYETİ HUKUKA AYKIRI KL"LLA."."'lll.,MASJ ................- . .. ......._. --··--··--- 557 A. HUKUKA AYKIRILIK HALLERİ ........................................................... 557 B. HAKİMİYETİN HUKUKA AYK1RI KULL�ilLMA OLANAĞI............................................................................................. 558 il. BAĞIMLI ŞİRKETİN PAYSAIIİPLERİ VE ALACAKLILARININ HAKİM ŞİRKEITIDi1 LıRARIN BAĞLI ŞİRKETE ÖD�'MESİNİ TALEP HAKLARI ---------------------- 560 fil. BAĞLI ŞİRKETİN KARARINA �MUHALİF OLM- PAYSAHİPLERTh'İN DENKLEŞTİRı'1E VEYA UYGUN BİR TAZMİNAT TALEP HAKLARL----·-----·-··· ---------- 561 iV. A'lA ŞİRKETN BAĞLI ŞİRKET YÖNEIDI KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUKLARININ ÜSTLENMESİ-- ······ 562 A. .. TAM HA.KiMiYET HALİNDE.....................................·-··· ................ 563 1. Talimat Verme Hakkı ....................................... ························· 563 2. T a limat V en • lemeyen - OzeJ Hal ............................................................. 566 B. BAĞLI ŞİRKETİN ORGANLARIN1N ŞİRKETE VE PAYSAHiPLERİNE KARŞI SORUMLULUĞU ..................................567 C. ŞİRKET ALACAKLILARININ HAKLARI. .........................................567 V. ŞİRKETLER TOPLULUĞUNA iLişKİN DİĞER HÜKÜMLER---· 568 A. .. ÖZEL DENETİM •••···•••••·•••·•••••••.. •••••·••••••.. -· ......H •••••••••••••• • • • • • • ••••••••••• 568 B. HAKİM ŞİRKETİN SATIN ALMA HAKKI�··-·--························· 568 l. K.onumin Uyandırdığı Güvenden Dolayı Sonımluhığu ................. 573 2. Hlınaye ve Koruma Açıklamasından Dolayı Sorumluluk. ............. 575 XLII . . ""i i indel,dler BEŞiNCİ BÖLÜM SER.lU YE PİYASASI HUKUKUNUN ESASLARI § 22. SERMAYE PİYASASI HUKUKUNUN ESASLARI I. GİRİŞ ••••••....•. ............................................................................................. 583 Il. YENİ TÜRK TİCARET KANUNUNUN SERMAYE PİYASALARINA ETKiSi ........................................................................... 585 ID. YENİ SERMAYE PİYASASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENILIKLER ............................................................................................... 586 IV. SERM . A . YE . PİYSASI KANUNUNDA YAPILAN SON DEĞIŞIKLIKLER ......................................................................................... 587 V. SERMAYE PİYASASI KANUNUNA GÖRE HALKA AÇIK ANONİM ŞİR.KETLERİN TÜRLERİ ·········································· 592 A. HİSSELERİ HALKA ARZEDİLMİŞ ANONİM ŞİRKETLER ............ 592 B. PAYLARI (SENETLERİ) HALKA ARZEDİLMİŞ SAYILAN ANONİM ŞİRKETLER ························································· 592 1. Payların Borsada İşlem Görüp Görmemesine Durum ..................... 594 2. Halka Açık Ortaklık Statüsünden Çıkma veya Çıkarılma ............... 594 3. Halka Açıklık Statüsünün İktisap Edilip Edilmedi . ğ . inin T . espiti ....................................................................... 595 VI. KURUMSAL YONET.IM iLKELERi ...........................................................596 VII. SERMAYE PİYASASI İŞLEMLERİ VE HALKA ARZA İLİŞKİN° KAVRAMLAR VE KURUMLAR ··································· 597 A. BORSA ......................................................................................................597 B. İIIRAÇ.............••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••·•• ····· 597 C. İIIRAÇÇI. ................................................................................................. 598 Ç. HALKA ARZ ......................................··...........· ...................................... 598 D. İZAIIN'AME ............................................................................................. 598 E. KAYITLI SERMAYE .............................................................................. 599 F. MERKEZİ KARŞI TARAF...................................................................... 599 G. MERKEZİ KAYIT KURULUŞU ............................................................ 599 H. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARI ....................................................... 599 1. YATIRIM KUURLUŞU ..................·...····..........··· ................................. 599 i. YATIRIMCI TAZMİN MERKEZİ .......................................................... 599 J. KİTLE FONLAMASI................................................................................ 600 K. KAMUYU AYDINLATMA PLATFORMU ........................................... 600 L. GELİŞEN İŞLETMELER PAZARI ......................................................... 600 M. NİTELİKLİ YATIRIMCI İŞLEM PAZARI ............................................ 600 İçindekiler XLIII N. PİYASA ÖNCESİ İŞLEM PLATFORMU ........................................... 600 O YILDIZ PAZAR .................................................................................... 600 VII. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARININ HALKA ARZINA İLİŞKİN İŞLEMLERİ ............................................................................... 600 A. İZAHNAME HAZIRLAMA YÜKÜMÜ .............................................. 600 B. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARININ SATIŞI ................................ 603 C. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARININ HALKA ARZ EDİLMEKSİZİN SATIŞI. ..................................................................... 604 D. SERMAYE PİYASASI ARAÇLARININ KAYDİLEŞTİR.İLMESİ ••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••·• 604 E. RAF KAYIT SİSTEMİ ..................................................... ················ 606 F. ÖN TALEP TOPLAMA DUYURUSU VE İLANI ............................... 606 G. TAHSİSLİ SATIŞ ······························································ 607 H. GİP'TE İŞLEM GÖRECEK ANONİM ŞİRKETLERİN TAHSİSLİ SATIŞI .................................................................................607 İ. EK SATIŞ .............................................................................................. 607 J. TASARRUF SAHİPLERİNE SATIŞ ................................................... 607 K. NİTELİKLİ YATIRIMCI...................................................................... 608 L. PİYASA YAPICI .................................................................................. 608 I. il. m. IV. § 23. SERMAYE PİYASASI KURUMLARI VE ÖZEL KANUNLARA TABİ OLAN ANONİM ŞİRKETLER ME-'VDUAT BAN'KALARI .......................................................................... 609 K . ATILIM BA . N.KALARI ......................................................................... 61O FIN'ANSAL KI:RALAMA ŞiRKETLERi ................................................... 610 YATIRIM KlJRULUŞLARI ...................................................................... 611 A. GENEL OLARAK ................................................................................. 611 B. ARACI KURULUŞLARIN KURULUŞ ŞARTLARI ........................... 612 V. KOLEKTİF YATIRIM ORTAKLIKLARI ............................................. 613 A. YATIRIM ORTAKLIKLARI ................................................................ 614 B. DEĞİŞKEN SERMAYELİ YATIRIM ORTAKLIKLARI (DSYO) ................................................................... 615 C. PORTFÖY YÖNETİM ŞİRKETLERİ .................................................. 621 D. TÜRKİYE VARLIK YÖNETİMİ ANONİM ŞİRKETİ ........................ 622 1. Fonun Temel Nitelikleri .................................................................. 622 2. Hedefler ................................................................... 623 •••••••••••••••••····· 3. Varlık Fonuna Devredilen Şirket ve Varlıklar ................................. 624 XLIV . - . . • İçindekiler VI. KO UT FİNAN MANi KURULUŞLARJ .............................................. 624 A. KONUT FİNANSMANI KURULUŞLARI ................................................ 624 B. İPOTEK FİNANSMANI KURULUŞLARI ................................................ 625 C. KİRA SERTİFİKASI VE VARLIK KiRALAMA ŞİRKETLERİ ............ 627 VII. GİRİŞİM SERMAYESİ YATIRIM ORTAKLIKLARI.............................. 628 'Hl. GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIKLARI ....................................632 IX. X. I. II. m. IV. GENEL FİNANS ORTAKLIKLARI ........................................................ 634 BAĞIMSIZ DENETİM, DERECELENDİRME VE DEĞERLEME KURULUŞLARI ............................................................ 634 ALTINCI BÖLÜM TÜZEL KİŞİLİĞE GİDEN YOL VE ÖN ŞİRKET § 24. KURULUŞ SÜRECİ VE ÖN ŞİRKET TİCARET ŞİRKETLERİNİN KURULUŞ SÜRECİNE İLİŞKİN SAFHALAR VE HUKUKİ OLUŞUMLAR ............................................... 639 ON KURULUŞ ŞiRKETi........................................................................... 641 ÖN ŞİRKET KAVRAMI VE YASAL DAYANAĞI ................................. 643 .. ALMAN HUKUKUNDA ON ŞiRKET ...................................................... 646 A. HUKUKİ MAHİYETİ VE NİTELİĞİ .................................................... 646 B. ÖN ŞİRKETİN ORTAYA ÇIKIŞ SORUNU VE BUNUN AŞILMASINA İLİŞKİN YASAL ÖNLEMLER .................................... 648 C. ALMAN HUKUK.UNDA ÖN ŞİRKETİN YASAL DAYANAĞI ............................................................................ 650 D. ALMAN FEDERAL MAHKEMESİNİN ÖN ŞİRKETE İLİŞKİN 23.10.2006 TARİHLİ KARARI.............................................................. 651 I. Olayın Özeti .................................................................................... 651 2. Karar ve Gerekçe.............................................................................. 652 E. ÖN ŞİRK.ETİN EIILİYETİ ..................................................................... 656 I. Hak Ehliyeti ..................................................................................... 656 2. Temsil ve Kapsamı ........................................................................... 657 3. Fesih ve Tasfiye ................................................................................659 V. İSVİÇRE HUKUKUNDA ÖN ŞİRKET ...................................................... 659 VI. TÜRK HUKUKUNDA ÖN ŞİRKET................................. •••••••••••••••••• 661 A. 6762 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU BAKIMINDAN ........... 661 B. 6102 SAYILI TÜRK TİCARET KANUNU BAKIMINDAN ............ 662 İçindekiler XLV VII. ÖN ŞİRKETİN OLUŞMADIĞI HALLER .............................................. 664 TJII. ÖN ŞİRKETİN SÜRESİ .............................................................................. 664 IX. ÖN ŞİRKET İLE ADİ ŞİRKET ARASINDAKİ FARKLILIKLAR ....................................................................................... 667 § 25. ANONİM ŞİRKETİN TÜRK HUKUKUNDAKİ GELİŞİMİ VE İKTİSADİ FONKSİYONU I. ANONİM ŞİRKETİN KISA TARİHÇESİ ...............................................671 II. TÜRK HUKUKUNDA ANONİM ŞİRKETİN EVRİMİ ........................ 671 III. ANONİM ŞİRKETLERİN İKTİSADİ FONKSİYONU .......................... 674 IV. ANONİM ŞİRKETİN OLUMLU VE OLUMSUZ YÖNLERİ .............................................................................. 675 § 26. ANONİM ŞİRKETİN TANIMI VE UNSURLARI 1. TAN'IM ........................................................................................................ 679 Il. UNSURLAR ................................................................................................ 680 A. UNVAN................................................................................................. 680 B. SERMAYEVEPAYLAR ..................................................................... 681 1. Sermaye Sistemleri ......................................................................... 681 a. Esas Sermaye ...........................................................................681 b. Kayıtlı Sermaye ....................................................................... 684 2. Sermayenin Paylara Bölünmüş Olması. ......................................... 687 C. ŞİRKETİN MALVARLIĞIYLA SORUMLU OLMASI. ...................... 689 D. ORTAKLARIN TAAIIlIÜT ETTİĞİ SERMAYE PAYLARI İLE SINIRLI SORUMLU OLMASI ........................................................... 690 E. AMAÇ VE KONU ................................................................................ 690 F. TÜZEL KİŞİLİK ................................................................................... 692 § 27. ANONİM ŞİRKETİN ÇEŞİTLİ BAKIMLARDAN TASNİFİ I. ORTAK SAYISI AÇISINDAN .................................................................693 A. TİPİK ANONİM ŞİRKETLER ............................................................. 693 B. ATİPİK ANONİM ŞİRKETLER ........................................._ ................695 ı. Tek Kişi Anonim Şirketi. ................................................................695 a. Ortaya Çıkışı ........................................................................... 695 b. Kötüye Kullanılma Durumu .................................................... 697 İçindekiler XLVI c. Yabancı Hukuklarda Tek Kişi Anonim Şirketlere İlişkin Düzenleıneler ......................................................................... 699 i. Alınan Hukukunda ........................................................... 699 ii. İsviçre Hukukunda ........................................................... 700 2. Ortaksız-Anonim Şirket............................................................. 700 II. SERMAYE SİSTEMİ AÇISINDAN ........................................................ 703 A. ESAS SERMAYELİ ŞİRKETLER ....................................................... 703 B. KAYITLI SERMAYELİ ŞİRKETLER ................................................ 703 C. DEĞİŞKEN SERMAYELİ ŞİRKETLER ............................................. 704 fil. HALKA AÇIK OLUP OLMAMA AÇISINDAN ..................................... 704 A. KAPALI (HALKA AÇIK OLMAYAN) ANONİM ŞİRKET ............... 704 B. HALKA AÇIK ANONİM ŞİRKET ...................................................... 705 1. Kavram ve Nitelikler ...................................................................... 705 2. Halka Açıklık Statüsünün Kazanılma Şekilleri ............................... 706 a. Halka Açılma Yoluyla.............................................................. 706 b. Halka Açık Sayılma ................................................................. 707 3. Halka Açık Anonim Şirketlerde Paysahiplerinin Niteliği................ 708 4. Ortak Sayısı Bakımından Halka Açık Sayılan Anonim Şirketler ............................................................................. 708 IV. ÖLÇEKLERİNE GÖRE ANONİM ŞİRKETLER .................................. 709 A. TÜRK TİCARET KANUNUNA GÖRE ............................................... 709 1. Küçük ve Orta Ölçekli Anonim Şirketler ........................................ 709 2. Büyük Ölçekli Anonim Şirketler ..................................................... 710 B. SERMAYE PİYASASI MEVZUATINA GÖRE ANONİM ŞİRKET GRUPLARI ............................................... ························ 71O V. MESLEK ŞİRKETİ OLARAK SERMAYE ŞİRKETLERİ ................... 711 A. YABANCI HUKUK SİSTEMLERİNDE AVUKATLIK SERMAYE ŞİRKETLERİ ...................................................................... 711 B. TÜRK HUKUKUNDA AVUKATLIK ŞİRKETLERİ ........................... 712 VI. AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNA GÖRE ANONİM ŞİRKET TİPİ "AVRUPA ANONİM ŞİRKETİ" ("SOCİETE EUROPAEA= SE'') .................................................................................... 712 A. AVRUPA ANONİM ŞİRKETİNİN HUKUKİ DAYANAĞI................. 712 B. AVRUPA ANONİM ŞİRKETİNİN KISA TARİHÇESİ. ....................... 714 C. AVRUPA ANONİM ŞİRKETİNİN TEMEL NİTELİKLERİ ................ 714 D. AVRUPA ANONİM ŞİRKETİ İLE İLGİLİ OLARAK ÇIKARILAN2157/2001 SAYILI YÖNERGE ....................................... 715 1. Genel Olarak İçeriği.......................................................................... 715 İçindekiler XLVII 2. Özet Gerekçe ................................................................................... 717 3. Yönergeye Göre Avrupa Anonim Şirketirun Kuruluşu ve Nitelikleri ......................................................................................... 717 4. Avrupa Anonim Şirketinin Kuruluş Türleri .....................................717 a. Değişik Üye Ülkelerdeki Şirketlerin Birleşmesiyle Avrupa Anonim Şirketinin Kurulması ......................................718 b. Holding-Avrupa Anonim Şirketi Tipinde Kuruluş .................. 718 c. Yavru-Avrupa Anonim Şirketi Tipinde Kuruluş...................... 720 d. Milli Hukuka Tabi Bir Anonim Şirketin Tip Değiştirmek Suretiyle Avrupa Anonim Şirketine Dönüşmesi ...................... 721 e. Şirketin Yerleşim Yerinin Başka Bir Üye Devlete Nakledilmesi ............................................................................ 721 5. Avrupa Anonim Şirketinin Asgari Sermayesi ................................. 722 6. Avrupa Anonim Şirketinin Unvanı ................................................. 722 7. · I 1A an Yükü··.rn1 u ··r u ·� gu ··............................................................... 722 8. Tescil ve Terkin ............................................................................... 722 9. Avrupa Anonim Şirketinin Yönetim Organı ve Nitelikleri ............. 723 1O. Yetersayılar ve Başkanın Ağırlıklı Oyu .......................................... 724 11. Genel Kurul ..................................................................................... 724 E. ÇALIŞANLARINA VRUPA ANONİM ŞİRKETİNDE YÖNETİME KATILMA DURUMU ..................................................... 726 F. YÖNERGEYE GÖRE ÇALIŞANLARIN YÖNETİME KATILMALARI ............................................................... 728 1. Genel Olarak .................................................................................... 728 2. Müzakere Usul ve Prosedürü ...........................................................728 3. Taraflar Arasındaki Anlaşma .......................................................... 728 4. Süre ve Uygulanacak Hükümler ..................................................... 729 G. UYGULANMA AÇISINDAN YEDEK HÜKÜM NİTELİKLİ DÜZENLEMELER ................................................................................ 729 1. Kurul Üyelerinin Sır Saklama ve Sadakat Yükümlülüğü ............... 731 2. Yönergenin Eki ............................................................................... 732 H. AVRUPA ANONİM ŞİRKET TİPİNİN REVAÇTA OLDUĞU SEKTÖRLER ......................................................................................... 732 I. il. § 28. ANONİM ŞİRKETİN TEMEL İLKELERİ ÇOĞUNLUK İLKESİ..................................................................... 735 •••••••••• HAKLARDAN SERMAYEYE KATILMA ORANINA GÖRE YARARLANMA İLKESİ............................................................... 737 •••••••••• 111. MALVARLIĞININ KORUNMASI İLKESİ. ........................................ 737 İçindekiler XLVIII 1'. DEVLETİN İLGİLENMESİ İLKESİ .......................................................... 738 V. KAMUYU AYDINLATMA İLKESi ............................................................. 739 A. GENEL OLARAK ............................................................................... 739 B. SERMA YE PİYASASI KANUNU SİSTEMİNDE KAMUYU AYDINLATMA ................................................................................... 740 VI. DIŞARIDAN DENETLENME İLKESİ ........................................................ 742 VII. YABANCI BİR MALVARLIĞINI İŞLETME İLKESİ............................. 742 TIIl. EŞİT İŞLEl1 İLKESİ ......................................................................................... 743 .IX'. EJIREDİCİ HUKUMLER ................................................................................747 A. EMREDİCİ HÜKÜM KAVRAMI VE ANLAMI. ................................ 747 B. TÜRK TİCARET KANUNUNDAKİ EMREDİCİ HÜKÜMLERİ DÜZENLEYEN 340. MADDENİN KAYNAĞI VE KAYNAĞINDAN FARKLILIĞI. .......................................................... 748 C. TÜRK TİCARET KANUNUN 330. MADDESİ İLE 340. MADDESİNİN BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMESİ. .......................... 753 D. EMREDİCİ DÜZENLEMELER VE SAPABİLME OLANAĞI ....................................................................... 756 E. ÖZEL KANUNLARDAKİ DÜZENLEMELERİN ANLAM VE KAPSAMI .............................................................................................. 759 F. EMREDİCİ HÜKÜMLERE AYKIRILIĞIN SONUÇLARI .................. 760 1. Genel Olarak .................................................................................... 760 2. Türk-İsviçre Hukukunda Durum ...................................................... 761 3. Alınan Hukukunda Durum ............................................................... 764 § 29. ANONİM ŞİRKET İLE PAYSAHİPLERİ ARASINDAKİ BORÇ İLİŞKİLERİ I. PAYSAHİPLERİNİN ŞİRKETE BORÇLANMASI. ...............................767 Il. BORÇLANMA YASAĞINA AYKIRI DAVRANMANIN YAPTOOMI..................................................................768 YEDİNCİ BÖLÜM ANONİM ŞİRKETİN KURULUŞU VE KURULUŞTAN DOĞAN SORUMLULUK § 30. ANONİM ŞİRKETİN KURULUŞU L KURULUŞ TÜRLERİ ...................................................................................773 A. ANİ KURULUŞ .......................................................................................773 B. PAYLARIN HALKA ARZI TAAHHÜT EDİLEREK KURULUŞ ....... 774 1. Hükmün Konuluş Amacı ..................................... ••••••••••••••••••• ···· 775 İçindekiler XLIX 2. Halka Arz Edilecek payların Oranı. ............................................... 775 3. Halka Arz ........................................................................................ 776 a. Halka Arz Edilecek Payların Tamamının Tüın Kurucular Tarafından Taahhüt Edilmesi .................................................. 776 b. Halka Arz Edilecek Payların Bir Bölümünün Bir Kısım Paysahipleri Tarafından Taahhüt Edilmesi .............................. 777 4. Halka Arzın Süresi .......................................................................... 777 5. Sorumluluk ...................................................................................... 777 II. K"URUCULAR ...........................................................................................778 A. KURUCULARIN TANIMI .................................................................. 778 B. KURUCU SAYISI ................................................................................ 778 C. KURUCULARIN NİTELİĞİ................................................................ 780 D. GİRİŞİMCİ KURUCU (ENTREPRENEURSHİP) .............................. 781 1. Kavram ........................................................................................... 781 2. Girişimci Kurucunun Kuruluşta Halka Açılmada Oynayacağı Rol .................................................................................................. 783 m. KURULUŞ . BELGELER . I ........................................................................ 784 IV. KURULUŞ IŞLEMl.ıERI ........................................................................... 785 A. ESAS SÖZLEŞME ................................................................................786 1. Şekli ve Niteliği ............................................................................. 786 2. Asgari İçeriği ................................................................................. 788 3. Esas Sözleşmeye Yazılabilecek Diğer Hususlar ............................ 797 B. PAY BEDELİNİN KISMEN VEYA TAMAMEN ÖDENMESİ. ........ 797 C. BAKANLIK. İZNİ ···················································· 798 1. İznin Gerekli Olduğu Şirketler ....................................................... 798 2. İznin Gerekli Olmadığı Anonim Şirketler ...................................... 799 3. Bakanlığın Düzenleme ve Denetleme Yetkisi ................................ 799 D. TESCİL VE iLAN ................................................................................ 801 1. Tescilin Süresi ............................................................................... 801 2. Tescili Talep Edebilecekler ve İlanın İçeriği ................................. 802 3. Sicil Müdürünün Görevi ................................................................ 803 4. Sicil Müdürünün Kararına Karşı İtiraz .......................................... 803 V. TESCİLİN' ETKİLERİ ························································· 804 VI. KURULUŞTAPAYLARINHALKAARZ TAAHHÜDÜİLE HA.LKA. AÇllıMA ............................................................................... 805 A. fil1KMÜN KONULUŞ AMACI .......................................................... 805 B. HALKA ARZ EDİLECEK PAYLARIN ORANI ................................. 805 C. HALKA ARZ .........................··...............···········...........······....·· ...... 806 İçindekiler L D. HALKA ARZ EDİLECEK PAYLARIN TAMAMININ TÜM KURUCULAR TARAFINDAN TAAHHÜT EDİLMESİ. ....................808 E. HALKA ARZ EDİLECEK PAYLARIN BİR BÖLÜMÜNÜN BİR KISIM KURUCULAR TARAFINDAN TAAHHÜT EDİLMESİ ······································································· 809 VII. KURULUŞTAKİ EKSİKLİKLERİN HUKUKİ SONUÇLARI ............. 810 A. SİCİLİN SAĞLIĞA KAVUŞTURUCU İLKESİ. ................................. 811 B. ŞİRKETİN KANUNA AYKIRI KURULUŞU NEDENİYLE FESHİNİN DAVA EDİLMESİ. .............................................................812 1. Dava Şartlan ....................................................................................812 2. Süre ......................................................................................... 813 3. Dava Açmaya Yetkili Olanlar..........................................................813 4. Mahkemenin Yetkisi ....................................................................... 813 5. Mahkeme Kararının Etkisi............................................................... 814 VIlI. ŞİRKETİN '!'ESCİLDEN ÖNCE KENDİ ADINA YAPILAN IŞLE�ERI DEVRA.LMASI ..................................................................815 A. SÜRE ..................................................................................................... 815 B. YETKİLİ ORGAN ................................................................................. 816 IX. ŞİRKETİN KURULMAMA DURUMU VE SONUÇLARI ..................... 816 A. ÖN KURULUŞ AŞAMASINDA ............................................................ 816 B. ÖN ANONİM ŞİRKET AŞAMASINDA .............................................. 817 C. SORUMI.,ULUK .................................................................................... 817 X. JCYR�UŞTAN DOĞAN SORUMLULUKLA İLGİLİ ORTAK HUKUMLER ................................................................................................ 818 A. KURULUŞTAN ÖNCEKİ İŞLEMLER ................................................. 818 B. TESCİL ÖNCESİ İŞLEMLERİN HUKUKİ DURUMU ....................... 819 C. İŞLEM YAPANLAR VE TAAHHÜTLERE GİRİŞENLER ................ 820 XI. KANUNA KARŞI HİLE (KURULUŞTAN SONRA DEVRA.LMA) .............................................................................................. 821 A. DÜZENLEMENİN AMACI ................................................................... 821 B. UYGULANMA ŞARTLARI ................................................................... 822 C. GEÇERLİLİK ŞARTLARI ..................................................................... 823 D. YAPILAN İŞLEMLERİN HUKUKİ DURUMU................................... 824 E. AKTİF DAVA EHLİYETİNE SAHİP OLANLAR VE SÜRE ................. 825 xn. ORTAKLIĞIN KURULUŞUNDAN DOĞAN SORUMLULUK .................. 825 A. SORUMLU OLANLAR .......................................................................... 825 B. SORUMLULUK SEBEPLERİ .................................................................826 C. MÜEYYİDE VE DAVACILAR ...............................................................826 D. ZAMANAŞIMI SÜRESİ .........................................................................826 İçindekiler LI CİLT il SEKİZİNCİ BÖLÜM ANONİM ŞİRKETİN ORGANİZASYONU § 31. ANONİM ŞİRKETİN İŞLEYİŞİ, ORGANLARI VE ORGANLAR ARASI İLİŞKİLER I. ORGANLAR ................................................................................................829 II. ANONİM ŞİRKET İLE YÖNETİM KURULU ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİNİN NİTELİĞİ ............................................................. 830 111. ORGANLAR ARASI İLİŞKİLER VE ORGANİZASYON ................... 831 A. İŞLETME ORGANİZASYONU VE YÖNETİM KURULU ................ 832 B. KURUMSAL YÖNETİMDE MENFAAT GRUPLARI ARASINDAKİ GÜÇLER İLİŞKİSİ ...................................................... 834 C. KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNİN NİTELİĞİ VE UYUM SORUNU ............................................................................................... 838 1. Kurumsal Yönetim İlkelerinin Niteliği ............................................ 838 2. Şirketlerin Kurumsal Yönetim İlkelerine Uyumu ve Kurul'un Yetkisi .............................................................................................. 840 IV. ORGANLAR, YARDIMCI KİŞİLER VE TEMSİLCİLER .................. 845 A. SINIRI.ANDIRMA .............................................................................. 845 B. ORGAN KONUMUNUN BELİRLENMESİNDEKİ ÖLÇÜTLER ...... 846 C. ORGAN K .. ONUM . UNUN KAZANILMASI. ........................................... 847 V. ORGANIN' TU'RLERI............................................................................ 848 A. İŞLEV BAKIMINDAN ORGAN .......................................................... 848 B. TEMSİL HUKUKU BAKIMINDAN ORGAN ..................................... 848 C. SORUMLULUK HUKUKU BAKIMINDAN ORGAN ........................ 849 D. İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİNİN ORGAN GÖRÜŞÜ ............. 850 1. Kavram Açısından Organ Görüşü ................................................... 850 2. Sorumluluk Açısından Organ .......................................................... 851 3. Temsil Açısından Fiili Organ .......................................................... 852 § 32. GENEL KURUL, İŞLEYİŞİ VE YETKİLERİNE İLİŞKİN TEMEL İLKELER 1. TANIM ......................................................................................................... 859 il. NİTELİK ...................................................................................................... 862 m. GENEL KURULUN ÜST ORGAN NİTELİĞİ. ...................................... 864 IV. GENEL KURULUN YETKİLERİ ............................................................. 865 A. DEVREDİLEMEYEN YETKİLER ....................................................... 866 İçindekiler LII 1. Esas Sözleşmenin Değiştirilmesi ........................................................867 2. Yönetim Kurulu Üyelerinin Seçimi ...................................................867 3. Denetçilerin Seçimi ve Görevden Alınması. .....................................868 4. Yılsonu Finansal Tabloların Onayı ve Kar Payı ve Yedek Akçeler Hakkında Kararların Alınması ............................................. 868 5. Şirketin Feshi ......................................................................................869 6. Diğer Konularda ................................................................................ 869 B. GENEL KURULUN DEVREDEBİLECEĞİ YETKİLER ................... 870 C. GENEL KURULUN YETKİLERİNİN SINIRLARI............................ 870 l. Üçüncü Kişilerin Hakları ....................................................................870 2. Diğer Organların Münhasır Yetkileri .................................................871 3. Azınlık Hakları ve Bireysel Haklar ....................................................871 4. İmtiyazlı Paylar .................................................................................... 871 V. GENEL KURULUN İŞLEVİ VE PAYSAHİPLERİ DEMOKR.A.SISI .................................................................................... 872 A. PAYSAHİPLERİ DEMOKRASİSİ. .................................................... 872 B. GENEL KURULUN .. NİTEL . İĞİ VE İŞLEVİ ....................................... 876 'VI. GENEL KURULUN TURLERI .............................................................. 878 A. OLAĞAN GENEL KURUL ................................................................ 878 B. OLAĞANÜSTÜ GENEL KURUL .......................................................880 C. İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİNİN KONUYA İLİŞKİN KARARI ...............................................................................................881 VII. GENEL KURULUN TOPLANTIYA ÇAĞRILMASI VE çAĞRIYA aişKiN" usULLER ............................................................. ss2 A. ÇAĞRILI GENEL KURUL .................................................................. 882 B. ÇAĞRISIZ GENEL KURUL ................................................................ 883 § 33. GENEL KURUL TOPLANTISINA aiŞKİN aKELER L İNTERNETİN ŞİRKET GENEL KURULLARINA ETKİSİ. ..................... 885 A. ELEKTRONİK ORTAMDA GENEL KURUL İHTİYACININ DOĞUŞ SEBEPLERİ VE TEKNOLOJİK YETERLİLİK .................... 885 B. ELEKTRONİK ORTAMDA GENEL KURUL YAPILMASININ KISA TARİHÇESİ ................................................................................ 887 C. GENEL KURULLARA KATILIMIN ARTIRILMASINA İLİŞKİN ÖNERİLER ............................................................................ 890 D. ELEKTRONİK ORTAMDA GENEL KURULLARA İLİŞKİN DÜZENLEMELER ............................................................................... 892 1. İsviçre ve Alman Kanunlarındaki Düzenlemeler .............................892 2. Türk Ticaret Kanunu ve İkincil Mevzuattaki Düzenlemeler ........... 894 İçindekiler LIII 3. Elektronik Ortamda Anonim Şirket Genel Kurulu ve Buna İlişkin Yapılması Gereken İşlemler ................................................ 898 a. Elektronik Ortamda Genel Kurula Katılmaya İlişkin Kavramlar, Kurumlar ve Bunların Açıklanması ...................... 898 b. Elektronik Genel Kurul Sisteminin Mevzuata Uygunluğunun Tespiti ve Ticaret Siciline Tescil ve İlanı. ..................................... 899 c. Genel Kurula Elektronik Ortamda Katılmaya ve Oy Vermeye İlişkin Esas Sözleşme Hükmü Örneği ve Uygulama...................................................................................900 d. Şirketlerin, Paysahiplerinin Genel Kurula İlişkin Bilgi ve Belgelere Erişimini Sağlaması .................................................. 901 e. Paysahiplerinin Genel Kurula Elektronik Ortamda Katılmaya İlişkin Bildirim İşlemleri ......................................... 901 f. Katılma ve Geri Almaya İlişkin Bildirim Süreleri .................... 902 g. Elektronik Genel Kurul Sistemine Giriş Süresi ........................ 902 h. Toplantıya Katılma ve Katılım Şeklinin Bildirimi .................... 902 ı. Toplantının Elektronik Ortamda Açılması ve Bakanlık Temsilcisi Tarafından Tespiti.................................................... 903 ı. Elektronik Ortamda Görüş İletme ............................................. 903 J. Oy Verme ve Süresi .................................................................. 903 k. Elektronik Ortamda Genel Kurul Tutanağı Tutulması ve Bakanlık Temsilcisine Teslimi .................................................. 904 1. Anonim Şirket Genel Kurulu Dışında Diğer Ticaret Şirketlerinde Elektronik Ortamda Yapılacak Kurullar ............. 904 m. Genel Kurulun Tamamen Sanal Ortamda Yapılmasıının Olanaklı Olup Olmadığı Sorunu ............................................... 905 E. ELEKTRONİK ORTAMDA GENEL KURULLARIN VE MEKTUPLA OY VERİLMESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ............ 906 il. GENEL KURUL TOPLANTISINA İLİŞKİN KURALLAR ..................... 909 A. DELEGE VEYA MURAHHASLAR GENEL KURULU OLMAZ ...... 909 B. MEKTUP İLE OY KULLANILAMAZ ................................................. 910 C. ELDEN DOLAŞTIRMA USULÜYLE OY KULLANILARAK GENEL KURUL KARARI ALINAMAZ .............................................. 911 m. TEK KİŞİLİK ANONİM ŞİRKETLERDE GENEL KUR.OL ......................................................................................... 912 A. ÇAĞRININ ŞEKLİ ................................................................................ 912 B. GENELKURULDAPAYLARINTÜMÜNÜNTEMSİL EDİLMESİ.............................................................................................. 914 C. TEK PAYSAHİPLİ ANONİM ŞİRKETTE İBRA SORUNU............... 915 İçind ı-.;ıer LIV IV. GENEL KURULUN TOPLANTIYA ÇAĞRILMASI............................... 916 A. ÇAĞRlY A YETKİLİ OLANLAR ..................................................... 916 1. Yönetin1 Kurulu .......................................................................... 916 2. Tasfiye Memurları ....................................................................... 916 3. Azınlık ........................................................................................ 916 a. Azınlık Konumu ve Çağrının Şekli ....................................... 916 b. Davanın Mahkemece Karara Bağlanması ............................... 917 c. Konuya ilişkin Yargıtay'ın Görüşü ......................................... 918 4. Bir (Paya sahip) Paysahibi ............................................................ 919 5. Kayyım ........................................................................................ 920 6. Genel Kurul .................................................................................. 921 B. ÇAĞRININ ŞEKLİ VE DİĞER ŞARTLAR ........................................ 922 ı. Çağrılı Genel Kurul Toplantısına İlişkin İşlemler ........................... 922 a. Çağrının Şekli ve Usulü .......................................................... 922 b. İlanın İçeriği ........................................................................... 924 c. Paysahiplerinin İncelemesine Sunulacak Belgeler ................... 925 2. Çağrısız Genel Kurul Toplantısı ..................................................... 925 a. Çağrısız Genel Kurula Hiçbir Paysahibi İtiraz Etmemiş Olmalı ..................................................................................... 925 b. Toplantıyı Terk Halinde Durum ............................................... 926 c. Gündeme Madde Eklenmesi..................................................... 927 d. Karar Nisaplan ......................................................................... 928 e. Konuya İlişkin Yargıtay Kararlan ............................................ 929 f. İsviçre Hukukunda Durum ....................................................... 932 V. . TOPLANTI . YERİ, ZAMANI VE BAKANLIK TEMSİLCİSİ ISTENMESI...........................................................................� ·············· 932 A. MERKEZ KAVRAMI ............................................................................ 932 B. TOPLANTININ ŞİRKETİN MERKEZİNDE YAPILMASI .................. 933 C. MERKEZDEN BAŞKA BİR YERDE VEYA YURT DIŞINDA TOPLANTI ............................................................................................ 934 1. Yargıtay ' ın G o " ru .. şu ...................................................................... 934 2. Kararın Değerlendirilmesi ................................................................. 935 D. TOPLANTI ZAMANI ............................................................................ 936 E. BAKANLIK TEMSİLCİSİ ...................................................................... 936 1. Nitelikleri. ......................................................................................... 936 2. Bakanlık Temsilcisi Talebine İlişkin Başvuru ve Görevlendinne ....................................................................................937 Jçindekilcr VI. GENEL KURULUN TOPLANMASI ....................................................... 939 A. TOPLANTrYA GİRİŞ VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ....................... 939 B. GENEL KURULA KATILMAYA YETKİLİ OLANLAR .................. 941 1. Paysahipleri ..................................................................................... 941 2. Temsilciler....................................................................................... 942 3. İntifa Hakkı Sahipleri ...................................................................... 944 4. Yönetim Kurulu Üyeleri ................................................................. 945 5. Denetçiler ........................................................................................ 946 6. Bakanlık Temsilcisi ......................................................................... 948 7. Danışmanlar ve Davetliler ............................................................... 949 C. TOPLANTIYA KATILMANIN ŞARTLARI ....................................... 950 1. Nama Yazılı Paylarda ...................................................................... 950 2. Hamiline Yazılı Pay Senetlerinde.................................................... 951 a. Halka Açık Olmayan Anonim Şirketlerde ................................ 951 b. Halka Açık Anonim Şirketlerde ............................................... 954 c. Hamiline Yazılı Pay Senetlerinin veya İlmühaberlerin Ariyet, Rehin veya Haciz Sebebiyle Üçüncü Kişilerin Elinde Bulunması Halinde ........................................................ 955 3. Paylar Üzerinde İntifa Hakkı Bulunması Halinde ........................... 956 VII. GENEL KURULUN ÇALI.ŞMASI ........................................................... 956 A. YETKİLİ KİŞİLERİN OY KULLANMASINA İLİŞKİN ÖNLEMI.,ER ......................................................................................... 956 B. TOPLANTININ YÜRÜTÜLMESİ ....................................................... 957 1. Toplantı Başkanının Seçimi ............................................................ 957 a. Başkanın Niteliği ...................................................................... 959 b. Başkanın Görevleri ................................................................... 959 c. Paysahibinin veya Temsilcisinin Toplantıdan Çıkarılması Sorunu ...................................................................................... 960 d. Başkanın Üstün Oyu Sorunu ve Çözüm Önerisi ...................... 961 2. Toplantı Başkanlığına İmza Yetkisi Verilmesi. .............................. 962 C. GÜNDEMİN BELİRLENMESİ VE İÇERİĞİ. ..................................... 962 D. İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİNİN KONUYA İLİŞKİN KARARLARI ......................................................................... 964 1. BGE 103 II 193 Sayılı Karan .......................................................... 964 2. BGE 114 II 193 Sayılı Kararın Özeti .............................................. 965 E. GÜNDEME BAĞLILIK İLKESİ........................................................... 965 F. YARGITAY'IN GÖRÜŞÜ................................................... 965 •••••••••••••·· LV İçind kiler LVI G. GÜNDEME BAĞLIUK İLKESİNİN İSTİSNALARI .......................... 966 l. Finansal Tabloların Müzakeresinin ve Buna Bağlı Konuların Bir Ay Sonraya Bırakılması ve Konuya İlişkin Yargıtay Kararları ........................................................................... 966 2. Haklı Sebeplerin Varlığında Yönetim Kurulu Üyelerinin Görevden Alınması ve Yenilerinin Seçilmesi ..................................972 3. Konuya İlişkin Yargıtay Kararları .................................................. 975 4. Paysahiplerinin Özel Denetim İstemesi ...........................................976 5. Bir Paysahibine Genel Kurul Dışında Bilgi Verilmesi Halinde, Talep Halinde Diğer Paysahiplerine Bilgi Verilmesi ........ 977 6. Sermayenin Yetersiz Kalması Halinde Genel Kurulun Toplanması ve Gerekli Önlemlerin Alınması ...................................977 H. GÜNDEME AYKIRI GENEL KURUL KARARLARININ HUKUK.1 DURUMU ............................................................................. 978 VIlI. KULLAN . ILM . A ..,, S . I GENEL KURUL TOPLANTISINA BAĞLI PAYSAIDPLIGI HA..KI.ıARI .......................................................................... 979 A. MÜZAKERELERE KATILMA VE GÖRÜŞ BİLDİRME HAKKI •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 979 B. KONUŞMA VE AÇIKLAMA YAPMA HAKKI .................................. 979 C. OY HAKKININ KULLANILMASI ....................................................... 980 D. OYDAN YOKSUNLUK......................................................................... 981 E. OYLAMA TÜRLERİ ............................................................................. 982 1. Açık Oylama .................................................................................... 982 2. Gizli Oylama .................................................................................... 983 F. OY HAKKININ KULLANILMASI ........................................................ 983 1. Paysahibinin Kendisinin Kullanması ................................................ 983 2. Temsilci Aracılığıyla Kullanılması. .................................................. 985 a. Bireysel Temsil .......................................................................... 986 ı. Bireysel (olağan) Temsilci .................................................. 986 ii. Tevdi Eden Temsilcisi ......................................................... 994 b. Diğer Temsil Halleri .................................................................. 998 ı. Ehliyetsizlerde ...................................................................... 998 ıı. Tüzel Kişilerde......................................................................998 i. Evlilikte .................................................................................999 ıv. Bir Payda Birden Çok Kişinin Ortak Mülkiyete Sahip Olması. ................................................... 1001 IX. KARAR ALINMASI ................................................................................. 1001 A. TOPLANTI VE KARAR NİSAPLARINA İLİŞKİN İLKELER .......... 1001 İçindekiler LVII B. NİSAP (YETERSA YI) TÜRLERİ ...........................···..···..·...··•···. ····· 1003 1. Nispi veya Basit Çoğunluk ............................................................. l 003 2. Salt (Mutlak) Çoğunluk ................................................................... 1003 a. Bütün Oyların Mutlak Çoğunluğu ...............•••...•..••••..•·•...• ... 1004 b. Temsil Edilen Oyların Mutlak Çoğunluğu ............................... 1004 c. Verilen Oyların Mutlak Çoğunluğu .......................................... 1005 d. Geçerli Olarak Verilen Oyların Mutlak Çoğunluğu ................. 1006 e. "Evet" veya "Hayır" Oylarının Mutlak Çoğunluğu ..................... 1006 3. Nitelikli Çoğunluk ........................................................................... 1007 C. TOPLANTI NİSAPLARI VE KARAR NİSAPLARI ............................ 1007 1. Adi Toplantı Nisabı ......................................................................... 1007 2. Nitelikli Toplantı Nisapları .............................................................. 1010 a. Genel Nitelikteki Esas Sözleşme Değişikliğindeki Toplantı ve Karar Nisapları ....................................................... 1010 b. Özel Nitelikteki Esas Sözleşme Değişikliğindeki Toplantı ve Karar Nisapları ...................................................... 1O11 c. Tasfiyeden Dönülmesine İlişkin Özel Nisap ........................... 1O13 3. İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu ................................................ 1014 D. USULE İLİŞKİN İŞLEMLER ................................................................ 1016 1. Toplantı Tutanağı. ............................................................................ 1016 2. Tutanag � ın I. çer · ı � g · ı ........................................................................ 10 16 3. Tutanağın İmzalanması. ................................................................. 1O17 4. Tutanağa Eklenecek Belgeler ........................................................... 1018 5. Tutanağın Ticaret Siciline Tescil ve İlanı ....................................... 1o19 X. NİSAPLARA AYKIRI GENEL KURUL KARARLARININ HUKUKİ DURUMU ........................................................................... 1020 A. KANUNDA ÖNGÖRÜLEN NİSABA AYKIRILIK HALİNDE .......... 1020 B. ESAS SÖZLEŞMEDE ÖNGÖRÜLEN NİSAPLARA AYKIRILIK HALİNDE ......................................................................... 1021 C. TOPLANTI NİSABININ BOZULMASI HALİNDE DURUM ............................................................................... 1025 I. il. § 34. GENEL KURUL KARARLARININ SAKATLIĞI VE HUKUKİ SONUÇLARI GENEL OLARAK................................................... 1027 YO.KI.ıUK.................................................................. •••••••••••••••••••••••·• ····· 1028 ••••••••••••••••••••••········· A. YOKLUKKAVRAMIVEHALLERİ ................................................ 10 28 B. YARGITAY'IN GÖRÜŞÜ ................................, ..................................... 1030 İçindekiler LVIII 111. BUTLAN ...................................................................................................1032 A. BUTLAN KAVRAMI VE HALLERi ................................................. 1032 B. TÜRK TİCARET KANUNU'NDAKİ BUTLAN HALLERİ .................. 033 1. Vazgeçilınez ve Bertaraf Edilemez Paysahipliği Haklarının İhlaline Dayanan Butlan Halleri ................................................... 1038 a. Genel Kurula Katılma Hakkının Sınırlandırılması veya Kaldırılması ............................................................................ 1038 b. Oy Kullanma ve İptal Davası Açma Hakkının Sınırlandırılması veya Kaldırılması ........................................ 1039 c. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Sınırlandırılması veya Kaldırılması. .......................................................................... 1040 d. Bedelsiz Pay Alına Hakkının Sınırlandırılması veya Kaldırılması ...................................................................1042 2. Anonim Şirketin Temel Yapısını Bozan Kararlar ........................ 1043 a. Kavram .................................................................................. 1043 b. Kapsam .................................................................................. 1046 3. Sermayenin Korunması Hükümlerine Aykırılık ........................... 1047 4. Şekli Eksiklik Nedeniyle Hükümsüzlük ....................................... 1047 C. HÜKÜMSÜZLÜĞÜN İLERİ SÜRÜLMESİ. ...................................... 1049 D. BATIL GENEL KURUL KARARLARININ ISLAHI SORUNU ...... 1049 E. BATIL GENEL KURULKARARLARINA İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI ................................................................. 1051 IV. İPTALİ KABİL GENEL KURUL KARARLARI ................................. 1074 A. GENEL OLARAK ................................................................................ 1074 B. İPTAL DAVASINDA DAVACI PAYSAHİBİNİN PAY SAYISININ ÖNEMLİ OLUP OLMADIĞI SORUN1,J ......................1077 C. GENEL İPTAL SEBEPLERİ ............................................................... 1079 1. Kanuna Aykırı Kararlar ................................................................. 1080 2. Esas Sözleşme Hükümlerine Aykırı Kararlar ................................ 1083 3. Düriistlük Kurallarına Aykırı Kararlar ........................................... 1087 D. GENEL KURULA MURAHHAS ÜYELERDEN HİÇBİRİNİN VEYA BİR YÖNETİM KURULU ÜYESİNİN KATILMAMIŞ OLMASI ............................................................................................... 1090 E. GENEL KURULA HİÇBİR DENETÇİNİN KATILMAMIŞ OLMASI ................................................................................................ 1091 F. YARGITAY KARARLARINDA İPTAL DAYASINA KONU OLAN HALLER VE KANUNDAKİ YENİ DÜZENLEME KARŞISINDAKİ HUKUKİ DURUM .................................................. 1093 1. Genel Kurula Yetkili Olmayanların Katılması ............................... ı093 İçindekiler LIX 2. Davetin Usulsüz Yapılmış Olması. ................................................ 1093 3. Paysalıiplerinin Toplantıya Alınmaması ........................................ 1094 4. Gündemde Olmayan Konuların Görüşülmesi................................ 1096 5. Diğer Konular ................................................................................. 1096 6. İptal Davası Açılmasının Dürüstlük Kurallarıyla Bağdaşmadığı Haller ...................................................................... 1 l O1 7. Yargıtay İçtihatlarına Göre Hakkın Kötüye Kullanılmasına İlişkin Haller................................................................................... l l03 V. iPTAL DAVASINDA TARA.FLAR......................................................... 1103 A. DAVACILAR ........................................................................................ 1104 1. Pay Sahipleri ................................................................................... 1104 a. Toplantıya Katılan Pay Salıipleri ............................................ 1105 b. Toplantıya Katılmayan Pay Sahipleri ..................................... 1108 ı. Davetin Usulsüz Olması. ................................................ 1108 ıı. Gündemin Gereği Gibi İlan Edilmemiş Olması ............. 1111 111. Yetkisiz Kişilerin Genel Kurula Katılması .................... 1111 ıv. Müktesep ve Vazgeçilmez Hakların İhlali ..................... 1112 c. Davacı Sıfatı Bakımından Özel Haller...........� ...................... 1114 ı. Dava Açılmasından Sonra Payın Devri Halinde Davanın Düşmesi ............................................................ 1114 ıı. Pay Sahibinin Iskatı Halinde .......................................... 1116 ııı. Pay Senedi Üzerinde İntifa Hakkı Tesis Edilmiş Olması Halinde ............................................................... 1117 d. Pay Senetleri Üzerinde Sınırlı Bir Aynı Hak ve Kişisel Bir Hakkın Bulunması Halinde ............................................... 1119 e. Pay Üzerinde Hapis Hakkı Bulunması. ................................... 1119 f. Pay Senedi Üzerinde İştirak Halinde Mülkiyet veya Müşterek Mülkiyet Hakkı Bulunması...................................... 1121 2. Yönetim Kurulu ............................................................................. 1121 3. Yönetim Kurulu Üyeleri ................................................................ 1122 a. Görevde Bulunan Yönetim Kurulu Üyeleri ........................... 1122 b. Görevde Olmayan Eski Yönetim Kurulu Üyeleri ................. 1123 ı. Yargıtay'ın Görüşü ........................................................ 1123 ii. İsviçre Federal Mahkemesi'nin Görüşü ....................... 1124 iii. Yüksek Mahkeme İçtihatlarının Değerlendirilmesi ve Yeni Kararlar ............................................................. 1125 4. Sermaye Piyasası Kurulu ............................................................... 1128 B. DAVALI ......................................................................................... 1130 C. DAVANIN İLA.N EDİLMESİ .............................................................. 1131 İçindekiler VI. KÖTP iYETLE DAVA AÇILMA I HALI DE ORU ILULUK ........................................................................ 1131 VII. İPTALİ KABİL KARARLARIN HUKUKİ DURUMU 1 E ETKİSİ ................................................................................. 1132 vuı. İPTAL DAVASiNiN USUL HUKUKUNA İLİŞKİN ÖZELLİKLERİ ............................................................................. 1133 A. TEMİ AT........................................................................................... 1 I 33 B. DAVA AÇMA SÜRESİ ...................................................................... 1I 33 C. YETKİLİ MAHKEME ....................................................................... 1134 D. İPTAL DAVASINA MÜDAHALE .................................................... 1135 E. GENEL KURUL KARARININ UYGULANMASININ GERİ BIRAKILMASI ...................................................................................1136 F. KARARIN YENİ BİR GENEL KURUL KARARIYLA DÜZELTİLMESİ ................................................................................. 1138 G. MAHKEMENİN GENEL KURUL KARARINI DÜZELTİP DÜZELTEMEYECEĞİ SORUNU ......................................................1139 H. MAHKEMENİN İPTAL KARARININ HUKUKİ ETKİSİ. ............... 1140 İ. İPTAL EDİLEBİLİR KARARLARDA TAHKİM VE SULH DURUMU ............................................................................................ 1141 1. Tahkim........................................................................................... 1141 a. Türk Hukukunda Durum ......................................................... 1141 b. İsviçre Hukukunda Durum..................................................... 1146• c. Alınan Hukukunda Durum ...................................................... 1153 d. Kişisel Görüşümüz .................................................................. 1160 2. Sulh ................................................................................................. 1162 IX. İPTALİ KABİL KARARLAR VE TİCARET SİCİLİ MU .. DU .. RU .. NU .. NYET KI·s1· ......................................................................... 1163 X. İSVİÇRE VE ALMAN HUKU �DA. GE�E� KpRUL KARARLARINI BUTLAN VE iPTALiNE iLiŞKiN HUKUKi DURUM ..................................................................................................... 1165 A. İSVİÇRE HUKUKUNDA ..................................................................... 1165 1. Butlan.............................• ................................................................. 1165 a. J936 Tarihli İsviçre Borçlar Kanununda ................................. 1165 b. Yürürlükteki Durum ................................................................. 1166 2. İptal ........................................................................................... 1166 B. ALMAN HUKUKUNDA ....................................................................... 1168 1. Butlan (Nichtigkeit) ......................................................................... 1168 a. Geçersizliğe İlişkin Haller ................................................. ı168 LX LXI içindekiler b. Geçersiz Genel Kunıl Kararlarının ihyası ................................ 169 c. İptali Dava Edilen Genel Kurul Kararlarının Ticaret Siciline Tescil Edilmesine İlişkin Yeni Düzenleıneler .......................................................................... 169 2. İptal ............................................................................................... 1 172 a. Genel İptal Sebepleri. .............................................................. 172 b. Çağrı Kurallarının İhlaline İlişkin İptal Sebepleri ................... 173 c. Kamın ve Esas Sözleşme Hükümlerinin İhlaline İlişkin İptal Sebepleri ....................................................................... 1174 3. İptal Davasını Açmaya Yetkili O!anlar. ....................................... 1175 4. Süre, Davalı ve Yetkili Mahkeme ................................................ 1175 5. Davanın İlanı ................................................................................ 1175 § 35. YÖNETİM KURULU, OLUŞMASI, YENİLİKLER VE YÖNETİM SİSTEMLERİ I. YÖNETİM KURULUNA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER ...................... 1177 A. TERMİN'OLOJİ .................................................................................. 1177 B. MADDİ ANLAMDAKİ YENİLİKLER ............................................ 1177 Il. ANONİM ŞİRKET YÖNETİMİNE İLİŞKİN SİSTEMLER .............. 1179 A. TEKLİ VE İKİLİ YÖNETİM SİSTEMLERİ ..................................... 1179 B. OPSİYONLU SİSTEM ....................................................................... 1180 C. KURUMSAL YÖNETİM İLKELERİNİN İŞLEVİ VE ANONİM ŞİRKET YÖNETİMİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ ................................. 1182 1. Kavram ......................................................................................... 1182 2. İşlevi ............................................................................................. 1184 3. Yönetim Kurulunun Bünyesinde Oluşturulacak Yardımcı Komiteler, Bunların Niteliği ve İşlevi .......................................... 1185 4. Türk Ticaret Kanunu ve Sermaye Piyasası Çerçevesinde Oluşturulacak Komiteler .............................................................. 1187 a. Türk Ticaret Kanunu Sisteminde ........................................... 1188 ı. Denetim Komitesi ........................................................... 1188 ii. Riskin Erken Saptanması Yönetimi Komitesi.................. 1190 b. Sermaye Piyasası Hukuku Sisteminde ................................... 1191 ı. Denetimden Sorumlu Komite ......................................... 1191 ıı. Riskin Erken Saptanması Komitesi ................................. 1192 ııı. Ücret Komitesi (Compensation Committee) ................... 1195 iv. Aday Gösterme Komitesi (Nomination Committee) ....... ı196 v. Kurumsal Yönetim Komitesi. .......................................... ıı97 D. ÇALIŞANLARIN YÖNETİME KATILMASI. .................................. 1197 LXII ın. ': ÖNETIM KURULUNUN ORGANİZASYON İMKANLARI ................................................................. 1200 A. YÖNETİM KURULU VE ORGANİZASYONU ................................ 1200 B. İ YÖNERGE .................................................................................... 1201 1. Şirketin İç Organizasyonu ve Yönetimin Devrine İlişkin İç Yönerge..........................................................................................1202 a. Kavram .................................................................................. 1202 b. Nitelik ..................................................................................... 1203 c. İç Yönergenin Çıkarılma Şartları ve Temel Nitelikleri ......... 1204 d. İç Yönergenin İçeriği .............................................................. 1206 ı. İç Yönergenin Dayanağı. ................................................. 1207 ıı. İş Bölümü ve Komiteler ................................................... 1207 ııı. Yönetim Kurulu ile İlgili Özel Hükümler ........................ 1207 ıv. Yönetim Kurulu Toplantıları ............................................ 1208 v. İç Organizasyon Şeması ................................................... 1208 vı. Yöneticilerin Görev ve Yetkileri ...................................... 1208 vii. Yönetim Kurulunun Bir Yönetim Kurulu Üyesi Tarafından Toplantıya Çağrılması. ................................... 1209 viii. Yönetim Kurulu Üyelerinin Mali Hakları ........................ 1209 ix. Yönetim Kurulu Üyelerinin Bilgi Alma ve İnceleme Hakları ............................................................................... 1210 x. Raporların Sunulması. ....................................................... 1210 xi. Temsil. ............................................................................... 1210 xii. Ticari Vekil veya Diğer Tacir Yardımcılarının Atanması ................................................. 121O xiii. Yönetim Kurulu Üyelerinin Yükümlülükleri .................... 121ı xiv. Son Hükümler .................................................................... 1211 2. Genel Kurul Toplantısına İlişkin İç Yönerge ................................. 121ı iV. YÖNETİM KURULUNUN HUKUKİ NİTELİĞİ ............................... 1213 A. YÖNETİM KURULU ÜYELERİ İLE ANONİM ŞİRKET ARASINDAKİ İLİŞKİNİN HUKUKİ NİTELİĞİ. ............................... 1213 1. Genel Olarak .................................................................................... 1213 2. İsviçre Federal Mahkemesinin Şirket ile Yönetim Kurulu ve Şirket Müdürü Arasındaki Hukuki İlişkinin Çeşitli Hukuk Dallarına Göre Niteliği ve Hizmet Akdinin Feshi Hakkındaki Görüşü (BGE 128 III 129) ............................................................... 1216 3. Kurul Organ Niteliği................................................. 1221 ••••••••••••••····· LXIII 9 içindekiler V. YÖNETİM: KURULUNUN OLUŞMASI ............................................... 1222 A. ÜYE SAYISI .......................................................................................... 222 B. ÜYE SAYISININ ESAS SÖZLEŞMEYLE DÜZENLENMESİ ........ 1223 C. TAMAMLAYICI YÖNETİM KURULU ÜYESİ. ............................. 1227 VI. YÖNETİM KURULU ÜYELİĞİNİN NİTELİKLERİ ......................... 1228 A. YÖNETİM KURULUNDA KADIN KOTASI UYGULAMASI ......... 229 1. Türk hukukunda ............................................................................ 1229 2. İsviçre hukukunda ......................................................................... 1229 B. ÜYELİĞE SEÇİLME KOŞULLARI .................................................. 1232 1. Gerçek Kişiler Bakımından ........................................................... 1232 a. Tam Ehliyetli Olmak .............................................................. 1232 b. Seçilme Engelleri Olmamalıdır .............................................. 1233 ı. Türk Ticaret Kanunundaki Seçilme Engel Halleri........... 1233 ıı. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'ndaki Seçilme Engeli ................................................................. 1234 ııı. 5941 Sayılı Çek Kanunu'ndaki Dolaylı Seçilme Engeli ................................................................. 1236 c. Paysahibi Olma Şartı Gerekli Değildir ................................... 1237 i. Türk Ticaret Kanunundaki Durum .................................. 1237 ii. Esas Sözleşmeye Pay Sahibi Olma Şartı Konulabilir ..... 1238 2. Tüzel Kişiler Bakımından..............................................................1240 a. Tüzel Kişi Adına Sicile Tescil ve İlan Edilecek Gerçek Kişinin Seçimi ........................................................................1241 b. Tüzel Kişilerin Yönetim Kurulunda Bir Gerçek Kişi ile Temsil Edilmesi ..................................................................... 1242 C. TESCİL VE iLAN ............................................................................... 1243 VIl. ES�S SÖZLEŞMEYLE YÖNETİM KURULUNDA TEMSİL EDiLME HAKKIN'IN TANINMASI ...................................................... 1244 A. KAYNAK İSVİÇRE HUKUKU İLE TÜRK HUKUKUNDAKİ ESAS SÖZLEŞMEYLE YÖNETİM KURULUNDA TEMSİL EDİLMEYE İLİŞKİN FARKLILIKLAR ........................................... 1244 1. Terminoloji Farkı .......................................................................... 1244 2. Maddi Farklıklar ........................................................................... 1245 B. TÜRK TİCARET KANUNUNA GÖRE YÖNETİM KURULUNDA TEMSİL EDİLME HAKKININ NİTELİĞİ.............. 1247 C. ESAS SÖZLEŞMEYLE YÖNETİM KURULUNDA TEMSİL EDİLMEYE İLİŞKİN İMTİYAZIN ŞEKİL VE ŞARTLARI ............ 1250 1. "Belirli Pay Grubu" na Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı Tanınması. .......................................................................... 1250 LXIV İçind kiler vm. IX. X. 2. "Özellik ve Nitelikleriyle Belirli Bir Grup Oluşturan Paysahipleri" ne Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkı Tanınınası ......................................................................................... 1254 3. Azınlığa Yönetim Kwulunda Temsil Edilme Hakkı Tanınması ......................................................................................... 1258 4. Yönetim Kwuluna Aday Önerme Hakkı ......................................... 1260 a. Hakkın Niteliği .......................................................................... 1260 b. Yargıtay'ın Görüşü .................................................................... 1261 c. Özel Toplantıda Önerilecek Adayın Tespit Edilmesi ................. 1263 D. HALKA AÇIK ANONİM ŞİRKETLERDE İMTİYAZLi pAYLARA İLİŞKİN DURUM ............................................................... 1265 YÖNETİM KURULU ÜYELİĞİNİN KAZANII,MA ŞEillLERİ ...................................................................... 1265 A. GENEL KURULCA SEÇİM ................................................................... 1265 B. ATAMA VE DİĞER YÖNTEMLER ...................................................... 1267 1. Esas Sözleşme ile Atama .................................................................. 1267 2. Yönetim Kwulunca Üye Seçimi (Kooptation) ................................. 1268 3. Kanıu Tüzel Kişilerinin Üye Seçmesi .............................................. 1271 4. Sermaye Piyasası Kwulunca Atama .................................................1272 ÜYELİK SIFATININ KAYBEDİLMESİ .............................................. 1273 A. KENDİLİĞİNDEN SONA ERME ................................................. 1273 B. İSTİFA .......................................................................................................1274 C. GÖREVDEN ALMA (AZİL) ........................................................ 1276 D. GÖREVDEN AYRILMANIN SİCİLE BİLDİRİMİ VE BİLDİRİMİN ETKİSİ ····················································1277 YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN BİREYSEL KONU"ınARI •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• 1278 A. YÖNETİM KURULU BAŞKANI .................................................1278 B. MURAflliAS ÜYE ......................................................................1284 C. BAĞIMSIZ ÜYE, KRİTERLER VE SEÇİM PROSEDÜRÜ................ 1284 D. İNANÇLI YÖNETİM KURULU ÜYESİ ............................................... 1288 1. Türk Hukukunda Durum .......................................................... 1289 2. İsviçre Hukukunda ................................................................. 1291 3. Alınan Hukukunda.......................................................... ••••••••••••· 1295 E. FİİLİ VEYA GİZLİ YÖNETİM KURULU ÜYESİ .......................... 1296 F. FAALOLMAYANYÖNETİMKURULUÜYESİ. ....................... 1297 G. TAMAMLAYICI YÖNETİM KURULU ÜYESİ. ............................ 1299 1. Türk Hukukunda................................................ 1299 •••••••••••••••••••······· LXV içindekiler İ ıçr Hukuk'l.lnda ....................................................................... 1300 Alı11an Hukukunda ......................................................................... 1302 H. GEÇİCİ YÖNETİM KURULU ÜYESİ ............................................. 1303 İ. YEDEK YÖNETİM KURULU ÜYESİ ............................................. 1303 XI. ÜYE SAYISI VE GÖREV SÜRESİ. ...................................................... 1305 XII. GöREVE BAŞLAMA VE GÖREV SÜRESİ ....................................... J307 A. GÖREV SÜRESİNİN BAŞLANGIÇ TARİHİ ................................... 1307 B. GÖREV SÜRESİNİN AŞILMASI HALİNDE YÖNETİM KURULUNUN HUKUKİ DURUMU ................................................ 1308 1. Türk Hukukunda Duruın .............................................................. 1308 2. İsviçre Hukukunda Durum ...........................................................1311 C. GÖREV SÜRESİNİN BİTİMİNDE YAPILMASI GEREKEN İŞLEMLER .......................................................................................... 1312 § 36. YÖNETİM KURULUNUN GÖREVLERİ, YETKİLERİ VE BUNLARIN DEVRİ 1. YÖ - NETİ . M KU . RULU . NUN KONUMU, NİTELİĞİ, GOREVI VE iŞLEVi................................................................................ 1315 II. GENEL OLARAK GÖREV VE YETKİLERİ ...................................... 1317 fil. DEVİR VE FERAGAT EDİLEMEZ NİTELİKTEKİ GÖREV VE YE . TKil..ıER ......................................................................................... 1318 iV. .. . YET.Ki: VE GOREVLERIN' KA.PSAMI ................................................ 1320 A. ŞIRKETİN ÜST DÜZEYDE YÖNETİMİ VE GEREKLİ TALİMATLARIN VERİLMESİ......................................................... 1320 1. Üst Düzeyde Yönetim.................................................................. 1320 2. Talimat Vermek ........................................................................... 1322 B. ŞİRKETİN YÖNETİM TEŞKİLATININ BELİRLENMESİ. ............. 1322 1. Organizasyon Şemasında Bulunması Gerekli Asgari Konular .... 1324 • ·- 2. Şirket Yöneticilerinin Yönetim Kuruluna Vereceği Raporda Bulunması Gereken Hususlar .......................................................1326 3. Raporun Verilme Zamanı ............................................................ 1327 a. Genel Kurulun Onayına Bağlı Olmayan Durumlar .............. 1327 b. Paysahiplerinin ve Şirket Alacaklılarının Yazılı Olarak Bilgilendirilmesi.................................................................... 1327 c. Yönetim Organizasyonun Değişen Koşullara Uyarlanması .......................................................................... 1327 C. MUHASEBE SİSTEMİNİN, FİNANSAL DENETİMİN VE PLANLAMANIN DÜZENLENMESİ ................................................. 1328 1. Muhasebe Sistemi ........................................................................ 1328 2. Finansal Denetim ......................................................................... 1329- LXVI p İçindekiler D. MÜDÜRLERİN VE İMZA YETKİSİNİ HAİZ KİŞİLERİN ATANMASI VE GÖREVDEN AUNMASI ........................................ 1330 E. YÖNETİM VE TEMSİLLE GÖREVLİ KİŞİLERİN ÜST GÖZETİMİ (COMPLİANCE SİSTEMİNİ KURMA GÖREVİ) ......... 1331 F. YILLIK FAALİYET RAPORU VE GENEL KURUL TOPLANTILARININ HAZIRLANMASI .......................................... 1335 G. BORCA BATIKLIK DURUMUNDA MAHKEMEYE BfLDİRİMDE BULUNMA ·················································· 1336 1. TTK rn. 376 Hükmüne Göre ......................................................... 1336 a. Sermaye Kaybı Kavramı ........................................................ 1336 b. Borca Batıklık Kavramı.......................................................... 1337 c. Konuya İlişkin Yargıtay'ın Görüşü ........................................ 1338 2. Ticaret Bakanlığının 2018 Tarihli Tebliğine Göre ......................... 1340 a. Sermaye Kaybı Halinde .......................................................... 1340 ı. Genel Kurulun Toplantıya Çağrılması .............................. 134ı ıı. Sermaye İle Kanuni Yedek Akçeler Toplamının En Az Yarısının Karşılıksız Kalması Halinde Genel Kurula Sunulacak Önlemler ............................................. 1341 iii. Genel Kurulun Alacağı Kararlar ....................................... 1342 iv. Sermayenin Kaybı Veya Borca Batık Olma Durumlarında Birleşmeye Katılma ................................... 1344 v. Konkordato Talep Edilmesi veya İflasa Karar Verilmesi ................................................................ 1344 V. DİĞER YETınER ............................................................................. 1345 A. SERMAYE ARTIRIM YETKİSİ ......................................................... 1346 B. İTİBARI DEĞERİN ÜZERİNDE (AGİOLU) HİSSE SENEDİ ÇIKARMA YETKİSİ ........................................................................... 1346 C. İMTİYAZLi HİSSE SENEDİ ÇIKARMA YETKİSİ ........................... 1346 D. İMTİYAZLi HİSSE SENEDİ SAHİPLERİNİN HAKLARINI SINIRLANDIRMA YETKİSİ. ............................................................. 1347 E. RÜÇHAN HAKKINI SINIRLANDIRMA YETKİSİ. .......................... 1347 F. TAHVİL VE DİĞER BORÇLANMA SENETLERİNİ ÇIKARMA YETKİSİ ........................................................................... 1348 G. KA.R PAYI AVANSI DAĞITIM YETKİSİ. .......................................... 1348 1. Halka Açık Olmayan Kapalı Tip Anonim Şirketlerde ................... 1348 2. Halka Açık Anonim Şirketlerde ...................................................... 1349 VI. YÖNETİM KURULUNUN ÇALIŞMASI. ............................................... 1352 A. KARAR GEREKTİRMEYEN GÖREVLER ........................................ 1352 LXVII 9 İçindekiler B. YÖNETİM YETKİSİNİN GENİŞLETİLMESİ VE DARALTILMASI .................................................................................. 352 C. YÖNETİM HAKKININ KULLANILMASI. ....................................... 1353 1. Görev Dağılımı .............................................................................. 1353 2. Toplantı .......................................................................................... 1357 3. Toplantı Yeri ................................................................................. 1357 4. Toplantı Gündemi.......................................................................... 1358 5. Toplantıya Çağrı ............................................................................ 1358 6. Çağrının Şekli ................................................................................ 1360 7. Toplantı Yetersayısı ....................................................................... 1360 8. Menfaatler Çatışmasında Müzakereye Katılma Yasağı ................ 1364 9. Toplantıya Denetçilerin Katılması Sorunu ................................... 1366 10. Toplantı Tutanağı ........................................................................... 1367 11. Yönetim Kurulunun Bir Üyeden Oluşmasında Toplantı Yapılması ve Tutanak Tutulması Sorunu ..................................... 1368 12. Toplantı Yapılmaksızın Elden Dolaştırma Yoluyla Karar Alma .............................................................................................. 1371 13. Yönetim Kurulu Toplantılarında Temsil. ..................................... 1378 14. Oylama Usulü ............................................................................... 1380 15. Karar Yetersayısı ............................................................................ 1381 VII. YÖNETİM KURULU KARARLARININ SAKATLIĞI. .................... 1384 A. BATIL KARARLAR .................................................................... 1384 1. Genel Olarak Butlan ve Geçersizlik .............................................. 1384 2. Batıl Yönetim Kurulu Kararlan ..................................................... 1388 a. Eşit İşlem İlkesine Aykırı Kararlar ......................................... 1389 b. Anonim Şirketin Temel Yapısına veya Sermayenin Korunması İlkesine Aykırı Kararlar ...................................... 1392 c. Paysahiplerinin Vazgeçilmez Nitelikteki Haklarını İhlal Eden veya Bunların Kullanılmalarını Kısıtlayan veya Güçleştiren Kararlar ............................................................... 1396 d. Çağrı Usulüne Aykırı Toplantı Yapılması ve Karar Alınması ................................................................................. 1397 e. Diğer Organların Devredilmez Yetkilerine Giren Konularda Alınan Kararların Hukuki Durumu ...................... 1398 f. Konuya İlişkin Yargıtay Kararlan .......................................... 1398 B. YÖNETİM KURULU KARARLARININ İPTALİ SORUNU ........... 1401 1. Türk Ticaret Kanunu 'na Göre Yönetim Kurulu Kararlarının İptali ............................................................................................... 1401 LXVIII İçindekiler 2. Doktrindeki Görüşler ................................................................... 1401 3. Yargıtay'ın Görüşü ...................................................................... 1402 4. Sennaye Piyasası Kanununda Yönetim Kurulu Kararlarının İptali ............................................................................................ 1403 5. İsviçre Hukukunda Yönetim Kurulu Kararlarının İptali ............... 1404 6. Alınan Hukukunda Yönetici Kurul Kararlarının İptali Sorunu ..... 1405 VID. YÖNETİMİN DEVRİ VE KOŞULLARI ............................................... 1405 A. YÖNETİM KAVRAMI VE KAPSAMI. ............................................ 1405 B. YÖNETİM KURULUNUN YÖNETİMİ DEVRETME YETKİSİNİN GENEL KURUL TARAFINDAN SINIRLANDIRILMASI SORUNU..................................................... 1410 C. YÖNETİM KURULUNUN YÖNETİME İLİŞKİN GÖREVLERİ VE BlJNLA.RIN" DEVRİ ...................................................................... 1412 D. YÖNETİM SİSTEMLERİNDE YÖNETİMİN DEVRİ VE BUNlJN KAPSAMI ............................................................................ 1413 1. Anonim Şirketlerde Yönetim Sistemlerine Göre Yönetimin Devri .................................................................. 1413 2. Türk Ticaret Kanunu ve İsviçre Borçlar Kanununa Göre Yönetimin Devri ve Hukuki Sorumluluğa Etkisi........................... 1416 IX. TEMSİL YETKİSİ, YASAL DAYANAĞI, KAPSAMI VE SINIRLANDIRILMASI .................................................. 1422 A. TEMSİL GÜCÜ VE TEMSİL YETKİSİ ............................................. 1422 B. TEMSİL YETKİSİNİN HUKUKİ DAYANAĞI.................................. 1424 ı. Organsal Temsil Yetkisinirı Yasal Dayanağı. ................................ 1424 2. Organsal Temsil Yetkisinin Verilmesi, Yetkinin Kazanılma ve Kaybedilme Anı ........................................................................ 1425 3. İspat Yükü ..................................................................................... 1428 C. TEMSİL YETKİSİNİN KAPSAMI .......................; .............................. 1428 1. Genel Olarak .................................................................................. 1428 2. Bağışın Anonim Şirketin İşletme Amaç ve Konusu Kapsamında Olup Olmadığı Sorunu .............................................. 1430 3. Bağış Yapmaya Yetkili Organ ....................................................... 1434 4. Özel Koşulların varlığı Halinde Yönetim Kurulunun İşletme Tüm Aktif ve Pasifiyle Devretmeye Yetkili Olup Olmadığı Sorunu............................................................................. 1435 ••••••••••••· X. TEMSİL YETKİSİNİN KULLANILMA ŞEKLİ ................................... 1441 A. GENEL OLARAK İMZANIN KULLANILMA ŞEKLİ. ................... 1441 B. ANONİM ŞİRKETLERDE İMZANIN KULLANILMA ŞEKLİ............................................... 1444 ••••••••••••••••······ İçindekiler LXIX C. ÇİFT İMZA VE BİRLİKTE İMZANIN ANLAM VE KAPSAMI. .... 1446 D. ÇİFT İMZANIN KULLANILMA ŞEKLİNE İLİŞKİN İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİNİN 2016 TARİHLİ KAAARI ............................................................................. 1447 XI. TEMSİLE YETKİLİ ORGAN ÜYENİN BİLGİSİNİN ŞİRKETE �:lAFE EDİLEBİLMESİNE İLİŞKİN OZEL DU.RUMLAR .............................................................................. 1449 A. GÖRÜNÜŞE GÖRE TEMSİLE YETKİLİ OLMA (ANSCHEİNVOLLMACHT) ............................................................. 1449 B. "PASİF TEMSİL" VE "BİLGİ TEMSİLİ" (WİSSENSVER TRETUNG) .............................................................. 1450 C. TEMSİL YETKİSİNİN HATALI VERİLMESİNDE DURUM ......... 1452 XII. YÖNETİM KURULUNUN KARAR ALMA NİSABINI KAYBETMESİNİN TEMSİLCİLERİN YETKİLERİNE ETKİ EDİP EDEMEYECEĞİ SORUNU ......................................................... 1452 A. GENEL OLARAK .............................................................................. 1452 B. İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİNİN KONUYA İLİŞKİN KARARLARI ...................................................................................... 1453 1. 22.1.2014 Tarihli BGer Urteil 4A_459/2013 Sayılı Karan ........... 1453 2. 19.11.2014 Tarihli BGer 4A_l47/2014 Sayılı Karan ................... 1458 XIII. ESAS SÖZLEŞME VEYA GENEL KURUL KARARIYLA VERİLMİŞ TEMSİL YETKİSİNİN KULLANILMA ŞEKLİNİ YÖNETİM KURULUNUN DEĞİŞTİRİP DEĞİŞTİREMEYECEĞİ SORUNU...................................................... 1467 XIV. TEMSİL YETKİSİNİN MURAHHASLARA DEVRİNDE ESAS SÖZLEŞME HÜKMÜ VE İÇ YÖNERGENİN VARLIĞININ GEREKLİ OLUP OLMADIĞI SORUNU ............................................. 1468 XV. YÖNETİM KURULUNUN TEK KİŞİDEN OLUŞMASI HALİNDE TEMSİL YETKİSİNİN DEVRİNİN MÜMKÜN OLUP OLMADIĞI SORUNU.................................................................1472 XVI. TEMSİL YETKİSİNİN TÜZEL KİŞİYE DEVREDİLEBİLME SORUNU ................................................................................................... 1474 XVII. MURAHHASLARIN -YETKİ VE SORUMLULUĞU ........................... 1475 XVIll YÖNETİM KURULUNUN TİCARİ VEKİL VEYA DİĞER TACİR YARDIMCILARINI ATAMASI .............................................. 1476 XIX. TEMSİL YETKİSİNİN DEVRİNİN MÜNHASIRAN YÖNETİM KURULUNA AİT OLUP OLMADIĞI SORUNU ................................ 1478 A. YASAL DURUM ................................................................................ 1478 B. TÜRK ÖĞRETİSİNDE DURUM ....................................................... 1479 C. İSVİÇRE ÖĞRETİSİNDEKİ GÖRÜŞLER........................................ 1481 • • içindekiler 1. Genel Olarak Olumlu ve Olumsuz Görüşler ................................. 1481 2. Turin'in Tarihsel Yorum Metoduna Dayanan Görüşü................... 1483 2. Kiiser/Gysi'nin Kanton Sicil Dairelerine Yönelttikleri Soruların Yanıtlarına Dayanan Görüşü ......................................... 1487 4. Kişisel Görüşümüz ...................................................................... 1490 § 37. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN HAKLARI VE YÜKÜMLÜLÜKLERİ I. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN HAKLARI .................................1493 A. KİŞİSEL NİTELİKLİ HAKLARI ...................................................... 1493 1. Yönetim Hakkı ............................................................................ 1493 2. Temsil Hakkı ............................................................................... 1493 3. Bilgi Alına Hakkı ......................................................................... 1494 a. Toplantı Öncesi Bilgi Alına ..................................................... 1494 b. Toplantı Esnasında Bilgi İsteme Hakkı ve Sınırlan ...................1496 i. Kural ................................................................................. 1496 ii. Bilgi Alına Hakkının Sınırlan ............................................ 1498 c. Toplantı Dışında Bilgi Alma Hakkı.......................................... 1500 ı. İşlerin Gidişatı Kavramı ve Kapsamı ...................................... 1502 ıı. Belirli Münferit İşler Kavramı .................................................. 1503 d. Şirket Bilgilerinin Üyeler Tarafından Dosyalanma ve Dışarı Çıkarılması Sorunu ....................................................................... 1504 e. Üyenin Toplantı Dışında Bilgi İsteminin Reddedilmesi Halinde Durum ............................................................................. 1508 f. Mahkemeye Başvuru ..................................................................... 1509 g. Yönetim Kurulu Başkanının Bilgi İsteme Hakkı...........................1510 h. İsviçre Hukukunda Yönetim Kurulunun Ret Kararına Karşı Eda Dava Açılması Sorunu ............................................................1510 i. Alman Hukukunda Bilgi Alma Hakkı ..................................... 1511 B. MALI NİTELİKLİ HAKLARI ..............................................................1512 1. Huzur Hakkı ................................................................................... 1513 2. Ücret .............................................................................................. 1516 3. Kazanç Payı (Tantieme) .................................................................. 1518 a. Kavram................................••....•· ........................................... 1518 b. Dag�ıtım Koşullan................................................ 1520 •••••••••••••····· c. Kazanç Payının Kötü Niyetle Alınmasının Yaptırunı ............. 1522 d. Zamanaşımı. ............................................................................ 1523 LXX İçindekiler LXXI 4. İkran1iye ......................................................................................... 1523 5. Prin1 ................................................................................................J 523 6. Hisse Senedi Opsiyonu Hakkı ...................................................... 1524 C. HAKSIZ ALINAN KAR. VE KAZANÇ PAYLARININ İADESİ. ..... 1525 1. Genel Olarak ................................................................................. 1525 2. Non11un Amacı .............................................................................. 1527 3. İadeyle Yükümlü Olan Kişiler ........................................................ 529 4. Iade Yükümünün Konusu ............................................................. 1530 a. Kar Payı ve Diğer Kar Payları ............................................... 1530 b. Örtülü Kazancı İade Yükümü ................................................ 1531 c. Örtülü Kazanç Dağıtımının Şartlan........................................ 1533 ı. Edim İle Karşı Edim Arasındaki Orantısızlık .................. 1533 ii. Şirketin Kötü Ekonomik Durumuna İlişkin Orantısızlık Sorunu ......................................................... 1534 iii. Orantısızlığın Açık Olması ............................................. 1535 d. İade Yükümünün Koşullan .................................................... 1536 ı. Genel Olarak ...................................................................1536 ii. Haksız Alınmış Olmalı ....................................................1536 iii. Kötü Niyetle Alınmış Olmalı ..........................................1537 6. İade Davasının Diğer Bazı Davalarla İlişkisi ................................ 1541 a. Sebepsiz Zenginleşme Davası İle Arasındaki İlişki................ 1541 b. İptal Davası İle Arasındaki İlişki ...........................................1542 c. Sorumluluk Davası ile Arasındaki İlişki ................................ 1544 d. Sermayenin İadesi Yasağı ile Arasındaki İlişki ......................1545 7. Federal Mahkemenin Yönetim Kurulu Üyelerine Ödenmiş Olan Edimlerin İadesine İlişkin 27.11.2014 Tarihli Kararı ........... 1546 8. İsviçre Anonim Şirketler Hukuk.unda 19.6.2020'de Yasalaşan İade Yükümüne İlişkin Değişikliklere Genel Bakış ...................................................................................1552 il. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ ........... 1556 A. YÖNETİM YÜKÜMÜ············ ....................................................... 1556 B. GÖZETİM YÜKÜMÜ ........................................................................ 1556 C. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN ÖZEN YÜKÜMÜ .................. 1559 1. Özen Kavramı ............................................................................... 1559 2. Özen Yükümünün Kapsamına Giren Konular .............................. 1560 a. Yönetim Kurulu Üyeliği Görevinin Kabulünde Özen............................................; ........................ 1560 İ indekiler b. Şirket Organizasyonunda Özen ..............................................1563 c. Görevin Yerine Getirilmesinde Özen .................................... 1564 d. Şirket Yapısal Değişiklikleri ve Yatırımlarında Özen .............................................................. 1565 e. Şirket Memurlarının Seçiminde, Talimat Verilmesinde ve Gözetiminde Özen ................................................................ 1566 f. Sosyal Güvenlik ve Genel Sağlık Primleri ve Vergi Kanunu İle İlgili Yükümlülüklerin Yerine Getirilmesinde Özen ............. 1567 g. İşletmesel Kararların (İş İnsanı Kararı) Alınmasında Özen .................................................................. 1568 h. Şirketler Topluluğunda veya Konzernlerde Ana Şirket Yönetiminin İşletme Faaliyetlerinin İnsan Hakları ve Çevre Üzerindeki Etkisine İlişkin Spesifik Özen Yükümü Sorunu...... 1568 3. Özen Yükümüne Tabi Olanlar ...................................................... 1575 D. YÖNETİM KURULU ÜYELERİ VE YÖNETİCİLERİN HUKUKİ SORUMLULUKTAN KURTULMASI VE BUNUN KOŞULLARI .....1576 1. "İş İnsanı Kararı İlkesi" (Business Judgment Rule) ..................... 1576 a. İş İnsanı Karan İlkesi Kavramı, Tanımı ve Karar Alına Sürecinde Gösterilınesi Gereken Özen .................................. 1576 b. İş İnsanı Karan İlkesinin Türk Ticaret Kanunundaki Yeri ve Anlamı ............................................................................... 1578 c. Tedbirli Yönetici Ölçütü Kavramı ve Anlamı ........................ 1585 d. İş İnsanı Kararlarında Ekonomik Faaliyetlerdeki Riskler Olgusu İle Yönetim Kurulu Üyesinin Takdir Yetkisinin Değerlendirilınesi .................................................................... 1588 e. İş İnsanı Karan (Business Judgment Rule) İlkesinin Klişeleşmiş Koşullan ...............................................................1591 i. Bir İşletmesel Karar 01.ınalıdır ....................................... 1592 ıı. Yönetim Kurulu Üyeleri ve Yöneticiler Karar Alınma Sürecinde Tarafsız ve Bağımsız 01.ınalı veya Üçüncü Kişinin Etkisi Altında Olmamalıdır ................................... 1596 iii. Makul Ölçüde Araştırma Yapılınış ve Uzman Kişilerden Gerekli Tüm Bilgiler Alınmış Olmalıdır ....... 1597 iv. Yönetim Kurulu Üyeleri veya Yöneticiler İyiniyetli Olmalıdır...................................................... 1597 ••••••••••••······ v. Şirketin Menfaatleri Gözetilınelidir ................................. 1598 f. İşletmesel Kararın (BJR) İlkesinin Uygulanmadığı Haller .... 1598 g. Yargıtay'ın 6762 Sayılı Türk Ticaret Kanunu Döneminde İş Adamı Kararına İlişkin Görüşü ........................................... 1600 LXXII İçindekiler Kararlan........................................ ı 638 2. Yönetim Kwulwuın İş İnsanı Kararının Yargı Denetimine Tabi Olmaması Gerektiğine İlişkin İkinci Neden: "Geriye Bakış Hatası' (Rückschaufehler- Hindsight Bias) ...................................... 1603 a. Geriye Bakış Hatası Kavramı. .................................................. 1605 b. Geriye Bakış Hatasının Sebebi. ............................................... 1608 c. Geriye Bakış Hatasının Ampirik Araştırma İle Kanıtlanması ............................................................................. 1609 d. Geriye Bakış Hatasına İlişkin Yapılan Diğer Ampirik Araştınnalar ................................................................................ 161O e. Geriye Bakış Hatasının Güçlü Şekilde Ortaya Çıktığı Kişilik Özellikleri...................................................................... 1612 f. Geriye Bakış Hatasından Kaçınmaya İlişkin Önlemler .......... 1612 E. AMERİKA VE AVRUPA ÜLKELERİNDE İŞ İNSANI KARARI (BUSİNESS JUDGMENT RULE) İLKESİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLER VE MAHKEME KARARLARI .................................... 1614 1. Amerikan Hukukunda İş İnsanı Karan (Business Judgment Rule) İlkesi ve Buna İlişkin Öğretideki Görüşler ve Mahkeme Kararlan .... 1614 a. Genel Olarak .............................................................................. 1614 b. Business Judgment Rule İlkesine İlişkin Düzenleme .................. 1616 c. Yargı İçtihatlarında Business Judgment Rule İlkesinin Uygulanmasına İlişkin Benimsenmiş İlkeler. ............................. 1617 ı. Delaware Yüksek Mahkemesinin Yönetim Kurulu Üyelerinin Özen ve Gözetim Yükümüne ilişkin "Caremark" Karan .............................................................. 1620 ıı. Delaware Yüksek Mahkemesi 'ııiıı (Supreme Court of Delaware) Stone v. Ritter Karan ....................................... 1625 iii. Delaware Mahkemesinin Citigroup-Subprimekrise Davasına İlişkin (964 A.2d, 106) Sayılı Karan .....................1626 2. Alınan Hukukunda İş İnsanı Karan (Business Judgınent Rule) İlkesi ve Buna İlişkin Öğretideki Görüşler ve Mahkeme Kararlan .... 1631 a. İş İnsanı Karan İlkesinin Gelişimi ve Yasal Düzenleme ............ 1631 b. Öğretide İşletmesel Kararlardan Doğan Zararlarla İlgili Yapılan.Ayırım ............................................................................ 1632 c. � İnsanı Karan İlkesinin Uygulanmasıyla ilgili Mahkeme içtihatları ...................................................... 1634 ··········••ıı••················· ı. Düsseldorf(OLG) İstinaf Mahkemesinin Karan .................. 1634 ii. Alman Federal Mahkemesi'nin {BGH) O1.03.201O tarih ve II ZB 1/10 Sayılı Kararının Konuya İlişkin Önemli Kısmı .... 1636 3. �sviçre H�da İş İnsanı Kararı (Business Judgment Rule) ilkesine İlişkin Öğretideki Görüşler ve Yüksek Mahkeme • ••••••••• (1 •• , ••••••••••1111•••••••••••••••••1•...... İçindekiler a. Öğretideki Görüşler ............................................................... 1638 b. İsviçre Federal Mahkeme İçtihatlarında İş İnsanı Kararı İlkesine İlişkin Benimsenen İlkeler. ...................................... 1639 ı. Federal Mahkemenin 2002 Tarihli İlk Kararı ................. 1639 ıı. Federal Mahkemenin 8 Şubat 2010 tarihli Karan ............... 1640 iii. Federal Mahkemenin 21 Mart 2011 tarihli Karan .............. 1640 ıv. Federal Mahkemenin 18.6.2012 tarihli Karan .................1640 v. Federal Mahkemenin "BGer Urteil, 27 Ekim 2009 Tarih ve 4A_248/2009" Sayılı Kararı ............................. 1642 vı. Kaybedilen Dava Masraflarından Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumlu Olduğuna İlişkin Federal Mahkemenin 20 Kasım 2012 Tarih ve (BGE 139 III 24) Sayılı Kararı .............................................................. 1651 vii. Federal Mahkemenin 13 Aralık 2016 Tarih ve 4A_259/2016 4A_267/2016 Sayılı Kararı .......................1651 viii. Kararın Özeti ve Değerlendirilmesi ..................................1662 F. ALMAN, İSVİÇRE VE TÜRK HUKUKUNDAKİ "İŞ İNSANI KARARI'' İLKESİNE İLİŞKİN FARKLILIKLAR ............................. 1665 G. TÜRK.HUKUKUNDA HANGİ ÜLKE UYGULANMASININ ESAS ALINMASI GEREKTİĞİ SORUNU ................................................... 1668 H. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNE KARŞI AÇILAN SORUMLULUKDAVALARINDAİSPATYÜKÜNÜNKİME AİT OLDUĞU SORUNU ..................................................................... 1672 1. Türk Hukukunda ............................................................................. 1672 2. Amerika Birleşik Devletleri Hukukunda ........................................ 1673 3. İsviçre Hukukunda .......................................................................... 1674 4. Alınan Hukukunda .......................................................................... 1675 i. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SADAKAT YÜKÜMÜ .......... 1676 1. Genel Olarak ................................................................................... 1676 2. Tek Kişilik Anonim Şirketlerde ...................................................... 1678 3. Sadakat Yükümünün Kapsamı........................................................ 1678 J. SORUMLULUK SİGORTASl. ............................................................. 1680 1. Genel Olarak ................................................................................... 1680 2. Sorumluluk Sigortasının Amacı. .................................................... 1681 3. Niteliği ............................................................................................ 1682 4. Sigortayı Kimin Yaptıracağı Sorunu .............................................. 1682 5. Sigorta Miktarı ................................................................................ 1683 6. Muafiyet Durumu ve Miktarı .......................................................... 1683 K. . YASAK İŞLEMLER ............................................................................. 1684 LXXN - LXXV 1 içindekiler 1. Şirket İle İşlem Yapma Yasağı ...................................................... J684 a. Kapsaın ................................................................................... 1684 b. Yaptınn1 ................................................................................. 1686 2. Şirkete Borçlanma Yasağı ............................................................. 1689 3. Sennaye Piyasası Hukukunda Şirketler İşlem Yapma ve Borçlaı1111a Durumu ....................................................................... 1690 4. Şirket İle Rekabet Yapma Yasağı ................................................ 1691 a. Konusu ....................................................................................1691 b. Yaptırımı ................................................................................ 1693 c. Zamanaşımı............................................................................ 1694 d. Sorumluluğa Etkisi. ............................................................... 1694 5. Görüşmelere Katılma Yasağı........................................................ 1694 a. Menfaat Çatışması Olan Haller ............................................. 1694 b. Yaptırım ................................................................................. 1695 6. Bağlılık (Sadakat) Yükümü .......................................................... 1696 7. Yönetim Kurulu Üyelerinin Şirket Dışında Görev Alması Durumu ......................................................................................... 1696 L. SERMAYENİN KAYBI VE BORCA BATIKLIK DURUMUNUN MAHKEMEYE BİLDİRME YÜKÜMÜ ................. 1700 1. Ticaret Bakanlığının TTK'nın 376. Maddesinin Uygulanmasıyla İlgili 5.9.2018 Tarihli Tebliği ............................ 1700 2. Kavramların Açıklanması ............................................................. 1701 a. Sermaye Kavramı ve Türleri .................................................. 1701 b. Sermaye Kapsamına Dahil Unsurlar ...................................... 1703 c. Sermaye Kapsamına Dahil Olmayan Unsurlar ...................... 1704 d. Son Yıllık Bilanço.................................................................. 1705 e. Borca Batıklık ........................................................................ 1706 f. Borca Batık Durumda Bulunma ............................................. 1707 3. Bakanlık Tebliğine Göre TTK m. 376 Hükmünün Uygulaması ................................................................................... 1708 a. Sermaye Kaybı Halinde ..................................................... 1708 i. Sermaye İle Kanuni Yedek Akçeler Toplamının En Az Yarısının Karşılıksız Kalması Halinde ............ 1708 ii. Sermaye İle Kanuni Yedek Akçeler Toplamının En Az Üçte İkisinin Zarar Sebebiyle Karşılıksız Kalması Halinde ......................................................... 1709 4. Türk Ticaret Kanunu'nun 376. Maddesinin Uygulaması. ............ 1712 a. Sermaye Kaybı Halinde Yönetim Kurulunun Alacağı Tedbirler ................................................................................. 1712 LXXVI F • i indekiler i. Aktifler İçin Hem Muhtemel Satış Hem de Yıllık Değerine Göre Bilançolar Hazırlanması ..........................1713 11. İyileştirme Tedbirleri. ......................................................1714 b. Şirketin Borca Batık Bulunması Halinde Yönetim Kurulunca Yapılması Gereken İşlemler.................................... 1714 ı. Ara Bilanço Çıkarılması ....................................................1714 ii. Mahkemeye Bildirim ......................................................... 1715 iii. Bildirim Yükümünü Gerekli Olmadığı Hal. ...................... 1716 c. Konkordato Talep Edilmesi veya İflasa Karar Verilmesi ......... 1716 ili. ANONİM ŞİRKETLERDE MÜDÜRLER ............................................. 1718 A. NİTELİKLERİ ..................................................................................... 1718 B. MÜDÜRLER İLE ŞİRKET ARASINDAKİ HUKUKİ İLİŞKİ .......... 1719 C. GÖREV SÜRESİ. ................................................................................ 1719 D. ATANMASI VE AZLİ. ....................................................................... 1720 E. SORUMI.,ULUK .................................................................................. 1720 F. MÜDÜR İLE MURAHHAS MÜDÜR ARASINDAKİ FARKLILIKLAR ................................................................................. 1720 § 38. ANONİM ŞİRKETLERDE BAĞIMSIZ DENETİM I. GENEL OLARAK ANONİM ŞİRKETLERDE DENETİM ................ 1725 A. ANONİM ŞİRKETLERDE İÇ DENETİM .......................................... 1725 B. ANONİM ŞİRKETLERDE DIŞ DENETİM ........................................ 1727 1. Sermaye Piyasası Kurumlarının Bağımsız Denetimi..................... 1728 2. Denetleme Kuruluşlarının Bağımsızlığı......................................... 1729 3. Bağımsız Denetim Faaliyetinin Sınırlan ........................................ 1730 4. Bağımsız Denetim Sözleşmesi ve Asgari Unsurlan....................... 1730 5. Şeffaflık Raporunun Hazırlanması ve Duyurulması ...................... 1731 6. Bağımsız Denetim Kuruluşlarının Türk Ticaret Kanununa Göre Yükümlülükleri ...................................................................... 1732 7. Raporların Saklanma ve İbraz Yükümü ......................................... 1733 8. Bağımsız Denetçi ve Denetim Kuruluşlarına Uygulanacak Yaptırımlar ...................................................................................... 1733 C. BAĞIMSIZ DENETİME TABİ OLACAK ŞİRKETLERİN TESPİTİNE İLİŞKİN BAKANLAR KURULU KARARI ............... 1734 D. HİÇ BİR KRİTERE TABİ OLMAKSIZIN DOĞRUDAN BAĞIMSIZ DENETİME TABİ OLAN ŞİRKETLER ..........................1734 E. UYGULANMA ZAMANI VE YETKİ .................................................1735 F. DEĞERLENDİRME VE DENETİM DIŞI KALAN ŞİRKETLER İÇİN YENİ BİR YÖNETMELİĞİN HAZIRLANMASI ...................... 1735 LXXVII İçindekiler 11. DENETÇİLERLE İLGİLİ YENİ DÜZENLEMEYE GENEL BAKIŞ .................................................................................. 1738 A. YENİLİKLER VE DEĞİŞiKLİKLER ................................................ 1738 B. ÖZEL DENETÇİYE İLİŞKİN DÜZENLEME ................................... 1740 ili. BAĞIMSIZ DENETÇİ KOŞULLARI.................................................... J740 IV. DENETÇİ'SEÇİMİ ................................................................................... 1741 A. GENEL KURULCA DENETÇİ SEÇİMİ ........................................... 1741 B. MAHKEME TARAFINDAN DENETÇİ ATANMASl. .................... 1743 C. YÖNETİM KURULUNCA GEÇİCİ DENETÇİ SEÇİMİ.................. 1744 D. DENETİM KOMİTESİ TARAFINDAN DENETÇİ SEÇİMİ ............... 1745 V. BAĞIMSIZ DENETİME TABİ OLMAYAN ŞİRKETLERE DENETÇİ SEÇİLEBİLME SORUNU .................................................. 1746 VI. DENETÇİNİN GÖREVDEN ALINMASI VEYA ÇEKİLMESİ ................................................................................. 1747 A. GÖREVDEN ALMA .......................................................................... 1747 B. GÖREVDEN ALMA SEBEPLERİ .................................................... 1749 C. DENETÇİNİN GÖREVİ KABUL ETMEMESİ VE DİĞER SEBEPLER .......................................................................................... 1750 1. Görevden Çekilme ........................................................................ 1750 2. Görevin Reddedilmesi veya İfa Edilememesi............................... 1750 VII. DENETÇİNİN ARKA ARKAYA EN FAZLA SEÇİLEBİLECEĞİ SÜRE ..................................................................... 1751 VIlI. DENETÇİ ATANMASINI ENGELLEYEN HALLER ..........................1751 IX. DENETÇİLERİN VE BAĞIMSIZ DENETLEME KURULUŞLARININ YAPAMAYACAKLARI İŞLER ...................... 1753 A. TİCARET KANUNUNDA ·················································· 1753 B. SERMAYE PİYASASI MEVZUATINDA ........................................ 1753 X. DENETÇİNİN GÖREVLERİ ................................................................ 1755 A. DENETÇİYE VERİLMESİ GEREKEN BELGE VE BİLGİLER ..... 1755 B. DENETİMİN KONUSU VE KAPSAMI ........................................... 1756 C. DENETİM RAPORU VE İÇERİĞİ ................................................... 1758 D. DENETÇİNİN GÖRÜŞ YAZISI........................................................ 1759 1. Olumlu Görüş Yazısı ................................................................... 1759 2. Sınırlı Olumlu Görüş Yazısı ........................................................ 1760 3. Görüş Vermekten Kaçınma .......................................................... 1761 4. Olumsuz Görüş Yazısı ................................................................. 1763 XL ŞİRKET İLE DENETÇİ ARASINDAKİ GÖRÜŞ AYRILIĞI ................ 1764 A. GÖRÜŞ AYRILIĞININ İÇERİĞİ ...................................................... 1764 B. GÖRÜŞ AYRILIĞININ MAHKEMECE GİDERİLMESİ. ................. 1764 LXXVII I ► İçindekiler CİLT III DOKUZUNCU BÖLÜM ANONİM ŞiRKETLERDE PAY VE PAYSAHİPLİĞİ § 39. ANONİM ŞİRKETLERDE PAY VE PAY SENETLERİ ı. PAY KATRAJfl ...................................................................................... 1767 il. PA'IN ÇEŞİTLİ ANLAMLARI .......................................................... 1770 A. ESAS SERMAYENİN BİR PARÇASI OLARAK PAY ..................... 1770 B. PAY SAHİPLİĞİ MEVKİİ OLARAKPAY ......................................... 1771 C. ORTA . K . LIK H . AKLARINI İÇEREN BELGE OLARAK PAY ............... 1773 ID. PAYIN" TURLERI ..................................................................................... 1775 A. KARŞILIKLARI BAKIMINDAN PAY ..............................................1775 1. Nakit Karşılığı Pay ........................................................................ 1775 2. Ayın Karşılığı Pay ..........................................................................1775 B. OY HAKKI BAKIMINDAN PAY .......................................................1776 1. Oy Hakkı Olan Pay .........................................................................1776 C. OY HAK.KININ ETKİSİ VE BUNA İLİŞKİN SİSTEMLER ..............1777 1. Yaygın Oy Sistemi ..........................................................................1777 2. Birikimli Oy Sistemi .......................................................................1778 3. Kapalı Tip Anonim Şirketlerde Birikimli Oy .................................1779 a. Genel Olarak ............................................................................1779 b. Birikimli Oy Kullanılmasına İlişkin Şartlar ............................. 1780 c. Birikimli Oyun Kullanılma Şekli ............................................. 1781 d. Birikimli Oyun Kullanılmasında Sorumluluk .......................... 1781 4. Sermaye Piyasası Kanunu Sisteminde Birikimli Oy ...................... 1782 • a. Birikimli Oy Kullanma Yönteminin Kapsamı ......................... 1782 b. Birikimli Oy Yönteminin Kullanılma Olanağı. ....................... 1782 c. Birikimli Oy Kullanılmasına İlişkin Şirketlerin Yükümü ....... 1784 d. Vekaleten Oy Kullanılmasında Birikimli Oy .......................... 1785 e. Birikimli Oy Kullanacak Kişinin Yükümlülükleri ................... 1785 D. İTİBARI DEĞERİ OLUP OLMADIĞINA GÖRE PAY...................... 1786 1. İtibari Değeri Olan Pay .................................................................... 1786 2. İtibari Değerden Yoksun Pay (Parça Pay) ....................................... 1786 E. PRİMLİ (AGİOLU) PAY ....................................................................... 1787 F. SADAKATLİ HİSSELER (LOYALİTATSAKTİE) ............................. 1789 1. Kavram ve Tanım ............................................................................. 1789 LXXIX 4 İçindekiler 2. 1'iirleri ..................................................................................... 1791 3. Sınırlandırılma ................................................................................ 1792 4. Uluslararası Uygulamada Sadakatli Paylar ................................... 1793 a. Avnıpa Birliği Hukukunda ..................................................... 1793 b. Fransız Hukukunda ................................................................. 1794 c. Hollanda Hukukunda .............................................................. 1796 d. İsviçre Hukukunda ................................................................. 1798 IV. İMTİYAZLi PAY ..................................................................................... 1799 A. KISA TARİHÇE .................................................................................. 1799 B. İMTİYAZ, KAVRAMI ........................................................................ 1800 C. İMTİYAZ,IN TANINMA KOŞULLARl ............................................. 1801 1. İmtiyaz Esas Sözleşme İle Tanınabilir .......................................... 1802 2. İmtiyazın Konu ve Kapsamı Esas Sözleşmede Açıkça Belirtilmelidir ................................................................................ 1803 3. İmtiyaz Oransallık İlkesinden Sapılarak Tanınabilir .................... 1805 4. İmtiyaz Paya ve Pay Sahiplerine Tanınabilir ................................ 1806 a. Kural: İmtiyaz Paya Tanınır ................................................... 1806 b. İstisna: İmtiyaz Belirli Özelliğe Sahip Olan Paysahiplerine de Tanınabilir ................................................. 1807 D. İMTİYAZ, OLUŞTURMANIN TEMEL İLKELERİ .......................... 1809 E. İMTİYAZ,IN YASAKLANDIĞI HALLER ........................................ 1809 F. İMTİYAZ, OLUŞTURULAMAYANKONULAR ............................... 1810 G. İMTİYAZ, OLUŞTURULABİLECEK KONULAR............................ 1811 1. Malvarlığı Haklarında İmtiyaz ...................................................... 1812 a. Kar Payında İmtiyaz ............................................................... 1812 b. Tasfiye Payında İmtiyaz ......................................................... 1813 c. Rüçhan Hakkında İmtiyaz ...................................................... 1815 2. Oy Hakkında İmtiyaz .................................................................... 1815 a. Oy Hakkındaki İmtiyazın Sının ve Etkisiz Olduğu Haller ..... 1818 i. İmtiyazın Sının .................................................................. 1818 ıı. Kanunda Öngörülen İmtiyazın Etkisiz Olduğu Haller ....... 1820 iii. Kanunda öngörülmeyen İmtiyazın Etkisiz Olacağı Hal: Sorumluluk Davasında Genel Kurulun Şirketi Temsil Etmek İçin Kayyım Seçimi ................................................. 1822 b. Gerçek Olmayan İmtiyazlı Pay Sorununun Aşılması. ............ 1827 3. İsviçre Hukukunda Oy Hakkında İmtiyaz ..................................... 1829 4. Yönetim Kurulunda Temsil Edilmeye İlişkin İmtiyaz .................. 1830 LXXX D İçindekiler H. İMTİYAZ TANfNMASININ TARTIŞMALI OLDUĞU KONULAR ...................................................................................... 1831 1. Geciktirici Şarta Bağlı İmtiyaz Oluşturulabilme Olanağı.............. 1831 2. Esas Sözleşme İle Birden Fazla Paya Sahip Bazı Paysahiplerinin Oylarının Sınırlandırılması Halinde Durum ....................................... 1832 3. Esas Sözleşme ile Çağrı Hakkının Azınlığın Dışındaki Paysal1iplerine de Tanınması Halinde Durum ................................. 833 I. ALTIN PAY ..................................................................................... 1834 V. İlıfTİYAZLARIN KORUNMASI ...................................................................... 1835 A. İMTİYAZLI PAYSAHİPLERİ ÖZEL KURULU .............................. 1835 I. Özel Kurulun Toplanması. ...........................................................1838 a. Özel Kurulu Çağrıya Yetkili Olanlar ..................................... 1838 b. Süre ......................................................................................1839 c. Toplantıda Bakanlık Temsilcisinin Bulunması .......................1839 d. Karar Nisabı ......................................................................... 1840 2. Özel Kurulun Toplanamaması'Halinde Genel Kurul Kararının Hukukı Durumu ........................................................... 1841 3. Toplantıya Gerek Olmayan Hal. .................................................. 1841 B. ÖZEL KURUL KARARINA GEREK OLMAYAN HALLER .......... 1842 C. ÖZEL KURUL KARARININ ALINMAMIŞ SAYILMASI ............... 1842 D. ÖZEL KURUL KARARLARININ HUKUKJ DURUMU .................. 1844 E. ÖZEL KURUL KARARLARININ İPTALİ VE HUSUMET ............. 1845 F. GENEL KURUL KARARLARININ ÖZEL KURULUN ONAMA ŞARTINA BAĞLANMA SORUNU ................................... 1846 VI. ŞİRKET ORGANLARINDA TE�SİL �DİLMEYE İLİŞKİN HAnAR VE BUNLARIN MA.HIYETI ............................................... 1847 A. TÜRK HUKUK SİSTEMİNDE .......................................................... 1847 1. Hakkın Tanınma Şekli ve Önerilen Kişinin Yönetim Kuruluna Seçilme Zorunluluğu ..................................................... 1848 2. Esas Sözleşmedeki Düzenlemeye Göre Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Olanakları ............................................................. 1849 a. Yönetim Kurulunda Temsil Edilme Hakkının Tanınabileceği Gruplar ........................................................... 1849 b. Yönetim Kuruluna Aday Önerme Hakkı ................................ 1850 B. YABANCI HUKUK SİSTEMLERİNDEKİ DURUM ........................ 1854 I. İsviçre Hukukunda ........................................................................ 1854 2. Alman Hukukunda ........................................................................ 1855 • İçindekiler § 40. ANONiM ŞİRKETlN KENDİ PAYLARINI iKTiSAP ETMESi 1. TÜRK TİCARET KANUNUNDAKi YENi DÜZENLEME ................. 1857 A . HÜK MU .. N DAYANA Ğ 1...................................................................... 1857 B. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARJNI İKTİSAP ETMESİNİN TEMEL İLKELER.İ .............................................................................. 1858 C. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI İKTİSAP ETMESİNİN TE HLI • KELERI •.................................................................................... 1859 D. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARJNI İKTİSAP ETMESİNİN YARARLAR! .........................................................................................1862 1. Likidite Fazlasını Uygun Şekilde Kullanma Olanağı Verir ...............1862 2. Kar Payı Dağıtımına Alternatif Olabilir ........................................1863 3. Payın İktisabı Borsa Kuruna Müdahale Olanağı Verir ..................1863 4. Şirkete Payların Değerini Yönlendirme Olanağını Verir ...............1864 5. Şirket Değerinin Artırılması (Shareholder Value) Olanağını Verir .....1865 6. Şirketin Sermaye Yapısını Değiştirme Olanağım Verir .................1866 7. Şirketin Paysahibi Yapısını Etkileme Olanağını Verir ..................1866 8. Hisse Senedi Opsiyonları ve Çalışanlara Hisse Senedi Verilmesi Olanağını Verir............................................................. 1866 9. Şirketin Kötü Niyetli Ele Geçirilmesine Karşı Savunma Olanağı Verir ................................................................................. 1867 10. Birleşmeyi ve Karşılıklı İştiraki Kolaylaştırma Olanağı Verir.......1868 E. İKTİSAP VEYA REHİN ALMA YASAĞININ SEBEBİ .................. 1868 F. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI İKTİSAP VEYA REHİN OLARAK KABUL ETMESİNİN KOŞULLARI VE SINIRLARI ...... 1869 1. Genel Kurulun Yönetim Kuruluna Yetki Vermesinin Gerekli Olduğu Hal. .................................................................................... 1869 a. İktisap ve Rehnin Sının ...........................................................1869 b. Şirketin Net Aktif Miktarı Yasada Öngörülenden Az Olmamalıdır.............................................................................. 1870 c. İktisap Edilecek Payların Bedelleri Tamamı Ödenmiş Olmalıdır.................................................................................. 1870 2. Yönetim Kuruluna Yetki Verilmesi Gerekli Olmayan Haller Yakın ve ciddi bir kayıptan kaçınmanın söz konusu olduğu hal........ 1871 G. İKTİSAP VEYA REHİN ALMA YASAĞININ İSTİSNALARI ........ 1872 1. Payların Esas Sermayenin Azaltılması Kararına Dayanılarak Devralınması ................................................................................... 1872 2. Bir Kanuni Satın Alına Yükümü Nedeniyle Payların Şirkete Geçmesi ........................................................................................... 1873 LXXXI -- LXXXII İçindekiler 3. Payların Şirket Alacağının Ödenmesi İçin Cebri İcrada Satın Alııunası ......................................................................................1873 4. Payların Devir veya Rehin Alnunasının Esas Sözleşmeye Göre Anonim Şirketin İşletme Konusuna Giren İşlemlerden Olınası ........................................................................................ 1874 5. Devralmanın İvazsız Olması. ....................................................... 1875 H. ŞİRKETİN KENDİ PAYLARINI ELDEN ÇIKARMASI. ................. 1875 I. KURALA AYKIRI İKTİSAP HALİNDE ELDEN ÇIKARMA ......... 1876 J. KENDİ PAYLARINI TAAHHÜT YASAĞI ...................................... 1877 K. ŞİRKETİN ELİNDEKİ PAYLARA İLİŞKİN HAKLARIN HUKUKİDURUMU ........................................................................... 1878 L. YASAĞA AYKIRILIĞIN SONUÇLARI ........................................... 1880 M. KARŞILIKLI KATILMA, ANA-YAVRU ŞİRKET İLİŞKİSİNDEKİ SORUNLAR ........................................................... 1881 1. Türk Hukukunda........................................................................... 1881 2. İsviçre Hukukunda ........................................................................ 1882 II. İSVİÇRE ��DA ANO�İM ŞİRKETİN KENDİ PAYL.AROO IK:TISAP ETMESi .............................................................. 1885 m. ALMAN HUKUKUNDA ANONİM ŞİRKETİN KENDİ . PAY . LARINI İKTİSAP ETME YASAĞI VE BUNUN iSTiSNALARI" .......................................................................................... 1886 I. il. § 41. PAYSAHİPLİGİ HAKKININ KAZANILMASI VE KAYBEDİLMESİ PAYSAH . IBI . K . A . V'RAM . I .......................................................................... 1891 PAYSAHIBI TURLERI ............................................................................. 1892 A. BÜYÜK PAYSAHİBİ. ......................................................................... 1892 1. İşletmeci Paysahibi ......................................................................... 1894 2. Yatınıncı Paysahibi ......................................................................... 1894 3. Spekülatör Paysahibi. ...................................................................... 1896 B. AZINLIK PAYSAHİBİ. ....................................................................... 1897 C. DAĞINIK ŞEKİLDEKİ KÜÇÜK PAYSAHİPLERİ ............................. 1898 IIl. PAYSAHİPLİĞİNİN KAZANILMASI ............................................... 1898 A. ASLEN İKTİSAP ······························································· 1898 B. DEVREN İKTİSAP ............................................................................... 1899 1. Senede Bağlanmamış Payın İktisap Yollan..................................... 1900 2. Pay Senetlerinin ve İlmühaberlerin İktisabı. ................................... 1900 C. MİRASLA İKTİSAP·······..................········................ 1901 •••••••••••••••••········ fçindekiler IV. P AYSAHİPLİĞİNİN KAYBEDİLMESİ ............................................... 1902 A. TİCARET KANUNUNDAKİ GENEL OLARAK KAYBEDİLME HALLERİ ................................................................. 1902 B. ISKAT .................................................................................................. 1903 C. SERMA YE PİYASASI HUKUKUNDAKİ ÖZEL DURUM .............. 1903 D. BANKALAR KANUNUNDAKİ ÖZEL DÜZENLEMEYE GÖRE PAYSAHİPLİĞİ HAKKININKA YBEDİLMESİ ................... 1905 § 42. PAYSAHİBİNİN HAKLARI I. . PA . YSA . HİBİ . HAKLARININ SINIFLANDIRILMASINA ILIŞK.IN" KRI"TERLER ............................................................................ 1909 il. PAYSAHİBİNİN HAKLARININ TÜRLERİ ......................................... 1911 A. MALVARLIĞI HAKLARI ................................................................. 1911 1. Genel Olarak ................................................................................. 1911 2. Kar Payı Hakkı.............................................................................. 1911 a. Kavram ................................................................................... 1911 b. Kar Payı Hakkının Anlamı .................................................... 1912 c. Kar Payının Hesaplanma Şekli .............................................. 1918 d. Dağıtılabilir Kar Payı ............................................................. 1919 e. Kar Payını Dağıtmaya Yetkili Organ ..................................... 1921 f. Net Dönem Karından Çıkarılması Gereken Kalemler ............ 1925 g. Türk Ticaret Kanunu Sistemine Göre Kar Payı Dağıtılmasının Şartlan............................................................ 1925 h. Yıllık Karın Yüzde Beşinin Dağıtılma Sorunu ..................... 1928 ı. Zamanaşımı............................................................................ 1932 ı. Haksız ve Kötü Niyetle Alınan Kar Payı .............................. 1933 j. Sermaye Piyasası Mevzuatına Göre Kar Payı Dağıtım Politikası ve Kar Payına İlişkin Esaslar ................................. 1934 i. Sermaye Piyasası Kanununa Göre Kar Dağıtım Politikası ve Kar Dağıtım Esaslan..................................... 1934 ii. Sermaye Piyasası Kurulu'nun Tebliğine Göre Paylan Borsada İşlem Gören Şirketlerde Kar Payı Dağıtım Politikası ............................................................................ 1935 iii. Kurul'un Tebliğine Göre Kar Payı Dağıtımına İlişkin Esaslar ............................................................................... 1935 iv. Paylan Borsada İşlem Görmeyen Şirketlere İlişkin Özel Kar Payı Dağıtım Esaslan ........................................ 1937 k. Sermaye Piyasası Mevzuatında İmtiyazlı Paylar ...................1937 LXXXIII i L_ LXXXIV r İçindekiler 1. Payları Borsada İşlem Gören Şirketlerde Temettü Avansı Dağıtın11 .............................................................................. 1938 ı. Dağıtım Esasları .............................................................. 1938 ıı. Dağıtılacak Kar Payı Avansmın Hesaplanması. ............... 1938 ııı. Geçmiş Yıllar Yararları ................................................... 1939 ıv. Zaıuanaşın11 ................................................................... 1939 v. Kar Payı Ödenmesinde Sorumluluk ................................. 1939 vı. Sorumluluk Sebepleri...................................................... 1940 vii. İptal Davası ..................................................................... 1940 3. Tasfiye Payı Alma Hakkı. ............................................................. 1942 a. Kavram .................................................................................. 1942 b. Tasfiye Payı Alma Hakkının Müktesep Hak Niteliği ............. 1942 c. Tasfiye Payının Dağıtım Şekli ................................................ 1946 d. Tasfiye Payının Alacak Hakkına Dönüşmesi (Muaccel Olması) .................................................................................. 1949 4. Hazırlık Devresi Faizi Alma Hakkı ............................................... 1950 5. Yeni Çıkarılan Paylarda Rüçhan Hakkı ......................................... 1952 a. Kavram ................................................................................... 1952 b. Rüçhan Hakkının Aidiyeti ile İlgili Sorunlar .......................... 1953 ı. Kök Hakkının Payın Sahibine Ait Olması Kuralı............ 1953 ii. İstisnai Haller ................................................................... 1954 6. Bedelsiz Pay Edinme Hakkı .......................................................... 1959 a. Kavram ve Nitelik .................................................................. 1959 b. Bedelsiz Paylara Hak Kazanabilecek Kişiler .......................... 1961 7. Tesislerden Yararlanma Hakkı ...................................................... 1963 B. YÖNETİM, KONTROL VE DENETİM HAKKI ................................ 1965 1. Genel Kurula Katılma Hakkı ......................................................... 1965 2. Konuşma Hakkı ..................................••.. • ..................................... 1967 a. Genel Olarak ...................................._ ....................................... 1967 b. Konuşma Hakkının Sınırlandırılması ....................................... 1967 c. Genel Kurul Toplantısının Yürütülmesinde Başkanının Önemi ..................................................................................... 1969 3. Öneride Bulunma Hakkı................................................................. 1969 4. Oy Hakkı ....................................................................................... 1970 a. Kavram.................................................................. 1970 •••••••••••••··· b. Oy Hakkının Temsilci Vasıtasıyla Kullanılması ..................... 1971 c. Oy Hakkına İlişkin Temel İlkeler............................................ 1974 LXXXV İçindekiler ı. Oy Hakkı Genel Kuıul Kararı veya Esas Sözleşme ile Kaldırılan1az ..................................................................... 1974 ıı. Oy Hakkı Genel Kurulda veya Elektronik Ortamda Kullanılır ........................................................................... 1975 ııı. Oy Hakkının Kullanılması Bazı Kurallara Bağlanabilir.... 1976 ıv. Oy Hakkının Kullanılması Güçleştirilemez ...................... 1976 v. Oy Hakkının Kullanılmasında Oransallık İlkesinin Etkisi .... 1977 vı. Oy Hakkının Payların Toplam İtibari Değeriyle Orantılı Olarak Kullanılması İlkesi .................................. 1977 d. Oy Hakkının Esas Sözleşme İle Sınırlandırılması ................. 1978 ı. Türk Hukukunda ............................................................. 1978 e. İsviçre Hukukunda ................................................................. 1979 ı. Konuya İlişkin Sorunlar ve Çalışma Grubunun Tespit Ettiği Tavsiye Niteliğindeki Örnek Tip Düzenlemeler. ... 1979 11. Öğretideki Görüşler. ........................................................ 1981 f. Oy Hakkının Sınırlandırılmasına İlişkin Kriterler ................. 1982 g. Oy Gücünün Esas Sözleşme ile Sınırlandırma Zamanı ve Kaldırılması............................................................................. 1983 ı. Sınırlandırmanın İlk Kurucu Esas Sözleşmede Öngörülmesi ..................................................................... 1983 11. Sınırlandırmanın Esas Sözleşme Değişikliğiyle Sonradan Öngörülmesi ve Buna İlişkin Sorunlar ........... 1983 iii. Genel Kurul Kararıyla Oy Gücü Sınırlandırmasının Kaldırılması ...................................................................... 1985 h. Oy Hakkının Sınırlandırılmasına İlişkin Kriterler. ................. 1985 ı. Oy Gücünü Geçerli Sınırlandırma Yöntem ve Şekilleri ......... 1986 ı. Kabul Edilmeyen veya Tartışmalı Olan Sınırlandırma Yöntemleri ............................................................................... 1988 J. Oy Hakkı Sınırlamasının Etki Alanı ....................................... 1991 k. Oy Hakkının Temsilci Vasıtasıyla Kullanılması Halinde Oy Gücünün Sınırlandırılmasından Muaf Olma Sorunu ....... 1994 1. Donmuş Oyların Canlanması Sorunu ..................................... 1997 m. Esas Sözleşmede Oy Gücünün Sınırlandırılması ile Bağlı Nama Yazılı Payların İktisabının Yüzdesel Sınırlamasının Birlikte Yer Alması Sorunu ........................... 1997 ı. "Pay Defterindeki Oy Hakkından Yoksun Paylarla" İlgili Sorun ....................................................................... 1997 ıı. Esas Sermayenin Belirli Yüzdesini Aşan Nama Yazılı Paylarla İlgili Sorun ............................................. 1998 İçindekiler LXXXVI n. Almaıı Hukukunda Oy Hakkının Sınırlandırılması ................ 1999 o. Oy Hakkında İmtiyaz ............................................................ 1999 ı. İtibari Değer Kavranu ve Yasadaki Yeri. ....................... 2000 ıı. İtibari Değerin İşlevi ....................................................... 2001 iii. Oy Hakkı ile İtibari Değer İlişkisi .................................. 2001 aa. Türk Hukukunda ................................................... 2001 bb. Alman Hukukunda ................................................ 2002 ö. Oy Hakkı İle Pay Bedelinin Ödenmesi Arasındaki İlişki ....... 2004 ı. Türk Hukukunda ............................................................ 2004 11. İsviçre Hukukunda ......................................................... 2005 111. Alınan Hukukunda .......................................................... 2006 p. Oy Hakkından Yoksunluk ...................................................... 2007 ı. Tüzel Kişilerin Yönetim Kurulundaki Temsilcisinin İbrasında Oy kullanıp Kullanamayacağı Sorunu ............ 2009 11. Yönetim Kurulu Üyelerinin Eşleri ile Alt ve Üstsoylannın İbrada Oy Kullanıp Kullanmayacağı Sorunu ......................... 2010 ııı. Yönetim Kurulu Üyelerinin Kendi İbralarmda Diğer Paysahiplerine Ait Oylan Kullanıp Kullanamayacağı Sorunu .............................................................................. 201O ıv. Oy Hakkından Yoksunluğa Aykırılığın Müeyyidesi ....... 2011 r. Oy Hakkının Donduğu Haller................................................. 2012 s. Tevdi Eden Temsilcisinin Oy Hakkının Donması Sorunu ..... 2014 C. BİLGİ ALMA VE İNCELEME HAKKI ............................................ 2016 1. Bilgi Alma Hakkı ........................................................................... 2016 a. 6762 Sayılı Eski Ticaret Kanununa Göre Bilgi Alına Hakkı ....................................................................................... 2016 b. Ticaret Kanununa Göre Bilgi Alma ve İnceleme Hakkının Arıa Hatları .............................................................................. 2017 c. Bilgi Alma Hakkının Nitelikleri.............................................. 2018 ı. Bireysel Hak ..................................................................... 2018 11 Vazgeçilemez ve Feragat Edilemez Hak .......................... 2019 111. Müktesep Hak ................................................................. 2020 ıv. Bağımsız Hak ................................................................... 2021 d. Bilgi İsteme Hakkının Kullanılmasında Türk Hukuku ile Kaynak İsviçre Hukuku Arasındaki Farklılıklar ..................... 2021 ı. Bilgi Alma Hakkının Paysahipliği Haklarının Kullanılabilmesi İçin Gerekli Olmaması. ......................... 2021 11. Verilecek Bilgilerin Niteliği. ............................................ 2023 LXXXVII ◄ İçindekiler e. Bilgi Alma Hakkının Konusu ............................................... 2024 ı. Şirket İşleri ve Denetim Faaliyetleri. ............................. 2024 ıı. Bağlı İşletmeler Hakkında Bilgi İstenilmesi ................... 2025 ııı. Bağlı İşletmelerle İlgili Bilgi Verilmesinden Kaçınılabilecek Haller ...................................................2026 f. Bilgi Alma Hakkının Kapsamı............................................. 2028 g. Bilgi Alma Hakkının Sınırları. ............................................. 2030 ı. Hakkın İçeriği ................................................................ 2030 ii. Mutlak Şirket Sım ......................................................... 2032 iii. Nispı Şirket Sım............................................................. 2032 h. Gizli Yedek Akçeler Hakkında Bilgi Talebi ......................... 2033 ı. Kavram .......................................................................... 2033 ii. Gizli Yedek Akçeler Hakkında Soru Sorma ................... 2033 ı. Genel Olarak Bilgi Vermekten Kaçınmaya İlişkin Ölçütler .................................................................................2034 J. İsviçre Hukukunda Bilgi Alma Hakkının Kapsamı ve Sının ..................................................................................... 2035 k. Bilgi Vermekle Yükümlü Olan Kişiler ................................ 2037 1. Bilgi Alına Hakkının Mahkeme Yoluyla Kullanılması. ........ 2039 2. İnceleme Hakkı ve Kullanma Olanağı ........................................ 2039 a. Genel Kurulun İzni İle Kullanilması. ................................... 2039 b. Mahkeme Karan İle Kullanılması. ....................................... 2041 c. Bilgi Alına ve İnceleme Hakkının Dava Yoluyla Kullanma Koşullan .............................................................. 2042 d. Dava Açma Süresi................................................................ 2043 e. Tahkim Şartı......................................................................... 2043 D. ÖZEL DENETİM İSTEME HAKKI ................................................. 2043 1. Özel Denetimin Tarihi Gelişimi ve Kaynağı ............................... 2043 2. Özel Denetimin Nitelikleri .......................................................... 2044 a. İşlevi .................................................................................... 2044 b. Amacı ................................................................................... 2046 c. Hukuki Niteliği .................................................................... 2047 3. Özel Denetçi Atama İsteminin Koşullan .................................... 2048 a. Şekli Koşullar....................................................................... 2048 b. Maddi koşullar ..................................................................... 2048 c. Bilgi Alma ve İnceleme Hakkı GenelKurulda Daha Önce Fiilen Kullanılınış Olmalıdır ................................................. 2049 d. Bilgi Alına Hakkının Kullanılmış Sayıldığı Durum.............. 2050 İ indekiler LXXXVIII 4. Özel Denetim Paysahipliği Haklarının Kullanılması İçin Gerekli Olınalıdır ........................................................................ 2051 5. Mahkemeye Özel Denetçi Atanması Başvurusunda «Kişisel Ayniyet» Gerekli midir? .............................................................. 2053 6. Bilgi Alma Hakkı İle Özel Denetim İsteminde «Tematik Ayniyet» Gerekli midir? .............................................................. 2055 7. Özel Denetim İsteminin Konusu .................................................. 2056 8. Paysahibinin Özel Denetim İstemi Hakkında Genel Kurulda Karar Alınması. ........................................................................... 2058 a. Genel Kurulun Özel Denetim İstemini Kabul Etmesi ............. 2060 b. Genel Kurulun Özel Denetim İstemini Reddetmesi ................ 2062 9. Yönetim Kurulu Üyesinin Mahkemeden Özel Denetim İsteminde Bulunması Halinde Ek Bir Koşulun Gerekip Gerekmediği Sorunu ..................................................................... 2064 1O. Yönetim Kurulu Üyesinin Bir Tüzel Kişinin Temsilcisi Olması Halinde Diğer Pay Sahipleri İle Birlikte Özel Denetim İsteminde Bulunup Bulunamayacağı Sorunu................................. 2065 11. Mahkemece Özel Denetçi Atanması. ............................................. 2066 12. Mahkemenin Özel Denetçi Atama Karan Kesindir ........................ 2068 13. Özel Denetçi Atanma Koşullan ve Görevi ..................................... 2069 14. Özel Denetim Raporunun Hazırlanması. ........................................ 2071 a. Birinci Safha: Özel Denetçinin Rapor Taslağını Hazırlaması ............................................................................ 2071 ı. Özel Denetçiye Bilgi Verme Yükümü ............................. 2071 ıı. Bilgilerin Kapsamı .......................................................... 2071 ııı. İhtilaf Halinde Yargıcın Karar Vermesi ........................... 2072 ıv. Şirket Organlarının Raporun Yazılmasında Etkili Olabilmesi ....................................................................... 2072 v. Raporun Hazırlanması...................................................... 2072 vı. Özel Denetçiye Karşı Sır Saklama Sorunu ...................... 2073 b. İkinci Safha: Özel Denetçi Raporunun Mahkemeye Sunulması Ve Raporun Yazılmasına Şirketin Müdahale Etme Olanağı ..........................................................................2074 i. Raporun İçeriği. ................................................................ 2074 ıı. Raporun Mahkemeye Sunulması ve Şirketin Müdahalesi ................................................... •••••••••••••····· 2074 iii. Tamamlayıcı Soru Sorma Olanağı ve Yargıcın Karan ..... 2075 ıv. Özel Denetçinin Raporunu Tamamlaması. ....................... 2075 v. Raporun İşleme Konulması .............................................. 2077 LXXXIX içindekiler 15. Özel Den"'tim Kun.ımunun Değerlendirilmesi .............................. 2079 E. ABANC.IHUKUK SİSTEMLERİNDE PAYSAHIPLERfNIN B1LGİ ALMA VE ÖZEL DENETİM İSTEME HAKKI .................... 208 J 1. Alınan Hukukunda ......................................................................... 2081 a. Özel Denetim İstenebilecek Konular .................................... 208 I b. Özel Denetçinin Atanması ve Buna İlişkin Koşullar ..............2082 c. Özel Denetim İsteyebilmek İçin Paysahibi Olmaya İlişkin Süre ......................................................................................... 2083 2. Avusturya Hukukunda ................................................................... 2083 3. Fransız Hukukunda ........................................................................ 2085 a. Özel Denetime İlişkin Yasal Düzenlemeler ........................... 2085 b. Özel Denetimle İlgili Fransız Mahkeme Kararları ................. 2087 4. Avrupa Birliği Hukukunda ............................................................ 2087 F. İSVİÇRE FEDERAL MAHKEMESİNİN ÖZEL DENETİME İLİŞKİN KARARLARJ ············· ...................................................... 2087 G. BÜYÜK PAYSAHİBİNİN AZINLIĞI ŞİRKETTEN ÇIKARMA HAKKI ............................................................................... 2109 1. Türk Hukukunda ............................................................................2109 2. Alınan Hukukunda ........................................................................ 2110 a. Azınlığın Şirketten Çıkarılmasının Anayasal Perspektiften Değerlendirilmesi.............................................. 2111 b. Azınlığın Şirketten İhracı ve Bunların Paylarının İktisabına İlişkin Koşullar ...................................................... 2111 c. Sermayenin Yüzde Doksanbeşine Sahip Olmak .................... 2115 d. Büyük Paysahibince Azınlık Paylarının Talep Edilmesi ........ 2117 e. Genel Kurul Karan .................................................................. 2118 ı. Genel Kurula Hazırlık ...................................................... 2118 ii. Azınlık Paylarının Devriyle İlgili Genel Kurul Karan .....2119 iii. Genel Kurul Kararının Konusu ........................................ 2119 f. Tazminat Ödenmesi ................................................................ 2120 ı. Tazminatın Uygun ve Nakit Olması. ............................... 2120 ıı. Tazminat Talebi ve İçeriği .............................................. 2121 g. Ticaret Siciline Tescil ............................................................. 2121 h. Zamanaşımı.............................................................................2122 H. ANONİM ŞİI_U Bibliyografya Manger, Robert, Zusammenfassung von "Aıunerkung zur Entscheidung des BGH vom 14.6.2004, II ZR 121/02 (Stammeinlage/Sacheinlagefühigkeit von obligatoıischen Nutzungsrechten)", in: GmbHR 2004 Heft 18, s. 1222 ff. Martens, Klaus-Peter, Der Erwerb eigener Aktien zum Umtausch im Verschmelzungsverfahren, Festschrift für Karlheinz Boujong zum 65. Gebmstag, München 1996, s. 335 ff. Martens, Klaus-Peter, Erwerb und Verausserung eigener Aktien ım Börsenhandel, AG 1996. Martinez Marolda, Larissa, Information der Aktionare nach schweizerischem Aktien- und Kapitalmarktrecht, Diss. Zürich 2006. Marxer, Florian, Die personlistische Aktiengesellschaft im leichtensteinischen Recht. Bine Analyse unter besonderer Beıücksichtigung des Rechtes der Vinkulierung und Aktionarsbindungsvertrage, SSHW band 263, Diss. Zürich 2007. Medicus, Dieter, Schuldrecht, besonderer Teil, 11. Aufl., München 2003. Meier-Hayoz, Arthm, Personengesellschaftliche Elemente im recht der Aktiengesellschaft, in: Festschrift für Walther Hug zum 70. Geburtstag anı 14. April 1968, Bem 1968, s. 377 ff. Meier-Hayoz, Arthm/Forstmoser, Peter, Gesellschaftsrecht, 9. Auflage, Bem 2004. Schweizerisches Meier-Hayoz, Arthm /von der Crone, Hans Caspar, Wertpapierrecht, Bem 1985. Meier-Hayoz, Arthm /Forstmoser, Peter, Schweizerisches Gesellschaftsrecht, 8. Aufl., Zürich 1998. Meier-Hayoz, Arthm /Forstmoser, Peter, Gesellschaftsrecht, 11. Auflage, Bem 2012. Schweizerisches Meier-Hayoz, Arthur/Forstmoser, Peter/Sethe, Rolf, Schweizerisches Gesellschaftsrecht - Mit neuem Firmen und künftigem Handelsregisterrecht und unter Einbezug der Aktienrechtsreform, 12. Aufl., Bem 2018. Meier-Schatz, Christian, J., Statutarische Vorkaufsrechte unter neuem Aktienrecht, SZW 1992, s. 259 ff. Meier-Schatz, Christian, J., Der unabhangiger Verwaltungsrat, Festschrift für Nicolas Deruey zum 65. Geburtstag, Zürich 2002, s. 479 ff. Meier-Schatz, Christian J., Unabhangigkeit als gesellschaftsrechtlicher Eigenwert und daraus resultierende Verwaltenspflichten des Verwaltungsrates, ZSR, 2002/121, Sa. 3, s. 291 ff. Merkt, Hanno/Göthel, Stephan R., US-amerikanisches Gesellschaftsrecht 2., neu bearbeitete Auflage, Frankfurt anı Main 2006. ' CLVII l 1 Bibliyografya Mestmiicker, Hans-Joachim, Veıwaltung, Konzemgewalt und Rechte der Aktionare, Karlsruhe 1958. Metzger, Peter, Schweizerisches juristisches Wörterbuch, Bern, Stuttgart, Wien 1996. Metzler, Lukas/Schmuki, Markus, Voraussetzungen und Folgen der Dechargeerteilung der Generalversammlung an den Verwaltungsrat einer Aktiengesellschaft, AJP 2001, s. 945 ff Meyer-Scharenberg, Dirk, Die Doppelstöckige Personengesellschaft als Rechtsfonnaltemative, DStR 28/91, Betriebwirtschaft, s. 919 ff. Mimaroğlu, Sait Kemal, Anonim Şirketlerde İdare Meclis Azalarının Hu- kuki Mes'uliyeti, Ankara 1967. von Moos-Busch, İrene, Das Organisationsreglement, Diss. Zürich 1996. Moroğlu, Erdoğan, Anonim Ortaklıkta Genel Kurul Kararlarının Hüküm- süzlüğü, Ankara 1993 ve 5. Baskı İstanbul 2009. Moroğlu, Erdoğan, Anonim Ortaklıkta Özel Denetçi, İHFM C. XLII, 1976 Sa. 1-4, Ord. Prof. Dr. Ernst E. Hirsch'e Armağan, s. 341 vd. Moroğlu, Erdoğan, Anonim Ortaklık Anasözleşmesi ve Hukuki Niteliği, Prof. Dr. Kemal Oğuzman'ın Anısına Armağan, İstanbul 2000, s. 515 vd. Moroğlu, Erdoğan, Anonim Ortaklık Genel Kurulunu Toplantıya Davet için Azınlık Paysahiplerini Yetkilendiren Mahkeme Kararının Uygulanması- nın Ertelenmesi, Prof. Dr. Hayri Domaniç' e 80. Yaş Günü Armağanı, İs- tanbul 2001, s. 175 vd. Moroğlu, Erdoğan, Anonim Ortaklıkta Genel Kurulun Toplantıya Daveti Merasimine Aykırılığın Genel Kurul Kararına Etkisi ve Yargıtay Kararla- n, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu VII, Ankara 1990, s. 37 vd. Moroğlu, Erdoğan, Kurucu İntifa Hakkı Sahiplerinin Kar Payı Talep Haklan ve Yargıtay Kararlan, Prof. Dr. Oğuz İmregün'e Armağan, İstanbul 1998, s. 397 vd. Moroğlu, Erdoğan, Anonim ve Limited Ortaklıklarda Fesih Kararının Geri Alınması, Prof. Dr. Ömer Teoman'a 55. Yaş Günü Armağanı, İstanbul 2002, s. 563 vd. Moroğlu, Erdoğan, Notlu-İçtihatlı, Türk Ticaret Kanunu ve İlgili Mevzuat, İstanbul 1999 ve 2001. Moroğlu, Erdoğan, Oy Sözleşmeleri, İstanbul 1978 ve 4. Bası, İstanbul 2007. Moroğlu, Erdoğan, Özellikle Anonim ve Limited Şirketlerde Oy Sözleşme- leri, 2. Bası, Ankara 1996. Moroğlu, Erdoğan, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, Değerlendirme ve Öneriler, İs�nbul 2012. CLVIII Bibliyografya Mutlıers, Christof/Ulbrich, Martin, Iııtemet und Aktiengesellschaft, (\Tertpapier- Mitteilungen (WM) Heft 5/2005, s. 215 ff. l1utter, Stefaıı, Unternehmerische Entscheidungen und Haftung des Aufsichtsrats der Aktiengesellschaft. Dissertation. (=Rechtsfragen der Handelsgesellschaften, Heft 81), Köln 1994. lfülazımoğlu, Mehmet, Anonim Şirketler Hukukunda Sermayenin Korun- ması İlkesi, Doktora Tezi, İstanbul 2020. Millbert, Peter, Shareholder Value aus rechtlicher Sicht, ZGR 1997, s. 131 ff. Müller-Freienfels, Wolfram, Zur Lehre vom sogenannten "Durchgriff' bei juristischen Personen im Privarrecht, AcP 156 (1957), s. 522 ff. Mililer, Karin/Leu, Simon, Aktuelle Rechtsprechung des Bundesgerichts im Gesellschaftsrecht-Teil 1, in: Jusletter 30. April 2018. s. 13 ff. Mililer, Karin/Fellmann, Walter, Bemer Komınentar, B. VII Obligationenrecht, Bem 2006. Müller, Roland/Lipp, Lorenz/Plüss, Adriaıı, Der Verwahlungsrat, Ein Haııdbuch für Praxis, 2. Aufl., Zürich, Basel, Genf 1999 und 4. Auflage 2014. Narbay, Şafak/Deliduman, Seyithan, Alman Federal Mahkemesinin (Dış-) Adi Şirketin Hak ve Taraf Ehliyetine Sahip Olduğuna İlişkin 29.1.2001 Tarihli Karan, Prof. Dr. Ömer Teoman'a 55. Yaş Günü Armağanı, İstan- bul 2002, s. 577 vd. Narbay, Şafak, Alman Paylı Ortaklıklar Kanunu'nda (AktG) Değişiklik Yapan ''Nama Yazılı Pay Senetleri Kanunu" (NastraG nun Pay Defteri (Aktienbuch) Konusundaki Yeni Düzenlemeleri, Prof. Dr. Hayri Doma- niç'e 80. Yaş Günü Armağanı, İstanbul 2001, s. 365 vd. Narbay, Şafak, Anonim Ortaklıkta Pay Defteri, Ankara 2003. Narbay, Şafak, Türk Ticaret Kanunu Tasansı'na Göre Anonim Ortaklıkta Özel Denetim Yapılması Şartlan ve Özel Denetçinin Atanma Usulü, Prof. Dr. Hüseyin Ülgen'e Armağan, İstanbul 2007, s. 287 vd. Nenninger, John, Der Schutz der Minderheiten in der Aktiengesellschaft nach schweizerischem Recht, Diss. Basel 1974. Neuhaus, R. Markus/Balkanyi, Patrick, Basler Komınentar, 4. Auflage, Basel 2012. Neuhaus, Markus/Blatter, Jörg, Basler Komınentar, 4. Auflage, Art. 660, Basel 2012. Nikitine, Alexander, Die aktienrechtliche Verantortlichkeit nach Art. 754 Abs.l OR als Folgeuntemehmerische Entscheide - Konzeption und Ausgestaltung der «Business Judgment Rule» im Gefüge der Corporate Govemance, Diss. Zürich 2007. Bibi iyografya CLIX Noack, Ulrich, Zukunft der Hauptversammlung- Hauptversammlung der Zukunft, in: Dirk Zetzsche (Hrsg.), Bertin 2002. Noack, Ulıich, Hauptversammlw1g und Jnternet: fnfonnation-Kommunikation- Entscheidung, http://www.jura.w1i- duesseldoıf.de/service/ hv/Symposion %20Tuebingen.ıtf, s. 18 ff. Nobel, Peter, Aktienrechtliche Entscheide, 2. Aufl., Zürich 1991. Nobel, Peter, Das neue Fusionsgesetz und die gernzüberschreitende Fusion w1d Sitzverlegwıg in der EU: rechtsvergleichende Bemerkungen, SZWIRSDA 3/2004, s. 162 ff. Nomer, Füsun, Anonim Ortaklıklarda Oydan Yoksun Paylar, İstanbul 1994. Nomer, Füsun, Anonim Ortaklıkta Eşit Davranma (Eşit İşlem) İlkesi, Prof. Dr. Oğuz İınregün'e Armağan, İstanbul 1998, s. 469 vd. No�er, Füsun, Anonim Ortaklıkta Pay Sahibinin Sadakat Yükümlülüğü, Istanbul 1999. Noyan, Erdal, Banka Hukuku, Ankara 2002. Oertli, Mathias/Christensen, Thomas, Das neue Fusionsgesetz -Ein zivil- und steuerrechtlicher Überblick- Fusion und Spaltung, Der Schweizer Treuhander 1-2/2004, s. 105 ff. Oertle, Matthias/du Pasquier, Shelby, Obligationenrecht II, Basler Kommentar, Basel, Genf, München 2002 und 2008. Offtinger, Kari, Schweizerisches Haftpflichtrecht, Bd. I, 4. Aufl., Zürich 1975. Oğuz, Arzu, Roma ve Türk Hukukunda İnançlı İşlem ve Vekalet Sözleşmeleri- nin Karşılaştırılması, AÜHFD, C. 41, 1991 Sa. 1-4, s. 225 vd. Oğuzman, Kemal, Tüzel Kişiler Hukuku Dersleri, 4. Bası, İstanbul 1988. Oğuzman, Kemal/Barlas, Nami, Medeni Hukuk, Giriş, Kaynaklar, Temel Kavramlar, 10. Bası, İstanbul 2003. Oğuzman, Kemal/Seliçi, Özer, Eşya Hukuku, İstanbul 1982. Oğuzman, Kemal/Seliçi, Özer/Oktay Özdemir, Saibe, Eşya Hukuku, 16. Basım, İstanbul 2013. Okçuoğlu, Yavuz, Anonim ve Kooperatif Şirketler Genel Kurul Kararlarının İptali İçin Gerekli Olan Muhalefet ve Muhalefetin Tutanağa Geçirilmesi, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu II, Ankara 1985, s. 269 vd. Okçuoğlu, Yavuz, Anasözleşmesinde Belirtilen Sürenin Bitmesine Rağmen Faaliyetine Devam Eden Anonim Şirketin Hukuki Durumu, Ord. Prof. Dr. Emst E. Hirsch'in Hatırasına Armağan, Ankara 1986, s. 239 vd. Okur, Yiğit Tahsin, Üzerinde Kısmen İntifa Hakkı Tesis Olunmuş Hisse Senetlerinden Doğan Oy Hakkının Kime Ait Olacağı, İkt.Mal.Der., C. XVIII, 1971 Sa. 7, s. 273 vd. Bibliyografya Okutan Nilsson, Gül, Halka Açık Anonim Ortaklıklarda Birikimli Oy Kul- lanınu, Ünal Tekinalp'e Annağan, İstanbul 2003, s. 563 vd. Okutan Nilsson, Gül, Anonim Ortaklıklarda Pay Sahipleri Sözleşmeleri, İstanbul 2003. Okutan Nilsson, Gül, Türk Ticaret Kanunu Tasarısına Göre Şirketler Toplu- luğu Hukuku, İstanbul 2009. Olgiati, Lorenzo, Schweizerische Nominees im Aktienregister aınerikanischer Publikumsgesellschaften, Diss. Zürich 1995. Omağ, Merih Kemal, Anonim Şirketler Hukukunda Eşit İşlem İlkesi, Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 1, 1986 Sa. 1, s. 1 vd. Oswald, Manuela, Die 'grosse Aktienrechtsreform': Die Neuregelung der Stimınrechtsvertretung bei Generalversamınlungen von Aktiengesell- schaften sowie mögliche Lösungsansatze zur Beseitigung des Phanomens der Dispoaktien, Zürich 2011. Öçal, Akar, Anonim Şirket Genel Kurullarında Mektupla Oy Kullanma (Fransız Örneği), İkt.Mal.Der., C. XXXIV, 1987-1988 Sa. 10, s. 378 vd. Öçal, Akar, Kollektif Şirkete Sonradan Giren Ortağın Sorumluluğu, Prof. Dr. Hayri Domaniç'e 80 Yaş Günü Armağanı, İstanbul 2001, s. 419 vd. Öçal, Akar, Kollektif Şirket Ortaklarının Tabi Olduğu Rekabet Yasağına Mukayeseli Hukuk Açısından Genel Bir Bakış, İkt.Mal.Der., C. XXVIl, 1981 Sa. 11, s. 410 vd. Öçal, Akar, Anonim Şirketlerde Mali Durumun Bozulmasının Ortaya Çıkardığı Bazı Hukuki Sorunlar, Ankara Ticaret Odası Dergisi, 1975/6, s. 9 vd. Örerler, Esin Okay, Finansal Değerlendirme Açısından Finansal Tabloların Şeffaflığı, Muhasebe ve Denetime Bakış, Yıl 5, 2005 Sa. 15, s. 1 vd. Özdamar, Mehmet, Anonim Ortaklıkların Kendi Paylarını İktisap Etmesi, Ankara 2005. Özenli, Soysal, Uygulamada Adi Ortaklık ve Neden Olduğu Davalar, Anka- ra 1988. Özer, Işık, Türk Ticaret Kanunu Tasarısına Göre Anonim Şirket Genel Kuruluna Elektronik Ortaında Katılım,Batider, C. XXV, 2009 Sa. 4, s. 623vd. Özer, Işık, Türk ve Yabancı Hukuk Sistemlerinde Anonim Şirket Yönetici- lerinin Mali Haklan, Doktora Tezi, Ankara 2013. Özer, Işık, Kurumsal yönetim İlkeleri Çerçevesinde Yönetim Kurulu Üyele- rinin Şirket Dışında Görev Almaları, Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fa- kültesi Ticaret Hukuku Sempozyumu 2021, Ankara 2021, s. 315 vd. Özkaya, Eraslan, İnançlı İşlem ve Muvazaa Davaları, Ankara 2004. Özkorkut, Korkut, Anonim Ortaklıklarda Yönetim Kurulu Kararlarının İptali, Ankara 1996. CLX ,,., Bibliyografya Özkorkut, Korkut Bağımsız Yönetim Kurulu Üyeleri, Ankara 2007. Özkorkut, Korkut, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı 'na Göre Anonim Şirketle- rin Denetiminde Yeni Bir Dönem: Bağımsız Denetleme Kuruluşları, Ser- best Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler, Batider, C. rxın, 2005 Sa. 2, s. 31 vd. Özsunay, Ergun, Medeni Hukukumuzda Tüzel Kişiler, İstanbul 1982. Özsunay, Ergun, Türk Hukukunda ve Mukayeseli Hukukta İnançlı Muame- leler, İstanbul 1968. Öztan, Bilge, Medeni Hukuk Tüzel Kişilerinde Organ Kavramı ve Organın Fiillerinden Doğan Sorumluluk, Ankara 1970. Öztan, Bilge, Medeni Hukuk'un Temel Kavramları, 3. Baskı, Ankara 1998. Öztan, Fırat, Kıymetli Evrak Hukuku, Ankara 1975 ve İzleyen Yıllar. Paslı, Ali, Anonim Ortaklık Kurumsal Yönetimi, Corporate Governance, İstanbul 2004. Paslı, Ali, "Compliance" Kavramının Anonim Ortaklıklar Hukukundaki Anlamı ve Sorumluluk Sistemine Etkisi, İHFM, C. LXXI, 2013 Sa. 2, s. 317 vd. Paslı, Ali: Anonim Ortaklıkta Özel Denetçi Tayini, Bilgi Toplumunda Hu- laık, Ünal Tekinalp'e Armağan C. I, İstanbul 2003, s. 611 vd. Paslı, Ali, Anonim Ortaklıkta Kontrol Sahibinin Özel Durumu, İHFM, C. LXVI, 2008 Sa. 2, s. 345 vd. Patak, Sascha Daniel, Die virtuelle Generalversamınlung mı schweizerischen Aktienrecht, Zürich, Basel, Genf 2005. Pedroja, Graziano,Die Sonderprüfung im neuen Aktienrecht, AJP 1992, s. 774 vd. Pekcamtez, Hakan, Anonim Ortaklıkların İflası, Ankara 1991. Pekcamtez, Hakan/Özekes, Muhammet//Akkan, Mine/Taş Korkmaz, Hül- ya, Pekcamtez Usul, Medeni Usul Hukuku, 15. Bası, İstanbul 2017. Pellanda, Roth Katja, Organisation des Verwaltungsrates. Zusamınen- setzung, Arbeitsteilung, Informationen und Verantwortlichkeit, Diss. Zü- rich 2007. Pellens, Bemhard/Hillebrandt, Franca, Vorzugsaktien vor dem Hintergrund der Corporate Govemance- Diskussion, AG, 2/2001, s. 57 ff. Peltzer, Martin/von Werder, Axel, : Der "German Code of Corporate Govemance (GCCG)" des Berliner Initiativkreises, AG 1/2001, Heft 1, s. 1 ff. Pestalozzi-Henggeler, Regula, Die Namenaktien und ihre Vinkulierung, Aarau 1948. CLXI 1 t CLXII Bibliyografya Picenoni, Vito, Rechtsforınen Konzernmassiger Abhangigkeit, SJZ 1955, s. 321 ff. von Planta, Andreas, Die Haftung des Hauptaktionars, Diss. Basel und Frankfurt a.M. 1981. von Planta, Thomas, Der Schutz der Aktionare bei der Kapitalerhöhung, Basel, Frankfurt a.M. 1992. von Planta, Andreas/Lenz, Christian, Obligationenrecht II, Basler Kommentar, 2. und 3. Auflage, Basel, Genf, München 2002. Plattner, Jürgen, Die Zwillingsaktie, Diss. Zürich 1970. Pletscher, Thomas, Vinkulierungsvorschriften bei kotierten Gesellschaften und Statutarische Freiheit, SZW 1992, s. 210 ff. Plüss, Adrian, Die Rechtsstellung des Veıwaltungsratsmitgeliedes, Diss. Zürich 1990. Poroy, Reha/Tekinalp, Ünal/Çamoğlu, Ersin, Ortaklıklar Hukuku C. I, 14. Bası, İstanbul 2019. Poroy, Reha/Tekinalp, Ünal/Çamoğlu, Ersin, Ortaklıklar Hukuku C. II, 13. Bası, İstanbul 2017. Poroy, Reha/Tekinalp, Ünal/Çamoğlu, Ersin, Ortaklıklar ve Kooperatif Hukuku, 9. Bası, İstanbul 2004. Poroy, Reha, Ticari işletme Hukuku, 3.Baskı, İstanbul 1983. Poroy, Reha, Halka Açık Anonim Şirketlerde Çağrı Yoluyla Oyda Vekalet veya Hisse Senedi Toplanmasına İlişkin Sorunlar, Prof. Dr. Hayri Doma- niç'e Armağan, İstanbul 1995, s. 189 vd. Poroy, Reha/Erem, Turgut S., Sermaye Piyasası Etüdü, Bölüm II, Ankara 1964. Poroy, Reha/Tekinalp, Ünal, Kıymetli Evrak Hukuku Esaslan, 14. Bası, İstanbul 1999. Postacıoğlu, İlhan, Anonim Şirketlerde İdare Meclisi Azalarının Hukuki Mesuliyeti ile İlgili Bazı Meseleler, Ord. Prof. Dr. Halil Arslanlı Anısına Armağan, İstanbul 1978, s. 479 vd. Priester, Hans-Joachim, Die kleine AG - ein neuer Star unter den Rechtsformen?, BB 1996, s. 333 ff. Pulaşlı, Hasan, Şarta Bağlı İşlemler ve Hukuki Sonuçlan, Ankara 1989. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku, Adana 1989 ve İzleyen Yıllar. Pulaşlı, Hasan, Anonim Şirket Yönetim Kurulu Kararlarının Geçerlilik Şart- lan, Adana Barosu Dergisi, 1992, s. 34 vd. Pulaşlı, Hasan, Bağlı Nama Yazılı Pay Senetleri, Ankara 1992. 1 Bibliyografya Pulaşh, Hasan Limited Şirketlerde Haklı Sebeplerle Çıkma ve Çıkarılma, da.na Barosu Dergisi, Nisan I 997, Yıl 6, Sa. 17, s. 11 vd. Pulaşlı, Hasan, Anonim Şirketlerde Yönetimde imtiyaz ve Buna İlişkin Esas Sözleşme Düzenlemelerinin Anlam ve Etkisi, Prof. Dr. Erdoğan Moroğlu 'na 65. Yaş Günü Annağanı, İstanbul 1999, s. 563 vd. Pulaşlı, Hasan, Yeni Tüzük Hükümlerine Göre Avrupa Anonim Şirketi, Batider, C. XXI, 2002 Sa. 4, s. 5 vd. Pulaşlı, Hasan, Eski Yönetim Kurulu Üyesinin Bilgi Alma Hakkı Var Mı- dır? Batider, C.XXII, 2004 Sa. 3, s. 53 vd. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku, 4. Baskı, Adana 2003. Pulaşlı, Hasan, Anonim Şirket Yönetiminde Yeni Model: Corporate Govemance, Ankara 2003. Pulaşlı, Hasan, Alman Hukukunda Büyük Pay Sahiplerinin Azınlığı Şirket- ten Çıkarma Hakkı, Bilgi Toplumunda Hukuk, Prof. Dr. Ünal Tekinalp'e Armağan C. I, İstanbul 2003, s. 649 vd. Pulaşlı, Hasan, Anonim Ortaklık Yönetim Kurulunda Yönetim Kurulu Üye- liğinin Temsili, Prof. Dr. Fehiman Tekil'in Anısına Armağan, İstanbul 2003, s. 165 vd. Pulaşlı, Hasan, Corporate Govemance ve Yeni Düzenlemeler Işığında Şirket Yöneticilerinin Ücretlerinin Açıklanma Yükümü, Batider, C. XXIII, 2005 Sa. 1, s. 31 vd. Pulaşlı, Hasan, Türk Ticaret Kanunu Tasarısının Değerlendirilmesi ve Eleş- tirilen Hükümler, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı Sempozyumu, 27-28 Mayıs 2005 İstanbul Yeditepe Üniversitesi, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. II, 2005 Sa.1, s. 429 vd. Pulaşlı, Hasan, Yönetim Kurulu Üyelerinin Görevinin Kendiliğinden Sona Ermesine İlişkin Esas Sözleşme Hükümlerinin Türk Ticaret Kanunu ve Tasarıya Göre Değerlendirilmesi, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu XXI, Ankara 2005, s. 9 vd. Pulaşlı, Hasan, Türk Ticaret Kanunu ve Tasarısına Göre Anonim Şirket Genel Kurullarında Oy Hakkının Kullanılması, Prof. Dr. Fikret Eren'e Armağan, Ankara 2006, s. 785 vd. Pulaşlı, Hasan, Eski Yönetim Kurulu Üyelerinin Genel Kurulun İbra Etme- me Kararının İptalini Dava Etme Hakkının Türk Ticaret Kanununa ve Tasarıya Göre Değerlendirilmesi, Prof. Dr. Tuğrul Ansay'a Armağan, Ankara 2006, s. 261 vd. Pulaşlı, Hasan, Alman Federal Mahkemesinin Ön Şirkete İlişkin 23.10.2006 Tarihli Kararı ve Türk Ticaret Kanunu Tasarısı Bakımından Değerlendi- rilmesi, Prof. Dr. Hüseyin Ülgen'e Armağan C. I, İstanbul 2007, s. 467 vd. CLXIII -- CLXIV p Bibliyografya Pulaşlı, Hasan, Temel Kavramlar, 16. Bası, Adana 2006 ve İzleyen Yıllar. Pulaşlı, Hasan, Türk Ticaret Kanwm Tasarısı 'na Göre Oy Hakkındaki İmti- yazın Sınırı ve Etkisiz Olduğu Haller, Batider, C. XXIV, 2008 Sa. 3, s. 19 vd. Pulaşlı, Hasan, Limited Şirketler Hukukundaki Güncel Gelişmeler ve Türk Ticaret Kanwm Tasarısındaki Bazı Sorunlar, Batider, C. XXV, 2009 Sa. 2, s. 38 vd. Pulaşlı, Hasan, Türk Ticaret Tasarısı'na Göre Anonim Şirket Yönetim Kuru- lu Üyelerinin Özen Yükümlülüğü ve Müteselsil Sorumluluğu, Batider, C. XXV, 2009 Sa. 1, s. 27 vd. Pulaşlı, Hasan, Kıymetli Evrak Hukuku, 9. Bası, Ankara 2009 ve İzleyen Yıllar. Pulaşlı, Hasan, Elektronik Ortamda Genel Kurula İlişkin Düzenlemelerin Evrimi ve 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunundaki Durum, Prof. Dr. Sar- per Süzek'e Armağan, İstanbul 2011, s. 2624 vd. Pulaşlı, Hasan, Türk Ticaret Kanunu Tasarısına Göre Anonim Şirketlerde Sermaye Artırımı, Batider, C. XXIII, 2006 Sa. 4, s. 35 vd. Pulaşlı, Hasan, Anonim Şirketler Hukukunda CEO'nun Hukuki Durumu, Batider, C.XXIV, 2007 Sa. 1, s. 19 vd. Pulaşlı, Hasan, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı 'na Göre Anonim Şirket Yöne- tim Kurulu Üyelerinin Özen Yükümü ve Müteselsil Sorumluluğu, Batider, C. XXV, 2009 Sa. 1, s. 27 vd. Pulaşlı, Hasan, Anonim Şirketlerde İç Yönerge, Legal Hukuk Dergisi, C. 11, 2013 Sa. 125, s. 35 vd. Pulaşlı, Hasan, Türk Hukuk Sisteminde Bulunması Gereken Bir Ortaklık Tipi "Meslektaş Ortaklığı" (Partnerschaftsgesellschaft), Hasan Kalyoncu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2013 Sa. 3, s. 5 vd. Pulaşlı, Hasan, İsviçre ve Alman Hukuku ile Karşılaştırılmalı, Notlu ve İçti- hatlı Türk Ticaret Kanunu ve İlgili Ticari Mevzuat, Ankara 2013. Pulaşlı, Hasan, Alman Hukukundaki Adi Ortaklığın Hak ve Taraf Ehliyeti- nin Türk Hukukunda Adi Ortaklığa Uygulanabilirlik Sorunu, Kazancı Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2014 Sa. 2, s. 123. vd. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku, Genel Esaslar, Güncellenmiş 2. baskı, Ankara 2013 ve 5. Baskı 2017. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku Şerhi, 2. Baskı Ankara 2015. Pulaşlı, Hasan, Anonim Şirketlerde Esas Sözleşme ile Oy Hakkının Sınır- landırılması, Buna İlişkin Yöntemler ve Oyun Donduğu Haller, Batider, C. XXXIII, 2017 Sa. 3, s. 3 vd. CLXV Bibliyografya Pul�şh �aan, Alman Hukukunda Serbest Meslek Mensuplarına ilişkin üz l Tıp''�eslektaş Ortaklıkları", Prof. Dr. Şeref Ertaş'a Annağan, Do- kuzEylül üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. ı9,2017, s. I 835 vd. Pulaslı, Hasan, Kıymetli Evrak Hukukunun Esaslan, 7. Baskı, Ankara 20 I 8. Pulaşlı, Hasan, Anonim Şirketlerde Özel Denetçi Atanması İsteminin Mu- kayeseli Hukuk Açısından Değerlendirilmesi, Prof. Dr. Hamdi Yasa- man'a Annağan, İstanbul 2017, s. 589 vd. Pulaşlı, Hasan, İsviçre Federal Mahkemesi Kararları Işığında Anonim Şir- ketlerde Pay Sahiplerinin Özel Denetçi Atama İsteminin Değerlendiril- mesi, Batider,C.XXIX, 2016Sa. 1, s. 35 vd. Pulaşlı, Hasan/Korkut, Ömer, Temel Hukuk Bilgisi, 17. Baskı, Adana 2017 ve 20. Baskı Adana 2020. Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku Şerhi, Tamamen Yenilenmiş ve Güncel- lenmiş 3. Baskı, C. I, II ve III, Ankara 2018. Pulaşlı, Hasan "Sermayesiz" Sermaye Şirketi ile Ortaya Çıkan Hukuki So- runlar ve Bunlara Karşı Alınması Gereken Hukuki Önlemler, Batider, C. XXXIV, 2018 Sa. 2, s. 5 vd. Pulaşlı, Hasan, Yönetim Kurulunun İşadamı Kararının Yargı Denetimine Tabi Tutulmaması Gerektiğine İlişkin Paradigma:"Geriye Bakış Hatası" (Rückschaufehler- Hindsight Bias), Prof. Dr. Ersin Çamoğlu'na Saygı Günü, Şirketler Hukukunun Güncel Sorunları Sempozyumu (30 Ekim 2017), s. 25 vd. Pulaşlı, Hasan, Compliance Kavramı ve Yönetim Organının Compliance Sorumluluğu, Batider, C. XXXV, 2019 Sa. 2, s. 27 vd. Pulaşlı, Hasan, Anonim Şirketlerde Temsil Şekli, Özel Temsil Halleri ve Temsil Yetkisinin Murahhaslara Devredilmesi, Batider, C. XXXVI, 2020 Sa. 2, s. 5 vd. Pulaşlı, Hasan, Kurumsal Sosyal Sorumluluk Bağlamında Uluslararası İnsan Haklan ve Çevre Standartlarının Çok Uluslu Şirketlerin Merkez Yönetim Organının Hukuki Sorumluluğuna Etkisi, Batider, C. XXXVI, 2020 Sa. 4, s. 5 vd. Pühler, Roland, Happ Aktienrecht, 2. Aufl, Köln, Bertin, Bonn, München 2004. Raiser, Thomas, Recht der der. Kapitalgesellschaften, 3. neubearbeitete Auflage, München 2001. Raiser, Thomas, Rechtsform und Realitat juristischer Personen, Berlin- Tübingen 1955 und 2. Aufl. 1980. Reger, Heidelberger Kommentar zum Aktiengesetz, (Hrsg) von T. Bürgers und T. Körber, Heidelberg 2007. CLXVI Bibliyografya Rehbinder, Eckard, Konzernaussenrecht und allgemeines Privarrecht, Bad Homburg; Berlin, Zürich 1969. Reichenbach, Jürg/Blasi, Christof, Gerichtli-che Anordnung der Sonderprüfung als systemkonforme Durchsetzung der Selbstverwaltung der Aktiengesellschaft, in: Jahrbuch des Handelsregisters 2003, s. 208 ff. Reiff, Felix, Beirate als Beratungs- und Führungsgremien bei schweizerischen Aktiengesellschaften, Diss. Zürich 1988. Reisoğlu, Seza, Bankalar Hukuku Şerhi ve Bankacılık Uygulamasında Diğer Hukuki Kavramlar, Ankara 2002. Riegger, Bodo, Hauptversammlung und Intemet, ZHR 165 (2001), s. 204 ff. Ringleb, Henrik Michael, Kommentar zum deutschen Corporate Governance, München 2003. Ringleb, Henrik Michael/Kremer, Thomas/Lutter, Marcus/v. Werder, Axel, Kommentar zum deutschen Corporate Govemance Kodex, München 2003. Roberto, Vito/ Grechenig, Kristoffel ,Rückschaufehler («Hindsight bias») bei Sotgfaltspflichtverletzungen, ZSR 1/2011, s. 5 ff. Rusterholz, Leo/Held, Lukas: Beweisfragen im Zusammenhang mit der Business Judgment Rule, GesKR 2017, s. 228 ff. Rüede, Thomas/Hadenfeldt, Reimer, Schweizeri-sches Schiedsgerichtsrecht nach Konkordat und IPRG, 2. Aufl., Zürich 1993. Rüegg, Viktor, in: Basler Kommentar, Schweizerische Zivilprozessordnung, 2. Aufl., Basel 2013. von Salis-Lütolf, Ulysses, Fusionsgesetz, Zürich 02/2004, fusionsgesetz.ch. Versions-Nummer: 02/2004. Salzgeber Dürig, Erika, Das Vorverkaufsrecht und verwandte Rechte an Aktien, Diss. Zürich 1970= ZBR, s.345 ff. Sarıkaya, Merve, Kambiyo Senetlerinde Teminat Kaydı (Teminat Poliçesi- Teminat Bonosu-Teminat Çeki), İstanbul 2018. Sauber, Thomas, Zur aktienrechtlichen Verantwörtlichkeit stiller und verdeckter Verwaltungsratsmitglieder, Diss. Zürich 1987. von Savigny, Freidrich Carl., System des heutigen römischen Rechts Bd. il, Bedin 1840. Sayhan, İsmet, Anoninı Şirketlerde Aktiflerin Pasifleri Karşılayamamasının Sonucu Olarak İflas ve İflasın Ertelenmesi, Batider, C. XXIII, 2005 Sa. 1, s. 77 vd. Schaad, H.P. in, Basler Kommentar, Obligationenrecht II, 3. und 4. Auflage, Basel, Genf, München 2008 und 2012. CLXVII Bibliyografya Schall, Alexander, in: Aktiengesetz, Grol3kommentar, 5. Neu bearbeitete Auflage §§ 23-26; 28-33; 34, 35, 36a, 37, 39. (Herausgegeben, von Heribert Hirto, Peter Müller, Markus Roth, Online, 2015. Schanz Kay-Michael, Feindliche Übernahme und Strategien der Vertreidigung, NZG 2000, s. 337 ff. Schenker, Franz, Obligationenrecht il, Basler Kommentar, 2. und 3. Auflage, Basel, Genf, München 2002. Schilling, Wolf Ulrich, Shareholder Value und Aktiengesetz, Betriebs- Berater 1997, s. 373 ff. Schleifer, Patrick, Der gesetzliche Stimmrechtsausschluss ım schweizerischen Aktienrecht, Diss. Zürich 1993. Schluep, Walter A., SAG 34 (1961/62), s. 228. Schluep, Walter Rene, Die wohlerworbenen Rechte des Aktionars und Ihre Schutz nach Schweizerischem Recht, Diss. St. Gallen 1955. Schmid, Harald, Die Umwandlung von Inhaber Namenaktien Umgekehrt, Diss. Freiburg 1956. Schmidt, Patrick/Burckhardt, Christoph, Entscheidbesprechungen/ Discussions d'arrets actuels, AJP/PJA 1/2020, s. 126 ff. Schmidt, Karsten, Gesellschaftsrecht, 2. Aufl., Köln, Bedin, Bonn, München 1991. Schmidt, Karsten, Gesellschaftsrecht, 4. Aufl., Bedin, Bonn, München 2002. Schmidt, Karsten, Zum Verstandnis des konzernrechtlichen Abhangigkeitsberichts -Vergleich des Art. 152 e des türkischen Konzernrechtsentwurfs mit § 312 des deutschen Aktiengesetzes-, Bilgi Toplumunda Hukuk, Ünal Tekinalp'e Armağan C. I, İstanbul 2003, s. 663 vd. Schmidt, Reinhard H./Spindler, Gerald, Shareholder Value Zwischen Ökonomie und Recht, in: Assmann, Heinz-Dieter (Hrsg.), Wirtschafts- und Medienrecht in der offenen Demokratie, Festschrift für Kübler, Heidelberg, s. 515 ff. Schmidt, Karsten/Lutter, Marcus, Kommentar zum Aktiengesetz, Köln 2008. Schneider, Uwe, Gesetzliches Verbot für Stimmrechtsbeschrankungen bei der Aktiengesellschaft. AG. 2/1990, s. 56 ff. Schrieber, Dietmar, Auswirkungen des intemeteinsatzes auf die Prasenz bei der Hauptversammlungen, in: Dirk Zetzsche (Hrsg.), Berlin 2002, s. 216 ff. Schrötter, Hans-Jörg, Die Grenzen der Abschliessbarkeit personenbezogener Aktiengesellschaften, Diss. Regensburg 1976, s. 137 ff. Schucany, Emil, Die Beschlussfassung des Verwaltungsrates, SAG 1957/58, s. 167 ff. • Bibliyografya Schucany, Emil, Kommentar zum schweizerischen Aktienrecht, 2. Aufl., Zürich 1960. Scbucany, Emil, Stimmenkumulierung und -konzentrierung bei der Wahl des Verwaltungsrates, SAG 1958/59, s. 129 ff. Schumaclıer, Andreas, Beck'sches Handbuch der AG, -mit KGaA- Gesellschaftsrecht, Steuerrecht, Börsengang, München 2004. Schweizer, Mark, Kognitive Tauschungen vor Gericht, Bine empirische Studie, Diss. Zürich 2005 Seibt, H. Christoph, Deutscher Corporate Govemance Kodex und Entsprechens-Erklarung (§ 161 AktG-E), AG 5/2002, s. 249 ff. Semler, Johannes, Leitung und Überwachung der Aktiengesellschaft, Köln, Berlin, München 1996. Serozan, Rona, Tüzel Kişiler, İstanbul 1994. Siegwart, Alfred, Kommentar zum schweizerischen Zivilgesetzbuch, V. Band, OR 5.Teil: Die Aktiengesellschaft, a. Allgemeine Bestimmungen (Art. 620-659), Zürich 1945. Sieveking, Johann Peter/Technau, Konstantin, Das Problem sogenannter "disponibler Stimmrechte" zur Umgehung der Vinkulierung von Namenaktien, AG. 1/1989, s. 17 ff. Segger, Jürgen/Hasselbach, Kai, Der Ausschluss von Minderheitsaktionaren nach den neuen §§ 327a ff AktG, ZOR 1/2002, s. 121 ff. Solcha, Carlo, Societe anonyme et droit des successionns, These, Fribourg 1964. Soykan, İsmail Cem, Türk Ticaret Kanununa Göre Anonim Ortaklıklarda Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı, İstanbul 2019. Spindler, Gerald, in; K. Schmidt/Lutter Aktiengesetz Kommentar, Köln 2008. Staehlin, Max, Gedanken zur Dissoziierung von Aktienrechten, ZSR 79 (1960), s. 326 ff. Stauber, Eric F., Das Recht des Aktionars auf Gesetz- und statutenmassige Verwaltung, Diss. Zürich 1998. Stauber, Eric F., Das Recht des Aktionars auf Gesetz- und statutenmassige Verwaltung und seine Durchsetzung nach schweizerischem Recht, Diss. Zürich 1998. Stechel, Hubert, Der erbrechtliche Übergang vinkulierter Namenaktien, Diss, Freiburg 1958. von Steiger, Fritz, Die Nutzniessung an Aktien, SAG 17 (1944/45), s. 54 ff. vo� Steiger, Fritz, (çev. Çağa, Tahir), İsviçre'de Anonim Şirketler Hukuku, Istanbul 1968. CLXVIII d Bibliyografya CLXIX vonSteiger, Fritz, Der sog. Veıwaltungsratsproporz (Art. 708 Abs. 4, 5 und 6 OR) SAG 1938/39, s. 193 ff. Steiger, Werner, Obligationenrecht. V; Die Gesellschaft mit beschrankter Haftung, Zürich 1951. von Steiger, Fritz, Das Recht der Aktiengesellschaft in der Schweiz, 3. Auflage, Zürich 1966. von Steiger, Fritz, Zur Frage der rechtlichen Stellung des "abhangigen" Verwaltungsrates, SAG 1954, s. 33 ff. von Steiger, Wemer, Zürcher Kommentar zum BGB, V. Band, Die Gesellschaft mit beschrankter Haftung, Zürich 1965. von Steiger, Wemer, Zürher Kommentar V/5c, Zürich 1965, s. 808 ff. von Steiger, Wemer, Gesellschaftsrecht, Allgemeiner Teil und Personengesellschaften, in: Schweizerisches Privatrecht, Bd. VIII/1, Basel, Stuttgart 1976. von Steiger, Wemer, Gesellschaftsrecht, Schweizerisches Privatrecht VIIII/1, Stuttgart, Basel 1976. Sumer, Ayşe, Sermaye Piyasası Hukuku ve Seçilmiş Mevzuat, 3. Baskı, İstanbul 2002. Sumer, Ayşe, Anonim Ortaklıkta Azınlık Haklarının Korunması ve Anonim Ortaklığın Haklı Nedenlerle Feshi, İstanbul 1991. Sünner, Eckart, Effızienz von Untemehmensorganen als Grundsatz der Corporate Govemance, AG, 11/2000. ' Şafak, Ali, İnançlı İşlem Türü Olarak teminat Amaçlı Alacağın Temliki, 2. Bası, İstanbul 2017. 1 Şehirali Çelik, Feyzan Hayal, Anonim Şirketlerde Çıkar Çatışmaları Ekse- ninde Şirket Ele Geçirmelerine Karşı Önlemler, Ankara 2008. Şener, Oruç Hami, Adi Ortaklık, Ankara 2008. Şener, Oruç Hami, Teorik ve Uygulamalı Borçlar Hukuku Ders Kitabı, An- kara 2012. Şener, Oruç Hami,Anonim Ortaklıkta Ek Tasfiye (İhya), Ankara 2015. Şener, Oruç Hami, Ticari Temsilci ve Ticari Temsil Yetkisi, Ankara 2015. Şener, Oruç Hami, Ticari İşletme Hukuku, Ankara 2016. Şener, Oruç Hami, Teorik ve Uygulamalı Ortaklıklar Hukuku, Ankara 2017. Şener, Oruç Hami, Yargıtay Kararları Işığında Limited Ortaklıklar Hukuku, Ankara 2017. Şener, Oruç Hami, Anonim ve Limited Ortaklıklara İlişkin Verilen Yargıtay Emsal Kararlarının Değerlendirilmesi, 2. Baskı, Ankara 2020. ► Bibliyografya Şener, Oruç Hami, Ticari Uyuşmazlıklarda Ticaret Mahkemelerinin Görev Alanı ve Yetki Sözleşmesi, Ankara 2021. Şenocak, Kemal, Mesleki Sonımluluk Sigoıtası, Ankara 2000. Tandoğan, Haluk, Borçlar Hukuku, Özel Borç İlişkileri, C. 1/1, Ankara, 1985. Tandoğan, Haluk, Borçlar Hukuku, Özel Borç İlişkileri, Ankara 1982/ 1987. Tandoğan, Haluk, Anonim Şirketlerde Hissedarların Umumi Heyete İştirak ve Rey Haklarının Esas Mukavele ile Tahdidi, Ticaret ve Banka Hukuku Haftası I, Ankara 1960, s. 98 vd. Tandoğan, Haluk, Kamu Hükmi Şahısların Anonim Şirket İdare Meclisinde Temsili, Batider, C. I, 1961 Sa. 1, s. 3 vd. Tanner, Brigitte, Quoren für die Beschlussfassung in der Aktiengesellschaft, Diss. Zürich 1987. Tanner, Brigitte, Obligationenrecht, 5. Teil Die Aktiengesellschaft, Teilband V 5b Die Generalversammlung, Zürich 2003. Tannver, Süha, Dava Şartı Arabuluculuk Üzerine Bazı Düşünceler, Türki- ye Barolar Birliği Dergisi, Yıl 32, 2020 Sa. 147, s. 111 vd. Taşdemir, Cebbar, Hakların Beynelmilel Müessiriyeti Yahut Müktesep Haklara Riayet Kaidesi, Adalet Ceridesi, 1939, s. 17 vd. Tekil, Fahiman, Hükümsüzlük ve İptal Edilebilirlik Ayırımı Hakkında Bir Yargıtay Karan Üzerine Düşünceler, Prof. Dr. Erdoğan Moroğlu'na 65.Yaş Günü Armağanı, İstanbul 1999, s. 593 vd. Tekil, Fahiman, Anonim Şirketler Hukuku, İstanbul 1998. Tekil, Müge, Sermaye Piyasası Kumlu'nun Sermaye Piyasası Kanunu'na Tabi Anonim Ortaklıkların Genel Kurul Kararlan Aleyhine İptal Davası Açma Yetkisi -4487 Sayılı Kanun İle SerPK 46/1, (c)'de Yapılan Deği- şiklik Üzerine Düşünceler, Prof. Dr. Ömer Teoman'a 55. Yaş Günü Ar- mağanı C. I, İstanbul 2002, s. 765 vd. Tekil, Müge, Anonim Ortaklık Yöneticileri ile Denetçileri için Sorumluluk Sigortası, Prof. Dr. Fehiman Tekil'in Anısına Armağan, s. 115 vd. Tekinalp, Gülören, Türk Hukukunda Ortakların Vatandaşlığı, İstanbul Üni- versitesi Hukuk Fakültesi 50. Yıl Armağanı, s. 551 vd. Tekinalp, Ünal, İmtiyazlı Paylara İlişkin Bazı Sorunlar, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu XIII, Ankara 1996, s. 1 vd. Tekinalp, Ünal, Anonim Ortaklık Yönetim Kurullarında Tüzel Kişilerin Temsili, Ankara 1965. Tekinalp, Ünal, Bedelsiz Paylara Hak Kazanma Sorunu, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu VI, Ankara 1989, s. 129 vd. Tekinalp, Ünal, İmtiyazlı Paylara İlişkin Bazı Sorunlar, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu XIII, Ankara 1996, s. 1 vd. CLXX Bibliyografya CLXXI Tekinalp, Ünal, İşçiler Yararına Sosyal Yardım Akçelerinde in Anlamı, İkt.Mal.Der., C. XV, 1969 Sa. 6, s. 309 vd. Tekinalp, Ünal, Sennaye Piyasası Hukukunun Esasları, İstanbul 1982. Tekinalp, Ünal, Seımayenin Yarısının Karşılıksız Kalması Halinde Yönetim Kurulu ve Denetçilerin Görevi, İkt.Mal.Der., C. XXXI, 1984 Sa. 7, s. 281 vd. Te�nalp, Ünal, Anonim Ortaklığın Bilançosu ve Yedek Akçeleri, 2. Baskı, Istanbul, 1979. Tekinalp, Ünal, Anonim Ortaklıklara İlişkin Yeni Hukuk Politikalarının Dinamikleri ve Bunlar Arasındaki İlişki, Prof. Dr. Turgut Kalpsüz'e Ar- mağan, Ankara 2003, s. 227 vd. Tekinalp, Ünal, Fondaki Bankanın Hukuku, İstanbul 2003. Tekinalp, Ünal, Erişim Hakkı, Batider, C. XXIII, 2006 Sa. 4, s. 5 vd. Tekinalp, Ünal, Halka Açık Anonim Ortaklıklarda Yönetime Katılına So- runları, İstanbul 1979. Tekinalp, Ünal, İmtiyazlı Paylara İlişkin Bazı Sorunlar, Ticaret ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu XIII, Ankara 1996, s. 1vd.. Tekinalp, Ünal, Hakların En Az Zarar Verecek Şekilde Kullanılması İlkesi (1), İkt.Mal.Der., C. XXVI, 1979 Sa. 2, s. 78 vd.. Tekinalp, Ünal, Tek Kişilik Ortaklık I, Tek Paysahipli Anonim Ortaklık, İstanbul 2011. Tekinalp, Ünal, Bağlı Yönetim Kurulunun "Kayıp"la İlgili Sorumluluğu, Prof. Dr. Hamdi Yasaman'a Armağan, İstanbul 2017, s. 613 vd. Tekinay, Selahaddin Sulhi, Nama Yazılı Hisse Senetlerinin Devri, Ticaret ve Banka Hukuku Haftası, Ankara 1959, s. 134 vd. Temel, Erhan, Die Aktienrechtliche Haftung der Mitglieder des VorstandsNeıwaltungsrates einer Konzemunabhangigen Aktienges- ellschaft nach deutschem und türkischem Recht, Frankfurt a.M. 2001. Tenker, Nejat, Finansal Muhasebe, Ankara 1997. Tenker, Nejat, Türkiye'de Holdingler ve Vergi Muhasebesi Açısından İnce- lenmesi, Ankara 1979. Teoman, Ömer, Yargıtay'ın Limited Ortaklıklarda Oy Hakkı ve Kar Dağı- tımına İlişkin Son Kararlan, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sem- pozyumu IV, Ankara 1987, s. 285 vd. Teoman, Ömer, Bağlı Nama Yazılı Pay Senedi, İkt.Mal.Der., C. XIX, 1972 Sa. 1, s. 23 vd. Teoman, Ömer, Anonim Ortaklıklarda Dinleyicilerin Genel Kurula Katıl- ması, İkt.Mal.Der., C. XXIII, 1976 Sa. 3, s. 113 vd. Teoman, Ömer, Anonim Ortaklıklarda Yönetim Kurulu Üyelerinin Genel Kurul Toplantılarına Bizzat Katılınak Yükümü Var Mıdır? İkt.Mal.Der., C. XXVI, 1979 Sa. 3, s. 128 vd. Bibliyografya Teoman, Ömer, Anonim Ortaklıkta Azınlığın Genel Kuruldan Özel Denetçi Seçilmesini İsteme Hakkı ve Gündeme Bağlılık İlkesi, İkt.Mal.Der., C. XXVII, 1980 Sa. 2, s. 68 vd. Teoman, Ömer, Anonim Ortaklıkta Paylar Üzerinde İntifa Hakkının Bu- lunması Dunımunda Oy Hakkı Dışındaki Yönetim Haklarının Kimin Ta- rafından Kullanılacağı Sorunu, Ekonomik Hukuk Dergisi, 1978 Sa. 4, s. 49 vd. Teoman, Ömer, Yaşayan Ticaret Hukuku, C. I, Kitap 2, İstanbul 1993. Teoman, Ömer, Anonim Ortaklık Genel Kurullarında Pay Sahiplerinin Ko- nuşma Süresinin Sınırlandırılması, İkt.Mal.Der., C. XXVII, 1981 Sa. 12, s. 457 vd. Teoman, Ömer, Azınlığın Bilanço Görüşmelerinin Ertelenmesini İsteme Hakkı («6762 sayılı» TTK m. 377) Konusundaki Yargıtay Kararlarının Değerlendirilmesi, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu V, Ankara 1988, s. 75 vd. Teoman, Ömer, Toplantılara Katılmayan Bir Yönetim Kurulu Üyesinin Kazanç Payı Alabilip Alamayacağı Sorun, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu XI, 13-14 Mayıs 1994 Ankara, s. 93 vd. Teoman, Ömer, Alman Paylı Ortaklıklar Kanunundaki Düzenlemeye Göre Oydan Yoksun Ayrıcalıklı Pay Kavramı, İkt.Mal.Der., C. XXIV, 1978 Sa. 12, s. 504 vd. Teoman, Ömer, Anonim Ortaklıkta Pay Sahibinin Genel Kuruldan Çıkarıl- ması, İkt.Mal.Der., C. XIX, 1973 Sa. 1O, s. 417 vd. Teoman, Ömer, Limited Ortaklığın Kendine Ait Tüm Payları Edinmesi (Or- taksız Limited Ortaklık Sorunu), İkt.Mal.Der., C. XXI, 1974 Sa. 4, s. 147 vd. Teoman, Ömer, Anonim Ortaklıkta Pay Sahibinin Oydan Hakkından Yok- sunluğu, İstanbul 1983. Teoman, Ömer, Yaşayan Ticaret Hukuku, C. I, Kitap 6, İstanbul 1994. Teoman, Ömer, Otuz Yıl Ticaret Hukuku, Tüm Makalelerim C. II. İstanbul 2001. Thalmann, Anton, Die Treuepflicht der Verwaltung der Aktiengesellschaft, Zürich 1975. Thoma, George/Leuering, Dieder, Die Europaische Aktiengesellschaft - Societas Europaea, NJW 2002, Heft 20, s. 1449 ff. • Topaloğlu, Mustafa, Maden ve Taşocakları Hukuku, Adana 2003. Topaloğlu, Mustafa, Bilişim Hukuku, Adana 2005. Topaloğlu, Mustafa, Sermaye Şirketlerinde Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldı- rılması ve Bu Konuda Türk Ticaret Kanunu Tasarısında Getirilen Hü- kümler, Prof. Dr. Fırat Öztan'a Armağan, Ankara 2010, s. 2083 vd. CLXXII ,,,. ► Bibliyografya Tuor, Peter/Schnyder, Benıhard, Das schweizerische Zivilgesetzbuch, 7. Aufl., Zürich 1965. • Trezzini, Francesco, in: Kurzkommentar OR, Obligationenrecht, Honsell Heiıu-ich (Hrsg.), Basel 2014. Trüeb, Hans, Die Eigentumsübertragungen Vinkulierten Namenaktien und Anteilen der Gesellschaft mit beschrankter Haftung, Diss. Bem 1946. Tschani, Rudolf, Untemehmensübernahmen nach Schweizerischem Recht, Basel, Frankfurt a. M. 1989. Tschani, Rudolf, Obligationenrecht II, Basler Koınmentar, 2. und 3. Auflage, Basel, Genf, München 2002. Tschani, Rudolf, Basler Koınmentar, 4. Auflage, Basel 2012. von Tuhr, Andreas (çev. Edege, Cevat),Borçlar Hukuku C. 1-II, Ankara 1983. Tuncel, Kürşat, Gayrimenkul Yatının Ortaklıkları Türkiye Uygulaması, Ankara 1997. Tunçomağ, Kenan, Borçlar Hukuku, C. I Genel Hükümler, İstanbul 1968. Turanboy, Asuman, Varakasız Kıymetli Evrak, Ankara 1998. Turanboy, Asuman, Anonim Şirketlerde Temsilci Aracılığıyla Oy Kullan- ma ve Hissedarlara Çağrı Yoluyla Oyda Vekalet Toplama, AÜHFD, C. 45, 1996 Sa. 1-4, s. 433 vd. Turin, Nicholas: Aspekte einer neuen Interpretation von Art. 716a Abs. 1 Ziff. 4 OR, REPRAX 2/1999, Zürich 1999, s. 42 ff. Türk, Ahmet, Anonim Ortaklıkta Gizli Yedek Akçeler, Dokuz Eylül Üni- versitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. IV, 2002 Sa. 2, s. 173 vd. Türk, Ahmet, Anonim Ortaklıkta Sermaye Kaybı ve Borca Batıklığın Hu- kuki Sonuçlan (TTK m. 324), Ankara 1999. Türk, Hikmet Sami, Anonim Ortaklık Pay Senetlerinde İtibari Değer Farklı- lıkları, Prof. Dr. Mahmut Koloğlu'ya 70. Yaş Armağanı, Ankara 1975, s. 567 vd. Türk, Hikmet Sami, Anonim Ortaklık Genel Kurul Toplantılarında Günde- me Bağlılık İlkesi ve Yönetim Kurulu Üyelerinin Azil veya Seçimi, Tica- ret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu I, Ankara 1984, s. 179 vd. Türk, Hikmet Sami, Süreleri Sona Eren Anonim Ortaklıklara İlişkin Danış- tay ve Yargıtay Kararlan, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempoz- yumu III, Ankara 1986, s. 113 vd. Türk, Hikmet Sami, Ticaret Ortaklarının Birleşmesi, Ankara 1986. Türker, Kaya, Türk Hukukunda Kollektif Şirket, Ankara 1980. CLXXIII - Bibliyografya CLXXIV Tüzün, Nejat, Şirketler Hukuku, Ankara 1962. Uçar, Sercan, Anonim Şirket Paylarının Devrinde Önahm ve Öncelik Hak- ları, İstanbul 2017. Uçar Bulut, Gülnur Ceren, Anonim Şirketlerde Özel Denetim, Yüksek Li- sans Tezi, Ankara 2018. Uçkan, Özcan, Türk Hukukunda Madenciliğe İlişkin Haklar ve Bunların Ticaret Şirketlerine Sermaye Olarak Getirilmesi, Eskişehir 1983. Ulmer, Peter, Der deutsche Corporate Govemance Kodex - ein neues Regulierungsinstrument für börsennotierte Aktiengesellschaften, ZHR 166 (2002), s. 150 ff. Ulmer, Peter, Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch, Bd. 3, 2. Aufl., München 1994. Ulmer, Peter, Der Deutsche Corporate Govemence -ein neues Regulierungsinstrument für börsennotierte Aktiengesellschaften, ZHR 166 (2002), s. 150 ff. Ulmer, Peter, Der Glaubigerschutz im faktischen GmbH-Konzem beim Fehlen von Minderheitsgesellschaftem, ZHR 148 (1984), s. 391 ff. Ulusoy, Erol, Anonim Şirketlerde Şirketle İşlem Yapma Yasağı ve Çifte Temsil, Ankara 2005. Ulusoy, Erol, Şirketler Hukukunda İbranın Hukuki Niteliği, Prof. Dr. Turgut Kalpsüz'e Armağan, Ankara 2003, s. 253 ff. Uzel, Necdet, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanununa Göre Anonim Ortaklıkta Esas Sözleşmese! Bağlam, İstanbul 2013. Uzel, Necdet, Nama Yazılı Payların Satın Alma Teklifınde Bulunma Hakkı- na Konu Olması Halinde Gerçek Değer ve Faizin Tespiti ile Kar Payının Mahsup Edilmesine Dair İlkeler, İHFM C. LXXI, 2013 Sa. 2, s. 555vd. Üçışık, Güzin, Türk Hukukunda Kollektif Ortaklıkta Ortakların Sorumlulu- ğu, İstanbul 1985. Ülgen, Hüseyin, Anonim Ortaklıklarda Yeniden Değerleme Fonunun Ser- mayeye Eklenmesi Suretiyle Sermaye Artırımında Bedelsiz Paylar Kim- lere Tahsis Olmak Gerekir? İkt.Mal.Der., C. XXXI, 1984-1985 Sa. 9, s. 359 vd. Ünal, Oğuz Kürşat, Halka Açık Anonim Ortaklıklar, Ankara 1999. Ünal, Oğuz Kürşat, Sermaye Piyasası Hukuku ve Mevzuatı, Ankara 2005. Ünal, Mustafa, Anonim Ortaklıklarda Yönetim ve Yönetim Görevlerinin Murahhaslara Bırakılması, Batider, C. XI, 1982 Sa. 3, s. 49 vd. CLXXV BibJiyografya Ünal, Mustafa, Anonim Şirketlerde Kanuni Temsilcilerin Kamu Alacağ.ın- dan Sorunıluluğu (Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve Maliye Bakanlığı 'nın Seri No.lu Tahsilat Tebliği Açısından Konuya Bakış). Yaklaşım Dergisi, Yıl 4, 1996 Sa. 47, s. 59 vd. Ünal, Mücahit, Sennaye Piyasası Araçlarının Kaydileştirilmesi, Ankara 2012. Ünal, Şeref, Ana Sözleşmelerindeki Süreleri Biten ve Sürelerini Uzatmamış Olan Anonim Şirketlerin Hukuki Durumu Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu I, Ankara 1984, s. 75 vd. Üstündağ, Saim, İflas Hukuku Dersleri, İstanbul 1975. Valk, Tobias, Unternehınenstransaktion und Due Diligence, Integraler Bestandteil des Transaktionprozesses, Der Schweizer Treuhander, 4/2006, s. 244 ff. Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet, Türk Medeni Hukuku, Şahsın Hukuku, C. I, 2. Cüz, İstanbul 1963. Verspay, Heinz-Peter/Sattler, Andreas, Die kleine AG. Eine Rechtsform für das mittelstandische Unternehınen, Renningen 2006. Vetter, Eberhard, Handgeld für in der Hauptversamınlung prasente Aktionare, AG 1-2/2006, s. 32 ff. Vischer, Frank, 10 Jahre neues Aktienrecht, Würdigung aufgrund der Gerichtspraxis, Der schweizer Treuhander 5/2002, s. 391 ff. Vogel, Alexander, Die Haftung der Muttergesellschaft als materielles, faktisches oder gundgegebenes Organ der Tochtergesellschafter, Diss. St. Gallen, Bem 1997. Vogt, Hans-Ueli, Solidaritat in der aktienrechtlichen Verantwortlichkeit, in: Verantwortlichkeit im Unternehınensrecht IV, Hrsg. von Weber, Rolf H./Isler, Peter R., Zürich 2008, s. 21ff. Vogt, Hans-Ueli/Banziger, Michael, Das Bundesgericht anerkennt die Business Judgment Rule als Grundsatz des schweizerischen Aktienrechts, GesKR, 4/ 2012, s. 607 ff. Vogt, Hans-Ueli/Schönbachler, Marcel, Verantwortlichkeitsansprüche im Konkurs der Gesellschaft: Modalitaten der Geltendmachung und Zulassigkeit von Einreden. Besprechung der Bundesgerichtsurteile 4A_463/2009 vom 7. Dezember 2009 und 4A_446/2009 vom 8. Dezember 2009, GesKR 2 2010, s. 246 ff. Watter, Rolf, Mindeheitschtz im neuem Aktienrecht, AJP/PJA, 2/93, s. 117 ff. Watter, Rolf, Basler Koınmentar, 4. Aufl., 2012 Basel. Watter, Rolf/Kagi, Urs, Der Übergang von Vertragen bei Fusionen, Spaltungen und Vermögensübertragungen, SZW/RSDA 3/2004, s. 231 ff. CLXXVI Bibliyografya Weber, H., der Anspmclı des Aktionars auf das Bezugsrecht, SAG 35 (1962/63), s. 321 ff. Weber, Martin, Vertretung im Verwaltungsrat, Qualifikation - Zulassigkeit- Schranken, Diss., Zürich 1994. ,veber, Rolf H., E-Commers und Recht, Zürich 2001. Wegmüller, Michael, Die Ausgestaltung der Führungs- und Aufsichtsaufgaben des schweizerischen Verwaltungsrats, Bem 2008. Weiss, Gottfried, zum schweizerischen Aktienrecht, Bem 1968. Wellkamp, Ludger, Vorstand, Aufsichtsrat und Aktionar, 2. aktualisierte Auflage, Bonn 2000. Wendler, Jan-Sebastian, die Justibilitat ekonomischer Untemehınensentscheidungen im US-amerikanischen und deutschen Recht, Frankfurt a.M. 2007. Wenninger, Renate, Die aktienrechtliche Schweigepflicht, Diss. Zürich 1983. von Werder, Axel/Peltzer, Martin, Der "German Code Corporate Govemance (GCCG)" des Berliner İnitiativkreises, AG 1/2001, Heft 1, s. 1 ff. Wernli, Martin/Rizzi, A. Marco, Basler Kommentar zu 2012, Art. 707-715a OR in: Honsell/Vogt/Watter (Hrsg.), Obligationenrecht II, 4. Auflage, Basel 2012. Westermann, Harın Peter, Heidelberger Kommentar zum Aktiengesetz, Heidelberg 2008. Wettstein, Georg, Die nicht voll einbezahlte Aktie, Diss. Zürich 1948. Widder, Stefan/Kocher, Dirk, Die Behandlung eigener Aktien im Rahınen der Mitteilungspflichten nach §§ 21 ff. WpHG, AG, 2007, Heft 1-2, s. 13 ff. Wiedemann, Hebert, Die Übertragung und Vererbung von Mitgliedschaftsrechten bei Handelsgesellschaften, München, Berlin 1965. Wiedemann, Herbert, Organverantwortung und Gesellschafterklagen in der Aktiengesellschaft. İn: Rheinisch-Westfülische Akademie der Wissenschaften Vortrage G. 296, Opladen 1989. Widmer, Peter/Banz, Oliver, Basler Kommentar, 4. Aufl., Basel 2012. Wieland, Karl, Zur Übertragbarkeit und Übertragungsform unbeurkundeter Aktienrechte und von aktienrechtlichen Rechten, SAG 21, s. 141 ff. Wilhelm, Jan, Rechtsform und Haftung bei der juristischer Person, Köln, Berlin, Bonn, München 1981. Winkler, Max, das Aktienbuch, Diss. Bem 1940. Wohlmann, Hebert, Die Treupflicht der Aktionars, Diss. Zürich 1948. CLXXVII Bibliyografya Vohlmann, Herbert, Zur Organvertretung im neuen schweizerischen ktienrecht, SJZ 90 (1994), s. 116 ff. Wohlwend, Coıı-ado, Die Hauptversaınmlung ım Wandel der Komminikationsfonnen, Diss. Frankfurt a.M. 2001. Vunderer, Rolf, Der Veıwaltungsrats-Prasident, Diss. Zürich 1995. Vürdinger, Hans, Aktienrecht und der verbundenen Untemehmen, 4. Auflage, Karlsrulıe 1981. Vürdinger, Hans, Aktien- und Konzernrecht, 3. Aufl., Karlsruhe 1973. Vürdinger, Hans, Grosskomınentar zum AktG, 3. Aufl., Karlsruhe 1975. Würzer, Walter, Die Zuordnung der Rechte aus gespaltenen Aktien, Diss. St. Gallen 1982. Wyttenbach, Michael, Formelle, materielle und faktische Organe - einheitlicher Organbegriff?, Basel 2012. Yanlı, Veliye, Anonim Ortaklıklarda Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılarak Pay Sahiplerinin Ortaklık Alacaklılarına Karşı Sorumlu Kılınması, Do- çentlik Tezi, İstanbul 2000. Yanlı, Veliye, İnançlı Yönetim Kurulu Üyeleri ve Konzernlerdeki Durumu, Prof. Dr. Oğuz İmregün'e Armağan, İstanbul 1998, s. 654 vd. Yanlı, Veliye, Alman Anonim Ortaklıklar Hukukunda "Küçük Anonim Or- taklıklar ve Anonim Ortaklıklar Hukukunun Kuralsızlaştırılması Hakkın- da Kanun" ile Yapılan Değişiklikler, İHFM, C. LVI, 1998 Sa.1-4, s. 269 vd. Yanlı, Veliye, Limited Şirketlerin Amme Borçlarından Dolayı Ortakların Sorumluluğu, Prof. Dr. Erdoğan Moroğlu'na 65. Yaş Günü Armağanı, İs- tanbul 1999, s. 743 vd. Yanlı, Veliye, Sermaye Piyasası Hukuku Çerçevesinde Halka Açık Şirketler ve Kamunun Aydınlatılması, İstanbul 2005. Yanlı, Veliye, Anonim Ortaklıklarda Tüzel Kişilik Perdesinin Kaldırılması ve Pay Sahiplerinin Ortaklık Alacaklılarına Karşı Sorumlu Kılınması, İs- tanbul 2000. Yanlı, Veliye, Anonim Şirketlerde İmza Yetkilileri Sadece Yönetim Kurulu Tarafından mı Atanabilir? İHFM, C. LXXI, 2013 Sa. 2, s. 439 vd. Yanlı, Veliye/Okutan Nilsson, Gül, Türk Ticaret Kanunu'nun 198. Mad- desi Uyarınca Bildirim Yapılmamasının Anonim Şirketteki Oy Haklarına Etkisi, Prof. Dr. Hamdi Yasaman'a Armağan, İstanbul 2017, s. 771 vd. Yaralı, Levent, Şirketler Hukukuna İlişkin Yargıtay Kararları C. I, Ankara 2012. CLXXVIII • ► Bibliyografya Yaralı, Levent, Anonim Şirketin Vergi Borçlarından Yönetim Kurulu Üye- lerinin Sorumluluğu, İstanbul 2013. Yasaman, Hamdi, Menkul Kıymetler Borsası Hukuku, İstanbul 1992. Yasaman, Hamdi, İsviçre ve Fransız Hukukunda Yatırım Fonları ve Türk Hukukunda Uygulama İmkanları, İstanbul 1980. Yasaman, Hamdi, Anonim Ortaklıkların Birleşmesi, Ankara 1987. Yasaman, Hamdi, Anonim Ortaklıkların Haklı Nedenle Feshi, İsviçre Borç- lar Kanunu'nun İktisabının 80. Yılında İsviçre Borçlar Hukuku'nun Türk Ticaret Hukukuna Etkileri, İstanbul 2009, s. 713vd. Yaşar, Tuğçe Nimet, Anonim Şirketler Hukukunda "Uyum" (Compliance), Doktora Tezi, İstanbul 2020. Yatağan Özkan, Çiğdem, Anonim Şirketlerde Altın Paylar, İstanbul 2016. Yavuz, Nihat, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Getirdiği Değişiklikler ve Yenilikler, 3. Bası, Ankara 2012, s. 883 vd. Yelbaşı, Cengiz, Fransızca-İngilizce-Almanca Karşılıklarıyla, Ansiklopedik Hukuk Sözlüğü, Ankara 2014. Yıldız, Şükrü, Türk Ticaret Kanunu Tasarısına Göre Limited Şirketler Hu- kuku, İstanbul 2007. Yıldız, Şükrü, Türk Ticaret Kanunu md. 388'deki Yeter Sayılan Hafifleten 3585 Sayılı Kanun'un Anonim Şirket Sözleşmeleri Üzerine Etkileri ve Yargıtay Kararları, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararlan Sempozyumu XVII, BTHAE, Ankara 2000, s. 83 vd. Yıldız, Şükrü, Anonim Ortaklıkta İhraç Primleri (Agio), Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, C. IV, 2000 Sa. 1-2, s. 547 vd. Yıldız, Şükrü, Anonim Ortaklıkta Pay Sahipleri Açısından Eşit İşlem İlkesi, Doçentlik Tezi, Ankara 2004. Yıldız, Şükrü, Anonim Ortaklıkta Pay Sahipleri Açısından Eşit İşlem İlkesi, Ankara 2004. Yıldız, Şükrü, Anonim Ortaklıkta Yeni Pay Alma Hakkı, Doktora Tezi, İs- tanbul 1996. Yıldız, Şükrü, Anonim Ortaklıkta Yönetim Kurulu Üyelerinin Kamu Borçla- rından Sorumluluğu, Prof. Dr. Erdoğan Moroğlu'na 65. Yaş Günü Arma- ğanı, İstanbul 1999, s. 771 vd. Yılmaz, A. Lerzan, Die Verantwortlichkeit im Konzem nach schweizerischem, türkischem und deuteschem Recht, Bem 1988. Yılmaz, A. Lerzan, Konzemmassige Anhangigkeit und deren Rechtsfolgen nach deutschem Aktiengesetz, Marmara Üniversitesi Hukuk Araştırmala- rı Dergisi, C. IV, 1989 Sa. 1-3, s. 79 vd. Bibliyografya Yılmaz, Celali, Osmanlı Anonim Şirketleri (1908-1922), İstanbul 2011. Yılmaz, Ejder, Hukuku Sözlüğü, 5. Baskı, Ankara 1996. Yongalık, Aynur, Adi Şirkette Sermaye Payı, Ankara 1991. Yüksel, �.inan H. Anonim Ortaklığın Haklı Sebeple Feshi Davasında Davalı Sıfatı Uzerine Düşünceler, Prof. Dr. Hamdi Yasaman'a Armağan, İstan- bul 2017, s. 863 vd. Zetzsche, Dirk, Die Virtuelle Hauptversaınmlung- Momentaufnahme und Ausblick, Bank- und Kapitalmarktrecht (BKR), 18/2003, s. 736 ff. Zientek, Niklas, Verlagerung der Hauptversammlung ins lnternet? Die Virtuelle Hauptversammlung, s. 17-18. http://www.jura.uni-duesseldorf. de Zindel, Gaudenz G., Aktionare ohne Stimmrecht und stimmrechtslose Aktionare, in: Festschrift für Forstmoser, Zürich 1993, s. 199 ff. Zindel, Gaudenz G./lsler, Peter R., Basler Kommentar zum Schweizerischem Privatrecht, Obligationenrecht il, Art. 530-1186 OR, 2. Au:flage, Basel, Genf, München 2002. Zobl, Dieter, Bemer Kommentar, Kommentar zum schweizerischen Privatrecht, Das Sachenrecht, 2. Abt. Die beschrankten dinglichen Rechte, 5. Teilband: Das Fahrnispfand, Bem 1996. Zobl, Dieter, Zur Verpfiindung vinkulierter Namenaktien nach neuem Aktienrecht, SZW, 4/1994, s. 162 ff. Zöllner, Wolfgang/Ulrich, Noah, in: Kölner Kommentar zum Aktiengesetz, 3. Auflage, Köln 2017. Zweifel, Martin, Holdingsgesellschfaten und Konzern, Zürich 1973. Zwicker, Stefan, Der Inhalt des Organisationsreglementes nach dem neuen Aktienrecht, Der Schweizer Treuhander, 1-2/1994, s. 55 ff. KANUN GEREKÇELERİ BOTSCHAFT zur Anderung des Obligationenrechts (Aktienrecht und Rechnungslegungsrecht sowie Anpassungen im Recht der Kollektiv- und Kommanditgesellschaft, im GmbH -Recht, Genossenschafts-, Handelsregister- sowie Firmen-Recht) vom 21. Dezember 2007, BBI 2007. BOTSCHAFT zur Revision des Obligationenrechts (GmbH-Recht sowie Anpassungen im Aktien-, Genossenschafts-, Handelsregister- und Firmenrecht), vom 19.12.2001, BBL 2002. TÜRK TİCARET KANUNU TASARISI, Ankara 2005 ve 2008. CLXXIX •• • > AB ABD ABİK Abs. Abt. AcP AG AG age agm AKKŞ AktG. Anın. AO Art. ARUG AS AŞ AAUK AT ATF ATRG Aufl. AÜHFD AY AYM b. KISALTMALAR Avrupa Birliği Amerika Birleşik Devletleri Avıupa Bölgesel İşbirliği Kuruluşu (bkz. EVTZ) Absatz Abteilung Archiv flir die zivilistische Praxis (Almanya) Die Aktiengesellschaft, Zeitschrift für das gesamte Aktienwesen (Almanya) Aktiengesellschaft Adı geçen eser Adı geçen makale Adi, kollektif ve komandit şirketler Alman Anonim Şirketler Kanunu (Deutsches Aktienge- setz vom 6. September 1965) Anmerkung Anonim Ortaklık Artikel Gesetz zur Umsetzung des Aktionarsrechterrichtlinie (11.7.2007, 2207/36/AT), BGBl. IS. 2479. Amtliche Sammlung (İsviçre). Anonim Şirket 6183 sayılı Amme Aalacaklannın tahsil Usulü Hakkın- da Kanun Avrupa Topluluğu Arret Tribunal Federal Suisse Avrupa Topluluğu Resmi Gezetesi Auflage . Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi T.C. Anayasası (1981). Anayasa Mahkemesi bent CLXXXI • Bsditer Basler Komm BanK BB BBl Berner Komnı Bd. BG BGB Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi Basler Konunentar Bankacılık Karınım Der Betriebs-Berater Schweizerisches Bw1desblatt (Bern) Beıner Konunnentar Band (İsviçre) Bw1desgesetz (Deutsches) Bürgerliches Gesetzbuch Kı altmalar BGE BGH BGHZ BIRZ Bist Bkz. Botschaft (1983) Botschaft 2000 Botschaft 2001 Entscheidungen des Schweizerischen Bundesgerichts (İsviçre) Bundesgerichtshof (Almanya) Entscheidungen des Bundesgerichtshofes in Zivilsac- hen (Almanya) Blatter für zürcherische Rechtsprechung Borsa İstanbul Bakınız Botschaft des Bundesrates zur Revision des Aktien- rechts vom 23.2.1983, BBl 1983 II 745 ff. Botschaft des Bundesrates über Fusion, Spaltung, Umwandlung und Vermögensübertragung vom 13.6.2000, BBl 2000 4337 ff. Botschaft des Bundesrates zur Revision des Obligatio- nenrechts (GmbH-Recht sowie Anpassungen im Ak- tien-, Genossenschaft-, Handelsregister- und Firmen- recht vom 19.12.2001. BBI 2002 3148 ff. Botschaft 2007 bzw. 2008 BTHAE Botschaft zur Anderung des Obligationenrechts (Aktien- und Rechnungslegungsrecht sowie Anpassungen im Recht Kollektiv- und der Kommanditgesellschaft, im GmbH- Recht, Genossenschafts-, Handelsregister- sowie Firmenrecht vom 21.12.2007 (BBI 2008 1589 ff.), sowie (Zusatz-)Botschaft zur Volksinitiative «gegen die Ab- zockerei» und zur Anderung des Obligationenrechts (Aktienrechts) vom 5.12.2008 (BBI 2009 299 ff.). Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü CLXXXII Kısaltmalar c. CAO CEO CFO CG CHF CK cüm. Çev. D. Diss. dn. E. eTTK EVTZ EWIW fJff. fık. FN FS FKK FSEK FusG GesKR GİP GK gLM. GmbH GmbH-G Grosskomm Cilt Chief Accounting Officer Chief Executive Officier Chief Financial Officier Corporate Governance Schweizer Franken Cwnhurbaşkanı Kararı cümle Çeviren Daire Dissertation Dipnot Esas 6762 sayılı (eski) Türk Ticaret kanunu Europaischer Verbund für territoriale Zusammenarbeit (Avrupa Bölgesel İşbirliği Kuruluşu) Europaische wirtschhaftliche Interressenvereinigung (Avrupa Ekonomik Menfaat Birliği). folgende Noten, seite(n) und Artikel. Fıkra Fussnote Festschrift Finansal Kiralama Kanunu Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Fusionsgesetz vom 3.10.2003 (SR 221, 301). Zeitschrift für Gesellschafts-, und kapitalmarktrecht, Zürich 2006 ff. Gelişen İşletmeler Piyasası Genel kurul Gleiche Meinung Gesellschaft mit beschrankter Haftung (Limited şirket) : Gesetz betreffend die Gesellschaften mit beschrankter Haftung : Grosskommentar zum Aktiengesetz CLXXXIII GTB GVK GYO HAAO HD HG Hg HGB HGK HMK Gümıiik ve Ticaret Bakanlığı Gelir Vergisi Kanunu Gayrimenkul Yatının Ortaklıkları Halka Açık Anonim Ortaklık Hukuk Dairesi Handelsgericht des Kantons Zürich Herausgeber Handelsgesetzbuch (Almanya) Hukuk Genel Kurulu Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100 sayılı) Kısaltmalar HUMK HYPS İBD İçtBirK. i. d. R. i.e.S. İHFM ÖD. ÜK İkt Mal. Der. İ.S. İsv. İsvBK. i.S.v. i.V.m. i.w.S. JdT Jg JR Jus JW JZ 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (eski) Hamile Yazılı Pay Senetleri İstanbul Barosu Dergisi Yargıtay İçtihadı Birleştirme Karan in der Regel im engeren Sinne İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası İcra ve İflas Dairesi İcra İflas Kanunu (No 2004,, RG 19.6.1932, 2128) İktisat ve Maliye Dergisi in Sachen İsviçre İsviçre Borçlar Kanunu 30 Mart 1911 im Sinne von im Verbindung mit im weiteren Sinne Journal des Tribunaux (Lausanne) Jahrgang Juristische Rundschau Juristische Schulung Juristische Wochenschrift Juristenzeitung CLXXXIV Kısaltmalar K. Karş. KG KGaA KGK KölKomm. KYT KDK KDV KHK KİS KİT Komm. Koop KoopK KonTraG KoopK. KVK KYTK LG LtdŞ. m. MarK MDR MHAD MitbestG MünchKomm N Karar Karşılaştırınız Kommanditgesellschaft Kommandit Gesellschaft auf Aktien (Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket (Alman) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu Kölner Kommentar zum Aktiengesetz Kurumsal Yönetim Tebliği (II-17.1) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu Katma Değer Vergisi Kanun Hükmünde Kararname Katılma İntifa Senetleri Kamu İktisadi teşebbüsleri Kommentar Kooperatif Kooperatifler Kanunu Das Gesetz zur Kontrolle und Transparenz im Unter- nehmensbereich vom 5.. Marz 1998. Kooperatifler Kanunu Kurumlar Vergisi kanunu Karayollan Trafik Kanunu Landgericht Limited Şirket Madde Markalar Kanunu Monatsschrift für deutsches Recht Mukayeseli Hukuk Araştırmaları Dergisi Mitbestimmungsgesetz (Yönetime Katılına Kanunu (Alman) Münchener Kommentar zum Aktiengesetz Numara • r Kısaltmalar NJ\' Nr (N) NZZ NYPS NYP oHG OG OLG OR OYP ÖFK PartGG RG RG RGZ RKD RL Rn Reprax Rz S, s. (sh.) SA Sa. SAG SE Semp J Neue Juristische Wochenschrift Note, Randnote Neue Zürcher Zeitung Nama Yazılı Pay Senetleri Nama Yazılı Pay Offene Handeltsgesellschfat Obergericht Oberlandesgeıicht Obligationenrecht vom 30. Marz 1911, SR 220. (30 Mart 1911 tarihli İsviçre Borçlar Kanunu) Oydan Yoksun Pay Özel Finans Kurumu Partnerschaftsgesellschaftsgesetz (Alman Meslektaş Ortaklığı Kanunu) Reichsgericht (Alman İmparatorluk Mahkemesi) ? Resmi Gazete Entscheidungen des Reichsgerichts in Zivilsachen (Al- man İmparatorluk Mahkemesi 'nin Hukuk Dairesi Ka- rarlan) Resmi Kararlar Dergisi Richtlinie(n) Randnummer Zeitschrift zur Rechtsetzung und Praxis im Gesellsc- hafts- und Handeltsregisterrecht Randziffer Seite, sayfa Societe Anonyme Sayı Schweizerische Aktiengesellschaft (ab 1990 «SZW») Zeitschrift für Handels-und Wirtschaftsrecht (Zürich). Societas Europaea, Statut der Europaischen Gesellsc- haft vom 8. Oktober 2001. Sempozyum CLXXXV - "ji Kısaltmalar SchKG SenK sıc SICAV SiS SJZ SMMM SPKn SPKr SR SUP ST Schuldbetreibungs- und Konkurzgesetz vom 11. April 1889, in der Fassung vom 16. Dezember 199, SR 281.1. Sendikalar Kanunu Standing Interpretations Committee Inwestmentgesellschaft mit varialem Kapital (Değişken sermayeli yatının şirketi (İsviçre) SegalnterSettle (Früher "SEGA") Schweizerische Juristenzeitung (Zürich) Serbest Muhasebeci Mali Müşavir 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu Sermaye Piyasası Kurulu Systematische Sammlung des Bundesrechts, Bem 1970 ff. : Societas Union Personea (Avrupa Tek Kişi Şahıs Şirketi) : Der Schweizer Treuhaııder (Zürich) Sten.BullNR/StR : Anıtliches stenographisches Bulletin des Bundesver sammlung, Nationalrat/Standerat (Bem) swx SZW/RSDA TBK(BK) TBMM TMK(MK) TMS TOBB TSY swx TTK u.a. u.A. UmwG USGAAP usw. u. u. Swiss Exchange (Schweizer Börse), Zürich Schweizersiche Zeitschrift für Witschaftsrecht 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Türkiye Büyük Millet Meclisi 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu Türk Muhasebe Standartları Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Ticaret Sicili Yönetmeliği (RG 27.1.2013, 28541) İsviçre Menkul Kıymetler Borsası (Swiss Exchange) Türk Ticaret Kanunu (13.01.2011 tarih ve 6102 sayılı) unter anderem und Ahnliche(s) Umwandlungsgesetz (Almanya) United Staates Generally Accepted Accouting Principles und so weiter unter Umstiinden CLXXXVI ◄ CLXXXVII VerO. vb. vd. vgl. Vorb. WM WpHG Verordnung ve benzeri ve devamı vergleiche Vorbemerkung Wertpapier-Mitteilungen (Zeitschrift) Wertpapierhandelsgesetz Kısaltmalar WpÜG YİBK YK YKD YMM YTM z.B. ZBJB ZGB ZGR ZHR ZIP zit. ZK ZPO ZR ZSR ZürcherKomm Gesetz zur Regelung von öffentlichen Angeboten zum Erwerb von Wertpapieren und Untemehmensübemahmen (kısa adı. "Wertpapiererwerbs- und Übemahmegesetz"). Yargıtay İçtihadı Birleştirme Karan Yönetim Kurulu Yargıtay Kararlan Dergisi Yeminli Mali Müşavir Yatınmcı Tazmin Merkezi zum Beispiel (Örneğin) Zeitschrift des schweizerischen Juristenverein (Bem) İsviçre Medeni Kanunu (Schweizerisches Zivilgesetz- buch) Zeitschrift für Unternehmens-und Gesellschaftsrecht Zeitschrift für das gesamte Handels- und Wirtsc- haftsrecht. Heidelberg 1858 ff. Zeitschrift für Witrschaftsrecht, Köln zitiert Zürcher Kommentar Alman Hukuk Muhakemeleri Kanunu (Zivilprozes- sordnung) Blatter für zürchische Rechtsprechung (Zürich 1902 ft). Zeitschrift für Schweizerisches Recht (Basel 1852 ff.) Zürcher Kommentar • • GiRiŞ . ŞiRKET DERNEK VAKIF KAVRAMLARI 3 § 1. ORTAKLIK KAVRAMI VE DİĞER KURUMLAR I. GENEL OLARAK TOPLULUKLAR Genellikle şirketler hukuku kitaplarının başlangıç cümleleri, insanların ı birlikte ve bir topluluk halinde yaşama zorunluluğundan bahseden sözler ile başlamakta hatta bu düşünceyi pekiştirmek için, ünlü düşünür Aristo'nun «insan sosyal bir hayvandır» veya «birlikten kuvvet doğam özdeyişleri de hatırlatılmaktadır 1 . Gerçekten de, insanların toplu halde yaşamaları, sosyal bir olgudur. Bir 2 topluluk içinde yaşayan ve toplwnu oluşturan insanların bazen tesadüfi olarak toplu halde bir arada bulundukları bazen de belirli bir amacı gerçekleştirmek için bilinçli olarak birleştikleri ve başarılan işin sonuçlarından da yine birlikte yarar- landıkları görülmektedir. Bu birleşme veya birlikte hareket etme olgusu, "birlik- ten kuvvet doğar", "bir elin nesi var, iki elin sesi var" özdeyişleri ile de ifade edilmektedir. Böylece bir yandan, daha büyük işlerin birleşme ile üstesinden gelinebileceği, diğer yandan da, güçlerini birleştiren kişilerin ortak çıkarlarının (gemeinschaftliche İnteressen), bireysel çıkarlarından (Induvidualinteressen) daha önemli olduğu düşüncesi vurgulanmak istenmektedir. Kişilerin bir araya gelmeleri ya kendi irade ve arzulan doğrultusunda 3 ya da irade dışında, tesadüfen gerçekleşir. Örneğin, Ali ile Ahınet'in bir tak- siyi birlikte satın alıp birlikte çalıştırmak istemeleri halinde, belli bir amaç için bilinçli birleşme söz konusu olur. Buna karşın, bir kişinin ölümü halinde bütün malvarlığının (tüm hak ve borçlarının) iki çocuğu ve eşine miras yo- luyla intikal etmesi, Medeni Kanunun 599. maddesi tarafından öngörülmek- tedir, yani o kişilerin irade ve istekleri dışında elbirliği mülkiyetine dayanan birlikte olma veya bir topluluk söz konusudur. Buna karşılık, bir futbol maçını seyreden veya bir uçakta yolculuk ya- 4 pan kişilerde de "bir arada olma" durumu vardır. Ancak kişiler arasında bu şekilde "bir arada bulunma" veya "topluluk" halinde olma tesadüfi olup, sadece güzel bir maç seyretmekten veya kazasız, belasız bir yere varmaktan başka bir ortak düşünce yoktur. Burada meydana gelen topluluk, topluluğu oluşturan kişilerin içinde bulundukları ortam tarafından yaratılmıştır. Bu nedenle, bu gibi şahıs toplulukları, hukukun konusunu teşkil etmezler. Hu- kukun konusunu, çeşitli amaçlar etrafında birleşen kişilerin ortak menfaatle- rinin korunması ve bunların bir kurala bağlanması teşkil eder. Bkz. Poroy (Tekinalp/Çamoğlu), Ortaklıklar Hukuku, 12. bası, İstanbul 2010, N.1, Ansay, Tuğrul, Adi Şirket, Demek ve Ticaret Şirketleri, Ankara 1967, s. 3. 4 • ► § l. Ortaklık Kavramı ve Diğer Kmuınlar Il. ŞİRKET, DERNEK VE VAKiF KAVRAMLARI 5 Kişilerin bir amaç etrafında toplanmalarını ifade eden ortaklık veya şirket kelimesinin sözlük anlamı çok geniştir. Ancak, bugün hukuk dilinde "ortaklık", "şirket" veya "dernek" kavramları ile bir amaç (gaye) etrafında bilinçli olarak birleşmiş veya örgütlenmiş kişi3 birleşmeleri (Personenver- einigwıg) kastedilmektedir. Bu amaç, sosyal, ekonomik, hayır, ilmi, eğlence, spor veya bediı zevkler gibi çok çeşitli şekillerde ortaya çıkabilmektedir. Ancak, şirketler hukukunun konusunu, iktisadı amaçlı (wirtschafllicher Zweck) ortaklıklar teşkil etmektedir. Özel hukuk anlamında şirket, sözleşme ile kurulmuş ve ekonomik amacı olan kişi birleşmeleridir. Şirketin bu tanı- mından belirleyici üç temel unsur ortaya çıkar. Bunlar; Şirketler kişi birleşmesidir, Sözleşme temeline dayalıdır, Ortak ekonomik (iktisadi) bir amacı vardır. 6 Şirket veya ortaklık, ekonomik ve sosyal birleşme sonucunda meydana gelen bir işletmedir. Ancak, "kişi birlemesi" unsuru, tek kişilik şirket yasal olarak benimsendiğinden, artık şirketin tanımının asli unsuru değildir4. İkinci unsur, "sözleşmeye dayalı" unsur da, aynı şekilde tek kişi şirketlerde söz konu- su değildif4a. Nihayet şirket tanımındaki "ekonomik'' unsur da, Türk hukuku açısından geçerli olmakla birlikte, İsviçre ve Alınan hukukunda geçerli değil- dir4b. Böylece şirketin klasik tanımındaki üç unsurdan sadece birisi Türk hu- 2 Şirket kelimesinin çeşitli anlamlan için bkz. Ansay, Adi Şirket, s. 3 ve 9. vd. 3 Kişi kavramı, şahıs şirketleri hariç, sermaye şirketleri ve derneklerde hem gerçek hem de tüzel kişileri kapsamaktadır. 4 Ancak son yıllarda tüm Avrupa'da ve ülkemizde de 6102 sayılı TTK ile "tek kişilik şirket" kurulmasına yasal olarak imkan tanınmış olduğundan, özellikle sermaye şirketlerinde "kişi birleşmesi" unsuru, şirket kavramının aslf unsuru olma niteliğini kaybetmiştir. Anonim ve limited şirketler (Alman hukukunda sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket) tek kişi şirketleri, çok ortaklı sermaye şirketlerinin atipik bir görünümüdür. Çünkü bunlarda, birden fazla "kişinin birleşmesi" unsuru eksiktir. Bkz. Meier-Hayoz/Forstmoser, Schweizerisches Gesellschaftsrecht, 9. Aufl. 2004, § 1, N.7. 4a Tek kişilik sermaye şirketlerinde "tek yanlı kuruluş beyanı" söz konusu oldu- ğundan, sözleşme unsuru da söz konusu olmamaktadır.. 4b İsviçre ve Alman hukukunda anonim ve limited şirketlerin iktisadi amacın dışında kanunen yasaklanmamış başka bir amaç için de kurulabileceği yasal olarak mümkündür (İsvBK m. 620, fık.2; m.772; Alm.GmbHG, § 1). Dolayı- sıyla bu iki hukuk sisteminde sermaye şirketlerinde "iktisadi" amaç zorunlu unsur değildir. Böylece, şirketler hukukundaki yeni gelişmeler karşısında bu üç temel unsurun artık mevcut olmadığını belirtelim. 5 ı ) ı ı 1 Şirket, Dernek ve Vakıf Kavramları kuJnında şirket tipine göre mevcut olup, İsviçre ve Alman hukukunda ise hiçbi- nsi dunıma göre artık zorunlu unsur niteliğinde olmaması mümkündür. Ekonomik veya iktisadi kabraım geniş anlamda olup, teşebbüs (Unter- 6a nehmen), sennaye (Kapital) ve emeği (Dienstleistung) içeren bir kavramdır5. Ekonomik amaçlan olan orgaııizasyonlar, kural olarak 6102 sayılı Türk Tica- ret Kaııununda 6 öngörülen şekil ve tescil şartlarını yerine getirdikten sonra tüzel kişilik kazanırlar ve Türk Ticaret Kanununun hükümlerine tabi olurlar. Ancak ekonomik amaçlı olmalarına rağmen, tüzel kişiliği olmayan şirketlerde vardır, örneğin "adi şirket". Adi şirkete 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun (TBK) 7 hüküınleri (m. 620 vd) uygulaıımaktadır. Belirli amaçların gerçekleştirilmesi için kişiler tarafından kurulan özel 7 birleşmelere "amaçlı topluluklar" (Zweckgemeinschaften}8 denilmektedir. Bunların tipik örneklerini dernekler ve şirketler oluşturmaktadır. Amaçlı birleşme olmasına rağmen, amacın konusu ekonomik olmadığından, dernek- leri şirketlerden ayırmak gerekir 9 . Mevzuatımızda dernekler iki farklı yasada düzenlenmiştir. Derneklere 8 ilişkin temel hükümler, Medeni Kanunun 53-72. Maddelerinde yer almaktadır. Ancak bu hükümler, derneğin toplum hayatında oynadığı rol bakımından ye- terli olmadığı için, ayrıca derneklere ilişkin özel bir kaııun olan 04.11.2004 tarih ve 5253 sayılı "Dernekler Kanunu" ile derneklerin kuruluş ve faaliyetleri ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Bu Kanununun 2.maddesi derneği şöyle tanım- lamıştır: "Demek: Kazanç paylaşma dışında, kanunlarla yasaklanmamış belir- 5 Pulaşlı, Hasan, Şirketler Hukuku, Güncelleştirilmiş 4. baskı, Adana 2003, s. 2. 6 TBMM'de kabul tarihi 13.01.2011, RG. 14.02.2011, 27846. Yürürlük: 01.07.2012 (TBK m. 648). 7 TBMM'de kabul tarihi 11.01.2011, RG. 04.02.2011, 27836. Yürürlük: Genel olarak 01.07.2012 (TTK m. 1534/1). 8 Hueck, Alfred, Gesellschaftsrecht, 6.Auflage, München, Berlin, 1965, s. 3. 9 Alman hukukunda derneklerin, ekonomik amaçlı olan ve olmayan olarak iki türü vardır. BGB § 21 de, ekonomik amacı olmayan (nicht wirtschaftlicher Ve- rein) düzenlenmekte ve bu demek, yetkili sulh mahkemesine bağlı olan der- nekler siciline tescil edilmesiyle tüzel kişilik kazanmaktadır. İkinci demek türü ise, ekonomik amaçlı olup (wirtschaftlicher Verein), BGB § 22 de düzenlen- mektedir. Bu derneklerin tüzel kişiliği olmayıp, özel Federal Kanunlarda hak ehliyeti kazanmasına ilişkin bir hükmün yokluğu halinde, hak ehliyeti (Rechtsfli.higkeit), derneğin merkezinin bulunduğu eyaletteki yetkili resmi makam tarafından bahşedilmektedir. Alman-İsviçre hukukunda, tüzel kişili- ği olmayan şahıs şirketlerinin, örneğin kollektif ve komandit şirketlerin tüzel kişiliği yoktur, ancak hak ve taraf ehliyetine sahip olup, ticaret unvanı altında her türlü haklan edinme ve yükümlülük altına girme; davacı ve davalı olabil- mektedirler. 6 § 1. Ortaklık Kavramı ve Diğer Kurumlar . ' li ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere, en az yedi gerçek veya tüzel kişi- nin bilgi ve çalışmalarım sürekli olarak birleştirmek suretiyle oluşturdukları topluluktur". O halde, bir derneğin kurulabilmesi için en az yedi gerçek veya tüzel kişinin, yasalarla yasaklanmamış belirli ve ortak bir amaç için bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmeleri gerekmektedir. 2908 sayılı Dernek- ler Kanununda, derneğe sadece gerçek kişiler üye olabiliyordu (m. 1). Yeni 5253 sayılı Kanunda, AB hukuku düzenlemelerine uygun olarak tüzel kişilere de demek/ere üye olabilme olanağı tanınmıştır. 9 Derneklerin kurulması, Anayasa m. 33 ve DerK. m. 3 hükümleri uya- rınca izine tabi değildir. Derneğin tüz�l kişilik kazanabilmesi için, kuruluş bildirisini ve eklerini merkezlerinin bulunduğu mahallin en büyük mülki amirliğine vermesi yeterlidir 10 . ıo Şirket ise, iki veya daha fazla kimsenin emek ve/veya mallarını ortak bir amaca erişmek için birleştirmeleridir (6098 sayılı TBK m. 620). Ancak Ticaret Kanunu, özellikle sermaye (anonim ve limited) şirketlerin tek ortaklı olabileceği kabul ettiğinden (6102 sayılı TTK m. 338, 574), "birden fazla kişi" unsuru, duruma göre, artık şirketlerin temel unsurları arasında yer al- mamaktadır. Derneklerin aksine, şirketler iktisadi amaç (kazanç sağlamak) için kurulurlar, yani kişilerin birleşmesinin esasını, kar elde etmek ve bunu kendi aralarında paylaşmak teşkil eder. Ancak bu amacın meşru olması ge- rekir, diğer bir ifade ile, şirketin amacı, hukuka, ahlaka, adaba ve kamu dü- zenine aykırı olamaz (6098 sayılı TBK.m.27). 11 Görüldüğü gibi, demek ile şirket arasındaki en esaslı fark, amaç konu- sundadır. Demekte amacın mutlaka iktisadi olmaması veya kazanç paylaş- manın dışında bir konu oluşturması gerekir. Örneğin dini, ilmi, siyasi, hayri, sportif, eğlence, idman vs. gibi. Şirkette ise, amaç iktisadidir. Demek oluyor ki, dernekler ve şirketler amaçlı birleşmeler olmalarına rağmen, amaçların konulan değişiktir. Adi şirket bir yana bırakılırsa, derneklerle şirketlerin diğer bir ortak yanı, tüzel kişiliğe sahip olmalarıdır. 12 Şirket ve dernekler, kişi topluluğu veya birleşmeleri (Personen- vereinigungen) olmalarına karşın, bazen belirli malların belirli bir amaca tahsis edilmesi ile bir mal topluluğu da (Vermögenszusammenfassung) bir hukuki varlık, yani tüzel kişilik kazanabilmektedir. Bunların tipik örneğini de vakıf teşkil etmektedir. Vakıf, Medeni Kanunun 101 vd. maddelerinde ve aynca özel bir kanun olan 5737 sayılı Vakıflar Kanununda 11 düzenlenmiştir. Kanuna göre, bir kimse, belirli malını veya mallarını, belirli bir amaca tahsis 10 Derneklerle ilgili ayrıntılı bilgi için bkz. Ballar, Suat, Türk Dernekler Hukuku Istanbul, 1987. il RG 27.2.2008, 26800. 7 1 Şirket, Dernek ve Vakıf KavramJarı ederek, resmi senet veya vasiyet yoluyla, yani tek taraflı bir hukuki işlemle bir vakıf kurabilınektedir (MK m.1O1, 102; VatK. m. 5/1). Bu işlemlerden biri ile kurulan vakıf, özel siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır 12 • Toplulukların veya birleşmelerin tasnifi üç bakımdan yapılmaktadır. I 3 Bunlar, topluluğun amacı, mahiyeti ve hukuki durumları bakımındandır. 1. Amaç bakımından birleşmeler a- Manevi amaçlı birleşmeler: Dernekler, vakıflar, b- Maddi amaçlı birleşmeler: Şirketler 2. Mahiyetleri bakımından birleşmeler a- Kişi birleşmeleri: Dernekler, şirketler, b- Mal birleşmeleri: Vakıflar. 3. Hukuki durumları bakımından birleşmeler a) Tüzel kişiliği haiz birleşmeler: Dernekler, vakıflar, ticaret şir- ketleri, kamu idareleri (Devlet, Belediye, köy 13 gibi), kamu kurumlan (Üniversiteler, sosyal sigortalar, ticaret ve sanayi odaları gibi) ve İktisadi Devlet Teşekkülleri, b) Tüzel kişiliği olmayan birleşmeler: Adi şirket, donatma iştiraki, mal ortaklığı ve miras şirketi gibi. Eski TTK m. 971. madde- sinde düzenlenen yapı halindeki gemilerde kurulan "yapı or- taklığı"na yeni TTK'da yer verilmemiştir. Yukarıdaki bu örgütlenme veya birleşmelerden, şirketler hukukunun 14 konusunu, adından da anlaşılacağı üzere, şirketler (maddi ve ekonomik amaç) oluşturmaktadır. Burada öncelikle, bir ticaret şirketi olmamasına rağ- men, ancak uygulamada oynadığı önemli rol açısından ve şahıs şirketlerinin temelini oluşturduğundan, önce adi şirketi daha sonra da, ticaret hayatının ekonomik aktörleri olan ticaret şirketlerini inceleyeceğiz. 12 Vakıflar ve kuruluşu için bkz. Hatemi, Hüseyin, Önceki ve Bugünkü Türk Hukukunda Vakıf Kurma Muamelesi, İstanbul 1969, İşeri, Ahmet, Türk Me- deni Kanununa Göre Vakıf (Tesis), Ankara 1960. 13 Ancak, 6360 sayılı Kanun ile, bu Kanunun 2. ve 3. fıkralarında sayılan illere bağlı ilçelerin mülki sınırlan içerisinde yer alan köy ve belde belediyelerinin tüzel kişiliği kaldırılmış, köyler mahalle olarak, belediyeler ise belde ismiyle tek mahalle olarak bağlı bulundukları ilçenin belediyesine katılmıştır. 8 � 1. Ortaklık Kavranu ve Diğer Kuıumlar III. ADİ ORTAKLIK TEMELİNE DAYALI ORTAKLIK ÇEŞİTLERİ A. İÇ ORTAKLIK (İNNENGESELLSCHAFT) 15 Genel olarak. Öncelikle belirtelim, hiçbir hukuk sisteminde iç ortaklık yasal olarak düzenlenmemiştir. Bu nedenle, iç ortaklığa daha çok dış ilişkinin mevcut olmadığı adi ortaklık yapılanmalarında karşılaşılmaktadır. Dolayısıyla iç ortaklıkta ortakların dışa karşı bir "kişi birliği" (Personenvereinigung) ha- linde ortaya çıkmadıkları, işlemlerin sadece ortaklardan birinin veya (ender de olsa) üçüncü bir kişinin kendi adına ve fakat iç ilişkide tüm ortaklar hesabına gerçekleştirildiği bir ortaklıktır 14 . Adi ortaklıktan iki önemli farkı bulunmakta- dır. Birincisi, adi ortaklığın aksine iç ortaklıkta dışa karşı ortaklığın bir "elbir- liği" (Gesamthand) halinde tüın ortakların temsil edilmemesi ve ikinci olarak da elbirliği mülkiyete tabi bir ortaklık malvarlığının (Gesamthandsvermögen) mevcut olmamasıdır 15 . Sonuç olarak iç ortaklığın, bir "elbirliği ortaklık yapısı" (Gesamthandsstruktur) yoktur. 16 Türk hukukunda. İç ortaklık, dışarıya karşı hukuken var olmayan, iş- lemlerini ortaklardan birinin şirketin temsilci olarak değil, doğrudan kendi adına ve fakat iç ilişkideki tüın ortakların hesabına sonuç doğuracak şekilde gerçekleştirdiği bir ortaklık modelidir 16 . Sadece ortaklar arası hukuki ilişkile- 14 Bkz. Barlas, Nami, Adi Ortaklık Temeline Dayalı Sözleşme İlişkileri, İstanbul 1998, s. 113. 15 Barlas, Adi Ortaklık, s. 114 ve dn 3 de anılan Alman öğretisi. 16 Belirtmek gerekir ki, doktrinde çoğu kez yanlış biçimde eş anlamlı kullanılan, iç ortaklık, gizli ortaklık ve alt katılım ortaklığı kavramlarının tanımının yapılması ye- rinde olacaktır. İç ortaklık, ortakların doğrudan bir ticari işletme faaliyetinde bulun- mak amacıyla dışa karşı bir ortaklık ilişkisinin tarafı sıfatıyla bir ''kişi birliği" halin- de ortaya çıkmayıp, sadece ortaklığa ilişkin işlemlerin ortaklardan biri veya üçüncü kişi tarafından kendi adına ve fakat iç ilişkideki tüm ortakların hesabına sonuç doğu- racak biçimde gerçekleştirildiği ortaklıktır. (Bkz. Barlas, Adi Ortaklık, s. 89). Alela- de iç ortaklık ise, aktif (dışa karşı görünen) ortağın yapacağı işlem, bir işletme faali- yeti niteliğinde olmayan herhangi bir işlem veya girişim söz konusudur (Barlas, Adi Ortaklık, s. 135). Gizli ortaklıkta ise, bir kişinin, başka bir kişi tarafından yüıiitillen veya yüıütiilecek işletme faaliyetine katılması söz konusudur. Bu işletme faaliyetinin mutlaka bir ticari işletme niteliğinde olması zorunlu değildir; basit bir zirai faaliyet olabileceği gibi, serbest meslek faaliyeti veya esnaf faaliyeti şeklinde de olabilir. Daha çok Alman hukukunda uygulama alanı bulunan Alt Katılım ortaklığı (Un- terbeteiligungsgesel/schaft) olarak anılan ortaklık ilişkisinde, dışa karşı görünmeyen ortağın iştiraki, aktif ortağın bir şirketteki payına katılma şeklinde gerçekleşir; diğer bir ifade ile, şirkete karşı bir katılım payı vardır ve bu pay bir asıl ortağa (Hauptge- sel/schafter) ait olup, buna bir alt katılan ortağın (Unterbeteiligte) iştirak etmesi söz 9 Adi Ortaklık Temeline Dayalı Ortaklık Çeşitleri re dayanan bu ortaklık tipinde, diğer ortak veya ortakların kar payı ve belli smırlar içerisinde yönetim ve inceleme hakkına sahip olması, koyduğu ser- mayenin ortaklığı aktif ortağının malvarlığı halin gelmesi ve ajfectio societa- tis unswunu içennesi şarttır. Bu unsur adi ortaklığı, kazanca katılmalı huku- k.i işlemlerden (partiarische Rechtsgeschö.fte) ayrılmada en önemli kriter- dir 17 • Aksi takdirde ortaklık değil, kara katılmalı ödünç sözleşmesi (parti- arisclıe Darleheıı) söz konusu olabilir 18 . Bu durumda aktif ortak, ortaklığın tek sahibi olarak ortaklığın malvarlı�ı unsurlarına ilişkin tasarruf işlemlerini bizzat kendi adına icra edebilecektir 1 . İç ortaklıkta kar ve zarara katılma hususunda genel olarak iki duruma ı7 dikkat çekilmektedir: Bunlar; Taraflar arasında aksi kararlaştırılmamışsa, iç ortakların sermaye- ye katılım payı, ortaklığın zararının üst sınırını oluşturur, Çok az rastlanmakla birlikte, taraflar kara ve zarara katılımı kendi aralarında düzenlemem.işlerse, katılım payının değerine ve niteli- ğine bakılmaksızın kara ve zarar eşit olarak katılırlar (İsv. BK m. 533/1, 6098 sayılı TBK m. 623)2°. İsviçre hukukunda. Meier-Hayoz/Forstmoser, eşitlik kuralının, iç or- 18 taklığa uygulanmasının doğru olmayacağını, iç ortaklığın özelliği dikkate alınarak komandit ortaklık hukukundaki menfaat durumunun daha uygun olacağını ileri sürerek İsv. BK m. 601/2 hükmü uyarınca, komanditer ortağın kara ve zarara hangi oranda katılacağına ilişkin bir anlaşma yoksa kara ve zarara katılına oranının mahkemece tespit edilmesi gerektiği görüşündedir 21 . Gerçekten de bu çözüm uygun olabilir, ancak İsv. BK m. 601/2 hükmü 6102 sayılı TTK'ya alınmadığından ve 308/2 hükmünde, şirket sözleşmesinde konusudur; örneğin A ve B bir X kollektif şirket (Asıl şirket-Hauptgesellschafl) kurmuşlar ve daha sonra "asıl ortak" (Hauptgesellschafter) A, kardeşi Ü (Unterbe- teiligte) ile bir sözleşme akdederek, X kolektif şirketindeki payına Ü'nün belirli bir katılımını öngörerek, elde edeceği tüm getirileri (kar ve zararı) yarı yarıya paylaşa- cak ve Ü de bu uğurda belirli bir çaba gösterecektir. (Barlas, Adi Ortaklık, s.115 vd. (134-135). Bu durumda, iç ortaklık, alelade iç ortaklık, gizli ve alt katılım ortaklığı- nın bir üst kavramını oluşturmaktadır. 17 Bkz. A. Meier-Hayoz/P. Forstmoser, Schweizerisches Gesellschaftsrecht, 11. Auflage, Bem 2012, § 15, 5 ve 6, Şener, Oruç hami, Adi Ortaklık, Ankara 2008, s. 113, Barlas, Adi Ortaklık, s. 37-38. 18 Bkz. Meier-Hayoz/Forstınoser, Gesellschaftsrecht, 2004, § 15, N. 15. Poroy (Tekinalp/Çamoğlu), 12. bası, N. 72a. 19 Meier-Hayoz/Forstmoser, Gesellschaftsrecht, 2004, § 15, N. 15 20 Meier-Hayoz/Forstmoser, Gesellschaftsrecht, 2004, § 15, N. 27. 21 Gesellschaftsrecht, 2004, § 15, N. 27. 10 § l. Ortaklık Kavramı ve Diğer Kurumlar hüküm bulunmadığı durumlarda, bu Bölümde yazılı hükümler saklı kalmak şartıyla, kollektif şirkete ilişkin 217 ila 231 inci maddeler uygulanacağı ön- görüldüğünden vem. 227/3 hükmünde de, açıkça kar ve zararın paylaşılma- sına ilişküı ortağın ve üçüncü kişinin kar ve zararın belirlenmesine ilişkin kararınm mahkemece iptal edilmesinden sonra, kar ve zararın adi şirket hükümlerine göre paylaştırılacağı öngörüldüğünden, Türk hukukunda kıya- sen uygulama olanağı ve dayanağı mümkün değildir2 2 . Alınan hukukunda. İç ortaklık daha deg�işik bir platformda ele alın- 23 .. makta ve bu nedenle de hukulô durum oldukça karışık bulunmaktadır . Or- neğin, ortaklıklar hukuku açısından önem ifade eden bir kişi birleşmesi (Per- sonenvereinigung) niteliğinde olan iç ortaklık 24 , öncelikle bir anonim şirke- tin kurulmasına yönelik bir sözleşme ile yükümlülük altına girilmesiyle ve "ön kuruluş safhası" (Vorgründungsstadium) olarak anılan süreçte ortaya çıkabilmektedir2 5 . Bu tür ortaklık bir ön sözleşme de (Vorvertrag) teşkil edebilir. Ön sözleşme, Türk-İsviçre hukuku bakımından 6098 sayılı TBK m. 29/2 (OR Art. 22/2) hükmü uyarınca, kurulacak şirketin sözleşmesinin yasal şekline ilişkin geçerlilik şartına tabidir. Alman hukukunda (BGB'de) ön sözleşme hususunda bizdeki gibi açık yasal bir hüküm olmadığından, öğreti- de ön sözleşmenin, asıl sözleşmenin şekline tabi olacağı kabul edilmektedir. 22 Ancak Poroy'un, bu konuda eski TTK için İsvBK m. 600/2 hükmünden bah- setmesi yerinde değildir, doğrusu İsvBK m. 601/2 hükmüdür, çünkü İsv. BK m. 600/2 de komanditer ortağın konumuyla ilgili olarak, şirketin olağan işleriy- le ilgili yapılan işlemlere itiraz edemeyeceğini düzenlenmektedir (Teki- nalp/Çamoğlu), 12. bası, N. 72a. Ayrıca, yeni TTK m. 227/3 de olduğu gibi es- ki TIK m. 169/ hükmünde de, açıkça kar ve zararın şirket sözleşmesinde dü- zenlenmemiş olması halinde, adi şirkete ilişkin 523. maddenin uygulanacağı öngörülmekteydi. Bu açıdan da yazarın söz konusu görüşü yerinde değildir. 23 Alman hukukundaki iç ortaklığa ilişkin olarak bkz. Flume, Wemer, Gesellsc- haft und Gesamthand, ZHR 136, (1972), s. 177 vd. Ulmer, Peter, Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch, Bd.3, 2. Aufl. München 1994, § 705 vd. Jager, A. Aktiengesellschaft, § 4, Schmidt, Karsten, Gesellsc- haftsrecht, 2. Aufl. Köln, Berlin, Bonn, München 1991. 24 Schmidt'e göre, iç ve dış ortaklık ayrımı bakımından önemli olan, ortaklık ilişkisinin dışa vurulması değil; ortaklığın ehliyete sahip olup olmamasıdır ... Ortaklık ehliyete sahip değilse, iç ortaklık var demektir ve bu halde ortakların dışa karşı birlikte ortaya çıkmalarının da bir önemi yoktur. (Gesellschaftsrecht, s. 1062). Ulmer ise, iç ortaklığı "dar" ve "geniş" anlamda olmak üzere iki şe- kilde incelemekte ve yazara göre, ortaklar katılma paylarını aktif (dış) ortağın malvarlığına intikal edecek şekilde ifa ediyorlarsa, dar anlamda iç ortaklık; yok eğer şirkete karşı borçlanıp doğrudan şirkete ifa ediyorlarsa, "geniş anlamda iç ortaklık" söz konusu olmaktadır (Münchener Komm. § 705, N. 238). ıs Bkz. Jiger, Aktiengesellschaft, § 4, N.1. 19 11 •_ ► Adi Ortaklık Temeline Dayalı Ortaklık Çeşitleri Bwıa göre, kuruluş ortaklığını oluşturan ön akit, AktG § 23/1 hükmü uyarın- ca, yazılı şekilde yapılmalı, noterlikçe tasdik edilmeli ve esas itibariyle ileri- de kurulacak ortaklığın şekli ve öngörülen katılma oran ve ilişkileriyle sınırlı olarak yasada öngörülen asgari içerikte olmalıdır2 6 . Kısaca bu sözleşme öyle düzenlenmiş olmalıdır ki, kurulacak ortaklık sözleşmesinin akdedilmesine ilişkin dava açılması ve gerektiğinde Alman Medeni Usul Kanunu (Zivil- proftesordnung= ZPO) § 894 hükmüne göre icra yoluyla infazı da mümkün olmalıdır. Ön sözleşme çift karakterlidir. Bir yönü ile, borçlar hukukuna iliş- 20 kin saf yükümlülükler nedeniyle anonim şirketin kuruluşuna henüz doğru- dan hiçbir etkisi olmayan bir anonim şirket ön sözleşmesi (AG- Vorvert- rag) niteliğinde; diğer yandan da, BGB § 705 (TTK m. 520) anlamında, bir anonim şirket kurmak ortak amacına dayanan bir ortaklık sözleşmesi- dir (Gesel/schaftsvertrag}2 7 . Dolayısıyla bu ortaklık sözleşmesinden doğan "kuruluş ortaklığı", kuruluş amacının münhasır hali olan anonim şirketin kuruluş işlemelerinin tamamlanmasıyla sona erer. Diğer bir ifade ile müs- takbel kurucuların esas sözleşme üzerinde anlaşmalarıyla, kuruluş ortaklı- ğı sona erer 28 . Gerçi bir anonim şirket kurmak ve onu devam ettirmek hususunda ön sözleşmeden doğan bir asli yükümlülük mevcuttur fakat bu, özel bir üstlenilmeyi gerektirmeyen bağımsız bir tali yükümlülük (selbstandige Nebenpflicht) olarak başlangıçta kuruluş işleminden doğ- maktadır. Eğer sadece münferit hallerde daha önceden üzerinde anlaşılmış bulunan ve anonim şirket organizasyon sözleşmesine ilişkin asli ve tali yükümler istisnai olarak da bu ön sözleşmenin içeriğine sonradan dahil edilmemişse, sınırlayıcı uygun bir amaç ile, geçici nitelikteki kuruluş or- taklığının devam ettiği düşünülebilir. Ancak bu tamamen saf bir iç ortak- lık2 9 olarak kalır ve özellikle bir işletmenin sahibi de olamaz 30 31 Çünkü 26 Schmidt, Gesellschaftsrecht, § 34, III, 2a. Jager, Aktiengesellschaft, § 4, N. 2. RGZ 106, 174 (177); 156, 129 (138); OLG München, BB 1958, 787. 27 Jiger, Aktiengesellschaft, § 4, N. 2. 28 Jiger, Aktiengesellschaft, § 4, N. 2. 29 Özellikle belirtelim ki, iç ortaklık (lnnengesellschaft), gizli ortaklıktan farklı bir yapıda olup, anonim şirketin kuruluş öncesi safhasına ilişkin müstakbel paysahipleri olarak anılan kurucular arasındaki bir hukuki ilişkidir. Gizli ortak- lık (stille Gesel/schaft) Alman Ticaret Kanunu'nda (HGB §§ 230-237) düzen- lenmesine karşın, İsviçre-Türk hukuk sisteminde yasal bir dayanağı yoktur. Bu daha çok adi ortaklık temeline dayalı sözleşme ilişkileri içinde ele alınmaktadır (bkz. Barlas, aynı adlı eser İstanbul 1998). Aynca gizli ortaklık konusunda Bilgili, Fatih, "İsviçre ve Alman Hukuku Işığında Türk Ortaklıklar Hukukunda Gizli Ortaklık İlişldleri, Ankara 2003" adlı monografi ile Barlas'ın anılan ese- ri, Türk hukukunda önemli bir kaynak niteliğindedirler. 30 Jager, Aktiengesellschaft, § 4, N. 2. 12 § 1. Ortaklık Kavramı ve Diğer Kurumlar bu ortaklık dışarıya karşı var olmayıp, yalnızca kurucular arasında hüküm etmektedir. Buna göre, kuruluş ortaklığı normal halde anonim şirketin tesciliyle sonuçlanan sınırlı amaçlı bir "geçici ortaklık" (Gelegenheitsge- sellschaft) olarak ortaya çıkmaktadır 32 . B. DIŞ ORTAKLIK(AUSSENGESELLSCHAFT) 21 Dış ortaklık, adi ortaklığın normal bir görünümünü teşkil eder. Buna göre, somut olayda oluşturulmuş bulunan adi ortaklık, sözleşmeye göre hem iç hem de dış ilişkiyi içeriyorsa ve ortakların tümü yapılan işlemlerde ortak sıfatıyla dışa karşı temsil ediliyorsa, ortada bir dış ortaklık var demektir 33 . Aynca, ortaklığın bir malvarlığı da bulunabilir. Eğer ortaklığın bağımsız bir malvarlığı oluşmuşsa, bunun üzerinde tüm ortaklar elbirliği ile malik sayılır- lar; ancak paylı mülkiyet esası da benimsenebilir. Kısaca dış ortaklık, niteliği ve işleyici itibariyle, ortakların hak ve sorumlulukları bakımlarından tam bir adi ortaklıktır denilebilir 34 . 22 Ancak Alman hukukunda dış ortaklığın, sermaye şirketlerinin kuruluş aşamalarında da ortaya çıktığı ileri sürülmektedir. Gerçi 6762 sayılı eski TTK uygulamasında da, bir anonim şirketin kuruluşunda kurucu ortaklar arasındaki hem tüzel kişilik öncesi ilişkiler hem de anonim şirketin tüzel kişilik kazanamaması halindeki ilişkiler, adi ortaklık temeline dayandınl- maktaydı 35 • Fakat Alman hukukunda dış ortaklık ilişkisi, kuruluş öncesi aşamaya dayandırılmaktadır. Buna göre, bir şirketi kurmak isteyen kişiler, daha kuruluş öncesi safhasında bir işletme işletiyorlarsa, iç ortaklığın, bu yapıdan ayrılması gerekir. Bu türdeki bir dış ortaklık, her hangi bir sınırla- maya tabi olmaksızın ortaklıklar hukukuna ilişkin emredici hukuki şekle tabidir ve dolayısıyla işletmenin konusuna göre bir medeni hukuk ortaklığı (adi ortaklık) (Gesellschaft bürgerlichen Recht) veya kollektif ortaklıktır (offene Handelsgesellschaft=OHG/ 6 . Bu türdeki ortaklıklar için, diğer kuru- luş sürecini ağırlaştırıcı nitelikteki tüzel kişiliğe giden bu süreçte, bir malvar- lığımn veya sicile .tescil edilmiş bir ticari işletmenin, tüzel kişiliği haiz bir ticaret şirketine dönüştürülmesi halinde söz konusu olan "süreksizlik ilkesi" 31 Oysa gizli ortaklık (stille Gesel/schaft), bir başka ortaklık tipi içinde yer aldı- ğından, bir işletmenin sahibi olur ve dolayısıyla işletme faaliyetini yürüten bir aktif ortak (işletme sahibi) vardır. Bkz. Bilgili, Gizli Ortaklık, s. 30, Barlas, Adi Şirket, s. 30. 32 Jager, Aktiengesellschaft, § 4, N. 2. 33 Barlas, Adi Ortaklık, s. 97-98. 34 Barlas, Adi Ortaklık, s. 99. 35 Bkz. Poroy (Tekinalp/Çamoğlu), 12. bası, N. 503. 36 Alman hukukunda bu ortaklıklara tüzel kişilik tan�amaktadır. 13 Adi Oıiaklık Temeline Dayalı Ortaklık Çeşitleri (Diskontinuitiit PriıızW,) 37 , tüzel kişiliği haiz sermaye şirketlerinin kurulu- ş1mda geçerli değildir 8 . Bu husus, 6102 sayılı TTK'nın 194/2 hükmünde tür değiştinneyle ilgili olarak, "bir ticari işletmenin bir ticaret şirketine dönüş- mesi halinde, 182 ild 193 madde hükümleri kıyas yoluyla uygulanabilir'' şeklinde öngöıülmektedir. Bu.na göre, ne esas sözleşmenin akdedilınesiyle ortaya çıkan ön ortaklık ne de daha sonra tüzel kişilik kazanan anonim or- taklık aynı olabilir 39 . Diğer bir ifade ile, kuıuluş sürecindeki ortaklıkla, sicile tescille tüzel kazanan ortaklık farklıdır. Ön ortaklık esas sözleşmenin akdedilmesinden önce "önemli bir var- 23 lık" (als latente existent) olarak görülüyorsa, henüz ön kuruluş safhasında işletilen işletmenin sermaye olarak konulması istenildiğinde, hem usulüne uygun bir devir işlemi hem de ortaya çıkan elbirliği mülkiyetinin tasfiyesi gerekir. Dolayısıyla kurucu ortak olacak kişilere, müstakbel anonim şirket işletmesinin kuruluşunda veya sermayesinin konulmasında, esas sözleşmenin akdedilmesinin beklenilmesi tavsiye edilmektedir. Sonuçta şirket esas söz- leşmesinde alınması öngörülen hukukı işlemlere ilişkin aktifler için de aynı kural geçerlidir; örneğin kira ücreti gerektiren bir taşınmaz veya iş yeri, ma- kinelerin veya büro tesisatlarının iktisabı, danışmanlık veya tedarik sözleş- melerinin akdedilmesi ve personel istihdamı gibi 40 . Özetleyecek olursak, bu safhada ortaya çıkan "kuruluş ortaklığı", 24 eğer kuruluş amacıyla sınırlıysa ve dış ilişkinin mevcut olmadığı söz ko- nusu ise saf bir iç ortaklık; buna karşın, daha önceden bir işletmenin işle- tilmesi veya üçüncü kişilerle hukuki ilişkilerde ortaya çıkması hallerinde ise, BGB §§ 705 ff., uyarınca bir medeni hukuk ortaklığı (AuJ]en- Gesellschaft des bürgerlichen Rechts=GbR) veya HGB §§ 105 ff.), göre kollektif ortaklık (Offene Handelsgesellschaft=OHG) türünde bir dış or- taklık söz konusu olur 41 . 1 37 38 39 40 41 Süreksizlik ilkesi (Diskontinuitiit Prinzip), esas itibariyle parlamentoda yasa yapma süreciyle ilgili bir kavram olup, yasa tasarılarının belirli bir yasa dönemi (Legislaturperiode) içinde yasalaşma sürecinin tamamlanmasını ve kanunlaşa- mamış tasarıların otomatik olarak kadük olmasını ifade etmektedir. Söz konusu tasarının yeni yasama döneminde tekrar baştan itibaren ele alınarak yasa yapma sürecine uygu şekilde yapılması gerekir. Sennaye şirketlerinin kuruluşundaki söz konusu olan üç safha veya aşamada süreksizlik ilkesi geçerli değildir, diğer bir anlatımla, anonim ve limited şirketlerin kuruluş sürecinde, (ön) şirketin ku- rulduğu "kuruluş safhası" ile tüzel kişiliğin kazanıldığı " tescil safhası" süre- cinde, parlamentodaki süreksizlik ilkesinin aksine, şirketin kuruluş dönemle- rinde devam ettiğini ifade etmekte ve tabiri caizse, ön şirket, "kuruluş safha- sında kadük olmadan, tescil safhasında tüzel kişiliğini kazanmaktadır. Pulaşlı, Sempozyum, s. 445. Alınan hukuku için bkz. Jiiger, Aktiengesellschaft, § 4, N. 3. Jager, Aktiengesellschaft, § 4, N. 3. Jager, Aktiengesellschaft, § 4, N. 4. 14 l. Ortaklık Kavramı ve Diğer Kurumlar C. GİZLİ ORTAKLIK (STİLLE GESELLSCI-IAFT) 2 Alman Ticaret Kanwmnda düzenlenmiş olan gizli ortaklık (HGB § 230 ve vd), basit olarak bir kişinin diğer bir şahsın yürüttüğü HGB § 1/2 anlanunda bir ticari işletmenin (Handelsgewerbe) faaliyetine katılması olup, bir veya birden fazla yatırımcı ortak ile işletme sahibi arasında bir sözleşme şeklinde ortaya çıkmaktadıı:4 2 . IV. ŞİRKET TÜRLERİ 26 İktisadi ve sosyal birleşme sonucunda meydana gelen işletmelere şir- ket denildiğini ve bunların da, iktisadı amaçlı olmayan birleşmelerden ayrıl- ması gerektiği yukarıda açıklanmıştı. Ticari hayatın en önemli kurumlarını tica,i işletmeler oluşturur. Birden fazla kişi, ticari bir işletmeyi kurup işlet- mek isterlerse, kanunda belirlenmiş ticaret şirketlerinden birini seçmek zo- nındadırlar. Demek ki, kişilerin şirket tipi seçmekteki serbesti ve özgürlükle- ri yasada öngörülen şirket tip ve türleri ile sınırlıdır. 27 Şirket tip ve türlerinin tasnifinde birinci sınıflandırma, şirketin Türk Ticaret Kanununda düzenlenip düzenlenmediğine göre yapılmakta ve adi şirket-ticaret şirketleri olarak gruplandınlmaktadır. İldnci sınıflandırma ise, şirketin yapısıyla ilgili olarak ortakların şirketin borçlarından dolayı sorumlu olup olmadıklarıyla ilgilidir. Dolayısıyla şirketin sermayesinin mi yoksa ortakların mali güçlerinin mi ön planda olup olmadığa bağlı olarak, şahıs şirketleri-sermaye şirketleri şeklinde bir ayırım yapılmaktadır. A. ADI ŞİRKET - TİCARET ŞİRKETİ 28 Adı şirket, 6098 sayılı TBK'nın "Onsekinci Bölüm"ünde "Adı Ortak- lık Sözleşmesi" başlığı altında 620 vd. maddelerinde bir sözleşme türü olarak düzenlenmiştir. Kanun koyucu burada, şirketin temelinin bir sözleşmeye dayandığı hususunu dikkate almış ve bu bakımdan da bu tutumu yerinde olmuştur 43 . • 29 Genel anlamda bir ortaklıktan bahsedebilmek için, ortada mutlaka bir anlaşmanın, yani sözleşmenin bulunması şarttır. Çünkü iki veya daha fazla kişinin ortak bir amaçta birleşmeleri ancak bir sözleşme sayesinde olmaktadır. Nitekim bu husus, 6098 sayılı TBK'nın 620. maddesinde, "iki ya da daha fazla kişinin emeklerini ve mallarını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir " denilmek suretiyle açık- lanmıştır. 42 ,43 Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. İkinci Bölüm, § 6, VI. A. 2. Baştuğ, İ,rfan, Şirketler Hukukunun Temel İlkeleri, İzmir, 1974, s. 11. 15 --- Şirket Türleri Ticari hayatı düzenleyen Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş ve tü- 30 zel kişiliği bulunan şirketlere "ticaret şirketleri" denilmektedir. Ticaret şir- ketleri ile adi şirket arasında önemli farklılıklar vardır. Bunları kısaca şöyle sayabiliriz: Adi şirketlerin tüzel kişiliği olmamasına karşın, ticaret şirketleri tüzel kişiliği haizdir. Bu itibarla, adi şirketlerde işlemler tüm or- takların adına yapılır ve dolayısıyla tüm hak ve borçlan şirket de- ğil, ortaklar edinirler 44 . Buna karşılık, ticaret şirketlerinin tüzel ki- şiliği olduğundan, tüm hak ve borçlan şirket iktisap eder. Çünkü şirket, ortaklardan ayn bir kişiliğe sahiptir. İkinci fark, ticaret şirketlerinin tipleri kanunda belirlenmiş oldu- ğundan, bunların dışında başka bir ticaret şirketi yaratmak müm- kün değildir. Buna öğretide "numerus clausus" ilkesi denilmekte- dir 45 . 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş ticaret şir- ketleri şunlardır (m. 124/1). Kollektif şirket (TTK m.211 vd); ko- mandit şirketler (TTK m.304 vd; 564 vd); anonim şirket (TTK m.329 vd); limited şirket (TTK m.573 vd) ve Kooperatifler Kanu- nunda düzenlenmiş kooperatif şirketler 46 . 30a 30b 44 Belirtmek gerekir ki, adı ortaklığın tüzel kişiliği haiz olmadığı kabul edilmesi- ne rağmen, Alman Federal mahkemesi son kararlarında, usul hukukundan kay- naklanan davacı ve davalı ehliyetine ilişkin bazı güçlükleri bertaraf etmek amacıyla, adı ortaklığın dış ilişkide üçüncü kişilerle yaptığı hukuki işlemler nedeniyle hak sahibi ve borç yükümlüsü olabileceğini ve usul hukuku açısın- dan da bu hak ve borçlar bakımından "taraf ehliyetine" sahip olarak görülmesi gerektiği içtihadında bulunmuştur (NJW 2001, Heft 14, s.1056-1061) Bu du- rumda, a) adı ortaklık, dış ilişkide hak ve yükümlük altına girdiği ölçüde (tüzel kişiliği bulunmaksızın) fiil ehliyetine sahip olabilir. b) Bu bağlamda adi ortak- lığın hukuk davalarında aktif ve pasif dava ehliyeti vardır. c) Nihayet, ortakla- rın, şirketin borçlarından dolayı sorumluluğu, kollektif şirkette ortakların, şir- ket borçlarından sorumluluğunu düzenleyen kurallara tabi olacaktır. Bu kararın çevirisi için bkz. Bilgili, Fatih; Adi Ortaklıkların Fiil Ehliyeti ve Alman Fede- ral Mahkemesinin Verdiği Yeni Karar Karşısında Ortaya Çıkan Durum, Prof. Dr. Ömer Teoman'a 55. Yaş Armağanı, İstanbul 2002, s. 197 vd. Narbay, Ş./Deliduman, S., Alınan Federal Mahkemesinin (Dış-) Adi Şirketin Hak ve Taraf Ehliyetine Sahip Olduğuna İlişkin 29.1.2001 Tarihli Kararı, Prof. Dr. Ömer Teoman'a 55. Yaş Armağanı, İstanbul 2002, s. 577 vd. 45 Bu ilkeyi savunan Karayalçın, Şirketler Hukuku Dersleri, Ankara 1965, s. 87. Aksi görüş, Poroy (Tekinalp/ Çamoğlu), 6. bası, s. 15-16. 46 TTK'daki kooperatiflere ilişkin hükümler 24.4.1969 tarih ve 1163 sayılı KoopK (m.100) hükmü yürürlükten kaldırılmıştır. Ancak bu yasanın, TTK m.136. hükmünü değiştirmemiş olması ve KoopK. m.98'de, boşluklar için ano- nim şirketlere atıf yapılması karşısında, kooperatifler öğretide ticaret şirketi sa- yılmaktadır. 16 30c 31 32 § l, Ortaklık Knvrnmı ve Diğer Kurumlar Adi şirketler genel olarak, sürekli olmayan kısa vadeli amaçlan gerçekleştinnek için kurulur ve ortaklar arasındaki kişisel ilişki sı- kı ve karşılıklı güvene dayanır. Burıa karşılık, hukuki bağ ise, tica- ret şirketlerine nazaran daha gevşektir. Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş bulunan özel şirket tiplerinden birisine ilişkin kuruluş yasal şartları yerine getirilip, ticaret siciline tescil edilmekle tüzel kişilik kazanılır. Bu durumda, Türk Ticaret Kanunundaki özel hükümler o şirkete uygulanır (TTK m.138). Özel hükümlerde boşluk bulunması halinde, Ticaret Kanununun, ticaret şirketleri için koyduğu genel hükümler uygulanır (TTK m.136-152). Genel hükümlerde boşluk olması halinde, -her şirket türünün iç yapısına uygun düştüğü ölçüde- Türk Borçlar Kanunundaki adı şirkete ilişkin hükümler kıyasen uygulanır (6098 sayılı TBK m.620 vd.). Adi şirkete ise, münhasıran 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunundaki 620 ve diğer maddelerindeki hükümler ile yine bir sözleşme olınası nedeniy- le bu Kanunundaki sözleşmelerin yorumlanması konusuna ilişkin genel hü- kümler (m.19, 26,27) uygulama alam bulur. B. ŞAIDS ŞİRKETİ - SERMAYE ŞİRKETİ 33 Bu ayırım daha çok şirketin borçlarından ortakların sorumlu olup ol- mamasına dayalı olarak sermaye veya şahsın (ortakların) ön planda olup olmaması bakımından yapılmaktadır. Ortaklar şirketin borçlarından dolayı sınırsız ve müteselsil olarak sorumlu iseler şahıs şirketi; aksine sadece şirke- te taahhüt ettikleri katılım paylan ile sorumlu iseler sermaye şirketi söz ko- nusu olmaktadır. Sermaye şirketlerinin en önemli özelliklerinden biri, ser- mayeye ortak olmak ile şirketin yönetimiyle ilgilenmenin birbirinden ayrılmış olmasıdır. Sermaye şirketlerine hizmet edimleri, kişisel emek, ticari itibar sermaye olarak konulamaz. Şirket, gücünü ve itibarını sermaye- si ve yönetiminden alır. 34 Şahıs şirketlerinde ortakların sorumluluğu dikkate alındığında, bir iş- letmeyi işletecek kişiler (ortaklar) birbirlerine güveniyor, birbirini iyi tanıyor veya şirket işletmesine kişisel mali güçleri ya da itibarlarıyla katılmaları arzulanıyorsa, şahıs şirketi kurmak daha uygundur. Örneğin kollektif veya komandit şirket gibi. Bu tip şirketlerde, kanunda asgari sermaye tutarı öngö- rülmediğinden, şirketin sermayesinden çok ortakların ticari itibarı, mali gücü ve varlığı ön plandadır. Ortaklar, şirketin borçlarından dolayı şirket alacaklı· lanna karşı kural olarak ikinci derecede ve tüm malvarlıkları ile müteselsilen sorumludurlar. Bu sorumluluk biçimi nedeniyle ortağın şirketteki payının devri rorlaştırılmıştır. Kural olarak, diğer ortakların izni olmadan, ortaklık devir veya miras yoluyla kazanılmaz, dışarıdan yeni kişiler şirkete ortak 17 1 l Şirket Türleri olarak giremezler. Şahıs şirketlerinde karşılıklı güven ve anlayış esas oldu- ğundan, ortak sayısı azdır ve genellikle 2 ila 4 arasında değişmektedir. Diğer yandan, büyük kapsamlı işleri ve amaçları gerçekleştirmek için, 35 her şeyden önce şirket sermayesinin büyük olmasını ve dolayısıyla ortak sayısının da fazla olmasını gerektirir. Ayrıca böyle bir işi gerçekleştirmek ve şirkete sermaye koyan kişileri teşvik için, sorumluluklarını da sınırlandırmak esastır. İşte sermaye şirketlerinde, ortakların kişiliği ilk planda önemli değil- dir, esas ve önemli olan, şirketin sermayesidir. Bu nedenle, ortakların değiş- mesi, yeni ortakların girmesi şahıs şirketlerine nazaran daha kolaydır. Bunla- ra ilişkin işlemler de basitleştirilmiştir. Ortakların sorumluluğu, şirkete koy- mayı taahhüt ettiği katılım (sermaye) payı ile sınırlıdır. Bu nedenle, sermaye şirketlerinde genel olarak "tek borç" ilkesi geçerlidir. Sermaye şirketlerinin, a) esas (sabit) sermayeli, b) kayıtlı sermayeli, 36 c) değişir sermayeli olmak üzere farklı türleri vardır. Esas (sabit) sermaye, anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş 36a komandit şirketlerde; kayıtlı sermaye ise, halka açık olan ve olmayan anonim şirketlerde; değişken sermaye ise, yatırım ortaklıklarında (6362 sayılı SPKn m. 50) ve kooperatiflerde söz konusu olur (1163 sayılı KoopK. m.1). Kayıtlı sermaye fıktif bir kavram olup, anonim şirket yönetim kurulunun SPK.n (m. 18) ve TTK'da (m. 460) öngörülen usule uygun olarak sermaye artınmında çıkarabileceği hisse senedinin en yüksek sınırını gösteren ticaret siciline tescil edilmiş tavan sermaye ifade eder. Kayıtlı sermaye kavramının içinde, başlangıç sermayesi ile çıkarılmış sermaye yer alır. Kooperatiflerdeki deği- şir sermayede, sermaye belirli bir miktarla sabitleştirilmemekte, kooperatife giren ve çıkan üyeler dolayısıyla değişmesi ifade edilmektedir. Aynı kural sermaye piyasası Kanununa tabi olan ve"değişken sermayeli anonim şirket" şeklinde kurulan yatının ortaklıkları için de geçerlidir. Sermaye şirketlerinde ortakların şirketi temsil, yönetme ve denetleme 37 haklan, şahıs şirketlerine nazaran farklıdır. . . . .. .. BiRiNCi BOLUM ADI " ORTAKLIK 21 § 2. ADİ ORTAKLIĞIN KURULUŞU VE TÜRLERİ I. GENEL OLARAK Bir sözleşme tipi olarak Borçlar Kanununda düzenlenmiş olan adi or- ı taklık, tüzel kişiliği haiz olmamakla birlikte, bir "ortaklık" olması nedeniyle Ticaret hukukunda şirketler bahsinde incelenmektedir. 1926 yılından beri yürürlükte olan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 520 vd hükümlerinde düzenlenmiş olan adi şirket, 6098 sayılı "Türk Borçlar Kanunu" (TBK) 620 vd. hükümlerinde "adi ortaklık sözleşmesi" başlığı altında yeniden düzenlendi. Türk Borçlar Kanunu'nda adi ortaklıkta önemli sayılabilecek deği- 2 şiklikler olmamakla birlikte, öncelikle yasanın dili arılaştırılllllştır. Çünkü 1926 yılının Türkçesi yeni nesil tarafından anlaşılamayacak kadar günü- müzdeki Türkçeden farklıydı. Bu bağlamda örnek olarak; "şüreka" ortak; münasebet, ilişki; tarif, tanım; taksim, paylaşma; şirket muamelesinin ida- resi, ortaklığın yönetimi; batıldır,...kesin olarak hükümsüzdür; şeriklerin üçüncü kişilere karşı münasebeti, ortakların üçüncü kişilerle ilişkisi şeklinde değişiklikler yapılmıştır. il. ADİ ORTAKLIĞIN TANIMI VE UNSURLARI 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 620-645. maddelerinde dü- 3 zenlenmiş bulunan adı ortaklığın yasal bir tanımı yoktur. Ancak TBK m. 620 hükmünde adı ortaklığın nasıl kurulabileceği şöyle ifade edilmekte- dir; «Adi ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha/azla kişinin emeklerini ve malla- rını ortak bir amaca erişmek üzere birleştirmeyi üstlendikleri sözleşmedir». Bir ortaklık, kanunla düzenlenmiş ortaklıkların ayırt edici niteliklerini taşımıyorsa, bu bölüm hükümlerine tabi adi ortaklık sayılır». Bu madde hükmü dikkate alındığında şirket kavramının temel unsurla- 4 rını şu şekilde tespit edebiliriz. 1) Sözleşme, 2) Kişi, 3) Amaç, 4) Sermaye, 22 ► § 2. Adi Ortaklığın Kuruluşu ve Türleri 5) Müşterek amaç doğrultusunda birlikte çalışma (Affectio societatis) l unsuru. 5 Bir şirketin kurulabilmesi için, bu beş temel unsurun mutlaka bir arada bulunması gerekir. Bu temel unsurların içerik ve özelliklerini şöyle açıkla- yabiliriz. 6 Adi ortaklık, tüm ortakların ortak bir hedefe erişmek amacıyla bir ara- ya gediğini bir sözleşmeyle kurulur. Dolayısıyla amacın veya gayenin ortak ( Gemeinsam) olması, bütün ortakların tek ve aynı hedefe erişmeyi ve hepsi- nin elde edilen kazanca (masrafları aşan bir gelire) veya başarısızlık halinde de meydana gelen zarara katılmayı istemiş olmaları ve özellikle de şirketin varlığına katılmasını ifade eder. Başka bir ifade ile "ortak amaç", sözleşme taraflarının müşterek çabalarının nihai sonucunun tamamının onlara ait ola- cağı hususunda anlaşması ve olumsuz sonucu da birlikte üstlenmeleridir2.Bu nedenle amacın, bütün ortakların iradelerine uygun olması ve sözleşmenin gerçek özünü oluşturması gerekir. Bu nedenle, "affectio societatis" (ortak amacın elde edilmesi yönünde ortakların çaba ve özen sarfetme yükümü/ unsurunun her ortakta mevcut olması gerekir. A. SÖZLEŞME 7 Adi ortaklık, en az ikt gerçek ve/veya tüzel kişiler arasında bir söz- leşme ile kurulur. Ortaklık kurma iradesi (Animus conrahendo societatis), bir İsviçre Federal Mahkemesi, BGer 4A 21/2011 vom 4.4.2011, E.3.1 sayılı kararında, önce adi ortaklığı tanımlamakta ve so� da iki önemli unsurunu şöyle açıklamakta- dır: "Adi ortaklık, iki veya daha çok kişinin çabalarını ve kaynaklarını, ortak bir ama- ca erişmek için birleştirdikleri bir sözleşmedir ve kanundaki diğer bir şirketin karakte- ristik niteliklerine sahip değildir (OR Art. 530). Adi ortaklık sözleşmesi, genel söz- leşme hükümlerine tabidir (Aıtikel 1 ff CO; . TERCIER/ FAVRE, Sondervertriige, 4. Aufl 2009, Nr 7528.). Adi ortaklığı iki unsur karakterize etmektedir. Bunlar; Ortakla- rın katkıları veya her ortağın şirketin menfaatine çalışmasına ilişldn düzenleme (Art 531 al 1 CO .) ve müşterek amaç uğrunda birlikte çaba sarfetmeleridir (TERCIER/ FAVRE, op. cit Nr 7451 fi). Bu, belirli bir amaca ulaşabilmek için sadece kar ve za- ran paylaşmayı değil, alınan kararlarda etldli olmak üzere, malvarlığına, kaynaklan- na veya faaliyetine ve ama her şeyden önce de şirketin varlığına katılmaya hazır ol- mak hususunda istekli olmayı gerektirir (A1F 99 II 303 oonsid. 4a). 2 Furrer, M. Der gemeinsame Zweck als Grundbegriff und Abgrenzugskriete- rium im Recbt der einfacben Gesellschaft, Diss. Zürich 1996, N.1. Meier- Hayoz/ Forstmoser, § 1, N. 66, Bu konuda bkz. Pulaşlı, Şirketler Hukuku Genel Esaslar (2016), § 1, N. 30,31. AB hukukunda henüz öneri aşamasında olan "Tek Kişilik Şahıs Şirketi" (Eu- ropiiische Einpersonengesel/schaft= Latince "Societas Union Personea=SUP) şirket bir tarafa bırakılacak olursa, tek kişilik adi ortaklık hukuken mümkün de- ğildir, bkz. Sprau, Palandt Kommentar 66. Aufl. (2007), § 705, Rn. 1. 23 6 Adi Ortaklığın Tanımı ve Unsurları ortaklık kurabilmek için ilk şart olup, bütün ortakların şirketin kurulması konuswıda anlaşmalarıdır, yani açık veya kapalı (zımni) bir şekilde iradele- rini açıklamış ve bunların da uyuşmuş olması gerekir. Bu karşılıklı anlaşma, belirli şartlarda bir ortaklık kunna iradesinin açıklanması ile (animus contra- hendo societatis) gerçekleşir 5 . Dolayısıyla, iki veya daha fazla kişinin belirli ve ortak ekonomik bir amaçta birleşmeleri, bir sözleşme temeline dayalı olur. Böylece, ortaklar arasında ilişkinin kurulması, birlikte çalışılması ve iktisadi bir amaca ulaşılması, bu sözleşme ile gerçekleşir. İsviçre hukukunda Hermann Becker 'in, adi ortaklıkta sadece bir "söz- 8 leşme ilişkisi" (Vertragsverhiiltnis) değil, aksine bir "hukuki topluluğun" (Rechtsgemeinschaft) söz konusu olduğu görüşü, bilimsel öğretide kabul görmektedir • Adi ortaklığa dış ilişkilerde "elbirliği ilişkisi" bahşeden ve ortakların hukuki ilişkilerde hak ve yükümlülüklerin kişi birliğine bağlanma- sını öngören bu anlayışın oluşması oldukça yenidir. Türk hukukunda olduğu gibi, İsviçre-Alman hukukunda da adi ortaklığın tüzel kişiliği yoktur. Ancak, Türk-İsviçre hukukundan farklı olarak Alman hukukunda (Medeni hukuk veya dış ortaklık olarak anılan) adi ortaklık, hak ehliyetine (Rechtsfahigkeit) ve "taraf ehliyetine" (Parteifahigkeit) sahiptir 7 . Sözleşme unsuru, adi şirketi, tesadüfi topluluklardan ve bir yasaya ve- 9 ya KHK'ya ya da bir idari tasarrufa dayanan topluluklardan ayırır. Örneğin, miras sebebiyle iştirak veya müşterek bir mülkiyet kurulması, iflasta alacak- lılar toplantısı (İİK m. 221 vd, 237 vd) bir adi ortaklık olarak nitelendirile- mez 8 • Aynı şekilde, 7-8 bayanın "altın günü" veya paralı olarak ayda bir yaptıkları ev toplantıları veya Avrupa seyahatine çıkmaları ve meslek kuru- luşu olarak yasal bir görevi yerine getirmek için oluşturulan kurumlar, birlik- ler de (TOBB gibi), adi şirket sayılmazlar. Adi ortaklık sözleşmesi, borçlar hukukuna ilişkin diğer sözleşmeler- 10 den farklı olarak, tarafların ortak bir amacı elde etmek için çaba sarf etme hususunda anlaşmalarını ve her birinin bu amacın elde edilmesi konusunda belirli bir katılım payını ifa etmelerini içerir. İsviçre Federal Mahkemesine göre iki önemli unsur adi ortaklığın karakteristik özelliğidir: "Birincisi, şir- ketin menfaatine her ortağın katılma payı ifa etmekle yükümlü olması (cf s Bkz. HGK, 15.11.1961, E, 4/14/K, 44 (Yongalık, Adi Şirket, s.7, dn. 22'den naklen) 6 Bkz. Fellmann, Walter/Müller, Karin, Bemer Kommentar, Band VII Obliga- tionenrecht, Stampfli Verlag AG Bem 2006, Art. 520 N.1 vd. 7 Bu konuda ayrıntılı bilgi için bkz. Pulaşlı, H. Alman Hukukundaki Adi Ortaklığın Hak ve Taraf Ehliyetinin Türk Hukukunda Adi Ortaklığa Uygulanabilirlik Sorunu, Kazancı Hukuk Araştırmaları Dergisi (KHD), Nisan 2014, Sa.2, s. 123 vd. 8 Poroy (Tekinalp/Çamoğlu), 12. bası, N. 46. Yongalık, Adi Şirket, s. 7. 24 § 2. Adi Oıtakhğm Kunıluşu ve Türleri . 40ç Gerekçe 4: