powered by

powered by

*TÜRK HUKUNDA TEMiNAT MEKTUBU * ULUSLARARASI KURALLAR ve KURULUŞLAR * BANKALARCA; * YURT iÇiNDE TEMiNAT MEKTUBU VERiLMESi * YURT iÇiNDE STANDBY AKREDiTiF AÇILMASI * YURT DIŞINA GARANTI/KONTRGARANTI VERiLMESi * YURT DIŞINA STANDBY AKREDiTiF AÇILMASI * YURT DiŞiNDAN ALINAN GARANTi VE KONTRGARANTILER • TEMiNAT MEKTUPLARINDA ELEKTRONiK UYGULAMALAR * ÖRNEK YARGITAY KARARLAR! * DOCDEX KARARLAR! * ıcc GÖRÜŞLERi c,;,•• ,. ErgOn Avukııllık BOroeu Aıı. Ça6d•:: t Ew-,ım Ergün '(.,_ .. .,..... ,_ ......., ... 2, ...,,, L- A ... ,..,_ t Oıı,,a :13 CIQ,O "'"MI,. •• ıo•ı1, ı-,e JO eo ._.._.vo s- ..... ,eu Av. Akın EKiCi, Nihayet DURUKANOĞLU, CDCS, CITF TÜRK HUKUKUNDA VE BANKACILIK UYGULAMASINDA TEMİNAT MEKTUPLARI (GARANTİ ve KONTRGARANTİLER) Bankacılar, Hukukçular, Akademisyenler ve Tüm Uygulamacılar için HUKUKİveOPERASYONEL • SÜREÇLER ✓ TÜRK HUKUNDA TEMİNAT MEKTUBU ✓ ULUSLARARASI KURALLAR ve KURULUŞLAR ✓ BANKALARCA; ✓ YURT İÇİNDE TEMİNAT MEKTUBU VERİLMESİ ✓ YURT İÇİNDE STANDBY AKREDİTİF AÇILMASI ✓ YURT DIŞINA GARANTİ /KONTRGARANTİ VERİLMESİ ✓ YURT DIŞINA STANDBY AKREDİTİF AÇILMASI ✓ YURT DIŞINDAN ALINAN GARANTi VE KONTRGARANTİLER ✓ TEMİNAT MEKTUPLARINDA ELEKTRONİK UYGULAMALAR ✓ ÖRNEK YARGITAY KARARLARI ✓ DOCDEX KARAR LARI ✓ ıcc GÖRÜŞLERİ Legal Hukuk Kitaplan Serisi: 402 TÜRK HUKUKUNDA VE BANKACILIK UVGULAMıSINDı TEMiNAT l1EKTUPLAIU (GARANTi ve KONTRGARANTILER) A'. Akın EKiCi, Nihnyet DURUKANOĞLU, CDCS, CITF Birinci Baskı: Temmuz 2016 ISBN: 978-605-3 I5-122- 7 Yn)ımcının Adı: Legal Yayıncılık A.Ş. (Scnifıka No: 27563) Tel: 0216 449 04 85 Genci Yayın Yönetmeni: Lütfu Başöz Kapak Tasanm '(' Mil.llnpaj: Ô1.f,C Canik Basım ve Cilt: Birlik Fotokopi Baskı Oı.alit Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (Scnifika No: 20179) Ra.sıldı�ı Yer: Nispetiyc Mahallesi Birlik Sokak No:2 Nevin Ancan Plaı.a 1. Levcnt/B �iktaş/lstanbul(02 l 2) 269 30 00 Yönetim Yeri: Bahariye Cad. No: 63/5 Kadıköy/İstanbul Yayın Türü: Hukuk Kitabı Copyriglıt © 2016 Bu kitabın tüm yayın hakları LEGAL YAYINCILIK A.Ş. )1e aittir. Yayınevinin i::ni alııımadan eğitim ve tanıtım amaçlı kısmi alıntılar hariç olmak üzere hiçbir şekilde kopya edilemez, çoğaltılamaz ve yayınlanamaz. LEGAL YAYINCILIK A.Ş. Bahariye Cad. Çam Apt. No: 63 D. 5 Kadıköy - İstanbul Tel: (216) 449 04 85-449 04 86 Faks: (216) 449 04 87 İnternet adresi: www.legal.com.tr E-mail: legal@legal.com.tr ÖNSÖZ Ticaret hayatında taraflar arasındaki gliven duygıL �unu s:ığlamak amacıyla ayni ve şahsi birçok teminat !Orll kullanılmaktadır. Genel olarak ayni teminatla- rın şahsi teminatlara nazaran çok daha fazla itibar gördükleri dllşUnillmcktedir. Ancak bir şahsi teminat türll olmakla beraber Bankalarca düzenlenen teminat mektubu ve kontrgarantilcrin, bankaların taşıdıkları yüksek kredibilite ve güven fonksiyonu nedeniyle ayni temin:ıt tOrleri ile kıyaslanam:ıyacak ölçüde uygula- mada daha fazla tercih edilen bir teminat türü olarak ortaya çıktığını gönnekteyiz. Gerçekten de bankalar, çok geçerli bir hukuki sebep olmadıkça düzenle- miş oldukları teminat mektubu ve kontrgıırantileri -bunların metinlerinde yazılı olan rizikonun gerçekleştiğinin beyan edilerek ödeme talep edlilmesi halinde- derhal ödeyerek itibarlarını ve iş yapabilme potansiyellerini korumaya büyillc özen göstermektedirler. Teminat mektuplarının hukuki niteliğinin Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararlan sonucu 1969 yılından beri garanti sözleşmesi olarak kabul edilmesi. teminat mektuplannı ticaret hayatının vazgeçilmez bir parçası haline getirmiştir. Teminat mektuplarının garanti sözleşmesi olma niteliği büyük ölçüde di- ğer ülkelerin hukuk düzenlerinde ve bankacılık uygulamalannda da aynen kabul görmüş olması nedeniyle, teminat mektuplan ve kontrgarantiJer uluslararası ti- caretin de vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiştir. Belirtilen bu özellikleri nedeniyle, bir gayrinakdi kredi türü olan teminat mektuplan, bugün banka kredileri arasında büyük bir paya sahip buJunmaktadır. Teminat mektuplarının hukuki niteliği, taratlan, taraflara sağladığı kolay- lıklar, sağlam teminat fonksiyonu, teminat meknıplan için uygulama alanı bulan Türk Borçlar Kanunu'nun genel hükümleri ve uluslararası teminat mek- tubu/kontrgaranti uygulamasını standart kurallara tabi tuonaya yönelik olarak çı- karılmış bulunan uluslararası birörnek kurallar bugüne kadar birçok kitaba ve bilimsel çalışmaya konu olmuşnır. Nihayet Dunıkanoğlu ve Akın Ekici tarafından kaJeme ahnmış olan"Türk Hukukunda ve Bankacılık Uygulamasında Teminat Mektupları (Garanti ve Kontrgarantiler)" isimli bu çalışmada yazarlar, teminat mektuplan ve konırga- rantilerin yukarıda özetlenen hukuki niteliklerinin yanında teminat mektupları- nın gerek yurtiçi le gerekse yurtdışı kullanımında bankalar açısmdan uygulanan hukuk, operasyol ve muhasebe süreçlerini, Uluslararası Ticaret Odası(ICC)'ııın teminat mektupları ve standby akreditifler için kullanımda olan bir örnek kural- larının bankalar açısından uygulanması ve dikkat edilmesi gereken noktalarını, iV Tıırlı: Ilt,kuAıımJ,ı w BııııAıırılıA: mrııoı Mrlttubıı Komisyon W! Masraflarında Zomonosımr .................... 143 ti Tl MINATMHCTUPLAIUNDA iHTiYATi TEDBiR KARAR! VE UYGULAMASI ............ 144 11 J Gtnıı/ Olarak ........................................................................................... 144 J ı ı lhtıyı,rı Tedbir ron,mı , ............................................................................. 144 11 3 ihtiyatı Tedbir Şrırrları .............................................................................. 145 J ı 4 ihtiyatı Tedbir Kararının Alınmasında Gdrev/1ııe Yetkl/1Mahkeme ........... 146 J1.5 Tıımlnat Mektııplonnda ihtiyati Tedbir Kararının Verilmesi ...................... 146 JJ 5 J. Gımıol Olarak .................................................................................. 146 Jı.S.2 Garonıor Banko lhtıyoti Tedbir Kararı Aldırabilir mi? ..................... 147 11.5.3. Lehtarın ihtiyati Tedbir Kararı Aldırması ........................................ 147 11.S.4. lhtıyotı Tedbir Kararının Suresi ...................................................... 149 11.5.5 Lehtorın Açması Gereken Dovo Teminat Mektubunun HükumsıJzlü �UnO Tespit Oovosı ................................................. 150 11.S.6 Devlet /hole Konunu ve Komu ihale Konunu Tabi işlerde ihtiyati Tedbir Kararı ................................................................................... 151 12 TEMiNAT MEKTUPLAR'ININ HACZi. ..................................................................... 152 11.1 Genel Olorok ............................................................................................ 152 ıı.ı.Tı>mlnot Mektubıı Belgesi Üzerine Haciz Konulabilir mi? .......................... ısı 12.3. Hocıı Konul omoyocak Teminat Mektuplar ................................................ 152 12.4. Tem/not Mektııbıındon Doğan Alacağın Haczedilmesl ............................. 153 12.4 l. Genel Olarak .................................................................................. 153 12.4.2. Muhatap Torofındo Ôdeme Talebinde Bulunıılmuş Olması ve Alacağın Doğmosı .......................................................................... 154 12.4.3. Muhatap Tarafından Ôdeme Talebinde Bulunulmamış Tem/not Mektuplarının Haczi ....................................................................... 154 12.4.4. Lehtorın Teminat Mektubu Nedeniyle Haciz Koydurması ............... 155 12.4.S. Garantör Bankanın Alacağı Nedeni yle Muhatabın Alacağına Haciz Koydurması........................................................................... 156 13. TEMiNAT MEKTUPLARININ KAYBEDiLMESi VEYA ZAYİ EDİLMESi ....................... 156 13.1. Teminat Mektuburııın Lehtar Tarafından Koyb.edi/mesl ........................... 157 13.2. Teminat Mektubunun Muhatap Torofındon Kaybedi lmesi ........................ 157 13.3. Teminat Mektuplarının Kaybolması Halinde Risk Çıkışı............................. 159 13.3.1. Süreli Tem/not Mektuplarında Risk Çıkışı ........................................ 160 13.3.2. Süresiz Tem/not Mektuplarında Risk Çıkışı ..................................... 160 13.3.3. Akibet Yazısı Örneği ......................................................................... 161 13.3.4. lbronome ôıneği ............................................................................. 161 14. TEMiNAT MEKTUPLARINDA TAHKiM .................................................................... 161 14.1. Genel Açıklomo ......................................................................................... 161 14.2. Uluslararası Tahkim ve iç Tahkim .............................................................. 163 xxı 14.].l. Korşıloftırmolı Olorolc Uluslororosı TohkJm � ıç TohJı,m_ ............. 163 14 2 Ll Ulusl"arası Tahkım C"lntern.ıtıon;ıı Attııtratıon"l _ 163 14.2 1.2 iç hhkımVf"fll Ulusal TA!ıklm ("Oomesllc Arbıtratıon") - - 163 14.3. Tohkım ıle ligi/,Turk Mevzuatı..........................- - -- ··- --- ........... 16.S 14.4. Tanıma ve Tenfiı Uygu/omaları ...................... ·. -··-··--·.·. ·-..-· ............. 166 14.4.1. Tenfiı......................................................- ··-·--·- ············· ·..•··166 14.4.1. Tanıma ....................................................................· --·- ············ 157 14.4.3. Turkıye'nln imzaladığı Devletleroro.sıSözleşmeler ·-·-·-·-··- ········ 168 14.4.4. Yabancı Ülke Mahkemeler/ Tarafından Verilen Kararlarının Ten/izi..........................................................._...,.....- --............... , �169 14.4.4.1. Tenfız için Muracaat ve Dilekçe................................- ...·-· ..··..··- ...... 169 14.4.4.2. Tenfız Kararının Turkıye'de Uygulanması ................·- ·-.-. ··---.170 14.4.5. Yabancı Hakem Heyetleri Tarafından Verilen Kararların Tenfizi ..... 111 14.4.S.l. Dilekçe ve inceleme Usulü..................................- ...........- - .. ··-·-•-172 14.4.5.2. Devletlerarası lklliAnlaşmalar................................_.... .............. ·---..1.73 15. TEMİNAT MEKTUPLARINOA HUKUK DiŞi tFRAUO") iŞLEMLER .........................175 15.1. Genel O/orak .............................................................................................. 175 15.2. Uluslararası Kurallarda Hukuk Dışı işlemler (*Froud•J ............................... ın 15.2.1. Genel Olarak .................................................................................... 177 15.2.2. URDG758'de Hukuk Dışı İşlem (*Froud•J ......................................... ın 15.2.3. ................................................................................................ ... Stan dby Akreditif/erde Hukuk Dışı işlem {"Froud•J ................................. 178 15.3. Hukuk Dışı İşlemlere ôrnekler ..................................................................... 179 16. TEMİNAT MEKTUPLARININ YAZILI TEYİOl. ...........................................................179 16.l.Genel Olorok ............................................................................................. 179 16.2. Banko Teminat Mektubu Yazılı Teyidinin Hukuki Değerlendirmesi ............ 180 16.3. Banko Teminat Mektuplarının Elektronik Ortamda Teyit Edilmesi ........... 182 17. ESKİ TARiHLi TEMİNAT MEKTUPLARININ BANKACILIK SEKTÖRÜNDEKİ DURUMU ............................................................................................................. 182 17.l. Genel Değerlendirme ................................................................................ 182 18. GARANTi SÖZLEŞMELERiNE ILiŞKiN MUHTELİF HUKUKİ KONULAR .................... 183 18.1. Teminat Mektubu ile Garanti Edilen Fiile İlişkin Ana Sôzleşmenin İptal Edilmesi Durumunda Bankanın Teminat Mektubu Kopsomındonki Yükümlülüğü .............................................................................................. 183 18.l.1. Genel Değerlendirme ..................................................................... 183 18.1.2. Bir Hakkın Kötüye Kullonılmosıno İlişkin ômek Yargıtay Kararı ...... 185 18.2. Türk Bankasının Kontrgorontisine istinaden Başka Bir Ülke Bankası Tarafından Verilen Garantinin HükümsüzlüğüneTürk Mahkemesi Karar Verebilir mi? .................................................................................................. 188 18.2.1. Genel Değerlendirme ...................................................................... 188 18.2.1. Örnek Yorgıtoy Kororı ......................................................................188 il Turl. llut,.ıtotdı, ,., /Jı,,ı{(l('ı/ıl. Uı,:ı,lomOJıııdo Tl'minaı Mntuplan IKINd eOLOM ULUSI.AAAllASI ICURAUARDA: GAIIANT1, KONTIIGARAHTI VESTANDBY AICREDITIFLfR Gf"tŞ............., ............................................................................................... 195 1 G(NHOL.ARAi( ................................................................................................. 197 1 ULUSLARARASI DÜZENLEMELER ................., ...................................................... 199 ı ı �ııtıoıorok , .,.,........ H ................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 19a ııBırltımlı M/1/tıltr Tarafından Yapılan Düıenltmt ....................................... 199 ı.ı.J Blrltsmıı Ml/letltr'ln Garanti vt Garanti Akrtdıtl/lerlneli/Jkin Duıenlemesl ................................................................................ 199 ı ı.ı.Ba6ımsıı Garantilere veGaranti Akreditlfltrint /Jiskin UN Konvonstyonıı .................................................................. ,H,o,,,2()() ı.ı.J. BM Konvansiyonunu lmıalayan Ülkelere ......................................... ıoo 2,2.4, UN Kanvonslyanunun içeri �/ .......................................................... 201 2.3 Uluslororas, Ticaret Odası ("lnternatlanalChamber of Commerce·ICC"J Tarafından Yapılan Dıiıımlemeler ............................................................. 202 2.J.l. Gentl Olarak ICC .......................................................................... 202 2.J.2. Garonıllere lıiJkin ICC DOıenltmtlerl ................................................ 203 2.3.2.l Genel Ol•r•k ........................................................- ............._ ................. 203 2.3.2.2. Gar•nti�r• tıııkln Blrornek Kuralların Tarihi�I,liml..................- ............. 206 ı. Akdi Garantiler için Birörnek Kurallar ("Vniform Rules for Contracı Guaronıee•URCG 325) .................................................................................... 206 2. Garantilere ilişkin Birörnek Kurallar ("Unlform Rules for Demand Guaranıees• URDG458") ................................................................................ 208 Genel Açıklama ....................................................................................... 208 Genel Olarak URDG458 Sayılı Kurallar ........................................................ 209 URDG458 Kurollannın Uy9ulomosıno ilişkinGenel Açıklama ...................... 209 Hukuki Açıdan Sorun Yaratabilecek Maddeler ............................................ 209 Talepler ("Demands"J, Madde17 .................................................... 209 Talepler ("Demands"J, Madde 20 (o) {fi} ........................................... 210 2.4.J. Toltpler ("Demands"J, Madde 21 .................................................... 210 2.4.4. Vade Sonu Hi!kümlerl ("fxplry Pravislans"J, Madde 26 ..................... 210 3. Garantilere llışkin Birörnek Kurallar ("Uniform Rules for Demand Garanttees• UROG758") ........................................................................................................ 211 J.1. GenelOlarak URDG758 Sayılı Kurallar ........................................................ 21l 3.2. Uluslororosı Kuruluşlarda URDG 758'/n Uy9ulomosı ................................... 212 3.3. URDG 758 Kurallarının Uygulamasına (liskln Genel Açıklama ..................... 214 3.4. URDG758 Kural/on ile Getiri/en Yenilikler ................................................... 215 3.5. URDG458 ile URDG758'fn Korsılastırılmosı .................................................. 217 3.6. URDG 758'/n Maddeler/ne İlişkin Açıklamalar ............................................ 220 J.6.1. URDG'nln Uygulaması (*Appllcaıian of URDG"J, Madde l ................ 220 3.6.2. Tanımlar ("Definitlons"J,Madde 2 ................................................... 22l J.6.3. Yorumlar ("lnterpretotlan•J,Madde 3 .............................................. 226 XXIII 3.6.4. Duıtnleme ve Geçer/ılık ("luue and E/fectıveness•). Madde 4 ......... 117 3.6.5. Garantı ve Kontrgarant,nin BoOımsıılı �ı ("lndeptndent of Guarantee and Counterguorontee"), Madde 5 ................................ 117 3.6.6. Mallar, Hızmet/er veyo Yopılan iş Korşısında �lgeler ("Documents v.Goods, Servıces and Performonce"), Madde 6 ........................... 118 3.6.7. Belgeye Boğlonmoyon Şortlar ("Non-Documentary Conditions•J, Madde, 7 .......................................................................................... 228 3.6.8. Talimat ve Garantinin içeriği ("Content of Jnstructlon and Guaranıee"}, Madde 8 ..................................................................... 229 3.6.9. Başvurunun işleme Alınmaması ("Applicotion Not Token up"), Madde 9 ................................................................................................ 230 3.6.10. Garanti veya Değişikliğinin ihbar Edilmesi ("Advising of Guorontee or Amendment"), Modde10 ......................................... 230 3.6.11. Değişiklik/er ("Amendments•J, Modde11 ....................................... 231 3.6.11.1. DeğişıkliklerimKısmen Kabulü Mümkün Değildir .................................. 231 3.6.12. Garantörün Garanti Kapsamındaki Yükümlülüğü ("Extent of Guorontor's Liobility Under Guorontee"), Madde 12 .................... 231 3.6.13. Garanti Tutarının Değişmesi r•voriotion of Amount of Guorontee•J, Madde13 ................................................................... 232 3.6.14. ibraz ("Presentotion•J, Madde 14 ................................................... 233 3.6.15. Talebin Koşulları ("Requirementfor Demand"}, Madde15 ............. 234 3.6.16. Talebe ilişkin Bilgi Verme(" lnformation About Oemand"), Madde16 ........................................................................................ 237 3.6.17. Kısmi Talep ve Çoklu Talepler; Taleplerin Tutarı ("Partial Demond and Mu/tiple Demands; Amount Demands•J, Madde 17 ................ 238 3.6.18. Herbir Talebin Birbirinden Ayrılığı ("Seperateness of Each Demand"), Madde18 ....................................................................... 239 3.6.19. inceleme t•Examination"), Madde19 ............................................. 239 3.6.20. Talebin inceleme Süresi; Ödeme ('Timefor Examination of Demand; Payment•J, Madde 20 ........................................................ 240 3.6.21. Ödemenin Para Cinsi r•currency of Poyment•J, Madde 21 ............ 242 3.6.22. Uygun Talebin Kopyalarının Gönderilmesi (7ronsmission of Copies of Complying Demond•J, Madde 22 ..................................... 242 3.6.23. Öde veya Uzat ("Extend or Poy"), Madde 23 ................................. 243 3.6.24. Uygun Olmayan Talep, Rezerv Kaldırma ve Bildirimi {"Non- Complying Demond, Woiver and Notice•J, Madde 24 ..................... 244 3.6.25. Tutar Azalması ve Garantinin Hükümden Düşmesi r•Reduction ond Termination•J,Madde 25 ........................................................... 245 3.6.26. Mücbir Sebep r•Force Majeure•J, Madde 26 ..................................... 248 3.6.27. Belgelerin Geçerliliğine lıişkin Sorumluluk üstlenilmemesi (''Discloimer on Effectiveness of Documents•J, Madde 27 ......... 249 3.6.28. Belgelerin İletilmesine ve Çeviriye İlişkin Sorumluluk Üstlenilmemesi ("Oiscloimer on Transmlssion ond Tronslotion"), Madde 28 .......................................................................................... 249 >.xıv Tı;ı-t Hıılı,bmda •�/lmı4nrılıA Ul-,ıılunıruıııda Teııılııar Mdt.rııplan 3 6 19. �"r Bir Tarafın Eyltmlcrl içinSorumluluk Osrlenllmemesl ("DlsC'lolml'rfor Acts of Another Porty•J, Madde19 ......................... ıso 3.6 ,30. YiJkiJmlülilktıon Muaf Tutulmanın Sınırları ("Umlts on Exemptlon /rom lloblllty"J, Modde JO ............................................................. ZSO 3.6.31. Yaboncı Ülke Yosalon ve Usuller/ Nedeniyle Sorumluluk ('lndemnlty far Forelgn laws ond Usoges•J, Madde 31 .................. ıso 3.6.32. Mosrofloro il/skin Yükümlü/Ok ("Llablllty far Chorges"), Madde 32 ....................................................................................... 150 3 6.33. Garantinin Devredilmesi ve Aloco6ın Devri ("Transfer far Guorontee ond Asslgment of Proceeds"}, Madde 33....................... ısı 3.6.33.l Gen� IOlarak ................................................................................... 2Sl 3 6 33 2 Garantinin Devri("Tranılerable")........................................................ 251 3 6.33 3 AlacaQın Devri ("Asslgment") ............................................................. 252 3.6.34. Uygulonocok Hukuk t•Goveming Low"J, Madde 34 ........................ ısı 3 6.35. Yttkili Mahakeme ("Jurisdiction"/, Madde 35 ................................. 253 3.7. URDG758 Ekinde Yer Alon Goronti/Kontrgorontl Örnekleri ......................... 253 3.8. Hukuki Yönden Sorun Yorotobilecek Maddeler ............................................ 254 3.8.1. Genel Olarak ..................................................................................... 254 3.8.2. Uygulomo Dışında Bırakılması önerilen URDG758 Maddeleri ............255 3.8.2.1 , Madde 14, ibraz("Presenıation") ......................................................... 2SS 3.8.2.2. Madde 15/(a)•(b), Requiremenı for Demand (''Talebin Koşulları") ..........2S5 3.8.2.3. Madde 16, lnformatlon About Oemand ("Talebe ilişkin Silgi Veıme") ..... 156 3.8.2.4. Madde 20/ (a), nme of Eıamlnation ol Demand: Paymenı ("Talebin inceleme SOresi: Ödeme") .....................................................................2S6 3.8.2.S. Madde 20/c,Ödemenin Yapılacağı Şube ...............................................257 3.8.2.6. Madde 22, Transmlsslon of Copies ol Complying Demand ("Uygun talebinKopyalarının Gbnderllmesi") .................................................... 257 3.8.2.7. Madde 23,Extend or Pay("Uzat veya Öde"} ......................................... 258 3.8.3. URDG758 Uygulamasında Dikkat Edilme5i Gereken Diğer Hususlar .........259 3.8.3.1. Tazmin ve ibraza ilişkin Saat ................................................................. 2S9 3.8.3.2. Diler Kurallar İle Karşılaştırması ......................................................... 259 4. GARANTi Alflnya ıicıırcıınin ıııı �lıklı hır şckıltlc�tlrıltırtllchılnıc�ı ı.ırnflnrın n..ıtcndik• lcri risklerin de sııAlıklı ve neı hir �ckildc belirlenerek değerlcndırilmc�inı: bnğ- lıdır. rarnflnrın Usılendiklcri riskleri bclırlı:dikıen �onrn hu rı�kh:rdcn n:ısıl ko- runma�, gerektiğine ilişkin uygun fınnnı;ınl nrııcın hıılıınmn�ı ve hunn ilişkın iş- lemlerin gerçeklcş ıirilmcsi son derece nncınlidir. Dış ticarete ilişkin Usılenilı:n risklerden konınm:ıy:ı ynnelık öncmlı hir fi. n:ınsal araç oları bnnkıı garnnıisi ("bnnk gunr:ıntcc") diğer bır deyişle bnnka ıe- ıninat rnektubudur. 1 Ôrnetin, bir dış ticaret işleminde sntıcı parnyı mal sevk edilmeden önce peşin istediğinde ve ith:.ılatçı fınna tarafındnn peşin ödendiğinde; istenilen kali- tede ve özellikte malın ihracatçı tarafından gönderilmemesi veyn m:ılın hiç gön• derilmemesi durum unda başlangıçta ithnJatçı ınr:ıfındnn peşin öden.en mal bede- linin geri ödeneceğine ilişkin bir banka garantisi daha açık bir ifadeyle ..Avans Teminat Mektubu" verilmesini isteyerek üsıleneceği riski gilvence altına alabilir. Bankalar ca düzenlenen uluslararası garantiler, akrcditiflerde olduğu gibi SWIFT sistemi aracılığı ile elektronik ortamda düzenlenerek taraflara gönderil- mekte ve bunlara ilişkin diğer işlemler ve ödemeler de elektronik ortamda ger- çekleştirilmektedir. Banka garantilerine ilişkin uyulması gereken bir örnek ku- rallar Uluslararası Ticaret Odası ("lntemational Chamber of Commerce-lCC") tarafından hazırlanan Garantilere ilişkin !Birörnek Kurallar ("Unifonn Rules for Dernand Guarantccs-URDG") URDG758 sayılı yayın olarak 01.07.2010 tari- hinden itibaren yürürlüğe ginniş bulunmaktadır. 1 Banka teminat mektubu uygulamaları için bkz. Prof. Dr. Seztı Reisoğlu, Banka Temımıı Mektupları ve Kontrgarantiler, Ankara 2003. 2 URDG758 hakkında ayrıntılı bilgi için b'.kz. Nihoyet DURUKANOCLU , ICC'nin Garantilere ilişkin Birörnek Kurallorı ve Bu Kuralların Kamu Sekıörilnde Uygulnnnıası, B:ınka Teminat Mektuplarına ilişkin ICC Kuralları (2010 Revizyonu- URDG758). Makaleler, Editör Nuray EKŞİ. İstanbul 2011, s. 79-106: Nuray EKŞi. ICC'niıı Banka Teminat Mektuplarina ilişkin Birörnek Kuralları. (2010 Rcvizyonu- URDG758), Banka Teminat Mektuplarına ilişkin ICC Kuralları (2010 Revizyonu- URDG758), Mrıkaleler, Editör Nuray EKŞi, istnnbul2011. s. 107-132: Abdurrahman ÖZALP, ICC'niıı Yeni Uluslnrıırası Onranti Kımılları UR.00758, Banka Teminat Mckıuplorııııı ilişkin ICC Kuralları (2010 :Revizyonu-URDG758). Mnk:ılelcr. Editör Nurny EKŞi, lstıınbul 2011. s. 1-78. l tıwl. Jlı,lııl.ıııı.l.ı ,, /lıı,ıl,ın/ıA l 'rgıı/mıırııııııfıı 1,·nııııııı ft'lılıl/1/111 ı it"' tftrıılindıııı )ııpılıın �ln dOıcnlcmc,lr clckımnık U)gulnnınlanıı gcnı� bır �clı.ıMııılrırıı Jııfekıııpları nlıınınn. bir nlı.rc Detay bilgi için bk.ı. Teminat Mektuplannda Rjsk Çıkışı Bölümü. Tflrlc 1/ıılcııkımda Temiıwt Melctııpları 159 sına rağmen arşivlerinde bulunamadığı ve bankaya iade edilmek üzere veya ban- l..asına iade edilmek Uzere 'lehtarına geri verilmediği durumlara uygulamada sık rastlıınmaktadır. Bu gibi durumlarda lehtar bankadan teminat mektubunun risk çıkışının yapılarak teminatlarının iade edilmesini talepetsede bankalar haklı ola- nık bu talebi reddetmekte ve lehıardan ilgili muhatap idareden "mekıupıan kay- nııklaııarı riskiııiıı soııa ernıiş olduğu ve bankanın ibra edidiğine dair bir ibra- name alıp getirmesini" istemektedir. Muhatap idarenin "teminat mekıııbıınıın nezdlerinde kaybedilm � olduğıı- nıın oııcak nıektııpıaıı kayıraklaııan işin biııiğini ve bankanın ıeminaı nıektııbıın- dan öıiirii ibra edildiğini'" bildiren bir ibra yazısı ve-nneleri halinde sorun çö- zümlenmekte ve ilgili teminat mektubunun risk çıkışı bankaca kıolaylıkla yapı- labilmektedir. Ancak muhatap idarelerin bu yönde bir ibra yazısı vermeyi kabul etme- dikleri, sadece şifaen teminat mektubunun bulunamadlğını beyan ertilderi de gö- rülmeJ..."tedir. Böyle bir durumda barıkanın risk çıkışı yapması mümkün olmayıp khtann muhatap idareye karşı "teminat mektubunun hıüküınsiizlülüğünün tespiti davası" açılarak alınacak teminat mektubunun hükümsiizlüğüne dair mahkeme karan ile mektubun risk çıkışı yapılab ilecektir. Sonuç itibariyle teıninat mektubunun muhatap veya lehtar tarafından kay- bedilmiş olması bankanın yül- ümlülüğünü ortadan kaldırmayacak, mahkemc!den alınacak teıninat mektubunun hük'iimsüz olduğuna ilişkin karar ile bankanın riski sona erebilecektir. 13.3. Tenıinat l1ekıtuplarmın Kaybolması Halinde Risk Çıkışı Muhatap tarafından kabul edilerek işleme konulan bir teminat mel'tl.lbu- nun kaybedilmesi veya herhangi bir nedenle garantör bankaya ibrazedilememesi durun1unda risk çıkışının ınasıl yapılması gerektiğine ilişkin olarak bankaların hukuk biriınl eri tarafından işlem bazında değerlendirilerek karara bağlanması gerekir. Teminat mcktubunll'n kayıp olması (mektup aslının hiçbir şekilde garantör bankaya iade edilememesi) halinde takip edilmesi gereken genel hukulı.'i süreç teminat mektubunun süreli veya süresiz olına niteliğine göre a)'mm yapılmak kaydıyla belirlenmelidir. Kaybolan teminat ınektubunun risk çıkışınm yapılabilmesi için meknıbun süreli veya süresiz olma niteliğine göre risk çıkışı içinyapılacak işlemlerin farklı obnası nedeniyle kısa açıklamasına aşağıda yer verilerek olı."llyucu ile paylaşıl- maktadır. t 60 TilrA llııkııkııııtla vı• Bmıkncılık Uyl(lılnıııa.rnırla Temiıınt Mclırııpları 13.3.1. Süreli Teminat Mcktuplıırında Risk Çıkışı Teminat melı.ıubu tlzcrinde belirtilen vade kaydı Borçlar Kanunu; Md.l 2R/(2)'deki hükümsüzlük şartını aşağıda yer verilen şeklinde veya aynı an- lama gelecek ibareler içeriyor ise vadenin sona em1esiyle birlikte başka bir işlem yapılmasına gerek kalmaksızm risk çıkışı yapılabilecektir . "ishu teminat nıe!.tııhıı ........ /....... / .........tarihine kadar geçerli olup, bıı tarihe kadar elimh.e geçecek şekilde yaulı olarak tatmin talebinde bulunulmaması halinde lıükümsü;.olacaktır." Teminat mcknıbu vadesinin sona emıesi ile başkaca hiç bir işlem yapıl- masına gerek kalmaksızın bankanın bu mektuptan kaynakJanan sorumluluğu sona cnniş olacağından, mektup aslı bankaya iade edilmemiş olsa bile belirtilen vade tarihi itibariyle risk çtkışı yapılması hukuken mümkün bulunmaktadır. Ancak, risk çıkışı yapılmadan önce vade içerisinde garantör bankaya her- hangi bir şubesine söz konusu mektup ile ilgili olarak muhatapça bir taıınin ta- lebinde bulunulmamış olduğundan ve mektubun vadesinin banka tarafından ile- rideki bir tarihe uzatılmamış olduğundan emin olmak gerekir. 13.3.2. Süresiz Teminat Mektuplarında Risk Çıkışı Süresiz olarak düzenlenen teminat mektubW1un kaybedilmesi veya bulu- namaması veya herhangi bir başka nedenle mektup aslı garantör bankaya iade edilmemiş ise ve muhatabın bankayı ibra ettiği anlamına gelebilecek yazılı bir beyan garantör bankaya ulaşmamış ise. müşterinin talebi üzerine aşağıda belirti - len hususlann yerine getirilmesigerekir. 1) Muhataba akibet yazısınm gönderilmesi ve 2) Muhataptan ibraname alınması ve 3) Muhatap: (3.1.) özel sektör kurulusu ise ibra yazısı ile birlikte inıza sirkülerinin alınarak ibranameyi yet.ldli kişilerin imzaJay1p imzalamadığının tespit edilmesi, (3.2.) kamu kurulusu ise, ibraname alUldıktan sonra bu ibranamenin yet- kili kişilerce verilip verilmediğini sorgulayan teyit yazısımn iadeli taahhütlü ola- rakgönd erilmesigerekmekte olup, yazıda belirtilen silre içerisinde aksi bircevap gelmez ise bu sürenin sonunda mektubun risk çıkışının yapılabilmesi mümkün olacaktır. Aksi ıokdirdc yazılı ibra alınmadan risk çıkışı yapılması durumunda ise muhatabın herzaman mektup için garantör bankadan tazmin talep etme riski bu- luııacaktır. Tiirk l lııkııktıııdtı Teminat ıWektııplrırı 161 13.3.3. Akibct Yazısı Örneği Garantör banka aşağıda yer verilen örnek içeriğine uygun bir yazı ile mek- tubun akıbetine ilişkin muhatapdan bilgi talep edebilir. "Muhat abın Üııvanı ve adresi(/) Bankamızca .................lehine. tarafınıza hitaben diizenlenıniş .............. ta- rih............sayı ve ................... tutarlı teminat mektubu konusu i.şin devam edip etmediği lııısıısunda tarafımıza bilgi verilmesini rica eder, mekıup konusu işin soııa ernı¼ olması Jıalind e anılan mekıubıın Bankamua iade edilmesi. mekıup aslınııı ıarafımıza iadesinin rniimkün olmaması halinde ise anılan mektup tah- tında Bankamızdan hiçbir hak ve alacağınızın kalmadığı ve bu sebeple Banka- mızı ibra ettiğinizi bildirir ekteki gibi bir ibraname verilmesi konusunda yardı- mıııızı rica ederiz. Saygılarııııızla, ND Bankası AŞ. . .................................... Şubesi" 13.3.4. İbrana me Örneği Kaybedilen teminat ınektubuna ilişkin ınuhatapdan alınacak vazıh ibra örneğinin içeriği aşağıda yer verilen örneğe uygun olacak şekilde • ·ND Bankası A.Ş.(2) . ....................................... Şubesi Bcmkaııı;:ca aşağıda dökümü bulunan ve tarafımıza hitaben dii::enlenen ıemiıınt mektupları Bankanıza iade edilememektedir. Anılan ıemiııar mektupları ile ilgili olarak lıiç bir hak ve alacağımızın bıılıınmadığmı, bu sebeple Bankanı=, ibra eıtiğimi::i beyan ederi::.·• 14. TElıliNAT MEKTUPLARINDA TAHKİl1 14. t. Genel Açıklamıı Tahkiın, taraflann bir anlaşmazlık durumunu çözilmleınek için resmi yargı organlan yerine bir hakem heyetini tercih etmeleri ile ortaya çıkan bir mü- essescd ir. 110 Tahkime yerli ve yabancı kişiler taraf olabileceği gibi farklı devlet- ler de taraf olnbiIir. �ıu GAR Y. lnıcmmıonal irbiıroıion Ul\ :ınd Pr:ıcm·c. :) r-ı 162 T.ı1rk Hııkııkımda I'