powered by

powered by

ÇOCUK SUÇLULUĞUNUN KARAKTERİSTİK VE YAPISAL ÖZELLİKLERİ CHARACTERISTICS AND NATURE OF THE CHILDHOOD DELINQUENCY Ufuk TOPRAK * Özet : Çocuklara özel bir ceza hukukunda, suç işlemiş çocukları eğitmek ve ya korumak amacıyla uygulanan tedbir ve ya cezaların amaçlarına hizmet edip edemeyeceği sorusuna daha iyi bir yanıt bulabilmek için çocuk suçluluğunu yetişkin suçluluğundan ayıran karakteristik ve yapısal özelliklerin iyi bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmayla çocuk suçluluğununun ayırt edici özellikleri bilimsel araş- tırmalar ışığında kısa bir incelenmeye tabi tutulacaktır. Anahtar Sözcükler : Çocuk, Çocuk Suçluluğu, Episode mi yoksa Kriminal Kariyer mi?, Çocuk Ceza Hukukunda Eğitim ya da Koruma Düşüncesi, Gizli Suçluluk. Abstract : In order to achieve an adequate answer to the ques- tion within a special criminal law for children, whether the disciplin- ary or precautionary measures or sentences for the children accom- plish their goal or not, one has to figure out, to what extent the childhood delinquency with respect to the characteristics and the nature differs from the adult criminal law. The ongoing work will pursue this matter in due consideration of scientific analyses. Key Words : Child, child crime, episode or criminal career? Edu- cational or precautional theory in infant criminal law, undetected criminality. 1 * LL.M Doktora, Heinrich Heine Üniversitesi Çocuk Suçluluğunun Karakteristik ve Yapısal Özellikleri314 GİRİŞ Çocuk/genç suçluluğu 1 ve bunlar tarafından işlenen suçlara karşı verilmesi gereken cezayi tepkilerin gerekli olup olmadığı, eğer gerekliyse bu tepkilerin hangi ölçüde gerçekleşmesi gerektiği soru- suna daha iyi bir cevap bulabilmek için tespiti yapılması gereken iki önemli faktör vardır. Bunlardan ilki, çocuk/genç suçluluğunun karakteristik özelliklerini bilmek, ikincisiyse, çocuk/genç suçlulu- ğunun form ve yapısını bilimsel verilerle tespit edebilmek. Çünkü, çocuk/genç suçluluğu kendini ilk etapta, karakteristik ve de şekilsel yapı itibariyle yetişkinlerin işlemiş olduğu suçlardan ayırmaktadır. Bu da çocuk/genç suçluluğuyla, yetişkin suçluluğuna farklı (ceza- yi) tepkilerin verilmesini zorunlu kılmaktadır. Keza bu zorunluluk kendini, Türk Çocuk Koruma Kanununa egemen “koruma“ ve de Al- man Gençler Ceza Hukukuna egemen “eğitim“ düşüncesinde bir kez daha göstermektedir. Bu anlamda çocukları, ceza hukuku kapsamın- da yetişkinlerle aynı kefeye koymamak ve de çocukların fiziksel, zi- hinsel ve psikolojik olgunluğa erişmesine kadar geçen zaman içinde orantısız cezai tepkilerden korumak için, çocuk/genç suçluluğunun karakteristik yapısına ve şekilsel özelliklerine özel ilgi gösterilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Almanya ve Avrupa`daki araştırmalar ve bilimsel çalışmalar esas alındığından ve de çocuk suçluluğu, karakteristik ya- pısı ve de yapısal ve formsal itibariyle, toplumdan topluma, (kültürel, sosyal ve ekonomik sebeplerden dolayı) farklılık gösterebileceğinden, bu çalışma Türkiye`deki çocuk suçluluğunu anlamada yardımcı bir kaynak olarak görülmelidir. 1 Burda çocuk suçluluğu ibaresiyle kast edilen daha ziyade, çocuk suçluluğuna egemen basit ve orta ağırlıklı suçlardır, örneğin basit adam yaralama, hırsız- lık, mala zarar verme suçları gibi. Bu anlamda çocuklar tarafından işlenen ağır suçlar,örneğin adam öldürme, tecavüz ve ya ağır gasp, çocuk suçluluğuna ka- rakterini veren suç tiplerine girmediğinden, çocuk suçluluğu kavramının dışın- da tutulmuştur. Bu husus çalışmanın ileri aşamalarında daha ayrıntılı şekilde ele alınacaktır. Genç suçluluğuyla da 14 ile 16 yaş grubuna dahil kişilerin işledikleri fiiller anlatılmak istenmiştir. Bu kapsamda belirtmek isterim ki, çocuk ve genç kavramları farklı grupları temsil etse, psikolojik ve sosyal gelişimleri bakımından farklılık gösterseler de, bu çalışmada verilen kaynaklar iki grup içinde önemli ol- duğundan, iki grupta çalışmaya dahil edilmiştir. TBB Dergisi 2011 (95)   Ufuk TOPRAK315 I) ÇOCUK SUÇLULUĞUNUN KARAKTERİSTİK ÖZELLİKLERİ Çocuklara özel bir ceza hukukunda, koruma ya da eğitim düşünce- sinin anlamının kavranabilmesi için, çocuk suçluluğunun karakteristik yapısının iyi bir şekilde tespit edilmesi gerekmektedir. Örneğin, çocuk- ların çocukluktan yetişkinliğe geçtiği dönem içerisinde işlemiş olduğu basit suçların, örneğin hırsızlık, basit adam yaralama ya da mala zarar verme suçlarının, gelişim süreçlerinin bir parçası olduğunun tespitini yapabilmek bize çocuk suçluluğuyla yetişkin suçluluğunun karakter yapıları arasındaki farkı anlayarak, çocuk suçluluğuna farklı bir bakış açısıyla bakmamıza yardımcı olacaktır. Keza, Almanya`da ceza ehliyeti- ne sahip olmayan 14 yaşın altındaki çocuklarla, gençlerin ve ya yetişkin- lerin işlemiş oldukları suçlar bile farklı kavramlarla ifade edilmektedir. “Kriminalität“ kavramıyla, işlenmesi halinde ceza hukuku kapsamında belirli bir devletsel tepkiyi beraberinde getiren her türlü fiil, anlatılmak istenirken 2 , “Kinderdelinquenz“ kavramıyla 14 yaşın altındaki küçüklerin suç oluşturmayan, ceza hukukuna aykırı fiilleri vurgulanmaktadır 3 . Bu anlamıyla Alman Literatüründe, 14 ile 18 yaş grubuna giren gençlerin işlemiş oldukları suçları “Kriminalität“ kavramı yerine “Jugenddelinqu- enz (Genç Suçluluğu)“ ibaresiyle ifade etmeye çalışarak, yetişkinlerle gençler arasında işlenen suçların karakteristik yapı farklılığını ibaresel olarak dile getirmeye çalışanların sayısı az değildir. Bunu desteklemek için sunulan argümentlerin başında, çocuk ve gençlerin motivasyonel ve de ruhsal bakımdan yetişkinlerden farklı özelliklere sahip oldukları, bu anlamıyla bunların ceza hukukuna aykırı eylemlerinin kural olarak yetişkinlerin işlemiş oldukları suç tiplerine pek uymadığı, gelmektedir 4 . Değindiğimiz hususlara açıklık getirebilmek için aşağıda, çocuk ve genç suçluluğunun kural olarak belirli bir dönem içerisinde (epi- sode) kendini gösteren normal hukuka aykırılıklar olarak mı, yoksa kriminal bir kariyerin ilk basamağı olarak mı görülmesi gerektiği so- rusuna değinilerek, çocuk ve genç suçlulugunun karakter ve biçimsel yapısı ele alınacaktır. 2 Eckard Pongratz, Zum Umgang mit kindlichen Auffälligkeiten, 1. Baskı, Mainz 2000, S.15. 3 Josef Kürzinger, 2. Baskı, Dresden 1996, Krimonologie, Rn. 271; Hans Joachim Schneider, Kriminologie, New York 1993, S. 220. 4 Karşılaştırma için bkz. Eckard Pongratz, Zum Umgang mit kindlichen Auffälligkeiten, 1. Baskı, Mainz 2000, S. 18; Frank Neubacher, “Kinderdelinquenz“, Zeitschrift für Rechtspolitik, 1998, S.121 (123). Çocuk Suçluluğunun Karakteristik ve Yapısal Özellikleri316 a) Episode mi Yoksa Kriminal Kariyerin İlk Basamağı mı? Çocuklara özel, çocukları ceza hukukunun ağır ve aşırı tepkilerin- den koruma düşüncesinin ve ya Alman Gençler Ceza Hukukuna ege- men “Eğitim Düşüncesinin“ gerçekleştirildiği bir ceza hukukunun gere- kip gerekmediğini iyi bir şekilde kavrayabilmek için tespiti yapılması gereken hususların başında, çocuklar tarafından işlenen suçların ço- cukların gelişim evresinin bir parçası olup olmadığı gelmektedir. Keza çocuk suçluluğunu bir episode olarak değilde, ileri kriminal kariyerin ilk aşaması olarak görmek, çocukların işlediği suçlara verilecek cezayi tepkilerin şeklini ve de ağırlık derecesini ve cocuk ceza hukukuna ege- men ilkenin karakterini köklü şekilde etkileyecektir. Başka bir deyişle, çocukların işlediği suçları, yetişkin suçluluğuyla karıştırmamak ve de çocuklara işledikleri fiiller yüzünden daha bir müsamaha gösterebilme- nin yoluda bu tespitten geçmektedir. Çünkü, çocukların gelişim evreleri içinde hukuka aykırı fiiller işlemesi nadir görülen bir olgu değilse, ço- cukları, eğitim ya da koruma düşüncesiyle olsa bile, her eylemlerinden dolayı cezalandırmanında gerekli olmadığı anlaşılır demektir. Çocuk- ların davranışlarının kendine ait kuralları vardır ve büyük çoğunlukla çocuk suçluluğuna, çocukların oyun, spor ve macera arayışları damga- sını vurmaktadır 5 . Suçsal fiiller, çocukluk döneminde, çocuğun gelmiş olduğu sosyal sınıftan bağımsız olarak hemen hemen bütün çocuklarda görülmekte ve bu durum alışıla gelmemiş bir durum olarakta görülme- mektedir 6 . Bu kapsamda, Alman Gençler Ceza Hukukunda eğitim dü- şüncesi odaklı tartışmalara değinmekte yarar vardır. Almanya`da genç suçluluğunun, her halükarda gençlerin eğitim ve yetiştirme eksikliğiyle açıklanamayacağı ve de bu yüzden gençleri eğitmek amacıyla Alman Gençler Ceza Kanununda düzenlenmiş eğitsel tedbir ve cezalara baş- vurmanında gerekli olmadığı hakim olan görüştür 7 . Bu görüşe daya- 5 Hans Joachim Schneider, Kriminologie, New York 1993, S. 225. 6 Hans Göppinger, Kriminologie, 5. Baskı, München 1997, S. 502; Günther Kaiser, Kriminologie, 6. Baskı, München 2006, § 29 S. 267; Eckard Pongratz, Zum Um- gang mit kindlichen Auffälligkeiten, 1. Baskı, Mainz 2000, S. 63 ; Josef Kürzinger, Kriminologie, 2. Auflage, Dresden 1996, Rn. 271; Hans Joachim Schneider, Kri- minologie, New York 1993, S. 228; Weber/Meier-Stier in: Wollenweber, Kinder- delinquenz und Jugendkriminalität, S. 41; Alexander Böhm, Einführung in das Jugendstrafrecht, 3. Baskı, München 1996, S.16; Peter AlexisAlbrecht, Jugendstraf- recht, 3. Baski, München 2000, § 2, S. 12; Karl Thomas, “Der Kinderdelinquenz Ein- halt gebieten- aber wie?“, Zeitschrift für Rechtspolitik, 1999, S. 193f. 7 Örnegin Wolfgang Heinz, “Das Jugendstrfarecht auf dem Weg in das 21. Jahrhundert“, JuS 1991, S. 898f.; Peter Alexis Albrecht, Jugendstrafrecht, 3. Baskı, München 2000, TBB Dergisi 2011 (95)   Ufuk TOPRAK317 nak en önemli husussa, genç suçluluğunun da, çocuk suçluluğu gibi, genel olarak geçici bir evre “episode“ olarak görülmesi gerektiği ve de gençlik evresinde işlenen suçların ve de suç tiplerinin yetişkinliğe geçiş dönemiyle ilintili olarak azalmaya başladığıdır 8 . Bu durum literatürde şu şekilde açıklanmaktadır; gençler yaşlarına ve gelişim süreçlerini tam tamamlamamalarıyla alakalı, hukuk kurallarını daha erken ihlal edebil- mektedirler 9 . Çocuk ve genç suçluluğunun normal, yani hemen hemen bütün genç ve çocukların gelişim evresinde görülen bir durum olduğu kriminolojik araştırmalarlada kanıtlanmıştır. Bu araştırmalar şöyledir; Wallerstein ve Wyle`nin 1947`de New York`ta 1698 kişi üzerinde yaptığı gizli suçluluk araştırması neticesinde araştırmaya katılanların % 99`u geçmişlerinde bir ve ya daha fazla suç işlemiş olduklarını ifade et- mişlerdir. Bu erkek deneklerden % 89`u 16 yaşından sonra en az bir tane basit hırsızlık suçundan dolayı sorumlu olduklarını beyan etmişlerdir 10 . 1973 tarihinde Hamburg`ta 5169 ögrenci üzerinde arastırma yapıl- mış, bu araştırma neticesinde, ankete katılan 8. sınıf ögrencilerinden (farklı okullara mensup) hemen hemen hepsi basit bir suç işlemiş ol- duklarını itiraf etmişlerdir. Bu suçların çoğunluğunu, hırsızlık, mala zarar verme ve biletsiz otobüse binme suçları oluşturmuştur 11 . Schumann 1987 yılında 15 ile 17 yaş arası 740 genç arasında yaptı- ğı araştırmada, bunların % 83`nün hayatlarında en az bir kez gençlere has basit suç işlemiş olduklarını tespit etmiştir 12 . § 9 I, S. 79. 8 Karşılaştırma için Torsten Lenz, Die Rechtsfolgensystematik im Jugendgericht- sgesetz, Dissertation 2007, S. 127; Klaus Jürgen Seisar in: Entwicklungstendenzen und Reformstrategien im Jugendstrafrecht im europäischen Vergleich, Dissertati- on 1987, S. 75; Michael Bock, Kriminologie, 2. Baskı, München 2000, S. 372; Hans JörgAlbrecht, Ist das deutsche Jugendstrafrecht noch zeitgemäß?, München 2002, S. 26; Lösel/Bliesener, Aggression und Delinquenz unter Jugendlichen, München 2003, S. 9; Frieder Dünkel in: Entwicklungstendenzen und Reformstrategien im Jugendstrafrecht im europäischen Vergleich, 1997, S. 574. 9 Gençler ve yetişkinlerin işlediği suçlar, suç tipleri ve ağırlık dereceleri ve de suç işlemelerine neden unsurlar birbirlerinden farklılık gösterdiğinden, genç ve ya çocuk suçluluğu kavramıyla yetişkin suçluluğu kavramı arasındaki farkı gözden uzak tutmamak gereklidir. Örneğin, yetişkinlerin işlediği vergi kaçırma, evrakta sahtekarlık ve ya dolandırıcılık suçu türleri genç suçluluğunda belirleyici değildir. 10 Günther Kaiser, Jugendkriminalität, Weinheim 1977, S. 18ff. 11 Konuya dair bkz. Arthur Kreuzer, “Schülerbefragung zur Delinquenz“, RdJB 1975, S. 229-239. 12 Schumann nach Voß, “Jugendkriminalität zwischen Normalisierung, Informalisireung Çocuk Suçluluğunun Karakteristik ve Yapısal Özellikleri318 Köln ve Freiburg`ta 1999 yılında 13 ile 16 yas arası 5331 ögrenci gizli suçluluk kapsamında yapılan araştırmaya katılmışlardır. Araş- tırma çerçevesinde ankete katılan erkek öğrencilerin % 71,6`sı ve kız öğrencilerden % 51,7 `si geçmişte bir suç işlemiş olduklarını itiraf etmişlerdir. Bu araştırmada ama dikkati çeken en önemli noktaysa, ankete katılan erkek öğrencilerden % 9`nun anket kapsamında itiraf edilen suçların % 50`sinden sorumlu olduklarının tespit edilmiş ol- masıdır 13 . Hemen hemen herkesin, hayatında bir defada olsun kanuna aykırı eylem işlediğine en önemli örneği İsveç`te yapılan bir gizli suçluluk araştırması ortaya koymuştur. İsveç`te yapılan çalışmaya göre ankete katılan hukuk fakültesi öğrencilerinden % 92`si gençlik döneminde bir suçtan dolayı sorumlu olduklarını itiraf etmişlerdir 14 . Yukarıda sunmuş olduğumuz araştırmalardan çıkan sonuçlardan en önemlilerinden biri, çocuk suçluluğuna egemen basit suçların iş- lenmesine ceza hukuku kapsamında tepki vermenin ilk etapta gerekli olmadığıdır, şayet Alman Gençler Ceza Kanununda bahsedilen eğitim düşüncesine ve de Türk Çocuk Koruma Kanununa ,sözümona, ege- men koruma anlayışına samimi şekilde inanılıyorsa. Keza çocukların suç işlemesini, onların yeterli şekilde eğitilmediği ya da korumaya ihtiyaç duyduklarının bir göstergesi olarak algılarsak, hemen hemen bütün çocukların iyi bir eğitim almadığını ya da ceza hukuku tedbir- leriyle koruma altına alınması gerektiğini de inanmamız gerekir 15 , ki böylesi bir anlayışın bilimsel bir temelinin olmadığı yapılan gizli suç- luluk araştırmalarıda ortaya koymuştur. und Strafverfahren“, in: FS für Lekschas, S. 85. 13 Dietrich Oberwittler, Soziale Lebenslagen und Delinquenz von Jugendlichen, Dis- sertation 1998, S. 21; benzeri sonuçlara varan araştırmalar için bkz. Carola Heitlin- ger, Die Altersgrenze der Strafmündigkeit, Dissertation 2004, S. 38. 14 Gerhard Wolf in: Freiheit statt Strafe, S. 18. Aynı şekilde Amerika`da ve Norvec`te yapılan araştırmalarda sadece küçük bir kısım gencin hayatlarında hiç bir suça karışmamış olduklarını ortaya koymuştur. Bkz. Hans Joachim Schneider, Kri- minologie, New York 1993, S. 184ff. Ayrıca farklı örnekler için, Weber/Meier- Stier, “Kinderdelinquenz im Wandel“, in: Wollenweber, Kinderdelinquenz und Jugendkriminalität, S. 37; Oberwittler, Soziale Lebenslagen und Delinquenz von Jugendlichen, Dissertation 1998, S.19 f.; Hans Göppinger, Kriminologie, 5. Baskı, München 1997, S. 502. 15 Aynı şekilde Heribert Ostendorf, JGG, 6. Baskı, München 2003, Grdl. zu § 1-2 Rn. 5. TBB Dergisi 2011 (95)   Ufuk TOPRAK319 b) Yoğun Şekilde Suç İşlemiş Gençler “İntensivtäter“ Yalnız şunu belirtmek gerekirki, çocukluk ve ya gençlik dönemin- de ortaya çıkan hukuka aykırı davranışların hemen hemen bütün ço- cuklarda görüldüğü kuralına sınırlamanın getirilerek daha somutlaş- tırılması gerekmektedir. Keza, çocuk suçluluğunun normalliği ve de sebeplerine dair yapılan araştırmalar göstermiştirki, gençler ve de ço- cuklar arasında (sayısı fazla olmasada), göz ardı edilemeyecek küçük bir grubun var olduğu, ve de bu grup içerisindeki çocuk ve gençlerin yoğun bir şekilde suç işledikleridir. Örneğin Bock`un araştırmalarına göre Almanya`da gençler tarafından işlenen suçların yarısından fazla- sı polis kayıtlarına geçmiş genç suçluların yüzde 5-7` si tarafından iş- lenmektedir 16 . Bu tespitin doğal sonucu, bu gruba giren “Intensivtäter“ çocuk ve gençler için, çocuk suçluluğunun normal olduğu ve ileri- ki suçluluk için bir gösterge olmadığı tezinin geçerli olmadığıdır. Schneider`a göre bu gruba dahil olan ve de çocukluk ve gençlik evre- sinde yoğun şekilde ceza hukuku kurallarını ihlal eden kişilerin, iler- de de (yetişkin oldukları dönemde de) sık sık suç işleme ve çocukluk döneminde kazanmış oldukları kriminal kariyeri sürdürme eğilimleri kuvvetle muhtemeldir 17 . Yalnız bu iddianın relative edilerek, sınırlan- dırılması gerektiğine inanmaktayım. Keza Lamnek`in araştırmaları ortaya koymuşturki, bahsini ettiğimiz yoğun şekilde suç işlemiş olan intensiv genç suçluların yarısı dahi 18`ne vardıktan sonra kriminal ka- riyerlerinden vazgeçmektedirler. Bu durum yoğun bir şekilde suç işle- miş ve 10 yılı aşkın gözlemlenmiş gençler arasında yapılan bir araştır- mayla desteklenmiş durumdadır 18 . Ayrıca şunuda belirtmek gerekirki, Schneider`in yoğun şekilde suç işlemiş gençler hakkında ileri sürmüş olduğu iddianın daha kapsamlı şekilde araştırılması gerekmektedir, 16 Michael Bock, Kriminologie, 2. Baski, München 2000, S. 372; konuya dair ayrıca bkz. Schneider, Einführung in die Kriminologie, S.223f.; Dietrich Oberwittler, So- ziale Lebenslagen und Delinquenz von Jugendlichen, Dissertation 1998, S. 27f.; Hans Joachim Schneider, “Wesen und Erscheinungsformen der Kinder- und Jugend- delinquenz“, Jura 1991, S. 342ff.; Dieter Rössner, “Erziehungsgedanke und Systematik des Jugendgerichtsgesetzes“, in: Grundfragen des Jugendkriminalrechts und seiner Neuregelung, S. 350f. 17 Hans Joachim Schneider, Kriminologie, New York 1993, S. 223f.; Toni Breuer, Kri- minologie als kriminologische Handlungslehre, Langwaden 1998, S. 378f. 18 Siegfried Lamnek, “Sozialisation und kriminelle Karriere, in: Mehrfach auffällig, 1982, S. 34; aynı şekilde Wolfgang Ludwig, “Die Funktion des Erziehungsgedankens im Jugendstrafvollzug,“, ZfJ 1986, S. 337f. Çocuk Suçluluğunun Karakteristik ve Yapısal Özellikleri320 çünkü bu konuda yeterli derecede kanıt literatürde sunulmuş değil- dir 19 . Aynı şekilde Heinz`de, geçmişinde bir çok suç işlemiş gençlerin genelde belirli bir dönemde intensiv-aşırı şekilde kanunları ihlal etmiş olduklarına dikkati çekmektedir 20 . Sonuç olarak diyebiliriz ki; çocuk ve gençlerin bu dönemlerde işlemiş oldukları hukuka aykırı fiiller ku- ral olarak normal ve yetişkin olmakla birlikte geçici olan bir davranış şekli olarak görülmelidir. Bu kurala istisnayı ilk etapta, yoğun şekilde suç işlemiş olan gençlerin oluşturmaktadır. c) Ağır Suç(lar) İşlemiş Gençler Bakımından Çocuk Suçluluğunun Normalliği Tezinin Savunulabilirliği! Ağır suçların işlenmesini, çocukluk ya da gençlik evresinde görü- len suçluluğun normal bir hareket olması tezi içinde değerlendirmek pek mümkün görünmemektedir, çünkü böylesi ağır suçların işlenmesi (adam öldürme, tecavüz gibi) ne çocuk suçluluğuna egemen, basit ve orta ağırlıklı suç işlenmesi konseptine uymakta ne de çocukların ve ya gençlerin gelişim evresi içerisinde görülebilen hukuka aykırılıklar perspektifinde bakıldığında “jugendtypisch” yani çocuksal ya da genç- sel olarak değerlendirilebilmektedir. Keza polis tarafından tutulan Kriminal-istatistiklere bakıldığında görüleceği gibi ağır suçlar, çocuk- lar ve gençler tarafından nadiren işlenmekte ve de bu suçların işlen- mesinin nedenleriyle, “jugendstypisch” olarak değerlendirdiğimiz basit suçların işlenmesinin nedenleri farklılık göstermektedir. Aynı şekilde belirtilmesi gerekirki, ağır suçları işleyen çocuk ve ya gencin, bu tür suçları işlemesini iyi eğitilmediği çıkarımıyla açıklamaya çalışmak her olay için geçerli değildir. Yani çocukların ve ya gençlerin böylesi ağır suçlari işlemesine kötü eğitim, yetersiz aile eğitimi ya da farklı neden- ler sebep olabileceği gibi, böylesi ağır suçların işlenmesinin gençler ya da çocuklar arasında görülmesinin nedenini psikolojik sorunlarda oluşturabilir 21 . Yapılan araştırmalar, yoğun şekilde suç işleyen ya da 19 Siegfried Lamnek, “Die spezialpräventiven Wirkungen jugendrichterlicher Maßnahmen“, in: Jugendstrafe an Vierzehn und Fünfzehnjährigen, S. 45f. 20 Wolfgang Heinz, “Das Jugendstrfarecht auf dem Weg in das 21. Jahrhundert“, JuS 1991, S. 898; vgl. auch Lösel/Bliesener, Aggression und Delinquenz unter Ju- gendlichen, München 2003, S. 9. 21 Konuya dair ayrica bkz. Dieter Rössner, “Erziehungsgedanke und Systematik des Jugendgerichtsgesetzes“, in: Grundfragen des Jugendkriminalrechts und seiner Neuregelung, S. 350f. TBB Dergisi 2011 (95)   Ufuk TOPRAK321 ağır suçlar işlemiş gençler arasında ciddi sosyal problemleri, aile ve okul yaşamlarında ciddi zorluklarla karşı karşıya olanların varlığını ortaya koymuştur 22 . Yani bu tip gençler ve ya çocukların, işlemiş ol- dukları suçları, çocuk suçlulugunun normalliği varsayımı dışında, psi- kolojik, sosyal ya da başka nedenlere dayanan eksikliklerle açıklamak daha tutarlı görünmektedir. d) Çocuk ve ya Genç Suçluluğunun Normalliği Varsayımına Eleştiriler Alman Literatüründe, çocuk ve ya genç suçluluğunun normal “epi- sode” olduğu ve de normal kabul edilebilecek basit çocuk suçluluğunun aktörleri genç ve ya çocukların eğitimi için ekstra cezayi tedbirlere bas- vurmanın gerekli olmadığı varsayımına eleştirel bakan düşüncelerde vardır. Bock`a göre genç suçluluğunun normal ve episode olduğuna dair varsayımlar sadece yanıltıcı olmayıp, aynı zamanda saf bir yak- laşım. Bock bu düşüncesini kanıtlamak için, aksi düşüncede olanların, genç ve çocuk suçluluğuna eksik ve yetersiz yetiştirme ile eğitimin se- bep olduğunu görmezden geldiklerini iddia etmektedir 23 . Bock`un bu düşüncesine destek Beulke`den gelmektedir. Beulke, Bock`tan farklı olarak, genç ve çocuk suçluluğunun, gizli suçluluk araştırmalarınında gösterdiği gibi, normal olduğunu kabul etmekle birlikte, genç ve ço- cukların basit suçlarına dahi cezayi tepki vermemenin yanlış olduğu- nu düşünmektedir. Beulke`ye göre, basitte olsa, işlenmiş bir suça tepki verilmemesi çocuk ve gencin eğitilmesinde yanlış bir yöntem olacak- tır. Keza aksi halde, aile içinde dahi çocugun yaramazlıklarına hiç bir şekilde tepki verilmemesi ve de çocuğun cezalandırılmaması gerekir 24 . Çocuk suçluluğunun normalliğine ve de bunun genç ve ya çocuk- ların gelişim evrelerinin bir parçası olduğuna ve bunun gizli suçluluk araştırmalarıyla desteklenmiş olmasına kuşkuyla yaklaşan ve eleşti- ren diğer isimlerden biride Grünewald`tır. Grünewald`a göre, her çocuğun ve ya gencin hukuka aykırı fiiller işlemesi ve de bu fiillerin 22 Dieter Rössner, “Erziehungsgedanke und Systematik des Jugendgerichtsgesetzes“, in: Grundfragen des Jugendkriminalrechts und seiner Neuregelung, S. 350f. 23 Michael Bock, “Je weniger desto besser“, in: FS für Hanack, S. 634. 24 Werner Beulke, “Brauchen wir eine Wende im Jugendstrafrecht“, in: GS für Meyer, S. 691. Çocuk Suçluluğunun Karakteristik ve Yapısal Özellikleri322 bir çoğunun gizli kalması “Ubiquitäts- Eposodenhaftigkeitsthese” tezi sa- dece genç ve çocuklar için geçerli olmayıp, bu durumu yetişkinlerde de görmek mümkündür. Yani, Grünewald yetişkinlerinde basit suç- luluk kapsamında birçok suç işledikleri ve de bunların bir çoğunun gizli kaldığı (soruşturma makamlarına intikal etmediği), bu anlamıyla “Ubiquität- gizli suçluluk” tezinin yetişkinler içinde geçerli olduğu so- nucuna varmaktadır 25 . Bu haliyle Grünewald`a göre sadece genç ve ya çocuk suçluluğunun normal olduğu iddiasi, yetişkin suçluluğunun basit suçlulukta kalan kısmının buna dahil edilmemesi, yanlış bir çıka- rımdır. Şunu belirtmek gerekirki, Grünewald bu sonuca, yetişkinlerin işlediği basit suçlarıda normal bulup onlara karşıda cezayi tepki ve- rilmemesini savunmak icin değil, bilakis, çocukların işledikleri basit suçlarada, yetişkinlerde olduğu gibi, Alman Gençler Ceza Hukukun- da düzenlenmiş eğitim tedbirleri ve ya cezalarla müdahale edilmesi gerekliliğini ortaya koymak için varmaktadır. Yoksa, ilerde belirli bir kriminal kariyer yapma riski olan çocukların zamanında tespit edi- lememesi tehlikesi büyük olacaktır. O yüzden, çocuk/genç suçlulu- ğunun normal olduğu varsayımına inanmak, çocuk ve ya gençlerin hukuka aykırı fiillerine, basitte olsalar, müdahale etmemeyi meşru kıl- mamaktadır 26 . e) Eleştirilere Karşı Kişisel Düşünce Daha öncedende değinildiği gibi, çocuk/genç suçluluğunun te- melini eksik eğitim ve yetersiz gelişimin oluşturduğu yönlü Bock `un düşüncesine karşı şu şekilde itiraz edilebilir. Bock`un düsünce- sini kabul ettiğimizde, hemen hemen bütün çocuk ve gençlerin iyi eğitilmediğini ve de gelişim süreçlerinin eksik şekilde ilerlediğini ka- bul etmemiz gerekecektir, çünkü yukarıda da (gizli suçluluk araştır- maları ışığında da) vurguladığımız gibi, hemen hemen her çocuk ve ya genç hayatlarında birkezde olsa, hafif suçlar işlemiş vaziyettedir. Ayrıca, Bock`un düşüncesinin bir temeli olup olmadığını bilmek için, çocukluğunda ya da gençliğinde basit suç işlemiş kişilerden kaçının, 25 Ralph Grünewald, Die De-Individualisierung des Erziehungsgedankens im Ju- gendstrafrecht, Dissertation 2003, S. 181-185. 26 Ralph Grünewald, Die De-Individualisierung des Erziehungsgedankens im Ju- gendstrafrecht, Dissertation 2003, S. 181-185. TBB Dergisi 2011 (95)   Ufuk TOPRAK323 yetişkinlik döneminde de (çocukluk döneminde işlediği suçlara tepki verilmediğinden dolayı), suç işlediğini tespit etmek gerekmektedir. Araştırmalar, gençsel (jugendtypisch) olan suçluluğun, yetişkinlik döneminde kendiliğinden bırakıldığını, çocukluk döneminde görülen suçlulugun kural olarak ileriki yaşamda kriminal bir kariyerin baş- langıcı olmadığını ve yetişkin suçluluğunun oluşum ve karakter ya- pısının çocuk suçluluğundan farklı olduğunu göstermiştir 27 . Ayrıca belirtilmesi gereken farklı bir hususda var ki, o da, çocuk/genç suçlu- luğunun kaynağının eksik ve yetersiz eğitim/gelişim olduğunu farz etsek bile, bu eksik eğitim ve ya gelişimin sonuçlarının ortadan kal- dırılmasını ceza hukuku kapsamında nasıl çözebileceğimiz sorusuna cevap vermek gerekecektir, şayet Alman Gençler Ceza Hukukundaki “eğitim” ve Türk Çocuk Koruma Kanunundaki “koruma” düşüncesine samimi bir şekilde inanılıyorsa. Çünkü yapılan bilimsel araştırmala- rında gösterdiği gibi, ceza hukuku kapsamında öngörülen tedbirler- le ve ya cezalarla, ne çocukların eğitilmesi ne de onların korunması amacına hizmet etmek mümkün değildir 28 . Hatta ceza hukuku tedbir- lerinin, eksik ve yetersiz eğitilen ya da yetiştirilen, ve de bu yüzden suç işlemeye eğilimli olan gençlerde tam tersi bir etki yarattığı, yani onları daha bir kriminal yaptığı bilimsel çevrelerde hakim olan görüş- 27 Bkz. Frank Neubacher, “Kinderdelinquenz“, Zeitschrift für Rechtspolitik, 1998, S.121 (123); Eckard Pongratz, Zum Umgang mit kindlichen Auffälligkeiten, 1. Baski, Mainz 2000, S.67. 28 Bu noktada Almanya`da yapılan yeniden suçluluğun tespitine hizmet eden is- tatistiklere dikkati çekmek isterim. Bu istatistiklere göre, hükmedilen ceza va ya tedbirin şekline göre, o tedbir ve ya cezanın infazı sonrası işlenen yeniden suçlu- luğun oranıda farklı olmaktadır. Bu istatistiklere göre, belirli bir kurum, kuruluşa ya da cezaevine sevk edilen çocukların yeniden suç işlemesi oranı, bu tür eğitim kurumlarına ya da cezaevlerine yerleştirilmeyip başka şekilde cezalandırılan ço- cukların suç işleme oranından daha fazladır. Aynı şekilde, hükmedilen ceza ve ya tedbirin sertliğiyle ve uzun sürmesiyle orantılı olarak yeniden suç işleme riskide artmaktadır. Bunu daha somutlaştırmak gerekirse; İlk suçlarından dolayı mah- keme önüne çıkartılmış gençler arasında yapılan yeniden suçluluk araştırmasına göre, hürriyeti bağlayıcı ceza dışında, davanın kapatılması ya da başka hafif ce- zalarla cezalandırılanların yeniden suç işleme oranı, hürriyeti bağlayıcı cezalara çarptırılan gençlerden daha azdır. Bu nedenledirki literatürde haklı olarak, ne kadar ağırsa hükmedilen ceza ve ya tedbir, yeniden suc işlenmesi riskide o kadar daha fazladır varsayımı ciddi şekilde savunulmaktadır. Konuya dair tartışmalar için bkz. Berckhauer/Hasenpusch, “MSchrKrim 1982“, S. 319; ayrıca Hans- Jörg Albrecht, Ist das deutsche Jugendstrafrecht noch zeitgemäß?, München 2002, S.53. Ayrıca Wolfgang Heinz, “Das Jugendstrfarecht auf dem Weg in das 21. Jahrhundert“, JuS 1991, S. 898; Albrecht/Dünkel/Spieß, “Emprische Sanktionsforschung und die Begründbarkeit der Kriminalität“, MSchrKrim 1981“, S. 317f. Çocuk Suçluluğunun Karakteristik ve Yapısal Özellikleri324 tür 29 . Bu bağlamda Beulke`nin ceza hukuku tedbirlerini, aile içindeki egitimde de çocukların cezalandırıldığı savıyla, meşru göstermeye çalışmasının, kabul edilebilir bir yanının olmadığını belirtmek gere- kir, çünkü aile içindeki eğitim ile çocuklara ve ya gençlere özel ceza hukukunda adı geçen eğitim ya da koruma kavramlarının içerik ola- rak aynı kefeye koymak ya da karşılaştırmaya çalışmak tamamıyla yanıltıcıdır. Örneğin, aile içinde geçerli olan, sıcaklık, bireysel ilişki, sevgi, ailesel bağlar ve de bununla ilintili olan eğitme göreviyle, iş- lenen kriminal suçlara cezayi müdahaleyi kendine ödev edinen ceza hukukunun mantığını kıyaslamak mümkün değildir. Grünewald`ın argümanları da belirli noktalarda tutarlı görünme- mektedir. Grünewald`ın dediği gibi, gizli suçluluk oranının yetişkin- ler arasında da yoğun olduğu savını kabul etsek bile, bu yetişkinler arasında işlenen hafif suçluluğunda, gençlerde olduğu gibi, normal olduğu tezini kanıtlamaya yetmez, çünkü çocuk ve ya gençlerin hu- kuka aykırı fiiller işlemesinin hareket nedenleri ve motivasyonlarıyla, çocuk ve ya gençlerin kural olarak belirli basit suçları işlemesinin se- bepleri, yetişkinlerinkiyle aynı değildir 30 . Çocuk/genç suçluluğunun kural olarak normal olması teziyle dile getirilmek istenen, basit suç- ların işlenmesinin kural olarak, çocuk ve gençler arasında alışılmadık bir durum olmadığı ve de bu anlamıyla normal olarak görülebileceği- dir, çünkü çocuk ve ya gençlerin belirli nedenlerden dolayı (örneğin olgun olmayışları, macera arayışları, düşüncesiz davranmaları vs.) hukuk kurallarını çiğnedikleri varsayımından hareket edilmektedir. Bu durum ama yetişkinler için söz konusu değildir. Örneğin, yetişkin birinin süpermarkette bulduğu fırsatı kaçırmamak için, düşüncesiz davranarak hırsızlık yapması ya da kendini arkadaş grubuna kanıtla- mak için bir kavgaya girmesi ya da arkadaş baskısı yüzünden belediye otobüsünü boyaması, pek akla yatkın gelmemektedir. Ama bu saydı- ğımız faktörler, çocuk ve ya genç suçluluğunda belirleyici unsurlardan 29 Konuya dair tartışmalar için bkz. Hans-Jörg Albrecht, Ist das deutsche Jugends- trafrecht noch zeitgemäß?, München 2002, S.53; Albrecht/Dünkel/Spieß, “Emp- rische Sanktionsforschung und die Begründbarkeit der Kriminalität“, MSchrKrim 1981“, S. 317f.; Horst Viehmann, “Statt Verschärfung des Jugendstrafrechts, in: Entwicklung- stendenzen und Reformstrategien im Jugendstrafrecht und im europäischen Vergleich, S. 656f. 30 Hans Joachim Schneider, “Wesen und Erscheinungsformen der Kinder- und Jugend- delinquenz“, Jura 1991, S. 344. TBB Dergisi 2011 (95)   Ufuk TOPRAK325 biridir. Ayrıca, Grünewald` ın dediği gibi, yetişkinlerin basit suçlulu- ğununda normal/episode olması varsayımı (dogru olduğunu kabul edelim), bu onun dediği gibi, çocuk ve ya genç suçluluğuna karşıda cezayi tedbirlerin uygulanmasının zorunlu olduğu sonucuna zorunlu olarak götürmek durumunda değildir. Grünewald`ın bu varsayımını, yetişkinlerin işlediği basit suçlara karşıda cezayi tedbirlerin uygulan- masının zorunlu olmadığı yolluda yorumlayabiliriz 31 . II) ÇOCUK SUÇLULUĞUNUN YAPISAL GÖSTERGELERİ Çocukların işlemiş oldukları fiillerin ayırt edici özellikleri, hare- ket ve davranışlarına neden olan motivasyonları bizim için, çocuk/ genç suçluluğuyla yetişkin suçluluğu arasındaki farkı anlamamızda yardımcı olan önemli belirtilerdir. Çocuklar ve gençler gelişim evresi içinde olup, yetişkinliğe geçebilmek için bu evreyi tamamlamak zo- rundadırlar. Bunun içinde, içinde bulundukları toplumu tanıyabilmek ve toplum içerisinde topluma uygun (ya da aykırı) bir birey olabil- mek içinde, o toplumun kurallarını öğrenmek, yetişkinlerin önceden yaratmış olduklar dünyayı tanımak durumundadırlar. Çocuklar bu anlamıyla, yetişkinliğe geçmeden evvelki aşamada, kendilerine ait bir dünyaya sahiptirler ve de bu dünya içinde gerçek ve fantezi arasında- ki çizgi kalın bir şekilde çizilmemiş olup, kuralları çiğnemek görülme- miş bir davranış şekli değildir 32 . Yalnız çocukların davranışlarına ege- men olan kasıt ve hareket sebepleriyle yetişkinlerinkinin aynı değildir. Macera arayışı, yeni bir şeyler deneme hırsı, deneyim eksikliği, saflık, can sıkıntısı vs. gibi durumlar çocuk suçluluğunun ortaya çıkmasına neden faktörler arasındadır 33 . Örneğin bir çocuk, saygısını kazanmak 31 Cezayi tedbirlerin uygulanmasının zorunlu olmadığı durumlarda, hukuka aykırı fiillerle ortaya çıkan zararın özel hukuk kapsamında tazminine gidilmesi gere- kir. Bu bağlamda şunu belirtmek isterim ki, Avrupa`da ceza hukukunun tama- mıyle iptal edilmesi, ağır suçlar dışında kalan suçların özel hukuk kurallarıyla halledilmesi, ağır suçları işleyenlerinde ceza evi dışında, rehabilite merkezlerinde rehabilite edilmesi gerektigini savunan akımın “Abolitionistler“ ciddi temsilcileri bile vardır. Örnegin, Plack Arno, Plädoyer für die Abschaffung des Strafrechts, 1. Baskı, München 1974. 32 Hans Joachim Schneider, Kriminologie, New York 1993, S. 223f .; Rudolf Wasser- mann, “Der Kinderdelinquenz Einhalt gebieten- aber wie?“, NJW 1998, S. 2097 (2099). 33 Rudolf Wassermann, “Der Kinderdelinquenz Einhalt gebieten- aber wie?“, NJW 1998, S. 2097 (2099). Çocuk Suçluluğunun Karakteristik ve Yapısal Özellikleri326 istediği kişiye kendini kanıtlamak için hukuka aykırı fiil işleyebilir. Çocuklar, hukuka aykırı fiilleri genelde oyun ya da boş zamanları es- nasında işlemektedirler 34 . Ayrıca çocuk suçluluğunun ayırt edici özel- liklerinden biride, çocukların suç işlemeyi genelde planlamayıp, sade- ce elllerine geçen fırsatı değerlendirmektedirler 35 , örneğin önceden bir hırsızlık planı yapmamış bir grup çocuğun, alışveriş esnasında o anki grup dinamiği içinde hırsızlık yapmaya çalışması ya da market sahibi- nin dalgınlığının onları spontan şekilde hırsızlık yapmaya güdülemesi ya da içlerinden bazılarının grup baskısına boyun eğmesi gibi. Ayrıca çocuklar yakalandıklarında, işledikleri suçu itiraf etmeye, yetişkinle- rin aksine çok daha hazırdırlar 36 . Çocuk suçluluğunun yetişkin suçluluğundan, nedensel özellikle- ri bakımından farklılık gösterdiğini belirtmek icin son olarak hırsızlık suçunu örnek göstermek isterim. Hırsızlık suçu çocuklar ve gençler arasında işlenen suç tiplerinin ilk sırasında yer almaktadır. Bu oran he- men hemen işlenen çocuk suçluluğunun yarısına isabet etmektedir 37 . Çocuklar arasında hırsızlık suçunun işlenmesinin nedenleri arasında, çocukların aileleri tarafından yaşlarının küçüklüğü nedeniyle daha az ceza alacaklarından dolayı kullanılmaları dışında 38 , sevgi eksikliği, çocukların çevresi tarafından ilgi görmemesi, belirli bir gruba girmek isteyen çocuğun o grup üyeleri tarafından kullanılması, çocuğun ken- dine haksızlık yaptıklarını düşündüğü kişilerden intikam almaya ça- lışması 39 vs. gelmektedir. Çocukların işlemiş oldukları hırsızlık suçun- da, yetişkinlerin işlediği hırsızlık suçlarındaki motivasyondan farklı olarak, para dışında, çocuğun üyesi oldugu grup içinde itibarını art- tırma güdüsü ya da prestij kazanma ihtiyacıda etkili olmuş olabilir 40 . 34 Pongratz, Zum Umgang mit kindlichen Auffälligkeiten, 1. Baskı, Mainz 2000, S.15.; Carola Heitlinger, Die Altersgrenze der Strafmündigkeit, Dissertation 2004, S. 52. 35 Weber/Meier-Stier, “Kinderdelinquenz im Wandel“, in: Kinderdelinquenz und Jugendkriminalität, S. 42. 36 Hans Göppinger, Kriminologie, 5. Baski, München 1997, S. 510. 37 PKS 2008, S. 88. 38 Bu durum özellikle Türkiye gibi gelişmekte olan ve az gelişmiş ülkeler için ge- çerlidir. 39 Nave nach Weber/Meier-Stier, “Kinderdelinquenz im Wandel“, in: Kinder- delinquenz und Jugendkriminalität, S. 32. 40 Pongratz, Zum Umgang mit kindlichen Auffälligkeiten, 1. Baskı, Mainz 2000, S. 55. TBB Dergisi 2011 (95)   Ufuk TOPRAK327 III) SONUÇ Yukarıda belirttiğimiz hususlar doğrultusunda varılabilecek sonucu aşağıdaki gibi özetleyebiliriz; çocuk ve ya gençler arasında görülen basit hukuka aykırı fiiller, kural olarak ileriki (yetişkinlik dönemindeki) kriminal kariyerin bir başlangıcı olmayıp, onların gelişim evresinin bir parçasıdır. Bu tespitle, bütün genç ve ya ço- cukların, gelişim evrelerinin bir parçası olarak mutlaka suç işleye- ceği değil, şayet böylesi kanuna aykırı fiillerin görülmesi halinde bu durumun abartılmaması, cezayi tedbirlere başvurmanın akla gele- bilecek ilk alternatif olmaması gerektiği anlatılmak istenmektedir. Eğer çocuk ve ya gençlerin olgunlaşmadan önce farklı gelişim evre- lerinden geçtigine inanıyorsak, onları yetişkinlerle aynı kefeye koy- mamamızın gerektiğide açıktır, ki çocuk ve ya genç suçluluğunun yapısal özellikleri bu olguyu destekleyici niteliktedir. Bu duruma, koruma ve ya eğitim düşüncesiyle istisna getirmek, samimiyetsiz bir tutum olacaktır. Bunu Alman Gencler Ceza Hukuku ve Türk Çocuk Koruma Kanunlarına egemen ilkeler ışığında somutlaştırdığımız- da şöyle bir çıkarıma varırız; çocukları korumanın ya da eğitmenin olmazsa olmazlarının başında, onları ceza hukukunun uygulanma alanı dışına çıkarmak gelmektedir. Devlet müdahalesini ancak, hu- kuka aykırı suç işleyen çocuk ve ya gencin, bu aykırı davranışlara içinde bulunduğu ciddi sorunların neden olduğu ve ya müdahale etmemenin gelecekteki kriminal kariyeri destekleyici etkilerinin ol- duğu durumlarda düşünmek gerekir. Bu durumlarda bile, hürriyeti bağlayıcı tedbir ve ya cezalara başvurmak en son çare olarak dü- şünülmelidir, şayet çocukların korunması ve ya hatalarının gözler önüne serilerek eğitimlerine yardımcı olunmasına samimiyetle ina- nılıyorsa. Hürriyeti bağlayıcı cezalara alternatif olarak akla örneğin, para cezası, sosyal kurum ve ya kuruluşlarda hizmet etme cezası, belirli sosyal içerikli kurslara katılma, psikolojik yardım tedbirleri vs. gelebilir. Son olarak belirtmek isterimki, bu çalışma kapsamında hürriyeti bağlayıcı cezalara sadece, cocuk/genc sucluluğunun ağır biçimlerinde (örneğin adam öldürme ve ya tecavüz suçlarında) baş- vurulabilmesi savunulmaktadır, keza bu tür durumlarda mağdurun ve ya geride kalanların pozisyonu çocuk ve ya gençlerin konumla- rından daha ağır basmaktadır. Çocuk Suçluluğunun Karakteristik ve Yapısal Özellikleri328 KAYNAKLAR Albrecht, Hans-Jörg Ist das deutsche Jugendstrafrecht noch zeitgemäß?, Gutachten zum 64. Deutschen Juristentag, 2002. Albrecht, Peter-Alexis Jugendstrafrecht, 3.Auflage, München 2000. Albrecht Hans-Jörg [u.a.] Empirische Sanktionsforschung und die Be- gründbarkeit von Kriminalpolitik, MschrKrim 1981, S.310-325. Berckhauer, Friedhelm [u.a.] Rückfälligkeit entlassener Strafgefangener Zusammenhänge zwischen Rückfall und Bildungsmaßnahmen im Vollzug, MschrKrim 1982, S. 318-333. Beulke, Werner Brauchen wir eine Wende im Jugendstrafrecht? in: FS für Meyer, S. 676-697. Bock, Michael Kriminologie, 2.Auflage, 2000. Bock, Michael Je weniger desto besser. Wie im Jugendstrafrecht kriminologische Torheiten dogmatisch geadelt wurden, in: FS für Hanack, 1999, S. 625-638. Breuer, Toni Kriminologie als kriminologische Handlungslehre, Langwaden 1998. Böhm, Alexander Einführung in das Jugendstrafrecht, 3.Auflage, München 1996. Dünkel, Frieder Jugendstrafrecht im europäischen Vergleich, in: Entwicklungstendenzen und Reformstrategien des Jugendstrafrechts im europäischen Vergleich, S. 565-635. Göppinger, Hans Kriminologie, 5.Auflage, München 1997. Grünewald, Ralph Die De-Individualisierung des Erziehungs- gedankens im Jugendstrafrecht, Dis. 2003. Heinz, Wolfgang Das Jugendstrafrecht auf dem Weg in das 21. Jahrhun- dert, JuS 1991, S. 896-900 . Heitlinger, Carola Die Altersgrenze der Strafmündigkeit, Diss. 2004. TBB Dergisi 2011 (95)   Ufuk TOPRAK329 Kaiser, Günther Kriminologie, Eine Einführung in die Grundlagen, 9.Auflage. Kaiser, Günther Jugendkriminalität, 3.Auflage, 1982. Kreuzer, Arthur Schülerbefragung zur Delinquenz, RdJB 1975, S. 229- 238. Kürzinger, Josef Kriminologie, eine Einführung in die Lehre vom Verbrechen, 2.Auflage, Stuttgart,Dresden 1996. Lamnek, Siegfried Die spezialpräventiven Wirkungen jugendrichter- licher Maßnahmen, in: Jugendstrafe an Vierzehn- und Fünfzehnjährigen, P. Albrecht/ Schüler- Springorum (hrsg.), 1983, S. 17-65. Lamnek, Siegfried Sozialisation und kriminelle Karriere- Befunde aus zwei Erhebungen in: Mehrfach auffällig, Schüler-Springorum (hrsg.), 1982, S. 13-86. Lenz, Torsten Die Rechtsfolgensystematik im Jugendgerichtsgesetz, Diss. 2007. Lösel, Friedrich/ Aggression und Delinquenz unter Jugendlichen, Bliesener, Thomas München, Neuwied 2003. Ludwig, Wolfgang Die Funktion des Erziehungsgedankens im Jugendstrafvollzug, ZfJ 1986, S. 333-339. Neubacher, Frank Kinderdelinquenz, ZRP 1998, S.121-123. Oberwittler, Dietrich Von der Strafe zur Erziehung, Jugendkriminal- politik in England und Deutschland (1850-1920), Diss. 1998. Ostendorf, Heribert Jugendgerichtsgesetz, Kommentar, 6.Auflage, Köln,Berlin,Bonn,München 2003. Plack, Arno Plädoyer für die Abschaffung des Strafrechts, München 1974. Çocuk Suçluluğunun Karakteristik ve Yapısal Özellikleri330 Pongratz, Eckard Zum Umgang mit kindlichen Auffälligkeiten, 1. Auflage, Mainz 2000. Rössner, Dieter Erziehungsgedanke und Systematik des Jugendgerichtsgesetzes in: Grundfragen des Jugendkriminalrechts und seiner Neuregelung, Walter (hrsg.), S. 344-352. Schneider, Hans-Joachim Kriminologie, Berlin; New York: die Gruyter 1987. Schneider, Hans-Joachim Wesen und Erscheinungsformen der Kin- der- und Jugenddelinquenz, Jura 1991, S. 342-349. Seiser, Klaus-Jürgen Untersuchungshaft als Erziehungshaft im Ju- gendstrafrecht, Diss.1987. Thomas, Karl Der Kinderdelinquenz Einhalt gebieten- aber wie? ZRP 1999, S.193-196. Viehmann, Horst Statt Verschärfung des Jugendstrafrechts: Verbesse- rung der Lebenslagen- In der Jugendstrafrechtspolitik droht der Verlust der Rationalität, in: Entwicklungstendenzen und Reformstrategien im Jugendstrafrecht und im europäischen Vergleich, Dünkel [u.a. hrsg.], S.651-663. Voß, Michael Jugendkriminalität zwischen Normalisierung, Informa- lisierung und Strafverfahren, in: FS für Leckschas [u.a. hrsg. ], S. 79-109. Wassermann, Rudolf Der Kinderdelinquenz Einhalt gebieten- aber wie?, NJW 1998, S.2097-2099. Weber, Georg Elfriede, Meier-Stier Kinderdelinquenz im Wandel, in: Wollenweber, Kinderdelinquenz und Jugendkriminalität, S.10-47.