powered by

powered by

TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 257 Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi FACULTIES OF LA W AND LEGAL EDUCA TION IN TURKEY Fahrettin DEMİRAĞ ∗ Hasan ÇİFTÇİ ∗∗ Özet: Bu makalede, hukuk fakültelerinin bulunduğu iller, öğ- renci kontenjanları, en düşük ve en yüksek puanları, öğrenci ve öğre- tim üyeleri ile mezun sayıları hakkında ve barolara kayıtlı avukatların sayıları hakkında elde edilen istatistikler ışığında; Türkiye’de hukuk fakültelerinin ve hukuk öğretiminin durumu analiz edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Hukuk fakültesi, hukuk öğretimi, avukat. Abstract: In this article, law schools and legal education in Tur- key are analysed in the light of statistics obtained on the cities whe- re law schools are established, the quotas for students, the maxi- mum and minimum scores of law schools, the numbers of students, academics and graduates and the numbers of lawyers registered in bar associations. Keywords: Law school, legal education, lawyer. I. GİRİŞ Anayasa’nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyeti’nin hukuk dev- leti olduğu belirtilmiş, pek çok maddelerinde de, bunu gerçekleştirme- nin devletin görevi olduğu vurgulanmıştır. Hukuk devleti, temel hak ve özgürlükleri koruyan ve güvence altına alan yani hukuka bağlı Devlet demektir. Hukuk devletinin en * E. Hakim Tuğgeneral, Askeri Yargıtay Onursal Başkanı. ** Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku ABD yüksek lisans öğrencisi. makaleler / articles Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi258 önemli özelliği “adil yargılanma hakkı”nı güvence altına alması ve bunu sağlayacak düzenlemelere yer vermesidir. Bu hakkın hayata geçirile- rek korunması, geliştirilip güçlendirilmesi için, bağımsız ve tarafsız mahkemelere, bilgili ve donanımlı hâkimlere, gerçeğin ortaya çıkarıl- ması için objektif hareket ederek şüphelinin leh ve aleyhindeki delille- ri eksiksiz toplayan, şüpheli ve mağdur haklarını gözeterek titiz ve et- kin bir soruşturma yürüten Cumhuriyet savcılarına, sanık ve mağdur haklarının yakın takipçisi olan, iyi yetişmiş, bilgili ve sorumluluk bi- lincine sahip, fakat korkusuz avukatlara ihtiyaç vardır. Yargılama sürecinde kamu adına görev alan bu üçlünün (hâkim, savcı ve avukatların) istenilen ve arzulanan niteliklere sahip olmaları, kişiliklerinin yanında meslek dışı ve meslek içi iyi bir eğitim görmüş olmalarına bağlıdır. Kuşkusuz, bunda almış oldukları hukuk eğitimi- nin payı büyüktür. Ülkemizde hukuk eğitim öğretimi devlet ve vakıf üniversiteleri- nin hukuk fakültelerinde yapılmaktadır. Bugün itibariyle ülkemizde 102 devlet, 52 vakıf üniversitesi olmak üzere; toplam 154 üniversite bulunmaktadır. 102 devlet üniversitesinin 25’inde, 52 vakıf üniversi- tesinin 33’ünde hukuk fakültesi bulunmaktadır. Hukuk fakültelerine, lise ve dengi okullardan mezun olanlar arasından ÖSYM tarafından yapılan genel sınavla öğrenci alınmakta, dört yıllık bir eğitim sonunda başarı gösteren öğrenci, “Hukuk Lisans Diploması” almaktadır. Hâkim veya savcı olabilmek veya avukatlık yapabilmek için hu- kuk lisans diplomasına sahip olmak yeterli değildir. Bu mesleklere yö- nelecek olanların, aranan özel koşulların yanı sıra yapılacak sınavlar- da başarılı olmaları ve staj süresini başarılı bir şekilde tamamlamaları da gerekmektedir. Ülkemizde hukuk eğitim ve öğretimi öteden beri tartışılmakta, uluslararası standartlar dikkate alındığında yetersiz olduğu ve bu ko- nuda köklü reformlara ihtiyaç olduğu çeşitli platformlarda yüksek yargı organlarının temsilcileri, Türkiye Barolar Birliği Başkanı ve hu- kuk bilim adamları tarafından dile getirilmektedir. Bu çalışmada, hukuk fakültelerinin öğrenci kontenjanları, hukuk fakültesine giriş puanları, mevcut öğrenci ve öğretim üyeleri, mezun verdikleri öğrenci sayısı, 2008-2009 ile 2010-2011 öğretim yılları esas TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 259 alınarak çizelgeler halinde verilmiş ve bu konuda kısa açıklamalar ya- pılarak hukuk eğitim ve öğretimindeki eksiklikler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu suretle, yapılacak hukuk eğitim ve öğretimi reformu- na katkı sağlanması amaçlanmıştır. II. TÜRKİYE’DE 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILINDA HUKUK FAKÜLTELERİ 1. DEVLET ve/veya VAKIF ÜNİVERSİTELERİNDE HUKUK FAKÜLTESİ OLAN İLLER 2010-2011 ders yılı itibariyle 81 ilimizde, 102 devlet, 52 adet vakıf üniversitesi olmak üzere toplam 154 üniversitesi bulunmaktadır. 102 devlet üniversitesinin 25’inde, 52 vakıf üniversitesinin 33’ünde hukuk fakültesi yer almaktadır. Hukuk fakültesi bulunan illerimiz Çizelge 1’de verilmiştir. Çizelge 1. Devlet ve/veya Vakıf Üniversitelerinde Hukuk Fakültesi Bulunan İller İl Adı DevletVakıf Toplam İl Adı DevletVakıf Toplam Ankara 4 7 11Isparta 1 - 1 İstanbul 4 16 20Kayseri 1 1 2 İzmir 1 3 4Kırıkkale 1 - 1 Adana 1 - 1Kocaeli 1 - 1 Antalya 1 1 2Konya 1 2 3 Bursa 1 - 1Malatya 1 - 1 Diyarbakır 1 - 1Mersin - 1 1 Eskişehir 1 - 1Samsun 1 - 1 Erzurum 1 - 1Trabzon 1 - 1 Erzincan 1 - 1Yalova 1 - 1 Gaziantep - 2 2TOPLAM 25 33 58 Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi260 Çizelge 1’de görüldüğü gibi, hukuk fakültesi olan il sayımız 21 olup, en fazla hukuk fakültesine sahip olan ilimiz İstanbul’dur. İstanbul’da 4 devlet, 16 vakıf üniversitesi kapsamında olmak üzere 20 hukuk fakültesi bulunmaktadır. Ankara’da 4 devlet 7 vakıf, toplam 11; İzmir’de 1 devlet, 3 vakıf, toplam 4; Konya’da 1 devlet, 2 vakıf, toplam 3; Antalya ve Kayseri’de 1 devlet 1 vakıf; Gaziantep’te 2 vakıf olmak üzere hukuk fakültesi bu- lunmaktadır. Adana, Bursa, Diyarbakır, Eskişehir, Erzurum, Erzincan, Isparta, Kırıkkale, Kocaeli, Malatya Samsun, Trabzon ve Yalova’da 1’er devlet, Mersin’de 1 vakıf üniversitesi bulunmaktadır. 2. HUKUK FAKÜLTELERİNİN 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖĞRENCİ KONTENJANLARI 2.1. Devlet Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı öğrenci Kontenjanları 2010-2011 eğitim öğretim yılında devlet üniversitelerinde bulunan hukuk fakültelerinin kontenjanları ve bu fakülte kontenjanlarının ge- nel kontenjanlara oranları çizelge 2’de özetlenmiştir. 1 1 Milli Eğitim Bakanlığı’nın 6.07.2005 tarihli ve 15524 sayılı yazısı üzerine, 28.03.1983 tarihli ve 2890 sayılı Kanun’un ek 30. maddesine göre, Bakanlar Kurulu’nca 14.07.2005 tarihinde kararlaştırılan ve 5 Ağustos 2005 tarih ve 2005/9184 sayılı Res- mi Gazete’de yayınlanan Bakanlar Kurulu kararına göre kurulmuş olan Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi ile TBMM’de 14.07.2010 tarihinde kabul edilen 6005 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hük- münde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulan Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakülteleri, 2010- 2011 eğitim öğretim döneminde öğrenci talebinde bulunmamışlardır. TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 261 Çizelge 2. Devlet Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci Kontenjanları 2 Kontenjan Toplam % 1Ankara Üniversitesi 800+20 820 2Gazi Üniversitesi (Ankara) 300+8 308 3Hacettepe Üniversitesi (Ankara) - - 4Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (Ankara) - - 1 128 18.6 5Galatasaray Üniversitesi (İstanbul) 25+1 26 6İstanbul Üniversitesi 800+20 820 İstanbul Üniversitesi (İkinci Öğretim) 400+10 410 7İstanbul Medeniyet Üniversitesi - - 8 Marmara Üniversitesi (İstanbul) 400+10 410 Marmara Üniversitesi (İstanbul) (İkinci Öğretim)400+10 410 2 076 34.5 9Dokuz Eylül Üniversitesi (İzmir) 400+10 410 6.8 10Akdeniz Üniversitesi (Antalya) 160+4 164 2.7 11Anadolu Üniversitesi (Eskişehir) 160+4 164 2.7 12Atatürk Üniversitesi (Erzurum) 75+2 77 1.3 13Çukurova Üniversitesi (Adana) 75+2 77 1.3 14Dicle Üniversitesi (Diyarbakır) 200+5 205 3.4 15Erciyes Üniversitesi (Kayseri) 150+4 154 2.6 16Erzincan Üniversitesi 160+4 164 2.7 17İnönü Üniversitesi (Malatya) 110+3 113 1.9 18Karadeniz Teknik Üniversitesi (Trabzon) 75+2 77 1.3 19 Kırıkkale Üniversitesi 110+3 113 Kırıkkale Üniversitesi (İkinci Öğretim) 110+3 113 226 3.8 2 Bu konuda bkz. Tablo 4. Merkezi Yerleştirme ile Öğrenci Alan Yükseköğretim Li- sans Programları. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi262 20Kocaeli Üniversitesi 110+3 113 1.9 21Ondokuz Mayıs Üniversitesi (Samsun) 75+2 77 1.3 22 Selçuk Üniversitesi (Konya) 250+7 257 Selçuk Üniversitesi (Konya) (İkinci Öğretim) 250+7 257 514 8.5 23Süleyman Demirel Üniversitesi (Isparta) 100+3 103 1.7 24Uludağ Üniversitesi (Bursa) 100+3 103 1.7 25Yalova Üniversitesi 75+2 77 1.3 5 870+152 6 022 100.0 Türkiye’de bulunan 25 devlet üniversitesi hukuk fakültesinden 22’si, 2010-2011 eğitim öğretim yılında toplam 5.870 öğrenci kontenja- nı talep etmiş ve ÖSYM’ce fakültelerin kontenjan taleplerine ek olarak 152 kontenjan eklenmiş ve devlet üniversitelerinde bulunan hukuk fa- kültelerinin toplam kontenjanı 6.022 olmuştur. Ankara ve İstanbul’da 4’er, diğer 17 ilimizde 1’er hukuk fakülte- si bulunmaktadır. En yüksek öğrenci kontenjanı talep eden hukuk fakültesi (800 +20 normal eğitim, 400 +10 ikinci öğretim) 1 230 öğrenci ile İstanbul Üni- versitesi hukuk fakültesi, en az öğrenci kontenjanı talep eden hukuk fakültesi (25 +1) 26 öğrenci ile Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakül- tesidir. İstanbul Üniversitesi, Marmara Üniversitesi, Kırıkkale Üniversite- si ve Selçuk Üniversitesi hukuk fakülteleri normal eğitim yanında ikin- ci öğretim yapmaktadırlar. Devlet üniversiteleri hukuk fakültelerinde en fazla öğrenci kon- tenjanı 2.076 (% 34,5) öğrenci ile İstanbul’da bulunan hukuk fakültele- rindedir. İstanbul’u 1.128 (% 18,6) öğrenci kontenjanı ile Ankara’da bu- lunan hukuk fakülteleri izlemektedir. İstanbul ve Ankara’da bulunan hukuk fakültelerinin toplam öğrenci kontenjanları, devlet üniversite- leri hukuk fakültelerinin toplam öğrenci kontenjanlarının % 53,1’dir. TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 263 2.2. Vakıf Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci Kontenjanları 2010-2011 eğitim öğretim yılında vakıf üniversitelerinde bulunan 33 hukuk fakültesinden öğrenci talebinde bulunan 27 hukuk fakülte- sinin kontenjanları ve bu fakülte kontenjanlarının genel kontenjanlara oranları Çizelge 3’te verilmiştir. 3 Çizelge 3. Vakıf Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci Kontenjanları ÜNİVERSİTE Kontenjan Tam Burslu % 50 Burslu % 25 Burslu Toplam% 1Atılım Üniversitesi (Ankara) 125 15 10 - 150 2Başkent Üniversitesi (Ankara)125 15 - 10 150 3Bilkent Üniversitesi (Ankara)120 20 20 - 160 4Çankaya Üniversitesi (Ankara)140 20 - - 160 5 TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üni- versitesi (Ankara) 25 9 10 - 44 6Turgut Özal Üniversitesi (Ankara)- - - - - 7Ufuk Üniversitesi (Ankara) 25 3 - - 28 560 82 40 10 69223.5 8Bahçeşehir Üniversitesi (İstanbul)65 10 - - 75 9Beykent Üniversitesi (İstanbul)100 13 12 - 125 10Doğuş Üniversitesi (İstanbul) 40 10 20 - 70 11Fatih Üniversitesi (İstanbul) 80 10 10 - 100 12İstanbul Aydın Üniversitesi 148 17 - - 165 13İstanbul Bilgi Üniversitesi 142 18 8 7 175 14İstanbul Kültür Üniversitesi 100 15 15 15 145 15İstanbul Ticaret Üniversitesi 75 44 - - 119 16Kadir Has Üniversitesi (İstanbul)65 11 15 20 111 17Koç Üniversitesi (İstanbul) 50 9 8 2 69 18Maltepe Üniversitesi (İstanbul)128 14 - - 142 19Okan Üniversitesi (İstanbul) 49 6 - - 55 20Yeditepe Üniversitesi (İstanbul)90 30 30 - 150 21Yeni Yüzyıl Üniversitesi (İstanbul)*70 10 20 100 22İstanbul Medipol Üniversitesi - - - - - 3 Yeni Yüzyıl Üniversitesi Hukuk Fakültesi, ek kontenjandan  YÖK onayı ile öğren- ci talebinde bulunmuştur. (Fakülte Kontenjanları. http://www.yeniyuzyil.edu.tr/ index.aspx?pid=3&sid=34. Erişim Tarihi: 10.09.2010). Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi264 23İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi- - - - - 1 202 217 138 441 60154.5 24Gediz Üniversitesi (İzmir) 70 20 10 - 100 25İzmir Üniversitesi 56 14 - - 70 26Yaşar Üniversitesi (İzmir) 83 10 7 - 100 209 44 17 - 2709.2 27Çağ Üniversitesi (Mersin) 60 5 10 10 852.9 28KTO Karatay Üniversitesi (Konya)80 10 10 - 1003.4 29Mevlana Üniversitesi (Konya) - - - - - - 30Melikşah Üniversitesi (Kayseri)50 10 20 20 1003.4 31Zirve Üniversitesi (Gaziantep)45 15 30 - 903.1 32Gazikent Üniversitesi (Gaziantep)- - - - - 33Uluslar arası Antalya Üniversitesi- - - - - - 235 40 70 30 37512.8 2 206 383 265 842 938100.0 Türkiye’de bulunan 33 vakıf üniversitesi hukuk fakültesinden 27’si, 2010-2011 eğitim öğretim yılında normal 2.206, tam burslu 383, % 50 burslu 265 ve % 25 burslu 84 öğrenci olmak üzere toplam 2.938 öğrenci kontenjanı talep etmiştir. Turgut Özal Üniversitesi, Gazikent Üniversitesi, İstanbul Medipol Üniversitesi, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi, Meram Üniversitesi ve Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakülteleri öğrenci talep etmemiştir. 4 4 Öğrenci talebinde bulunmayan hukuk fakülteleri, kuruluşları hakkında kısa bilgi verilerek aşağıda gösterilmiştir. a) İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi Hukuk Fakültesi: TBMM’de 22.05.2008 tarihinde kabul edilen 5765 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulmuş, b) Gazikent Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Gaziantep): TBMM’de 31.07.2008 tarihinde kabul edilen 5786 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulmuş, c) Turgut Özal Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Ankara) ve d) İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi: : TBMM’de 23.06.2009 ta- rihinde kabul edilen 5913 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulmuşlar, e) Mevlana Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Konya). TBMM’de 23.06.2009 tari- hinde kabul edilen 5913 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 265 Ankara’da 7, İstanbul’da 16, İzmir’de 3, Gaziantep ve Konya’da 2’şer, diğer 3 ilimizde 1’er olmak üzere toplam 33 vakıf üniversitesin- de hukuk fakültesi bulunmaktadır. En yüksek öğrenci kontenjanı talep eden hukuk fakültesi, 175 öğ- renci ile İstanbul Bilgi Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en az öğrenci kontenjanı talep eden hukuk fakültesi 28 öğrenci ile Ufuk Üniversite- si Hukuk Fakültesi’dir. Vakıf üniversiteleri hukuk fakültelerinde en fazla toplam öğren- ci kontenjanı 1 601 (% 54,5) öğrenci ile İstanbul’da bulunan hukuk fa- kültelerindedir. İstanbul’u 692 (% 23,5) öğrenci kontenjanı ile Ankara, 270 (9,2) öğrenci kontenjanı ile İzmir izlemektedir. İstanbul, Ankara ve İzmir’de bulunan hukuk fakültelerinin toplam öğrenci kontenjanları, vakıf üniversiteleri hukuk fakültelerinin toplam öğrenci kontenjanla- rının % 87,2’ sidir. 3. HUKUK FAKÜLTELERİNİN 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI EN DÜŞÜK VE EN YÜKSEK PUANLARI 3.1. Devlet Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı En Düşük ve En Yüksek Puanları 2010-2011 eğitim öğretim yılında devlet üniversitelerinde bulunan hukuk fakültelerine yerleştirilen öğrencilerin en düşük ve en yüksek puanları çizelge 4’te özetlenmiştir. Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulmuş, f) Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesi: TBMM’de 14.07.2010 tarihinde kabul edilen 6005 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulmuş ve 2010-2011 eğitim öğretim döneminde öğrenci talebinde bu- lunmamışlardır. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi266 Çizelge 4. Devlet Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerine Yerleştirilen Öğrencilerin 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı En Düşük ve En Yüksek Puanları ÜNİVERSİTE Toplam En Düşük En Yüksek 1 Akdeniz Üniversitesi (Antalya) 164 472,029 501,231 2 Anadolu Üniversitesi (Eskişehir) 164 478,432 499,866 3 Ankara Üniversitesi 820 501,398 545,438 4 Atatürk Üniversitesi (Erzurum) 77 465,084 493,624 5 Çukurova Üniversitesi (Adana) 77 473,850 489,509 6 Dicle Üniversitesi (Diyarbakır) 205 461,547 514,646 7 Dokuz Eylül Üniversitesi (İzmir) 410 480,232 537,937 8 Erciyes Üniversitesi (Kayseri) 154 469,757 504,088 9 Erzincan Üniversitesi 164 460,012 478,991 10 Galatasaray Üniversitesi (İstanbul) 26 544,510 566,980 11 Gazi Üniversitesi (Ankara) 308 491,716 507,895 12 Hacettepe Üniversitesi (Ankara) - - - 13 İnönü Üniversitesi (Malatya) 113 462,981 524,842 14 İstanbul Üniversitesi 820 489,644 545,296 İstanbul Üniversitesi (İkinci Öğretim) 410 476,928 525,901 15 Karadeniz Teknik Üniversitesi (Trabzon) 77 468,064 493,959 16 Kırıkkale Üniversitesi 113 466,648 489,007 Kırıkkale Üniversitesi (İkinci Öğretim) 113 460,354 465,945 17 Kocaeli Üniversitesi 113 472,805 522,157 18 Marmara Üniversitesi (İstanbul) 410 485,217 516,087 Marmara Üniversitesi (İstanbul) (İkinci Öğretim)410 471,555 484,996 19 Ondokuz Mayıs Üniversitesi (Samsun) 77 466,818 491,842 20 Selçuk Üniversitesi (Konya) 257 471,147 510,709 Selçuk Üniversitesi (Konya) (İkinci Öğretim)257 463,234 471,161 21 Süleyman Demirel Üniversitesi (Isparta) 103 466,223 484,341 22 Uludağ Üniversitesi (Bursa) 103 476,844 489,631 23 Yalova Üniversitesi 77 465,453 472,613 24 Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (Ankara) - - - 25 İstanbul Medeniyet Üniversitesi - - - 6 022 2010-2011 eğitim-öğretim yılında devlet üniversitelerinin hukuk fakültelerini tercih eden öğrencilerin puanları 460.012 ile 566.980 ara- TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 267 sında değişmektedir. En düşük puanla öğrenci alan fakülte Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek puanla öğrenci alan fakülte Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi’dir. Hukuk fakültelerini tercih eden öğrencilerin taban puanları 460,012 - 544,510 arasında değişim göstermektedir. En düşük taban puanla öğ- renci alan fakülte Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi (460,012), En yüksek taban puanla öğrenci alan fakülte Galatasaray Üniversitesi Hu- kuk Fakültesi’dir (544,510). Hukuk fakültelerini tercih eden öğrencilerin tavan puanları 465,945 – 566,980 arasında olup, en düşük tavan puanla öğrenci alan fakülte Kırıkkale Üniversitesi Hukuk Fakültesi ikinci öğretim progra- mı, en yüksek tavan puanla öğrenci alan fakülte Galatasaray Üniversi- tesi Hukuk Fakültesi’dir. Fakültelere göre değişen tavan puanları ara- sındaki fark 101,035 puandır. 3.2. Vakıf Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı En Düşük ve En Yüksek Puanları 2010-2011 eğitim öğretim yılında vakıf üniversitelerinde bulunan hukuk fakültelerine yerleştirilen öğrencilerin en düşük ve en yüksek puanları çizelge 5’te verilmiştir. Çizelge 5. Vakıf Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerine Yerleştirilen Öğrencilerin 2010-2011 Eğitim Öğretim Yılı En Düşük ve En Yüksek Puanları Genel Kontenjan Tam Burslu % 50 Burslu % 25 Burslu ÜNİVERSİTE En Düşük En Yüksek En Düşük En YüksekEn Düşük En Yüksek En Düşük En Yüksek 1 Atılım Üniversitesi (Ankara) 364,427440,489458,415499,254446,961457,035 - - 2 Bahçeşehir Üniversitesi (İstanbul) 402,771494,887534,510544,382 - - - - 3 Başkent Üniversitesi (Ankara) 407,807445,722479,764495,882 - - 449,694459,667 4 Beykent Üniversitesi (İstanbul) 382,062437,280466,642484,404451,966460,890 - - 5 Bilkent Üniversitesi (Ankara) 441,498505,562544,890564,723506,788543,067 - - 6 Çağ Üniversitesi (Mersin) 373,738422,458461,366464,804446,099460,244427,007445,674 Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi268 7 Çankaya Üniversitesi (Ankara) 394,446454,105474,447488,038 - - - - 8 Turgut Özal Üniversitesi (Ankara) - - - - - - - - 9 Doğuş Üniversitesi (İstanbul) 371,976427,456463,624485,615443,632453,309 - 10 Fatih Üniversitesi (İstanbul) 381,373540,426544,375575,000540,644543,595 - - 11 Gazikent Üniversitesi (Gaziantep) - - - - - - - - 12 Gediz Üniversitesi (İzmir) 391,898455,039487,795528,129455,903462,929 - - 13 İstanbul Aydın Üniversitesi 348,659426,047462,339469,132 - - - - 14 İstanbul Bilgi Üniversitesi 398,578472,246514,025541,236480,532511,118464,502480,115 15 İstanbul Kültür Üniversitesi 377,612433,792471,341517,969454,197465,507433,850453,527 16 İstanbul Ticaret Üniversitesi 420,500461,949468,652522,778 - - - - 17 İstanbul Medipol Üniversitesi - - - - - - - - 18 İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi - - - - - - - - 19 Yeni Yüzyıl Üniversitesi (İstanbul) - - - - - - - - 20İzmir Üniversitesi393,204457,247459,334474,439 - - - - 21 Kadir Has Üniversitesi (İstanbul) 382,803436,666512,568531,452458,008499,630437,761455,008 22 Koç Üniversitesi (İstanbul) 449,294510,340549,766557,536520,288542,980517,087517,936 23 KTO Karatay Üniversitesi (Konya) 367,237460,778468,106526,215450,399462,720 - - 24 Mevlana Üniversitesi (Konya) - - - - - - - - 25 Maltepe Üniversitesi (İstanbul) 355,897438,515464,462469,692 - - - - 26 Melikşah Üniversitesi (Kayseri) 390,850456,151487,990518,599453,429483,205428,987448,238 27 Okan Üniversitesi (İstanbul) 353,049396,234483,961495,801 - - - - 28 TOBB Ekonomi ve Tek.Ü.(Ankara) 435,929473,468544,246576,653476,265537,993 - - 29 Ufuk Üniversitesi (Ankara) 387,202426,968472,890475,667 - - - - 30 Uluslar arası Antalya Üniversitesi - - - - - - - - 31 Yaşar Üniversitesi (İzmir) 394,719460,745471,347485,042463,065468,322 - - 32 Yeditepe Üniversitesi (İstanbul) 406,042460,685512,355538,531462,933507,102 - - 33 Zirve Üniversitesi (Gaziantep) 381,733476,108506,542544,876445,781504,935 - - TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 269 2010-2011eğitim-öğretim yılında vakıf üniversitelerinin hukuk fakültelerine genel kontenjanda yerleştirilen öğrencilerin puanları 348.659 ile 540.426 arasında değişmektedir. En düşük puanla öğrenci alan fakülte İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek puanla öğrenci alan fakülte Fatih Üniversitesi Hukuk Fakültesi’dir. Vakıf üniversitesi hukuk fakültelerini genel kontenjanda tercih eden öğrencilerin taban puanları 348.659 - 449.294 arasında değişim göstermektedir. En düşük taban puanla öğrenci alan fakülte İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek taban puanla öğren- ci alan fakülte Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi’dir. Fakültelere göre değişen taban puanları arasındaki fark 100.635 puandır. Hukuk fakültelerini genel kontenjanda tercih eden öğrencilerin ta- van puanları 396,234 - 540,426 arasında olup, en düşük tavan puanla öğrenci alan fakülte Okan Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek ta- van puanla öğrenci alan fakülte Fatih Üniversitesi Hukuk Fakültesidir. Fakültelere göre değişen tavan puanları arasındaki fark 144,192 puan- dır. En düşük taban puanı ile en yüksek tavan puanı arasındaki fark ise, 201,767 puandır. Tam burslu öğrenciler yönünden 2010-2011 eğitim-öğretim yılın- da vakıf üniversitelerinin hukuk fakültelerine yerleştirilen öğrencile- rin puanları 458,415 ile 576,653 arasında değişmektedir. En düşük pu- anla öğrenci alan fakülte Atılım Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yük- sek puanla öğrenci alan fakülte TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversi- tesi Hukuk Fakültesi’dir. Vakıf Üniversitesi Hukuk fakültelerini tam burslu olarak tercih eden öğrencilerin taban puanları 458.415 - 549,766 arasında değişim göstermektedir. En düşük taban puanla öğrenci alan fakülte Atılım Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek taban puanla öğrenci alan fa- külte Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi’dir. Hukuk fakültelerini tam burslu tercih eden öğrencilerin tavan pu- anları 464,804 – 576,653 arasında olup, en düşük tavan puanla öğren- ci alan fakülte Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek tavan pu- anla öğrenci alan fakülte TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Hu- kuk Fakültesi’dir. Fakültelere göre değişen tavan puanları arasındaki fark 111,849 puandır. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi270 % 50 burslu öğrenci talebinde bulunan fakülte sayısı 17’dir. 2010- 2011 eğitim-öğretim yılında vakıf üniversitelerinin hukuk fakülteleri- ni % 50 burslu olarak tercih eden öğrencilerin taban puanları 443,632 – 540,644 arasında, bunlardan vakıf hukuk fakültelerine yerleştirilen öğrencilerin puanları ise 443,632 – 543,595 arasında değişmektedir. En düşük taban puanla öğrenci alan fakülte Doğuş Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek taban puanla öğrenci alan fakülte, Fatih Üniver- sitesi Hukuk Fakültesi’dir. Fakültelere göre değişen tavan puan farkı 99,963 dür. Hukuk fakültelerini % 50 burslu tercih eden öğrencilerin tavan pu- anları 453.309 – 543.595 arasında olup, en düşük tavan puanla öğrenci alan fakülte Doğuş Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek tavan pu- anla öğrenci alan fakülte, Fatih Üniversitesi Hukuk Fakültesi’dir. Fa- kültelere göre değişen tavan puanları arasındaki fark 90.286 puandır. % 25 burslu öğrenci talebinde bulunan fakülte sayısı 7’dir. 2010- 2011 eğitim-öğretim yılında vakıf üniversitelerinin hukuk fakülteleri- ni % 25 burslu olarak tercih eden ve yerleştirilen öğrencilerin puanla- rı 427,007 - 517,936 arasında değişmektedir. En düşük puanla öğrenci alan fakülte Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek puanla öğ- renci alan fakülte Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi’dir. Fakültelere göre değişen taban puanları arasındaki fark 90,080 puandır. Hukuk fakültelerini % 25 burslu tercih eden öğrencilerin tavan pu- anları 445,674- 517,936 arasında olup, en düşük tavan puanla öğrenci alan fakülte Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en yüksek tavan puan- la öğrenci alan fakülte, Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi’dir. Fakülte- lere göre değişen tavan puanları arasındaki fark 72.262 puandır. TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 271 3. HUKUK FAKÜLTELERİNİN 2008-2009 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖĞRENCİ VE ÖĞRETİM ÜYESİ SAYISI İLE MEZUN SAYISI 3.1. Devlet Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2008-2009 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci, Öğretim Üyesi ve Mezun Sayısı Devlet üniversitelerinde bulunan hukuk fakültelerinin 2008-2009 eğitim öğretim yılı öğrenci, tam zamanlı öğretim üyesi ve mezun sayısı ile öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayıları çizelge 6’da verilmiştir. 56 5 Yüksek Öğretim Katalogu 1 – 247 s. (http://www.yok.gov.tr/katalog/katalog_ devlet.pdf). 6 2008- 2009 öğretim yılında öğrencisi bulunmayan ve/veya mezun vermeyen hu- kuk fakülteleri kuruluş yasaları belirtilmek suretiyle aşağıda gösterilmiştir. Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Bursa): 21 Temmuz 1995 tarih ve 22350 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 4 Temmuz 1995 tarih ve 95/7044 sayılı Ba- kanlar Kurulu Kararı ile, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Ankara): 5 Ağustos 2005 günü Res- mi Gazete’de yayınlanan 2005/9184 Karar Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile. Atatürk Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Erzurum): 29 Eylül 2006 gün ve 26304 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2006/10912 Karar Sayılı Bakanlar Kurulu Kara- rı ile. Karadeniz Teknik Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Trabzon): 26.12.2007 gün ve 26738 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2007/12968 Karar Sayılı Bakanlar Ku- rulu Kararı ile. Çukurova Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Adana): 21.03.2007 gün ve 26469 sa- yılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2007/11760 Karar Sayılı Bakanlar Kurulu Kara- rı ile. Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi: TBMM’de 22.05.2008 tarihinde kabul edilen 5765 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile. Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Isparta): 04.09. 2008 gün ve 26987 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2008/14045 Karar Sayılı Bakanlar Kuru- lu Kararı ile. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Samsun): 13.01.2009 gün ve 27109 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2008/14492 Karar Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Malatya) : 23.06.2009 gün ve 27267 sayı- lı Resmi Gazete’de yayınlanan 2009/15035 Karar Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve İstanbul Medeniyet Üni- versitesi Hukuk Fakültesi: TBMM’de 14.07.2010 tarihinde kabul edilen 6005 sayı- lı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmün- de Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi272 Çizelge 6. Devlet Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2008-2009 Eğitim Öğretim Yılı Öğrenci, Öğretim Üyesi ve Mezun Sayısı 608 – 09 Toplam Öğrenci Sayısı 08 – 09 Mezun Sayısı Tam Zamanlı Öğretim Üyesi Sayısı Öğretim Üyesi Başına Düşen Öğrenci Sayısı 1Akdeniz Üniversitesi (Antalya)307 58 21 15 2Anadolu Üniversitesi (Eskişehir)474 123 16 30 3Ankara Üniversitesi 2 431 389 50 49 4Atatürk Üniversitesi (Erzurum)134 - 3 45 5Çukurova Üniversitesi (Adana) 83 - 2 42 6Dicle Üniversitesi (Diyarbakır)530 120 24 22 7Dokuz Eylül Üniversitesi (İzmir)1 485 284 35 42 8Erciyes Üniversitesi (Kayseri)344 35 6 57 9Erzincan Üniversitesi 435 85 16 27 10 Galatasaray Üniversitesi (İstanbul) 270 23 23 12 11Gazi Üniversitesi (Ankara) 1 077 125 57 19 12Hacettepe Üniversitesi (Ankara) - - - - 13İnönü Üniversitesi (Malatya) - - - - 14İstanbul Üniversitesi 3 608 509 108 33 15İstanbul Medeniyet Üniversitesi - - - - 16 Karadeniz Teknik Üniversitesi (Trabzon) 84 - - - 17Kırıkkale Üniversitesi 478 72 - - 18Kocaeli Üniversitesi 463 96 22 21 TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 273 19Marmara Üniversitesi (İstanbul)3 083 739 54 57 20 Ondokuz Mayıs Üniversitesi (Samsun) - - - - 21Selçuk Üniversitesi (Konya) 2 040 508 29 70 22 Süleyman Demirel Üniversitesi (Isparta) 102 - 8 13 23Uludağ Üniversitesi (Bursa) 227 - 7 32 24Yalova Üniversitesi - - - - 25 Yıldırım Beyazıt Üniversitesi (Ankara) - - - - 17 655 3 166 481 37 2008-2009 eğitim öğretim yılında öğrencisi bulunan 19 hukuk fa- kültesinde 17.655 öğrenci bulunmakta, en fazla öğrenci sayısı 3.608 ile İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde, en az öğrenci sayısı 83 ile Çukurova Üniversitesi Hukuk Fakültesindedir. 2008-2009 eğitim öğretim yılında mezun veren 14 hukuk fakülte- sinden mezun olan öğrenci sayısı 3.166’dır. En fazla mezunu 739 öğ- renci ile Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en az mezunu 23 öğ- renci ile Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi vermiştir. Devlet üniversiteleri hukuk fakülteleri içersinde 2008-2009 eğitim öğretim yılında 17 hukuk fakültesinde 481 tam zamanlı öğretim üyesi görev yapmaktadır. En fazla tam zamanlı öğretim üyesi sayısı 108 ile İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde, en az tam zamanlı öğretim üyesi sayısı 2 ile Çukurova Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ndedir. Öğrencisi bulunmasına karşın tam zamanlı öğretim üyesi bulun- mayan Hukuk Fakülteleri; Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Kırıkkale Üniversitesi hukuk fakülteleridir. 2008-2009 eğitim öğretim yılında öğretim üyesi başına düşen öğ- renci sayıları yönünden Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi 70 öğren- ci ile ilk sırayı, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi ise 12 öğren- ci ile son sırayı almaktadır. Ortalama öğretim üyesi başına düşen öğ- renci sayısı 37’dir. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi274 3.3. Vakıf Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2008-2009 Eğitim Öğretim Yılı Toplam Öğrenci, Öğretim Üyesi ve Mezun Sayıları Vakıf üniversitelerinde bulunan hukuk fakültelerinin 2008-2009 eğitim öğretim yılı toplam öğrenci sayıları ve mezun öğrenci sayıları Çizelge 7’de özetlenmiştir. 7 8 7 (Yüksek Öğretim Katalogu 248 – 317 s Vakıf Üniversiteleri.http://www.yok.gov. tr/katalog/katalog_vakif.pdf. Erişim Tarihi 10.09.2010) 8 2008- 2009 öğretim yılında öğrencisi bulunmayan ve/veya mezun vermeyen hu- kuk fakülteleri kuruluş yasaları belirtilmek suretiyle aşağıda gösterilmiştir. TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Ankara): 15.05.2008 gün ve 26877 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2008/13659, İzmir Üniversitesi Hukuk Fakültesi: 15.05.2008 gün ve 26877 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2008/13660, Fatih Üniversitesi Hukuk Fakültesi (İstanbul) : 15.05.2008 gün ve 26877 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2008/13662, Okan Üniversitesi Hukuk Fakültesi (İstanbul):15.05.2008 gün ve 26877 sa- yılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2008/13663, İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi:15.05.2008 gün ve 26877 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2008/13664, Doğuş Üniversitesi Hukuk Fakültesi (İstanbul):15.05.2008 gün ve 26877 sayı- lı Resmi Gazete’de yayınlanan 2008/13665, Beykent Üniversitesi Hukuk Fakültesi (İstanbul): 15.05.2008 gün ve 26877 sa- yılı Resmi Gazete’de yayınlanan 2008/13666 Karar sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi Hukuk Fakültesi: TBMM’de 22.05.2008 tarihinde kabul edilen 5765 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile,. Melikşah Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Kayseri): TBMM’de 31.07.2008 ta- rihinde kabul edilen 5799 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile, Gazikent Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Gaziantep) ve Gediz Üniversitesi Hukuk Fakültesi (İzmir): TBMM’nce 31.07.2008 tarihinde kabul edilen 5796 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile, Zirve Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Gaziantep) ve İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi Hukuk Fakültesi: TBMM’de 18.02.2009 tarihinde kabul edilen 5839 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hük- münde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile, Turgut Özal Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Ankara) ve İstanbul Medi- pol Üniversitesi Hukuk Fakültesi, KTO Karatay Üniversitesi Hukuk Fakülte- si (Konya) Mevlana Üniversitesi Hukuk Fakültesi (Konya): TBMM’de 23.06.2009 tarihinde kabul edilen 5913 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 275 Çizelge 7. Vakıf Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 2008-2009 Eğitim Öğretim Yılı Toplam Öğrenci Sayıları, Mezun Öğrenci Sayıları, Tam Zamanlı Öğretim Üyesi Sayısı ve Öğretim Üyesi Başına Düşen Öğrenci Sayısı 8 08 – 09 Toplam Öğrenci Sayısı 08 – 09 Mezun Sayısı Tam Zamanlı Öğretim Üyesi Sayısı Öğretim Üyesi Başına Düşen Öğrenci Sayısı 1 Atılım Üniversitesi (Ankara) 546 27 13 42 2 Bahçeşehir Üniversitesi (İstanbul) 774 108 15 52 3 Başkent Üniversitesi (Ankara) 706 170 17 42 4 Beykent Üniversitesi (İstanbul) 176 - 17 10 5 Bilkent Üniversitesi (Ankara) 765 126 22 35 6 Çağ Üniversitesi (Mersin) 426 63 18 24 7 Çankaya Üniversitesi (Ankara) 629 207 13 48 8 Doğuş Üniversitesi (İstanbul) 117 - 9 13 9 Fatih Üniversitesi (İstanbul) 100 - 12 8 10Gazikent Üniversitesi (Gaziantep) - - - - 11Gediz Üniversitesi (İzmir) - - - - 12İstanbul Aydın Üniversitesi 210 - 2 105 13İstanbul Bilgi Üniversitesi 732 157 28 26 14İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi - - - - 15İstanbul Kültür Üniversitesi 746 189 - - 16İstanbul Medipol Üniversitesi - - - - 17İstanbul Ticaret Üniversitesi 497 88 13 38 18İzmir Üniversitesi - - - 19Kadir Has Üniversitesi (İstanbul) 471 69 28 17 20Koç Üniversitesi (İstanbul) 232 45 12 19 21KTO Karatay Üniversitesi (Konya) - - - - 22Maltepe Üniversitesi (İstanbul) 593 101 35 17 23Melikşah Üniversitesi (Kayseri) - - - - 24Mevlana Üniversitesi (Konya) - - - - Kanun ile, Uluslararası Antalya Üniversitesi Hukuk Fakültesi: TBMM’nce 14.07.2010 ta- rihinde kabul edilen 6005 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulmuşlardır. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi276 25Okan Üniversitesi (İstanbul) 100 - 10 10 26 TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi (Ankara) 32 - 1 32 27Turgut Özal Üniversitesi (Ankara) - - - - 28Ufuk Üniversitesi (Ankara) 292 71 9 32 29Uluslar arası Antalya Üniversitesi - - - - 30Yaşar Üniversitesi (İzmir) 153 - 16 10 31Yeditepe Üniversitesi (İstanbul) 863 117 24 36 32Yeni Yüzyıl Üniversitesi (İstanbul) - - - - 33Zirve Üniversitesi (Gaziantep) - - - - TOPLAM 9 160 1 538 314 29 2008-2009 eğitim öğretim yılında öğrencisi bulunan 21 hukuk fa- kültesinde, 9.160 öğrenci bulunmaktadır. En fazla öğrenci sayısı 863 ile Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinde, en az öğrenci sayısı 32 ile TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ndedir. 2008-2009 eğitim öğretim yılında mezun veren 14 hukuk fakülte- sinden mezun olan öğrenci sayısı 1.538 dir. En fazla mezunu 207 öğ- renci ile Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi, en az mezunu 27 öğ- renci ile Atılım Üniversitesi Hukuk Fakültesi vermiştir. Vakıf üniversiteleri hukuk fakülteleri içersinde 2008-2009 eğitim öğretim yılında 20 hukuk fakültesinde 314 tam zamanlı öğretim üye- si görev yapmaktadır. En fazla tam zamanlı öğretim üyesi sayısı 35 ile Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde, en az tam zamanlı öğretim üyesi sayısı, (1) öğretim üyesiyle TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniver- sitesi Hukuk Fakültesi’ndedir. Öğrencisi bulunmasına karşın tam zamanlı öğretim üyesi bu- lunmayan hukuk fakültesi ise İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi’dir. 2008-2009 eğitim öğretim yılında öğretim üyesi başına düşen öğ- renci sayıları yönünden İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi 105 öğrenci ile ilk sırayı, Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi ise 12 öğrenci ile son sırayı almaktadır. Bu öğretim yılı için ortalama öğre- tim üyesi başına düşen öğrenci sayısı 29’dur. TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 277 3.4. Vakıf Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 14.07.2010 Tarihi İtibariyle Tam Zamanlı Öğretim Üyesi Sayıları Vakıf üniversitelerinde bulunan hukuk fakültelerinin 14.07.2010 tarihi itibariyle tam zamanlı öğretim üyesi sayıları çizelge 8’de veril- miştir. Çizelge 8. Vakıf Üniversitelerinde Bulunan Hukuk Fakültelerinin 14.07.2010 Tarihi İtibariyle Tam Zamanlı Öğretim Üyesi Sayıları 9 Tam Zamanlı Öğretim Üyesi Tam Zamanlı Öğretim Üye Yardımcıları Prof. Dr. Doç. Dr. Yard. Doç. Dr. Top.Dr. Öğ. Gör. Top. Arş. Gör. 1Atılım Üniversitesi (Ankara)8 1 4 13 - 3 3 6 2 Bahçeşehir Üniversitesi (İstanbul) 10 1 4 15 2 2 4 24 3Başkent Üniversitesi (Ankara)10 1 6 17 - 2 2 9 4 Beykent Üniversitesi (İstanbul) 5 1 2 8 - 8 8 - 5Bilkent Üniversitesi (Ankara)15 1 11 27 - - - - 6Çağ Üniversitesi (Mersin)12 17 7 Çankaya Üniversitesi (Ankara) 7 1 5 13 3 1 4 7 8Doğuş Üniversitesi (İstanbul)1 3 7 11 - - - 12 9Fatih Üniversitesi 1 2 1 4 - 1 1 7 10 Gazikent Üniversitesi (Gaziantep) - - - - - - - - 11Gediz Üniversitesi (İzmir)1 1 1 3 - - - 3 12İstanbul Aydın Üniversitesi3 - 2 5 3 - 3 4 13İstanbul Bilgi Üniversitesi9 4 8 21 3 1 4 20 14 İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi - - - - - - - - 15İstanbul Kültür Üniversitesi11 1 4 16 - 10 10 16 16İstanbul Medipol Üniversitesi- - - - - - - - 17İstanbul Ticaret Üniversitesi4 4 1 9 - - - - 18İzmir Üniversitesi 1 1 2 4 - - - 10 9 Vakıf Yükseköğretim Kurumları Kadrolu Öğretim Elemanlarının Bölümlere Göre Dağılımı http://www.yok.gov.tr/y/ozet_rapor.htm . Erişim Tarihi 10.09.2010. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi278 19 Kadir Has Üniversitesi (İstanbul) 6 3 6 15 2 - 2 13 20Koç Üniversitesi (İstanbul)6 1 5 12 7 - 7 - 21 KTO Karatay Üniversitesi (Konya) 2 - 2 4 - - 2 22 Maltepe Üniversitesi (İstanbul) 7 2 7 16 3 2 5 14 23 Melikşah Üniversitesi (Kayseri) - 2 1 3 1 - 1 1 24Mevlana Üniversitesi - - - - - - - - 25Okan Üniversitesi (İstanbul)4 - 2 6 - 1 1 10 26 TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi (Ankara) 1 - 1 2 1 - 1 1 27 Turgut Özal Üniversitesi (Ankara) - - - - - - - - 28Ufuk Üniversitesi (Ankara)6 2 1 9 - 3 3 10 29 Uluslar arası Antalya Üniversitesi - - - - - - - - 30Yaşar Üniversitesi (İzmir)6 2 3 11 - 1 1 7 31 Yeditepe Üniversitesi (İstanbul) 10 5 8 23 2 1 3 4 32 Yeni Yüzyıl Üniversitesi (İstanbul) 1 - 3 4 - - - - 33Zirve Üniversitesi (Gaziantep)- 1 3 4 - 1 1 4 TOPLAM 13540 100 27527 37 64 184 Vakıf üniversiteleri hukuk fakültelerinde tam zamanlı öğretim üyesi olarak görev yapan 135 Prof. Dr., 40 Doçent Dr. ve 100 Yardım- cı Doç. Dr. bulunmaktadır. Çağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde bu- lunan 12 Prof. Dr. ve Doç. Dr. Bu sayıya eklendiğinde Prof. Dr. ve Doç. Dr. öğretim üyesi sayısı 187 olmaktadır. Vakıf üniversiteleri hukuk fakültelerinde en fazla öğretim üye- si sayısı 23 ile Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesinde, en az öğre- tim üyesi sayısı 2 ile TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ndedir. Turgut Özal Üniversitesi Hukuk Fakültesi ve Uluslararası Antal- ya Üniversitesi Hukuk Fakültesi yeni açılan fakülteler olduğundan he- nüz öğretim üyeleri yoktur. TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 279 4.1. ADLİ YARGI HAKİM ve CUMHURİYET SAVCILARININ SAYISI İLE İLLERE GÖRE DAĞILIMI 81 ilimizde görev yapan adli hâkim ve Cumhuriyet savcı sayıları Çizelge 9’da verilmiştir. 10 Çizelge 9. Türkiye’de Adli Yargıda Görevli Hâkim ve Cumhuriyet Savcı sayısı (İllere göre) İLLER Hâkim ve C. Savcı Sayısı İLLER Hâkim ve C. Savcı Sayısı Adana 248 Konya 226 Adıyaman 51 Kütahya 71 Afyonkarahisar 100 Malatya 104 Ağrı 63 Manisa 173 Amasya 39 K.Maraş 98 Ankara 1748 Mardin 72 Antalya 314 Muğla 146 Artvin 39 Muş 36 Aydın 154 Nevşehir 52 Balıkesir 167 Niğde 46 Bilecik 39 Ordu 104 Bingöl 38 Rize 53 Bitlis 44 Sakarya 101 Bolu 51 Samsun 158 Burdur 51 Siirt 40 Bursa 245 Sinop 44 Çanakkale 75 Sivas 101 Çankırı 41 Tekirdağ 103 Çorum 74 Tokat 75 Denizli 133 Trabzon 97 Diyarbakır 152 Tunceli 45 Edirne 73 Şanlıurfa 119 Elazığ 78 Uşak 55 Erzincan 47 Van 118 Erzurum 127 Yozgat 70 Eskişehir 96 Zonguldak 79 Gaziantep 144 Aksaray 36 10 Bu sayıya Yüksek Mahkeme üyeleri (Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay) ile askeri hakimler dahil değildir. Buna karşılık askerlik hizmetini yedek subay ola- rak yapan hakim ve savcılar listeye alınmıştır. Yüksek Seçim Kurulu, Adli ve İda- ri Yargı Seçim Çevreleri Esas Alınarak Oluşturulan, Soyad Sıralı Seçmen Listeleri (29.09.2010) http://www.ysk.gov.tr/ysk/index.html Erişim Tarihi: 09.10.2010) Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi280 Giresun 69 Karaman 36 Gümüşhane 27 Kırıkkale 42 Hakkari 35 Batman 41 Hatay 131 Şırnak 44 Isparta 71 Bartın 32 Mersin 195 Iğdır 28 İstanbul 1557 Yalova 21 İzmir 541 Karabük 44 Kars 51 Osmaniye 53 Kastamonu 82 Düzce 49 Kayseri 131 Ardahan 33 Kırklareli 56 Bayburt 9 Kırşehir 40 Kilis 16 Kocaeli 145 TOPLAM 10432 81 ilimizde görev yapan adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcı sa- yısı 10.432 olup, en fazla hâkim ve Cumhuriyet savcısının görev yaptı- ğı il 1.748 ile Ankara’dır. Ankara ’yı 1.557 hâkim ve Cumhuriyet savcı- sı ile İstanbul, 541 ile İzmir izlemektedir. En az hâkim ve Cumhuriyet savcısının görev yaptığı iller 9, 16 ve 21 hâkim ve Cumhuriyet savcısı ile Bayburt, Kilis ve Yalova’dır. Türkiye’nin 31 Aralık 2009 tarihi itibariyle nüfusu 72.561.312 dir. 11 Ülkemizde 6.956 kişiye 1 hâkim ve Cumhuriyet savcısı düşmek- tedir. 4. 2. İDARİ YARGI HÂKİM VE CUMHURİYET SAVCILARI SAYISI VE İLLERE GÖRE DAĞILIMI Ülkemizde 25’i bölge idare mahkemesi olmak üzere 43 ilimizde idari yargı teşkilatı mevcut olup bu mahkemelerde görev yapan idari hâkim ve Cumhuriyet savcı sayıları Çizelge 10’da verilmiştir. 11 TÜİK. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları - Dönemi: 2009. ( http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?tb_id=39&ust_id=11 Erişim Tarihi: 16.10.2010) TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 281 Çizelge 10. Türkiye’de İdari Yargıda Görevli Hâkim ve Cumhuriyet Savcı Sayısı (İllere Göre) 12 Hâkim ve Savcı Sayısı Hâkim ve Savcı Sayısı Adana 31Kayseri 20 Afyonkarahisar 6Kocaeli 16 Ankara 505Konya 21 Antalya 30Malatya 15 Aydın 15Manisa 16 Balıkesir 8Mardin 7 Bursa 34Muğla 9 Çanakkale 4Ordu 15 Çorum 5Rize 5 Denizli 13Sakarya 20 Diyarbakır 26Samsun 18 Edirne 13Sivas 15 Elazığ 10Tekirdağ 11 Erzurum 21Tokat 5 Eskişehir 21Trabzon 13 Gaziantep 20Şanlıurfa 8 Hatay 11Van 22 Isparta 6Yozgat 5 Mersin 22Zonguldak 13 İstanbul 139Aksaray 6 İzmir 53Kırıkkale 16 Kastamonu 7TOPLAM 1276 12 Yüksek Seçim Kurulu, Adli ve İdari Yargı Seçim Çevreleri Esas Alınarak Oluşturu- lan, Soyad Sıralı Seçmen Listeleri. (29.09.2010) http://www.ysk.gov.tr/ysk/index.html Erişim Tarihi: 09.10.2010) Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi282 43 ilimizde idari yargıda görevli hâkim ve savcı sayısı 1.276 olup, en fazla hâkim ve savcısının görev yaptığı il, adli yargıda olduğu gibi 505 ile Ankara’dır. Ankara’yı 139 hâkim ve savcı ile İstanbul, 53 hâkim ve savcı ile İzmir izlemektedir. En az hâkim ve savcının görev yaptığı iller Çanakkale, Çorum, Rize, Tokat ve Yozgat’tır. Bunlardan Çanakkale’de 4, diğer dört ilde 5’er hâkim ve savcı bulunmaktadır. TÜRKİYE’DE BULUNAN 78 BAROYA KAYITLI AVUKAT SAYILARI 31 Aralık 2009 tarihi itibariyle, 81 ilimizin 78’inde baro bulunmak- ta, Bayburt, Kilis ve Ardahan’da baro bulunmamaktadır. 78 ilimizde bulunan barolara kayıtlı toplam, erkek ve kadın Avukat sayıları Çizel- ge 11’de verilmiştir. Çizelge 11. 31 Aralık 2009 itibariyle Tüm Barolardaki Toplam, Erkek ve Kadın Avukat Sayıları 13 BARO ADI ERKEK KADIN TOPLAM BARO ADIERKEK KADIN TOPLAM Adana 977 535 1.512Kocaeli 509 294 803 Adıyaman 149 31 180Konya 1.019 421 1.440 Afyonkarahisar 224 75 299Kütahya 165 67 232 Ağrı 56 14 70Malatya 273 73 346 Amasya 104 33 137Manisa 473 169 642 Ankara 5.640 3.797 9.437K.Maraş 271 62 333 Antalya 1.427 766 2.193Mardin 110 29 139 Artvin 37 17 54Muğla 462 340 802 Aydın 493 280 773Muş 37 10 47 Balıkesir 499 215 714Nevşehir 119 31 150 Bilecik 44 18 62Niğde 67 25 92 Bingöl 49 16 65Ordu 162 59 221 Bitlis 29 9 38Rize 59 19 78 13 http://www.barobirlik.org.tr/tbb/avukat_sayilari/2009.aspx) TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 283 Bolu 85 39 124Sakarya 244 97 341 Burdur 100 37 137Samsun 475 169 644 Bursa 1.162 553 1.715Siirt 29 6 35 Çanakkale 184 85 269Sinop 43 15 58 Çankırı 40 22 62Sivas 190 87 277 Çorum 178 72 250Tekirdağ 295 144 439 Denizli 515 214 729Tokat 156 70 226 Diyarbakır 487 160 647Trabzon 214 112 326 Edirne 181 62 243Tunceli 24 9 33 Elazığ 234 51 285Şanlıurfa 329 59 388 Erzincan 55 36 91Uşak 155 52 207 Erzurum 197 53 250Van 155 35 190 Eskişehir 364 200 564Yozgat 108 30 138 Gaziantep 683 173 856Zonguldak 252 120 372 Giresun 131 56 187Aksaray 133 38 171 Gümüşhane 31 8 39Karaman 79 29 108 Hakkari 47 3 50Kırıkkale 97 23 120 Hatay 486 172 658Batman 143 25 168 Isparta 160 67 227Şırnak 62 8 70 Mersin 808 364 1.172Bartın 38 22 60 İstanbul 15.080 9.909 24.989Iğdır 42 12 54 İzmir 3.276 2.351 5.627Yalova 72 33 105 Kars 73 24 97Karabük 71 34 105 Kastamonu 95 41 136Osmaniye 112 51 163 Kayseri 588 226 814Düzce 86 37 123 Kırklareli 113 57 170TOPLAM 42.48423.776 66.260 Kırşehir 73 19 92 Çizelge de görüldüğü gibi, Türkiye’de 78 baro bulunmakta ve 31.12.2009 tarihi itibariyle bu barolara kayıtlı avukat sayısı 66.260 tır. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi284 Barolara kayıtlı avukatların 42.484’ü (% 64.1) erkek, 23.776’sı (% 35.9) kadındır. Barolara göre avukat sayıları 33 (Tunceli) ile 24.989 (İstan- bul) arasında değişmektedir. Çizelge 12. Avukat sayısı 1000 den Fazla Olan Barolar BARO ADI ERKEK % KADIN % TOPLAM % * * * İstanbul Barosu 15.080 35.5 9.909 41.7 24.989 37.7 Ankara Barosu 5.640 13.3 3.797 16.0 9.437 14.2 İzmir Barosu 3.276 7.7 2.351 9.9 5.627 8.5 Antalya Barosu 1.427 3.4 766 3.2 2.193 3.3 Bursa Barosu 1.162 2.7 553 2.3 1.715 2.6 Adana Barosu 977 2.3 535 2.2 1.512 2.3 Konya Barosu 1.019 2.4 421 1.8 1.440 2.2 Mersin Barosu 808 1.9 364 1.5 1.172 1.8 TOPLAM 29.389 69.2 18.696 78.6 48.085 72.6 GENEL TOPLAM 42.484 100.0 23.776100.0 66.260100.0 * %’ler, ilgili barodaki avukat sayısına göre değil, genel toplama göre he- saplanmıştır. TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 285 Avukat sayısı 1000 den fazla olan baro sayısı 8, toplam avukat sa- yısı 48.085 olup, tüm barolardaki toplam avukat sayısının % 72,6’sı bu 8 baroya kayıtlıdır. İstanbul, Ankara ve İzmir barolarına kayıtlı avukat sayısı 40.053 olup, barolara kayıtlı toplam avukat sayısının % 60,4’ü bu üç baroya kayıtlıdır. Ülkemizde 1.095 kişiye 1 avukat düşmektedir. GENEL DEĞERLENDİRME 1. TÜRKİYE’DE BULUNAN HUKUK FAKÜLTESİ SAYISI ÇOK YÜKSEKTİR 2010-2011 eğitim öğretim yılı itibariyle, 81 ilimizde 102 devlet, 52 adet vakıf üniversitesi olmak üzere toplam 154 üniversitesi bu- lunmaktadır. 102 devlet üniversitesinin 25’inde, 52 vakıf üniversi- tesinin 33’ünde hukuk fakültesi yer almaktadır (Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bulunan 3 üniversitedeki hukuk fakülteleri hariç). Diğer bir ifade ile devlet üniversitelerinin % 25’inde, vakıf üniver- sitelerinin % 63’ünde hukuk fakültesi bulunmaktadır. Bundan böyle ne devlet ne de vakıf üniversitelerinde yeni hukuk fakültesi açılmamalıdır. 2. Hukuk Fakültelerinin Öğrenci Kontenjanları Çok Yüksektir Devlet üniversitelerinde bulunan 25 hukuk fakültesinden Hacet- tepe Üniversitesi, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakülteleri 2010-2011 eğitim öğretim yılında öğ- renci talebinde bulunmamıştır. Diğer 22 devlet üniversitesi hukuk fa- kültelerinin toplam öğrenci kontenjanları 6.022 dir. Vakıf üniversitelerinde bulunan 33 hukuk fakültesinden Turgut Özal Üniversitesi, İstanbul Medipol Üniversitesi, İstanbul Kemerbur- gaz Üniversitesi ve Uluslararası Antalya Üniversitesi, Gazikent Üni- versitesi ve Mevlana Üniversitesi Hukuk Fakülteleri 2010-2011 eğitim öğretim yılında öğrenci talep etmemiştir. Diğer 27 vakıf üniversitesi hukuk fakültelerinin öğrenci kontenjanları 2.938 dir. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi286 Devlet ve vakıf üniversiteleri hukuk fakültelerinin toplam konten- janı 8.960 olup, Devlet üniversiteleri hukuk fakültesi kontenjanları 26 ile 1.230 arasında, vakıf üniversiteleri hukuk fakültesi kontenjanları 28 ile 175 arasında değişmektedir. 3 devlet üniversitesi, 6 vakıf üniversitesi hukuk fakültesi 2010- 2011 eğitim öğretim yılında öğrenci talep etmemişlerdir. Gelecek yıl- larda bu fakültelerin de öğrenci alacağı düşünüldüğünde toplam kon- tenjanın 10.000’i geçmesi büyük bir olasılıktır. İstanbul Üniversitesi (410 öğrenci), Marmara Üniversitesi (410 öğ- renci), Kırıkkale Üniversitesi (113) ve Selçuk Üniversitesi Hukuk Fa- kültesi (257 öğrenci) normal eğitim yanında ikinci öğretim de yapmak- tadırlar. İkinci öğretimdeki toplam öğrenci kontenjanı 1.290 dır. Hukuk fakültelerinin öğrenci kontenjanları büyük bir değişken- lik göstermektedir. Hukuk fakültesi öğretim üyelerinin kaliteli bir hu- kuk öğretimi için en uygun kontenjanı belirlemeleri, zaten kontenjan- lar çok yüksek iken bazı fakültelerin ikinci öğretim yapmaktan vazgeç- meleri gereklidir. 3. Hukuk Fakültelerine ÖSYM Tarafından Yerleştirilen Öğrencilerin Puanları Arasındaki Fark Çok Fazladır 2010-2011 eğitim-öğretim yılında devlet üniversitelerinin hukuk fakültelerini tercih eden öğrencilerin puanları 460.012 ile 566.980 ara- sında, vakıf üniversitelerinin hukuk fakültelerine genel kontenjanda yerleştirilen öğrencilerin puanları 348.659 ile 540.426 arasında değiş- mektedir. Görüldüğü gibi, devlet ve vakıf üniversitelerine yerleştirilen öğ- rencilerin taban puanları arasındaki fark 111.353 puan, tavan puanları arasındaki fark 26.554 puandır. Özellikle puanlar düştükçe, bir puanlık farkta bile binlerce öğrenci fark etmektedir. 111.353 puan fark çok yüksektir. Bu da hukuk fakül- telerine başarısı yüksek olmayan öğrencilerin de yerleştirildiğini gös- termektedir. TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 287 4. Fakültelerin Kontenjanlarına Bağlı Olarak Hukuk Fakültelerinde Öğrenci Sayısı Fazladır 2008-2009 eğitim öğretim yılında öğrencisi bulunan 19 devlet üni- versitesi hukuk fakültesinde toplam öğrenci sayısı 17.655 olup, fakül- telere göre 83 ile 3.608 arasında, 21 vakıf üniversitesi hukuk fakültesin- de öğrenci sayısı 32 ile 863 arasında değişmekte toplam 9.160 öğrenci bulunmaktadır. 2008-2009 eğitim öğretim yılında öğrencisi bulunan 40 hukuk fa- kültesinde toplam 26815 öğrenci eğitim görmektedir. Diğer 18 hukuk fakültesi de öğrenci almaya başladığında bu sayının da hızla artacağı bir gerçektir. 5. Hukuk Fakültelerinden Mezun Olan Öğrenci Sayısı Fazladır 2008-2009 eğitim öğretim yılında mezun veren 14 devlet üniversi- tesi hukuk fakültesinden mezun olan öğrenci sayısı 3.166 olup fakül- telere göre 23 ile 739 arasında, 14 vakıf üniversiteleri hukuk fakültele- rinde ise mezun sayıları 27 ile 207 arasında değişmekte, toplam mezun sayısı 1.538 öğrencidir. Görüldüğü gibi 14 devlet, 14 vakıf üniversitesi hukuk fakültelerin- den 2008-2009 eğitim öğretim yılında 4.704 öğrenci mezun olmuştur. Bugün toplam 58 hukuk fakültesi bulunmaktadır. 2008-2009 öğretim yılında toplam 28 fakültesinden mezun olanların sayısı 4.704 ise kısa bir süre içinde iki katına çıkacağını söylemek kahinlik olmayacaktır. 6. Hukuk Fakültelerinde Tam Zamanlı Öğretim Üyesi Sayıları Çok Farklıdır Devlet üniversiteleri hukuk fakültelerinde 2008-2009 eğitim öğre- tim yılında 17 hukuk fakültesinde 481, 20 vakıf üniversitesi hukuk fa- kültelerinde 314 tam zamanlı öğretim üyesi görev yapmaktadır Devlet üniversiteleri hukuk fakültelerinde görev yapan tam za- manlı öğretim üye sayısı 2008-2009 eğitim öğretim yılında 2 ile 108 ara- sında değişmektedir. Aynı eğitim öğretim yılında öğrencisi bulunma- sına karşın tam zamanlı öğretim üyesi bulunmayan devlet üniversitesi Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi288 hukuk fakülteleri; Karadeniz Teknik Üniversitesi ve Kırıkkale Üniver- sitesi hukuk fakülteleridir. Vakıf üniversiteleri hukuk fakültelerinde görev yapan tam zaman- lı öğretim üye sayısı 2008-2009 eğitim öğretim yılında 1 ile 35 arasın- da değişmektedir. Aynı eğitim öğretim yılında öğrencisi bulunmasına karşın İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde tam zamanlı öğretim üyesi bulunmamaktadır. Aynı hukuk eğitimini vermesi gereken fakültelerde tam zamanlı öğretim üye sayıları arasındaki farklılıklar oldukça düşündürücüdür. Fakülteler öğretim üyesi eksikliklerini, diğer fakültelerden sağlamaya çalışsa da tam zamanlı öğretim üyesi fakültelerin olmazsa olmazıdır. Atalarımızın söylediği gibi “Taşıma su ile değirmen dönmez”. Fakülteler tabela fakültesi olarak açılmamalı, kaliteli eğitimin te- mel unsuru olan yeterli öğretim üyesine sahip olduktan sonra açılma- lıdır. 7. Hukuk Fakültesi Mezunlarının İstihdamı Hukuk fakültelerinden mezun olanlar, çok sayıda mesleği ve mes- lek grubunu kapsayan geniş bir alanda çalışma ve iş bulma olanağına sahip olmakla birlikte ilk planda hâkim ve savcılık ile bugün için ser- best meslek olarak kabul edilen, fakat kamu görevi olduğunda şüp- he bulunmayan avukatlık mesleğini tercih etmektedirler. Adalet Ba- kanlığı 2009 yılında hâkimlik ve savcılık sınavı açmamış, 2010 yılı için 400 kişi alınacağını duyurmuştur. Bu da gösteriyor ki, günümüzde yıl- da 5000’e yaklaşan hukuk mezunlarının en fazla %9’u hâkim ve savcı olabilecektir. İdari ve askeri yargı ihtiyacını da dikkate aldığımızda bu oran %10 civarında olmaktadır. Akademisyenliği ayrık tutacak olur- sak, hukuk fakültesi mezunları, kaymakamlık, banka müfettişliği, he- sap uzmanlığı ve Sayıştay denetçiliğine de kabul edilmektedirler. An- cak bu mesleklere giriş sınavlarında ekonomi ve muhasebe alan bilgi- sine ağırlık verilmesi sebebiyle başarı yüzdesi oldukça düşük kalmak- tadır. Bu itibarla hâkimlik ve savcılık sınavında başarılı olamayanların büyük çoğunluğu, bugün için sınavsız kabul edilen avukatlık mesleği- ne yönelmektedirler. 14 14 Türkiye Barolar Birliği’nden edinilen bilgiye göre; ülkemizde 2009 yılında 3 514 TBB Dergisi 2010 (91) Fahrettin DEMİRAĞ / Hasan ÇİFTÇİ 289 SONUÇ Diğer tüm fakültelerde olduğu gibi, hukuk fakülteleri eğitim ve öğretiminde de çok önemli sorunlar bulunmaktadır. Bu sorunlara çö- züm bulunmadığı takdirde gelecekte hukuk eğitimini de çıkmazlar beklemektedir. Bilindiği gibi, ülkemizde bazı yıllarda bazı meslekler ön plana çık- makta ve o fakültelerin popülaritesi artmakta ve öğrenciler o meslek- lere yönelmektedir. Ancak o fakültelerin gerekli önlemleri almadığın- da 5-10 sene sonra o fakülteler de sıradanlaşmaktadır. Son yıllarda hukuk eğitim ve öğretiminin prestijli olması nedeniy- le öğrenciler, hukuk fakültelerini tercih etmekte ve hukuk fakülteleri kontenjanlarını doldurabilmektedir. Hukuk eğitim ve öğretiminde ge- rekli önlemler alınmadığında, hukuk fakültelerini tercih edecek öğren- ciler azalacak ya da çok başarılı öğrenciler tercih etmeyecektir. Hukuk fakültelerini tercih eden öğrencilerin tercihlerini yaparken düşünceleri, başarılı bir hâkim, Cumhuriyet savcısı, avukat ya da aka- demisyen olmaktır. Sanmıyoruz ki hiçbir öğrenci memur olmak için hukuk fakültelerini tercih etsin. Hukuk devletinde iyi yetişmiş hukuk- çulara gereksinim çok fazladır. Bilgi sahibi olmayan hâkim, savcı ve avukatın başarılı olması mümkün değildir. Bir başka ifadeyle mesle- ki bilgi, adaletin gerçekleşmesinin temel koşullarından biridir. Dolayı- sıyla başarılı hâkim, Cumhuriyet savcısı ve avukatlar hukuk devleti- nin ve adil yargılanma hakkının teminatıdır. Bu da çok iyi yetişmiş ye- terli öğretim üyeleri ve başarılı öğrenciler ile sağlanabilir. Hukuk Fakültesi öğretim üyelerine önemli sorumluluklar düş- mektedir. Gerek Hükümet (son yıllarda devlet ve vakıf üniversiteleri- nin birçoğu Bakanlar Kurulu kararı ile açılmıştır) gerekse YÖK nezdin- de temasa geçerek yeni hukuk fakültelerinin açılmasının engellenme- sinin sağlanması ve kontenjanların düşürülmesi konularındaki sorun- ları çözmeleri zorunludur. avukatlık ruhsatı almıştır. Bu sayı 2008 yılı için; 3 934, 2007 yılı için; 4 132, 2006 yılı için; 3 567 dir. Bu verilere göre ülkemizde her yıl ortalama olarak yaklaşık 3 800 kişi avukatlık mesleğine başlamaktadır. Türkiye’de Hukuk Fakülteleri ve Hukuk Eğitimi290 KAYNAKLAR http://www.barobirlik.org.tr/tbb/avukat_sayilari/2009.aspx) TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları - Dönemi: 2009. http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?tb_id=39&ust_id=11 (Eri- şim Tarihi: 16.10.2010) Vakıf Yükseköğretim Kurumları Kadrolu Öğretim Elemanlarının Bö- lümlere Göre Dağılımı http://www.yok.gov.tr/y/ozet_rapor. htm. Erişim Tarihi 10.09.2010 Yüksek Öğretim Katalogu 1 – 247 s.: (http://www.yok.gov.tr/kata- log/katalog_devlet.pdf). Yüksek Öğretim Katalogu 248 – 317 s Vakıf Üniversiteleri.http://www. yok.gov.tr/katalog/katalog_vakif.pdf. (Erişim Tarihi 10.09.2010) Yüksek Seçim Kurulu, Adli ve İdari Yargı Seçim Çevreleri Esas Alına- rak Oluşturulan, Soyad Sıralı Seçmen Listeleri (29.09.2010) http:// www.ysk.gov.tr/ysk/index.html Erişim Tarihi: 09.10.2010) Yüksek Seçim Kurulu, Adli ve İdari Yargı Seçim Çevreleri Esas Alına- rak Oluşturulan, Soyad Sıralı Seçmen Listeleri (29.09.2010) http:// www.ysk.gov.tr/ysk/index.html Erişim Tarihi: 09.10.2010)