Ersin Çamoğlu
r,�oniın Ortaklık
����� Kurulu U
••
yelerinin
��:nki.Sorumluluğu
. amu Borçlannd� Son1mluluk İle)
Güncelleştirilmiş ve Genişletilıniş
U
••
çüncüBası
V{
vedat kltapçıhk
ISTANBUL 2010
rgOn Avukatlık 80roeu
Av. Çıııftdaf Evrim l!rgOn
Kıı,1111111� ı.f.ı, 1 Qııı,,ıı,p,na, •�ıuı, No 1
tıuı 1• .,,,, " Blok KIi il O••·· 3.1 '
lleSl'O Çenkıı,e ANJ(Aı.A
roı (Oll}ln03080
Bıtk•nt V O 5118◄85◄,e.2
Prof. Dr. Ersin Çamoğlu
1.Ü. Hukuk Fakültesi
Ticaret Hukuku E. Öğretim Üyesi
Anonim Ortaklık
Yönetim Kurulu U
••
yelerinin
Hukuki Sorumluluğu
(Kamu Borçlarından Sorumluluk Ue)
Güncelleştirilmiş ve Genişletilmiş Üçüncü Bası
V{
vedat kitapçılık
İSTANBUL 2010
tayın No: 223
3. Bası - Eylut 2010
5846 sayılı yasa uyarınca bu kitabın UçUncU basısının dijital iletim. CD'ye kayıt, elektronik kitap
olarak yayımı.ve mevcut veya ileride geliştirilebilecek her tUrlU araçla çoğalt�lması ve yayılması
hakları da dahıl olmak Uzere; 5846 sayılı yasa anlamında çoğaltma, yayma ve dığer tUm yayın��k-
•�. yat�ızca ve münhasıran VEDAT KlTAPÇILIK Basım Yayım Dağıtım lnş. San. Tıc.Lt�.�tJ. ne
aıttır. Kıt�bın tamamının veya bir kısmının mevcut veya ileride geliştirilebilecek herhangıbır_araç
v�ya t�k�ıkle çoğaltılması, yayılması ve herhangi bir şekil ve yöntemle ticaret alanına konu edılmc-sı
kesınlıkle yasaktır. Aksine hareketler VEDAT KİTAPÇILIK Basım Yayım Dağıtımlnş.San. Tıc.
Ltd. Şti.'nin burada saklı tutmuş olduğu haklarının ihlali anlamını taşır. VEDAT KiTAPÇILIK
Basım Yayım Dağıtım lnş. San. Tıc. Ltd. Şti. olabilecek tüm hak ihlallerine karşı tüm yasal hakları-
nı kullanmaya, fikri hak ve emeği korumaya kararlıdır.
ISBN: 978-605-4002-90-0
Dizgi Sami Abbas (0212) 547 48 41
(0532) 433 40 21
e-mail: samiabbas@ttmail.com
Kapak Tasarımı Murat Ece
mtece30@gmail.com
Baskı
Cilt
Altan Basım San. Tic. Ltd. Şti.
Matbaacılar Sitesi 22'lJA 34200 Bağcılar - İstanbul
Tel.: +90 (212) 629 03 74 Fax.: +90 (212) 629 03 76
Derya Mücellit
(0212) 501 02 72
VEDAT KİTAPÇILIK
BASIM YAYIM DAÔITIM LTD. ŞTİ.
Sultanahmet Mağaza : Klodfarer Cad. No: 35/A
Sultanahmet / 1STANBUL
Tel.: (0212) 516 68 39 - 516 68 49
Fax: (0212) 516 68 36
Şişli Mağaza Abide-i Hürriyet Cad. No: 281
Şişli / 1STANBUL
Tel.: (0212) 240 12 54 - 240 12 58
Fax: (0212) 240 12 67
www.vedatkilapcilik.com
II
ANONİM ORTAKLIKYÖNETlM KURULU ÜYELERİNİN
HUKUKlSORUMLULUÖU
111
Dilek'e
V
BİRİNCİ BASIYA ÖNSÖZ
Anonim ortaklık yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu konusu gerek Ttir-
kiye'de, gerekse Avrupa hukukunda revaç gönnüş konulardan birisidir. 1967 ta-
rihini taşıyan iki değerli monografi Ttirk doktrininin konuya verdiği önemi gös-
teriyor.Yayınlanmış Yargıtay kararlan arasında yöneticilerin sorumluluğuna iliş-
kin olanların oranı da bir hayli yüksektir. Konunun, Türkiye'deki bir sermaye pi-
yasası kurma ve geliştirme çabası içinde yakın gelecekte bir kat daha önem ka-
zanacağına inanıyorum.
Bu kitabın temelini 1965 yılında İstanbul Hukuk Fakültesi'nde savunduğum
doktora tezi teşkil etmektedir. Tezin çatısında ve temel görüşlerde bir değişiklik
yapılmamış, sadece zorunlu olarak doktrindeki yeni gelişmelerin ve Yargıtay ka-
rarlarının işlenmesi ile yetinilmiştir.
Kitabı Enstitü yayınlan arasında alan Enstitü Müdürü Sayın Prof. Dr. Ali
Bozer'e kapağı düzenleyen Sayın Aysan Tümer'e ve baskı konusunda gösteri-
len hassasiyet için Fakülte Matbaası mensuplarına teşekkürlerimi sunanın.
Mart 1972
Ersin Çamoğlu
VII
İKİNCİ BASIYA ÖNSÖZ
..Anonim Ortaklık Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumlulugu" 1965
yılında 1.ü. Hukuk Fakültesi'nde savunduğum doktora tezidir. Birinci basısı
1972 tarihinde yapılmıştır. 1965 tarihinden günümüze kadar aynı konuda yazı-
lan 3 monografi, konunun Türk öğretisinde revaç bulduğunu gösteriyor.
1981 yılında kabul edilen Sermaye Piyasası Kanunu ile temelleri atılan ha-
len gelişim sürecindeki Türk Sermaye Piyasasının başarısı iki temel öğeye en-
dekslidir: Etkin denetim ve bağımsız yönetim. Bu bağlamda yönetim kurulu üye-
lerinin sorumluluğu ayn bir önem kazanmıştır.
Nihayet 1999 yılı sonunda Devletçe beş özel bankaya el konmasıyla başla-
yan ve halen devam etmekte olan bankacılık sisteminin yolsuzluklardan arındı-
rılması sürecinde gündemin birinci maddesini üst yönetimin sorumluluğu oluş-
turmuştur.
Bankacılık krizinde Devlet tüm aksaklıkların ve yolsuzlukların faturasını
üst yönetime ve yöneticilerin sorumluluğunu yeterince etkili hükümlerle düzen-
lemeyen mevzuata kesmiştir. Bu düşünce 3182 sayılı Kanun yerine 4389 sayılı
Bankalar Kanunu' nun yapılmasını gerektirmiş, her defasında (Anayasa hüküm-
leri ve evrensel hukukun temel ilkeleri göz ardı edilerek) daha sert hukuki ve ce-
zai sorumluluk hükümleri getiren yasalarla yapılan değişikliklerden sonra süreç
halen yürürlükteki 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile noktalanmıştır. Bankacılık
Yasasında özel ve istisnai hükümlerle düzenlenmiş olan banka yönetim kurulu
üyelerinin sorumluluğu ayrı bir kitap olarak yayınlanacaktır. Bu kitapta Banka-
cılık Kanunu'nun sorumluluk hukukunun temel ilkelerinden farklı özel hüküm-
lerine ilgili konularda karşılaştırmalı olarak yer verilmiştir.
Bilindiği gibi TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilmiş olan Türk Tica-
ret Kanunu Tasansı'nın 2007-2008 yasama döneminde yasalaşması beklenmek-
tedir. Bu nedenle, yeni Ticaret Kanunu'nun kabulü arefesinde kitabın 2. basısı-
nın niçin yapıldığı düşünülebilir. Hemen belirtmek isterim ki, sorumluluk huku-
kunun temel ilkeleri Pandekt hukuktan beri çok büyük değişim göstermemiştir.
Gerçekte insanlığın yüzyıllara dayalı deneyimleri sonucu adalet düşüncesini en
yüksek yoğunlukta gerçekleştirdiğine inanılan bu ilkelerin yasa koyucu tarafın-
dan değiştirilmesi mümkün de değildir. Evrensel sorumluluk ilkelerine aykırı
düzenlemelerin uygulamada yaşama şansı yoktur. Bu nedenle Tasarı'nın da mev-
IX
cut sisteme göre bilyilk farklılıklar getirmesi olanaklı görünmemektedir. Budü-
şüncelerden hareketle 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre yazılmış olanki-
tabımın ikinci basısını yapmakta bir sakınca görmedim.
Kitabın 1972 tarihli ilk basısındaki dilini tümüyle sadeleştirme çabasınagir-
medim. Dilin zenginliği açısından eskiyi ve yeniyi yan yana kullanma ve seçimi
dilin evrimi sürecine bırakma ilkesini bu basıda da sürdürdüm. Düzeltmeler sı-
rasında bu yöntemin doğruluğunu ve evrimin etkinliğini somut olarak gözlemle-
dim ve sadece evrim sürecinde kadro dışı kalan sözcükleri güncelleri ile değiş-
tirdim.
Kitapta öğreti kadar Yargıtay uygulamasına da yer verilmesine ve imkan
oranında tüm yeniliklerin yansıtılmasına çaba gösterilmiştir.
Bu kitabı yayın hayatına kazandıran Vedat Carbaş ve dizgiye tüm ustalığını
ve sabrını yansıtan Sami Abbas'a teşekkürü borç biliyorum.
Türk uygulaması ve öğretisi için yararlı ve hayırlı olmasını diliyorum.
Kasım 2007
Ersin Çamoğlu
X
ÜÇÜNCÜ BASIYA ÖNSÖZ
"Anonim Ortaklık Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu" konu-
suna öğretinin ve uygulamanın gösterdiği ilgi azalmadan devam ediyor.
Çok sayıdaki yargı kararı ve mevcut monografilere eklenen yenileri konu-
nun Türk hukuk takviminde daha uzun süre güncelliğini koruyacağını gösteri-
yor. Ne var ki öğretiden ve yargıdan bu derece yoğun ilgi gören sorumluluk ko-
nusunda bazı sorunların halen netlik kazanmadığını gözlemliyoruz.
Bu basıda sorumluluk hukukunun temel ilkeleri ve Yargıtay'ın yeni kararla-
n ışığında halen duraksama ve tartışma konusu olan sorunları açıklığa kavuştur-
maya çalıştım.
Vedat Kitabevi sahibi Vedat Carbaş'a ve dizgi ustası Sami Abbas'a teşek-
kürlerimi sunuyorum.
Eylül 2010
Ersin Çamoğlu
XI
İÇİNDEKİLER
BİRİNCİ BASIYA ÖNSÖZ............................................................................ VII
İKİNCİ BASIYA ÖNSÖZ .............................................................................. IX
OÇ
Ü
NC
Ü
BASIYA O
..
NSO
••
Z........................................................................... XI
İÇİNDEKİLER ························"··········........................................................... XIII
BİBLİYOGRAFYA............................................................................................ XXIII
KISALTMALAR .......................................................................................... XXXVII
GİRİŞ
KONUNUN VE KAVRAMLARIN SUNUMU
§ 1. KONUNUN SUNUMU............................................................................... 1
I. Yönetim Kurulunun Anonim Ortaklıktaki Kanumu ve
Konunun Önemi ..................................................................................... 1
il. Kanunumuzun Konuyu Düzenleme Sistemi.......................................... 6
III. Konunun Ele Alınış Şekli....................................................................... 7
§ 2. YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUĞUNUN
ANLAMI..................................................................................................... 9
I. Hukulô Sorumluluk Kavramı................................................................. 9
a. Sınırsız Malvarlığı Sorumluluğu (10) b. Sınırlı Malvar-
Iığı Sorumluluğu ba. Konu ile Sınırlı Sorumluluk (10)
bb. Miktarla Sınırlı (Sınırlı Şahsi) Sorumluluk (11)
il. Yönetim Kurulu Üyelerinin Sorumluluğunun Anlamı.......................... 11
BİRİNCİ BÖLÜM
YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN SORUMLULUĞUNA
HAKİM OLAN PRENSİPLER
§ 3. KUSURLU SORUMLULUK PRENSİBİ................................................ 13
I. Genel Olarak .......................................................................................... 13
II. lsbat Yükü.............................................................................................. 18
XIII
IÇINDnı
