powered by

powered by

.._j-- Borçlar Kanunu'nun İlgili Hükümleri �- Devlet İhale Kanunu --r-- Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi Kamu ihale Kanunu --- Kamu ihale Sözleşmeleri Kanunu --- Yapım İşleri Genel Şartnamesi --- İmar Kanunu'nun İlgili Hükümleri V< Prof. Dr. Turgut ÖZ ErgOn Avukatt,ıı Biıto.u Av. Ça6daı Evrim Ergün Kıııhrmıll �ı, ! � ... � eu,.,.,, lifo,I Hut Le.. f, "' llolı ı iŞ SAHIBlNfN BORÇLARI 79 gerekli malzemeler hakkında ithalat yasağı geleceğinin hiç akla gelmeme- si birinci duruma; enflasyonun iki, üç, beş vb. misli artması ihtimali her zaman akla gelirse de ekonominin o zamana kadarki gidişine bakıldığında bunun dikkate alınmaması ikinci şıkka girer. Her iki durum da hakimin müdahalesi için ilk şartı gerçekleştirmeye yeter. Olayın kendisi öngörülmüş ve göz önüne alınmış olmakla birlikte, doğuracağı aşırı sonuçların öngörülmemesi gene de müdahale talebine yeterli olabilir 74 . Bir ekonomik kriz beklenmekle birlikte bunun döviz değerlerini bir günde ikiye katlayacağının beklenmemesi; bir fırtına bek- lenmekle birlikte bunun inşaatın bazı kısımlarını yıkacak güçte olmasının beklenmemesi, böyledir. Şayet beklenmedik durum sonradan ortaya çıkmış olmayıp sadece taraflarca sonradan öğrenilmişse, bu TBK m. 480/f.2 'ye başvurma hakkı vermez. Örneğin, sözleşme yapıldığı sırada ithal yasağı gelmiş veya savaş çıkmış olmakla birlikte yüklenici bunu haber almadan sözleşme imzala- mışsa durum böyledir. Bu durumda müteahhit TBK m. 480/f.2 hükmüne başvurarak bedel artınmı veya sözleşmenin sona erdirilmesini isteyemez. Ancak, TBK m. 30 vd. hata hükümlerine başvurarak BK m. 39 hükümle- rine göre sözleşmeyi iptal ettirebilir. İnşaatın yapılacağı arazinin altında, ancak temel kazılırken fark edile- cek şekilde, kaya veya su çıkması gibi durumların etkisi tartışma götürür. Aslında bu engellerin sözleşme yapılırken mevcut olduğundan hareketle, yanılma hükümlerine (TBK m. 32 temel saikte yanılma) tabi tutulmasını akla gelirse de 75 bunların işe başlanmadan önce bilinemeyeceğinden ve ifa güçlüğü yaratan olayın mevcudiyetleri değil işe başlarken etkileri olduğun- dan hareketle, ortaya çıkmaları yeni bir olay sayılarak TBK m. 480/f.2'nin uygulanması kabul edilmektedir. 76 Bezen sözleşmelerde bedel artırımı ve/veya sözleşmeden dönme sebebi olacak olağanüstü olaylar tek tek sayılmaktadır. Bu durumda söz konusu olayların öngörülmez olmaktan çıktığı ve göz önüne alındığı söylenebilir. 74 Buna dayanılarak:, uyarlama veya sözleşmeden dönme gerekçesi olan olayın mutla- ka mücbir sebep niteliği taşıması gerekmediği belirtilmektedir: GAUCH, P., a.g.e., N.1080; TANDOĞAN, H., a.g.e., Cilt II, s. 239; KOCAAĞA, K., a.g.e., s.188. 75 GAUCH, P., a.g.e., N.1084 OĞUZMAN/ÖZ , a.g.e., Cilt 1, parag. 617. 76 KAPLAN, İ., a.g.e., s. 200. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 80 Ne var ki bu kez de aynı sözleşme hükümleri uyarınca belirtilen durumlarda TBK m. 480/f.2'deki haklara başvurulması kararlaştırılmış olacaktır. Diğer deyişle, söz konusu sözleşme hükümleri bir yandan TBK m.480/f.2'nin öngörülmezlik/göz önüne alınmazlık şartını kaldırırken diğer yandan da bu şart aranmaksızın bedel artırımı ve/veya sözleşmeden dönme hakkı tanı- maktadırlar. Kuşkusuz bu geçerlidir. Asıl tartışılacak husus bu hükümlerde belirtilenler dışında bir olağanüstü durumun yüklenici için bedel indirimi veya sözleşmeden dönme hakkı doğurup doğuramayacağıdır. Hatta bazen, belirtilen durumların sınırlı olup bunlar dışındaki sebeplerle bedel artırımı istenemeyeceğinin sözleşmede açıkça yazıldığı hallerle karşılaşılmaktadır. Kanımca ortaya çıkan olağanüstü olay gerçekten taraflarca öngörülmemiş ve göz önüne alınmamışsa, sözleşmedeki sınırlayıcı ifadelere rağmen sözleşme metninde belirtilmemiş bu durumda da yüklenici TBK m.480/f.2 hükümle- rine başvurabilmelidir. Zira, yüklenici, sözleşmede sınırlayıcı sayım getiren hükmü kabul ederken bu olağanüstü hali göz önüne almamış demektir. Bu da söz konusu hale ilişkin talep haklarını sınırlamanın dışına çıkarır. TBK m. 480/f.2 hükmü götürü bedelin sebep olacağı zarar tehlikesine karşı yükleniciyi korumak için getirilmiştir ve sadece onun tarafından baş- vurulacak bir yoldur. Esasen iş sahibinin bu yola başvurarak bedel artırımı veya sözleşmeden dönme istemekte hiçbir çıkan yoktur. İş sahibinin, maddede düzenlenen durumun tersine, sonradan orta- ya çıkan ve işin maliyetini aşırı düşürerek yüklenicinin öngörülenden çok daha büyük bir kazanç elde etmesine sebep olan bir durumda, TBK m.480/f.2 hükmüne kıyasen bedel indirimi istemesi ise kabul edilmeye- cektir. TBK m.480/f.3 bunu açıkça belirtmiştir. Böylece, örneğin, para değerinin beklenmedik şekilde değer kazanması veya inşaat malzemeleri- nin aşın ucuzlaması sebebiyle iş sahibi bedel indirimi isteyemez. İş sahibi, bu gerekçelerle TBK m.138 genel hükmüne dayanarak da bedel indirimi veya dönme isteyememelidir. Zira TBK m.480/f.3 de TBK m.138'e göre öncelikli özel hükümdür. bbb) Sonradan ortaya çıkan olgu işin yapılmasını engellemeli veya aşırı derecede güçleştirmelidir Taraflarca öngörülmemiş veya göz önüne alınmamış olağanüstü durumun ortaya çıkması yetmez. Bu durum sözleşmenin ifasını yüklenici bakımından çekilmez kılacak derecede zorlaştırmalıdır. Burada sübjektif (öznel) bir unsur söz konusudur. Beklenmedik durumun etkisi hakime iş SAHİBİNİN BORÇLAR] 81 başvuran yüklenicinin ekonomik durumuna ve fiili imkanlarına göre sap- tanacaktır. Maliyetlerdeki beklenmeyen artış bir yüklenici bakımından çekilmez nitelikte iken daha geniş imkanlara sahip başka bir yüklenici bakımından katlanılabilecek nitelikte sayılabilir. Önemle belirtelim ki, burada belirleyici olan bir başına yüklenicinin kar payının azalma oranı değildir. Hatta bazen beklenmedik olaylar yükle- nicinin alacağı bedelden daha fazla masraf yapmasını gerektirebilir. Fakat gene de bu şartlarla işi yapması onun için katlanılmaz sayılmayabilir. Diğer deyişle, yükleniciden zararına da olsa sözleşmeye uyması bekle- nebilir. Burada belirleyici olan, sözleşme değiştirilmeksizin ifanın yükle- niciye etkisinin ne olacağıdır. Örneğin, güçlü ekonomik durumu ve diğer imkanları bakımından, yüklenici beklenmeyen durumun etkilediği inşaat sözleşmesini zararına tamamlasa bile ciddi bir ekonomik sarsıntı yaşama- yacaksa; TBK m. 480/f.2 hükmüne başvuramamalıdır. 77 Buna karşılık kar marjı tamamen ortadan kalkmasa bile içinde bulunduğu ekonomik durum bakımından kazancındaki azalma işletmesini ciddi bir tehlikeye sokacaksa, bu durumdaki yüklenici hakimin müdahalesini isteyebilir. TBK m. 480/f.2 hükmünün uygulanması için, aksi takdirde yüklenicinin iflas edecek olması gerekmez. Sadece ciddi bir ekonomik sarsıntı geçirecek olması yeterlidir. 78 Yüklenicinin ekonomik im.kanlan esasen işi sözleşme şartlarına tama- men uyarak bitirmesini imkansız kılıyorsa; yani zarara razı olsa bile işi bitirecek parası yoksa ve kredi alma imkanı dahi yoksa, ifanın güçleşmesi değil imkansızlığı söz konusudur 79 ve aynca bir değerlendirme yapılmadan TBK m. 480/f.2 uygulanır. 77 Yüklenici bakımından bu işte zarar etmenin bile mutlak şekilde uyarlama veya sözleş- meden dönme sebebi olmadığı hakkında bak. GAUCH, P., N.1063 vd.; KAPLAN, İ., a.g.e., s. 204. 78 GAUCH, P., a.g.e., s. 1065; TANDOĞAN, H. a.g.e., Cilt II, s.245; KOCAAĞA, a.g.e., s.191; KAPLAN, İ., a.g.e., s. 204,205. 79 Ne var ki Yargıtay, yüklenicinin iflasını bile sözleşmenin imkansızlık sebebiyle sona ermesi saymayıp, temerrüt hükümlerini uygulamaktadır. Bak: 23. HD., E. 20l 7/2231K. 2018/4299 T. 20.9.2018 (www.kazanci.com). Aslında Pl:!ra borçlarının ifasında teknik anlamda imkansızlık hükümleri uygulanmaz. Parası olmadığı için para borcunu ödeye- meyen borçlu ne kusurlu ifa imkansızlığı (TBK m.112) ne de kusursuz ifa imkansızlığı (TBK m.136) hükmüne tabi olur. Bu durumdaki borçlu temerrüde düşmüş sayılır ve borçlu temerrüdü hükümlerine (TBK m.l17 vd.) tabi olur. Fakat burada para ödemedeğil yapacağı inşaatı tamamlayacak parası olmama durumu vardır ve işte TBK m. 480/f.2, yüklenicinin edimini ifa edecek parası olmaması halini özel olarak düzenlemektedir. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGiLl MEVZUAT 82 Dikkat çekelim ki ortaya çıkan engel yüklenicinin mali imkanlarıyla ilgisiz olarak inşaatın yapımını imkansızlaştımıışsa; bu durumda artık TBK m.480/f.2 değil, şayet yüklenici bunda kusurlu ise kusurlu imkansızlık hükmü (TBK m.112) kusursuzsa kusursuz imkansızlık hükmü (TBK m.136) uygulanır. Örneğin, yüklenicinin hatalı hafriyatı sonucu arazinin denize kayması birinciye, kurulacak tesise gerekli araç gerecin ithalinin yasaklanması ikinciye örnektir. Maddede sadece yüklenicinin durumu göz önüne alındığı izlenmiş doğuyorsa da aşağıda belirteceğimiz üzere, bedel artırımı yerine sözleşme- den dönme şıkkının seçilmesinde iş sahibinin durumu da etkili olacaktır. ece) Olağanüstü halin meydana gelmesinde yüklenici kusurlu olmamalıdır Ne kadar beklenmedik olsa da ve yüklenicinin ifasını ne kadar zor- laştırsa da şayet bu durumun kendi üzerindeki olumsuz etkisine yüklenici kusuru ile yol açmışsa, TBK m.480/f.2'ye başvurarak uyarlama veya sözleşmeden dönme isteyemez. Örneğin yüklenici kusurlu olarak vadede işi bitirememiş ve temerrüde düşmüşse, bu vaziyette iken ortaya çıkan enf- lasyon, ithalat yasağı vb. beklenmedik güçlükler sebebiyle bedel artırımı veya sözleşmeden dönme talep edemez. Zira, işi zamanında bitirse idi bu engellerle karşılaşmayacaktı. Olağanüstü durumu kendi yaratan yüklenici için de aynı şey söz konu- sudur. Örneğin kusuruyla sebep olduğu yangın veya iş kazası sebebiyle işi tamamlama masrafları olağanüstü artan yüklenici de buna dayanarak bir talep ileri süremez. Yukarıdaki durumlara ifa yardımcıları sebep olmuşsa, TBK m.116 uyarınca yüklenici burada kusursuzluğunu ileri süremeyeceğinden, gene TBK m.480/f.2'ye başvuramaz. Şu kadar ki münhasıran iş sahibi tarafın- dan seçilen alt yüklenicilerin borç ihlallerinden asıl yüklenici kusursuz sorumlu olmamalıdır. ddd) Yüklenici olağanüstü olay sebebiyle sözleşme şartlarına uyarak işi tamamlayamayacağını ifadan önce bildirmelidir TBK m.480/f.2 hükmünün amacı yükleniciyi yapması çok zorlaşmış işten kurtarmak olduğu için, kural olarak bitmiş işler hakkında bu hükme başvurulamaz. Sonradan nasılsa talep edebileceği düşüncesi ile hiçbir iş SAHİBİNİN BORÇLARI itirazda bulunmaksızın inşaatı olağanüstü zorluğa rağmen tamamlayan yüklenicinin bedel artırımı talebi kabul edilmemektedir. Hatta, madde metninde açık hüküm bulunmamasına rağmen, henüz işi tamamlamamış bile olsa, olağanüstü olay sebebi ile işi sözleşme şartlarıyla tamamlaya- mayacağını ilk uygun zamanda iş sahibine bildirmeyen yüklenic� artık TBK m.480/f.2 uyannca bedel indirimi veya sözleşmeden dönme isteye- meyeceği kabul edilmektedir8°. Bu bildirim mecburiyeti TBK m. 472/f.3 hükmüne de dayandırılmaktadır. İleride belirteceğimiz üzere bu hüküm yükleniciye ifayı tehlikeye sokacak halleri derhal iş sahibine bildirmekle yükümlü tutmaktadır. İş sahibinin bedel artırımını kabul ettiğine dair bir beyanı olmadık- ça, yüklenicinin yaptığı olağanüstü duruma ilişkin bildirim, ardından işe devam etmesi halinde TBK m. 480/f.2 hükümlerine başvurma hakkının düşmesini önlemez. Şayet yüklenici hem işe devam etmek hem de iş bittikten sonra bu haklarını kullanmak istiyorsa, olağanüstü durum bildi- riminin yanında aynca bundan doğacak yasal haklarını saklı tuttuğunu da iş sahibine bildirmelidir (Örneğin, "bedel artırımı isteme hakkımı saklı tutuyorum" gibi) Uygulamada genellikle sözleşmelere veya eklerine olağanüstü haller ortaya çıktığında yüklenicinin iş sahibine bu durumu hangi şekille (yazılı, noterden vb.) ve hangi süre içinde bildirmesi gerektiğine dair hükümler konulmaktadır. Olağanüstü durumun öğrenilmesinden sonraya ilişkin şartlar olmak şartıyla, bu hükümlerdeki süre vb. şartlar geçerlidir ve uyul- maması yüklenicinin haklarının düşmesine sebep olur. Yeter ki olağanüstü hale iş sahibinin kusurlu bir davranışı sebep olmasın. bb) Kullanılması ve sonuçları TBK m.480/f.2 hükümlerine başvurmanın şartlan tamam ise, yüklenici buradaki haklarını dava açmak suretiyle kullanabilecektir. Madde metnin- de yüklenicinin uyarlamayı (sözleşme hükümlerinin değiştirilmesini) iş sahibine dava açarak hakimden istemesi gerektiği, açıkça belirtilmiştir. Bunun sebebi, uyarlama şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin hakim 80 GAUCH, P., a.g.e., N.1112; GÖKYAYLA, E., Eser Sözleşmesinde Ekiş ve İş Değişik- liği, İstanbul 2009, s. 230; ERMAN, H., İstisna Sözleşmesinde Beklenilmeyen Haller, (BK. 365/2), İstanbul 1979, s. 89; KOCAAĞA, K., a.g.e., s. 191. 83 --- İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 84 tarafından değerlendirilmesidir. Ancak bu husus uyarlama bakımından kesinse de sözleşmeden dönme bakımından değildir. Madde metni, "yük- lenici hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı veya karşı taraftan beklenemediği takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir" şeklindedir. Sözleşmeden dönmenin de hakimden istenmesi zorunluluğu metinde ayrıca vurgulanmamıştır. Buna dayanarak, yüklenicinin sözleşmeden dönebilmesi için dava açmanın zorunlu olmadı- ğını savunanlar vardır. 81 Belirtelim bu tartışma teorik kalacaktır. Zira yük- lenicinin dava açmadan sözleşmeden dönebileceği kabul edildiğinde de bu dönmenin yasal şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği dava konusu olacak ve bu uyuşmazlığı çözecek hakimin kararına göre hukuki sonuç doğacaktır. Bir başka tartışma konusu husus, sözleşmenin uyarlanmasının mı yoksa sözleşmeden dönmenin mi kabul edileceğinin ne ölçüde hakimin takdi- rinde olduğu idi. Özellikle Eski BK zamanında, yüklenici bedel artırımı (uyarlama) talep etmesine rağmen hakimin sözleşmeden dönmeye veya sözleşmeden dönme talebine rağmen bedel artırımına gidip gidemeyeceği tartışılabilmekteydi. Hemen belirtelim ki, Eski BK m.365/f.2 yerine geçen TBK m.480/f.2'nin ifadesi, bu tartışmaları sona erdirecek niteliktedir. TBK m.480/f2 metni, hakimin tamamen yüklenicinin talebiyle bağlı olacağını ortaya koymaktadır. Buna göre, Yüklenici sadece sözleşmenin uyarlanmasını talep etmişse ve hakim bunu iş sahibinin durumu açısından mümkün görmü- yorsa; şartlan gerçekleşmiş olsa bile sözleşmeden dönüldüğüne dair karar veremeyecektir. Şayet yüklenici sadece sözleşmeden dönme talebi ile dava açmışsa (veya dava dışı sözleşmeden dönmesi davaya konu olmuşsa), hakim olayda sözleşmenin uyarlanmasının mümkün olduğu sonucuna varsa bile talep edilmemiş uyarlamaya karar veremeyecektir. Bu durumların ikisinde de hakim sadece dava konusu talebi reddetmekle kalacaktır. Elbette yükle- nicinin mümkün olan seçenek için sonradan dava açması veya ıslah yoluyla 81 KOCAAĞA, K., a.g.e., s. 194; KAPLAN, İ., a.g.e., s. 201, 202 (Yazar Eski BK m.365/2 hükmünün ifadesi ile TBK m.480/f.2 hükmünün ifadesi arasındaki farktan do- ğan bu sonucun tartışma yaratacak nitelikte olduğunu ileri sürmektedir). İleride belir- teceğimiz üzere, esasen Yargıtay yerleşik içtihadında inşaat sözleşmelerinden dönmeye veya feshe ilişkin tüm hakların ancak dava açarak kullanılabileceğini kabul ettiğinden, bu tartışma uygulamada yer bulamayacaktır (Bu içtihadın eleştirisi için bak. ÖZ, T., Yargıtay'ın Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesine İlişkin Bazı İçtihatlarının Eleştirisi, Eği- tim Mühendisi Fahamettin Akıngüç Armağanı, Fasikül Dergisi, Yıl 1O, Sayı 100, Mart 2018 İstanbul, s. 5 vd. 85 ► iş SAHİBİNİN BORÇLARI davadaki talebini değiştirmesi mümkündür. Yüklenicinin talebi terditli olup, sözleşmeden dönme veya uyarlama imkanlanndan öncelikle birini seçmek.le birlikte, şayet bunun şartlan gerçekleşmiş sayılmaz ise diğerini kullandığı şeklinde ise; hakiın bunlar arasında hangisinin şartlan gerçekleşmişse ona hükmedecektir. Ancak belirtelim ki, madde metninde açıkça düzenlendiği üzere, hakim ancak sözleşmenin uyarlama ile ayakta tutulması mümkün değilse sözleşmeden dönme talebi doğrultusunda karar verebilir. Eski BK m. 365/f2 hükmü uyarlama tarzı olarak sadece "bedel artı- rımı" imkanını düzenlemişti. Buna rağmen öğretide, bazen bedel artın- mı dışında sözleşme değişiklikleri ile de uyarlama yapılabileceğini ileri sürenler vardı. TBK m. 480/f.2'de ise, özel olarak bedel artınmından söz edilmeksizin, sözleşme hükümlerindeki her türlü değişi.klikle uyarlama yapılabilmesi imkanı getirmiştir. Böylece, hakim uygun görürse, örneğin yapılacak işlerin azaltılması veya daha ucuz malzemelerin kullanılması yahut takside bağlanmış bedelin peşin ödenmesi gibi uyarlamalar da müm- kün olacaktır. Uyarlama imkanının bulunup bulunmadığının saptanmasında, sadece yüklenicinin durumun değil iş sahibinin durumuna da bakılır8 2 . Örneğin, yükleniciden işi yapması beklenebilecek asgari miktarda bir bedel artışını dahi iş sahibi yapamayacak durumda ise, başkaca bir uyarlama imkanı da yoksa, hakim sözleşmeden dönme talebini haklı bulacaktır. Uyarlama mümkün görülür ise, hakim yükleniciyi beklenmedik olayın olumsuz etkisinden tamamen kurtaracak şekilde sözleşmeyi değiştirecek değildir. Hakim, beklenmedik olayın getirdiği zorluğu taraflar arasında pay- laştıracaktır. Örneğin, uyarlamanın bedel artırımı yoluyla yapılması uygun görülürse, hakim beklenmedik olayın getirdiği maliyet fazlasını olduğu gibi bedele yansıtmayacak; yüklenicinin durumu bakımından onu işi yapmaya güç yetirir hale getirecek kadar bir bedel artırımı ile yetinecektir. Sözleşmeden dönme şıkkı seçildiğinde, bunun sözleşmeyi geçmişe etkili olarak sona erdireceği yani burada sözleşmeden dönmenin söz konu- su olacağı kabul edilmektedir. Esasen ani edimli bir sözleşme olan eser söz- leşmelerinin tümünde -TBK m.125 hükümlerine paralel olarak- (geçmişe etkili) dönme esastır. Böylece, sözleşme kurulduğu andan itibaren ortadan kalkmış gibi olacağından; şayet varsa yaptığı kısım için dahi yüklenici 82 TANDOĞAN, H., a.g.e., Cilt II, s. 256; KOCAAĞA, K., a.g.e., s. 194. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 86 bedel isteyemez. Şayet bir şey aldı ise iade etmek zorundadır. Buna karşı- lık, iş sahibi de -şayet üzerine devam edilebilir (kalıcı) bazı işler yapılmJş- sa, bunların işçilik ve malzeme değerleri toplamından oluşan bir sebepsiz zenginleşme miktarını yükleniciye ödeyecektir. Kural bu olmakla birlikte, Eski BK m.365/f.2 hükmünden farklı olarak, TBK m.480/f.2, "Dürüstlük kuralının gerektirdiği durumlarda yüklenici, ancak fesih hakkını kullanabi- lir" demektedir. Burada hakime, yüklenicinin sözleşmeden dönmesini ile- riye etkili fesih sayarak, bu ana kadar yapılan iş kısmı oranında sözleşme- deki bedeli kısmen almasını sağlama yetkisi verilmiştir. Asıl olan geçmişe etkili dönme olduğundan, hakim somut durumun şartlan bakımından niçin fesih sonucunu uygun gördüğünü ayrıca açıklayabilmelidir. Bir tarafın İdare olduğu inşaat sözleşmelerinde, yüklenicinin olağanüs- tü sebeplerle bedel artırımı için dava açmasını beklemeden, İdareye yükle- niciyle anlaşarak bedeli artırma izni veren kararnameler çıkarıldığı olmak- tadır. Bu kararnamelerin etkisi hususunda Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kumlu'nun 24.11.1986 Tarih ve E. 1986-2, K.1982-2 Sayılı Karannda 83 , kural olarak, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının bu karar- nameleri uygulayıp uygulamama hususunda serbest olmadıkları; burada belirtilen bedel artırımlarını yapmak zorunda oldukları kabul edilmiştir. Meğerki aynı kararnamede ilgili kuruma takdir hakkı verilmiş olsun. Gene belirtelim ki, özellikle ekonomik zorluklar sebebiyle 2008-2019 tarihleri arasında çıkan kanunlarla Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na eklenen bazı geçici maddeler, İdare'nin yükleniciye ek fiyat farkı verme- sini veya bunun yerine sözleşmenin tasfiyesini düzenleyen özel hüküm- ler getirmiştir. 84 Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmeleri bakımından TBK 83 RG 5.1.1987, S.19363, s.175 vd. 84 Yapım İşlerinde Fiyat Farkı GEÇİCİ MADDE 2-(Ek: 5794-30.7.2008 / m.l) 31/5/2008 tarihinden önce 4734 sa- yılı Kamu İhale Kanunu'na göre ihalesi yapılmış yapım işlerinde, iş kalemleri veya iş gruplarının imalatında kullanılan malzemelerin fiyatlarında beklenmeyen artışlar mey- dana gelmesi nedeniyle ihale dokümanında fiyat farkı verilmesine ilişkin hüküm bulu- nup bulunmadığına veya ihalenin yabancı para üzerinden sözleşmeye bağlanıp bağlan- madığına bakılmaksızın 1/1/2008 tarihinden sonra yapılan ve yapılacak olan imalatlar için fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kurumun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir. Elektrik alımı sözleşmelerinde ek fiyat farkı GEÇİCİ MADDE 3 - (Ek: 7144 - 16.5.2018 / m.12) 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayı- 87 tş SAHİBİNİN BORÇLARI m.480/f.2'nin uygulanması özellik taşır. Zira bu sözleşmelerde bedel para değil belli miktarda arsa payıdır. Uyarlamanın sadece bedel artımnı şeklinde yapılacağını düzenleyen Eski BK m. 365/f.2 hükmünün bu tür sözleşmelerde nasıl uygulanabileceği hatta uygulanıp uygulanamayacağı kuşkuluydu. Zira arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde yüklenici tüm inşaat maliyetini tek başına üstlenmiştir. Esasen iş sahibinden alacağı para ile iş görecek değildir. Bu durumda olağanüstü olay gerçekleşse bile artırılacak bir bedelden söz edilmesi güçtür. Burada bedel yerine geçen iş sahibinin yükleniciye vereceği arsa payı ve buna bağlı bağımsız bölüm lı Elektrik Piyasası Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan görevli tedarik şirketle- rinin yüklenicisi olduğu sözleşmeler hariç olmak üzere, ilanı veya duyurusu 24/2/2018 tarihinden önce yapılarak 4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen ve ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin hüküm bulunan elektrik alını sözleşmelerinden, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce fesih veya tasfiye edilmeksizin kabulü yapı- lan veya bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam edenlerin 1/1/2016 tari- hinden sonra gerçekleştirilen kısımlan için ek fiyat farkı ödenebilmesi veya kesilebil- mesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kurumun teklifi üzerine (Değişik ibare: KHK/703 - 2.7.2018 / m.214) "Cumhurbaşkanı" yetkilidir. Sözleşmelerin tasfiyesi veya devri GEÇİCİ MADDE 4-(Ek: 7161 - 17.1.2019 /m.32) 31/8/2018 tarihinden önce 4734sa- yılı Kanuna göre ihalesi yapılan (3 üncü maddesindeki istisnalar dfilıil) ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmeler, imalat girdilerinin fiyatların- da beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idarenin onayına bağlı olarak feshedilip tasfiye edilebilir veya devredilebilir. Bu durumda devir alacaklarda ilk ihaledeki şart- lar, devir tarihi itibarıyla aranacak olup devirden veya fesihten kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımlar uygulanmaz. Yüklenimi ortak girişim tarafından yürütülen sözleşmeler- de ortaklar arasında devir veya hisse devirlerinde ilk ihaledeki yeterlik şartlan aran- maz. Sözleşmesi feshedilen veya sözleşmeyi devreden yüklenicinin teminatı iade edilir. Bu fıkra kapsamında devredilen sözleşmeler ile bu fıkra kapsamına girmekle birlikte devredilmeyen sözleşmelerde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla süre uzatımına ilişkin kısıtlama ve şartlara tabi olunmaksızın Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idare tarafından süre uzatılabilir. Sözleşmenin bu madde kapsamında feshedilerek tasfiye edilmesi veya devredilmesi durumunda yüklenici, fesih veya devir tarihine kadar gerçekleştirdiği imalatlar dışın- da idareden herhangi bir hak talebinde bulunamaz. Yüklenici tarafından, işin idarece uygun görülecek can ve mal güvenliği ile yapı güvenliğine yönelik tedbirlerin alın- ması şarttır. Bu kapsamda düzenlenecek fesihnamelerden ve devredilecek sözleşmeler- den damga vergisi alınmaz. İNŞAAT SÔZLEŞMESl YE lLGlLl MEVZUAT sayısını arttırmanın ise BK m. 365/f.2'ye dayandırılması oldukça geniş bir yorumu gerektirmekteydi. Oysaki TBK m. 480/f.2 hükmünün bedel artırımı dışında da sözleşmeyi uyarlama imkanı tanınması karşısında, artık kat karşılığı inşaat sözleşmelerinin uyarlama şartları gerçekleştiğinde iş sahibinin sözleşmeye göre vereceği arsa payının ve bağımsız bölüm sayı- sının arttırılması veya bunun yerine (yahut bununla birlikte) iş sahibine yükleniciye bir miktar para da verme borcu yüklenmesi, çok daha kolay mümkün olacaktır. Örneğin, sözleşmede müteahhide 5 daire karşılığı arsa payı verilecekse; işi yapabilir hale gelmesi için alacağı arsa payı 6 daireye yetecek miktara çıkarılabilir. Yahut duruma göre, iş sahibinin 5 dairenin yanında yükleniciye bir miktar para vermesine hükmedilebilir. Son olarak belirtelim ki, yüklenicinin şartları gerçekleşmiş bedel artı- rımı veya sözleşmeden dönme haklarını kullanmasından önce, iş sahibinin TBK m.484 hükmüne göre yüklenicinin zararını tazmin ederek sözleşmeyi keyfi fesih hakkını kullanmaya kalkması halinde durumun ne olacağına değinmelidir. Zira, ileride göreceğimiz bu madde uyarınca, iş sahibi yapı- lan kısmın değerini ve sözleşme sonuna kadar ifa edilse idi yüklenicinin elde edeceği karı tazmin ederek sözleşmeyi her zaman feshedebilir. Ancak TBK m. 480/f.2 şartları gerçekleşmiş iken iş sahibinin TBK m.484 hük- müne göre sözleşmeyi feshetmesi, kendisi için çok karlı olacaktır. Zira, yapılan kısmın bedeli dışında, esasen iş sonuna kadar yapılsa idi yüklenici belki de zararına çalışmış olacağından, iş sahibinin TBK m.484 çerçeve- sinde ödeyeceği hiçbir tazminat olmayabilecektir. İşte bu haksız sonucun önlenmesi için, iş sahibinin bu hükme başvurması bu özel durumda sınır- lanmalıdır. Buna göre, şayet yüklenici TBK m.480/f.2 uyarınca mahkeme- ye başvurmuşsa bu talebi sonuçlanmadıkça iş sahibi TBK m.484 hükmüne göre fesihte bulunamamalı; şayet iş sahibi daha önce TBK m.484 uyarınca fesihte bulunmuşsa yüklenicinin bu fesih beyanı üzerine derhal mahke- meye başvurarak TBK m. 480/f.2'nin şartlarının fesihten önce doğduğunu ispat ederek feshi etkisizleştirmesi mümkün olmalıdır. 88 ..Jı 89 İŞ SAHİBİNİNBORÇLARI b) Yaklaşık bedelin çok fazla aşılmasında iş sahibinin sözleşmeden dönmesi 85 aa) Şartları Daha önce açıkladığımız yaklaşık bedelli sözleşmelerde 86 TBK m. 482 /f.1 uyarınca, "Başlangıçta yaklaşık olarak belirlenen bedelin, iş sahibinin kusuru olmaksızın aşın ölçüde aşılacağı anlaşılırsa, iş sahibi, eser henüz tamamlanmadan veya tamamlandıktan sonra sözleşmeden dönebilir." Bu hükmün getirilme sebebi, yaklaşık bedelli işlerde iş sahibinin kural olarak iş fiilen kaça çıkarsa çıksın bunun içinde yüklenicinin kar payı da bulunmak üzere ödemek zorunda olmasıdır. Oysa bu yaklaşık bedel aşımı, iş sahibinin beklemediği ve katlanamayacağı oranlara çıkabilir. Böyle durumlarda bu kez iş sahibine sözleşmeden kurtulma imkanı tanınması gerekmiştir. Yaklaşık bedelin aşın şekilde aşılacağının belli olması, TBK m. 482 uyarınca iş sahibinin sözleşmeyi feshetmesi için yeterlidir. Aynca aşırı masrafların yapılmış olması gerekmez. Esasen bu imkan iş sahibini söz konusu masraflardan kurtarmak içindir. Yaklaşık bedelin aşın derecede aşılmasının beklenmedik, öngörül- medik bir olaydan kaynaklanması gerekmez. Örneğin, tarafların yaklaşık bedeli dikkatli saptasalardı esasen daha yüksek kararlaştırmış olacak.lan durumlarda hatta tarafların sadece iyi temennilerle gerçekleşme ihtimali- nin zayıflığını bilerek düşük yaklaşık bedel kararlaştırdıkları durumlarda dahi, sözleşmedeki yaklaşık bedele itibar edilerek aşılma incelenir. Yaklaşık bedelin aşın aşılmasının yüklenicinin kusuruna dayanıp dayanmaması da fesih hakkı bakımından önem taşımaz. Dolayısıyla, yüklenicinin gerekli özeni göstererek bu masraf fazlasını önleyebilecek olması veya olmaması, iş sahibinin sözleşmeden dönmesinde rol oynamaz. Aşağıda belirteceğimiz üzere, bu ancak genel hükümlere göre iş sahibinin tazminat talep hakkının doğup doğmamasında rol oynayabilir. Yaklaşık bedelin ne oranda aşılmasının aşın sayılacağını kanun belirt- memiştir. Genellikle kabul edilen ölçüt, iş sahibinin bedelin ulaşacağı mik- 85 Bu düzenleme hakkında daha ayrıntılı açıklamalar için bak. ÖZ, T., İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi, s. 122 vd. 86 Bak. s. 67 vd. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT tan bilse idi bu sözleşmeyi yapmayacağının somut olayda söylenebilecek olmasıdır8 7 • Bu da her sözleşmenin özelliklerine ve özellikle iş sahibinin somut durumuna göre değişir. Burada yapılacak inşaatın değerinin aslıbir önemi yoktur. Örneğin iş tamamlandığında gerçekleşecek yapının değeri ödenecek bedelden çok fazla olsa bile, bu bedel sözleşmedeki yaklaşık bedelden "iş sahibi bilse idi sözleşmeyi yapmayacaktı" denebilecek kadar fazla olabilir ve gene iş sahibinin fesih hakkı doğabilir. Fakat bu değerlen- dirme yapılırken Dürüstlük Kuralı da göz önünde bulundurulmalıdır. İş sahibi bakımından yaklaşık bedelin aşırı aşılması, mutlaka bu mik- tarı ödemenin iş sahibinin ekonomik yıkımına sebep olmasını gerektirmez. Gerçeği öngörse idi iş sahibinin bu bedelle sözleşmeyi yapmayacak olması ve Dürüstlük Kuralının da bu sonucu desteklemesi, yaklaşık bedelin aşın aşılmış sayılmasına yeter. Yaklaşık bedelin aşılmasına iş sahibinin sebep olması, kural ola- rak onun sözleşmeden dönme hakkını düşürür. Ancak bu sebep olmada kusursuzluğunu ispatlayabilirse, gene de sözleşmeden dönebilmelidir. 88 Örneğin, masraf fazlasına iş sahibinin verdiği talimat yol açmış olsa bile, o bunu anlayacak durumda değil idiyse ve yüklenici de onu bu sonuç hak- kında uyarmamışsa, gene de TBK m.482 hükümlerine dayanabilmelidir. Nihayet, yaklaşık bedelin aşın şekilde aşıldığı ve buna iş sahibinin sebep olmadığı durumlarda bile; şayet yüklenici bedel aşımını talep etmek- ten vazgeçtiğini ve inşaatı yaklaşık bedelle (veya yaklaşık bedelden biraz fazla olmakla birlikte iş sahibinin razı olacağı bir bedelle) yapmayı kabul 87 ÖZ, T., İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi, s.124; TANDOĞAN, a.g.e., Cilt II, s. 136. Sonuçta bunun dürüstlük kuralına dayanan bir yorum olduğu hakkında bak. GAUCH, P., a.g.e., N.984 vd. İsviçre'de öğreti ve uygulamada genellikle yaklaşık be- delin %10 ve üzeri aşımının kabul edilebilirlik sının (toleranzgrenze) dışı sayıldığı hak- kında bak: GAUCH, P, a.g.e., N.985; BGE l15 il 46 2 88 Oysa TBK m.482/f.l hükmünü karşılayan İsv. BK (OR) Art. 375/1 hükmünde "iş sa- hibinin kusuru olmaksızın" değil "iş sahibi sebep olmaksızın" (ohne Zutun des Bestel- lers) denmektedir. Böylece kanunumuzun açık ifadesiyle çelişen önceki görüşüm (Bak. ÖZ, T., İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi, s. 131) şimdi bana isabetli görün- memektedir. Sanırım çok gençken yazdığım bu doktora tezinde, tüm öğretimizin İsviç- re öğretisini tartışmasız izleyen tutumuna ters düşmeye cesaret edememişim. Kusurun gerekmediği görüşünde: KOCAAĞA, K., a.g.e., s. 248; EREN, F., Borçlar Kanunu Açısından İnşaat Sözleşmeleri, s. 90. 90 tş SAHlBINlN BORÇLARI 91 ettiğini bildirirse, iş sahibinin sözleşmeden dönme hakkının gene düşeceği kabul edilmektedir8 9 . Öğretide, götürü bedelli sözleşmelerde daha önce incelediğimiz TBK m.480/f.2 hükümlerinde düzenlenen uyarlama şartlan gerçekleşmişse, bu hükme kıyasen yaklaşık bedelli sözleşmelerde de yüklenicinin bedel artırı- mı isteyebileceği kabul edilmektedir 90 . bb) Kullanılması ve sonuçları aaa) Genel olarak Yaklaşık bedelin aşın aşılmasının kural olarak verdiği hak, iş sahibi- nin sözleşmeden dönme hakkıdır. Bunun dışında, örneğin iş sahibi ortaya çıkan gerçek bedelin indirilmesini talep edemez. İş sahibi ancak, aksi takdirde sözleşmeden dönme hakkını kullanacağını yükleniciye bildirerek onu pazarlık yapmaya ve bedeli bir miktar indirmeye razı edebilir ki bu, TBK m.482/f. l 'den doğan bir hak değil, tarafların yaptığı bir tadil (deği- şiklik) anlaşması olur. Burada da sözleşmenin sona ermesi etkili olacaktır. Yani sözleşme- den dönme söz konusudur. Hükümde bu hakkın kullanılması bir zamana bağlanmamıştır. Madde metninde "iş sahibi eser henüz tamamlanmadan veya tamamlandıktan sonra sözleşmeden dönebilir" denmektedir. Ancak öğreti ve uygulama, haklı olarak, aşırı bedel aşımından haberdar olan iş sahibinin işi yapılmasına göz yummasının güven teorisine göre yüklenici tarafından artık bu bedelin iş sahibince kabul edildiği şeklinde anlaşılabi- leceği ve bu takdirde iş sahibinin sözleşmeden dönme hakkının düşeceği benimsenmektedir 91 . En iyisi, yüklenicinin sonunda bedelini alamayacağı pahalı bir işe boşuna devam etmiş olmamak için, gecikmeden iş sahibine ortaya çıkan bedeli bildirmesi ve bunu kabul edip etmediğini sormasıdır. Yüklenicinin yaklaşık bedelin aşırı derecede aşıldığını derhal iş sahi- bine bildirmesi gerektiği kabul edilmektedir 92 . Bunun yükleniciye iki türlü 89 ÖZ, T., İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi, s.133; TANDOĞAN, H., Cilt il, s. 136; KOCAAĞA, K., a.g.e., s. 249. 90 TANDOĞAN, H., a.g.e., Cilt II, s. 134. 91 ÖZ, T., İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi, s.132; TANDOĞAN, a.g.e., Cilt il, s. 137; GAUCH, P, a.g.e., N.990; BGE 108 II 105. 92 ÖZ, T., İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi, s.134, 135; TANDOĞAN, H., a.g.e., Cilt il, s.136, 137. İNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGİLİ MEVZUAT yaran olabilir: Birincisi, bu bildirim üzerine artık aşın bedel artışından haberdar olmuş sayılan iş sahibi buna rağmen dönme hakkını kullanmaz ise, bedeli kabul etmiş sayılır ve hakkı düşer 93 . Bildirim yapılmadığı tak- dirde, yaklaşık bedelin aşırı şekilde aşıldığını çok geç batta iş bittikten sonra öğrenen iş sahibi gene sözleşmeden dönebilir. Bu takdirde, dönme geçmişe etkili olduğundan, hem yüklenici inşaatı bedel almaksızın boşuna yapmış olacak (sadece işçilik ve malzeme maliyetinden ibaret sebepsiz zenginleşme talebine sahip olabilecek), hem de iş sahibi yaklaşık bedelin aşın aşımı kendisine derhal bildirilse idi uğramayacak olduğu zararı (bir tür olumsuz zarar) yükleniciden tazmin ettirebilecektir. Böyle bir durumda, iş sahibinin tazminata konu başlıca zararı; inşaat henüz bu ölçüde yapıl- madan sözleşmeden dönebilse idi yükleniciye daha düşük bir sebepsiz zenginleşme tutan (yapılan kısmın malzeme ve işçilik giderini) ödemek zorunda kalacak iken şimdi daha fazla iş yapıldığı için daha fazla sebepsiz zenginleşme tutan ödemek zorunda kalmasıdır. İş sahibinin bu tazminat talebi yüklenicinin sebepsiz zenginleşme talebiyle takas edilecek ve sonuç- ta yüklenicinin inşaatın geldiği aşamaya değil daha geri bir aşamaya göre malzeme ve işçilik tutan istemesi sonucu doğacaktır. Şayet yaklaşık bedelin aşırı aşılması yüklenicinin borca aykırılık niteliğinde bazı kusurlu davranışlarından kaynaklanmışsa, öğretide iş sahi- binin sözleşmeden dönmeyip TBK m.112 uyarınca yükleniciden olumlu zararının tazminini talep yoluyla bedel indirimi sağlayabileceği kabul edil- mektedir 94 . Belirtelim ki bu TBK m.482 hükümlerinden değil, genel borca aykırılık hükümlerinden çıkarılan bir sonuçtur. Böylece, örneğin, kusurlu olarak pahalı malzeme kullanan veya başka bir suretle inşaatın pahalıya çıkmasına sebep olan yüklenici, en azından özen borcunu ihlal etmiş sayılır. Bu borca aykırılığın doğurduğu zarar, iş sahibinin ödeyeceği bedel tutarının yaklaşık bedelin üzerine çıkmasıdır. Bu zararın tazmini de yükle- nicinin kusuru ile gerçekleşen fazla masrafın bedelden indirilmesidir. Bu talep TBK m.482'ye değil TBK m.112'ye dayanacağından, yüklenicinin 93 Yüklenicinin derhal uyan yükümünü yerine getirmemesinin mutlak şekilde yaklaşık bedelden fazla bir şey isteyememesi sonucunu doğurmayacağı bunun için iş sahibi ba- kımından korunmaya değer haklı bir inanç yaratılması gerektiği hususunda bak. TAN- DOĞAN, H., a.g.e., Cilt II, s. 136, 137. 94 TANDOĞAN, H., a.g.e., Cilt II, s.136, 137. 92 ..il İŞ SAHİBİNİN BORÇLARI 93 kusuru ile yapılan fazla masrafın yaklaşık bedeli aşın artırması gerekmez. En küçük bir kusurlu artış bile bu şekilde indirilebilir. Yüklenici yaklaşık bedelin aşın aşıldığı durumlarda iş sahibinden katlanması beklenemeyecek bedel kısmını talep etmeyeceğini bildirirse (bedel talebinden kısmen feragat ederse), iş sahibi artık sözleşmeden dönemeyecektir. Hatta iş sahibinin sözleşmeden dönmesinden sonra bile yüklenicinin bu feragat beyanı ile dönmeyi etkisiz kılabileceği kabul edile- bilir. Fakat bunun için dönme bildirimi kendisine ulaşır ulaşmaz aşın bedel kısmından feragat ettiğini iş sahibine derhal bildirmelidir. TBK m.482/f.l 'de şartlan gerçekleşen sözleşmeden dönme hakkının ne zamana kadar kullanılabileceğine dair hüküm yoktur. (Oysa aşağıda göreceğimiz üzere TBK m.482/f.2'ye göre iş sahibinin arsasında yapılan inşaatlarda ancak iş tamamlanana kadar kullanılabilir). Bir görüş şartlar gerçekleştiğinde iş sahibinin vakit geçirmeden bu hakkını kullanmazsa hakkın düşeceği yolunda iken 95 ; diğer görüş kanunda olmayan bir süre sının getirilemeyeceği ve şartlar sürdükçe iş sahibinin bu hakkını kulla- nabileceği şeklindedir 96 . Nihayet bir görüş de iş sahibinin artık bu hakkı kullanmayacağına dair yüklenicide haklı bir güven uyanıncaya kadar sözleşmeden dönebileceği, fakat yüklenicinin de iş sahibine karar vermesi için süre tayin edebilmesi ve bu süre sonunda iş sahibi sözleşmeden dön- memişse artık bu hakkının düşmesi şeklindedir. 97 bbb) İş sahibinin arsasında yapılan inşaatlarda TBK m. 482/f.2 hükümleri, iş sahibinin arsasında yapılan inşaatlar bakımından, yukarıda açıkladığımız kurallar yanında iş sahibine ek bir özel imkan ve buna karşılık iki özel sınırlama getirmektedir. Belirtelim ki diğer eser sözleşmelerinden farklı olarak inşaat sözleşmeleri esasen büyük çoğunlukla iş sahibinin arsasında yapılacak yapılara 98 ilişkin oldu- 95 BECKER, H; Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetsbuch, Band VI, Obligatio- nenrecht, 1:Abt., 2.Aufl., II:Abt. Bern 1944, Art.375, N.4. 96 GAUTSCHI, G., Bemer Kommentar, VI. Band, Das Obligationenrecht, 3.Teilband; Der Werkvertrag, Bem 1966, Art.375, N.8b. 97 ÖZ, T., İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi, s.150. 98 İş sahibinin arsasında zaten mevcut yapıların büyük çapa onarım veya tamamlama iş- lerinin de bu kapsama ginnesi hakkında bak. ÖZ, T., İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi, s.141, 142. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 94 ğundan; bu özel hükümlerin inşaat sözleşmelerinde uygulama alanı büyük olacaktır. İş sahibinin arsasında yapılan inşaatlarda yaklaşık bedelin aşın derece- de aşılması üzerine iş sahibine, sözleşmeden dönmenin yanın�a, bedelden uygun bir miktarın indirilmesini talep hakkı da tanınmıştır. Iş sahibinin bedel indirimi için önce yükleniciye teklifte bulunmadan doğrudan hakime başvurması mümkündür. Hakim indirimi yaklaşık bedelin aşımını iş sahi- binin katlanabileceği düzeye getirinceye kadar yapmalıdır. İş sahibi güven teorisi uyarınca aşın bedeli ödemeyi kabul etmiş sayılıyorsa bedel indirimi de talep edemez. Sözleşmeden dönüldükten sonra bedel indirimi ve bedel indirimi talep edildikten sonra sözleşmeden dönme talep edilemez. Şayet inşaat bitmiş ise, iş sahibi sözleşmeden dönme hakkını kulla- namaz, sadece bedel indirimi hakkını kullanabilir. İnşaatın fıziken bitmiş ve oturma izni almaya elverişli hale gelmiş olması yeter. Aynca oturma izninin alınmış olması gerekmez. Aynca, bitmiş inşaatın ayıplı olması 99 da sözleşmeden dönme hakkının düşmesini engellemez. Kendi arsasında yapılan inşaat henüz bitmemiş ise, iş sahibi sözleşme- yi sona erdirebilir. Ancak bu durumda yükleniciye yapılan kısmı hakkani- yet dairesinde tazmin etmek zorundadır (TBK m. 482/f.2). Bunun anlamı, iş sahibinin yükleniciye yapılan kısmın orantılı bedelini ödemek zorunda kalmayacaksa da belki de sebepsiz zenginleşme tutarını aşan bir miktar ödemeye mecbur tutulabileceğidir. Burada hakime geniş bir takdir hakkı verilmiştir. Bu hüküm uyarınca burada artık sözleşmeden dönmenin değil, feshin (ileriye etkili sona erdirmenin) düzenlendiği anlaşılmaktadır. Esasen maddenin bu fıkrasında "dönme" değil "fesih" terimi kullanılmıştır. İş sahibinin arsasında yapılan inşaatlara ilişkin TBK m. 482/f.2 hüküm- lerinin, kıyasen, ne iş sahibinin ne de yüklenicinin fakat üçüncü bir kişinin arsasında yapılan inşaatlarda da uygulanacağı kabul edilmelidir. Bunun en sık rastlanacak şekli, bir yüklenicinin aldığı işin bir kısmı için tuttuğu alt yüklenici ile arasındaki sözleşmelerdir. Örneğin inşası üstlenilen bir fabri- ka kompleksinin yüklenicisinin kendisine ait olmayan (asıl iş sahibine ait olan) işçi lojmanlarının yapımı için bir alt yüklenici ile anlaşması böyledir. 99 İnşaatın bitmemjş olınası ve ayıplı olınası arasındaki farka ilgili bahiste değineceğiz. Bak. s. 171 vd. 95 İŞ SAHİBİNİN BORÇLARJ 4) Bedel borcunun ifa zamanı ve ödenmemesinin sonuçlan a) Bedel Borcunun ifa zamanı aa) Genel olarak İnşaat sözleşmelerine de uygulanacak TBK m. 479/f.l uyarınca, aksi kararlaştırılmadıkça bedel işin teslimi zamanında muaccel olur (ödenmesi istenebilir). İnşaat sözleşmelerinde teslim, kural olarak, tüın inşaatın biti- rilip yüklenici ve iş sahibinin anlaşması ile yüklenicinin inşaat alanından çekilmesini, diğer deyişle inşaat alanındaki zilyetliğine son vermesini ifade eder. Ancak, yapının bittiğini anlayacak durumda olmayan iş sahibine yüklenicinin haber vermeden çekip gitmesi, iş sahibi bu durumdan haber- dar oluncaya kadar teslim sayılmayabilir. İleride yüklenicinin eseri teslim borcunu incelerken bu hususlara ayrıntılı şekilde değineceğiz. Şu kadarını belirtelim ki, yapıyı bitirip usulüne göre teslim eden veya haksız olarak yapının zilyetliğini devralmaktan kaçınan iş sahibine usulüne göre teslim öneren yüklenici, bedeli talep etmeye hak kazanır. Böyle bir durumda hala bedeli ödemeyen iş sahibini borçlu temerrüdüne düşürerek temerrütten doğan haklarını kullanabilir. Bu demektir ki, taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa, yüklenici işi biti- rinceye kadar yaptığı masraflar için iş sahibinden kısmen dahi bir bedel ödemesini isteyemeyecektir. Bu yüzden, uygulamada özellikle büyük inşaat işlerinde işin yürütüldüğü sırada yükleniciye yapılacak ödemelere (bunlara genellikle "hakediş" denir) dair ayrıntılı hükümler yer alır. TBK m. 479/f.2 uyarınca, yapılan işin parça parça teslim edilmesi ve her parçanın tesliminde ona ilişkin bedel kısmının ödenmesi öngörülmüş- se, her bir bedel kısmı ait oldukları parçanın tesliminde muaccel olacaktır. Bu hüküm sayesinde, tarafların kısmı ödeme yapmayı kararlaştırmamış olmalarına rağmen, ayn ayn teslim edilecek parçaların bedellerini belirle- meleri, her parçanın tesliminde iş sahibine kısmı ödeme yapma borcu yük- lemektedir. Parça parça teslim daha çok taşınır eser imaline ilişkin sözleş- melerde söz konusu olur. Bir inşaatın yapılmasının sözleşmede aşamalara bölünüp (temelin yapılması, birinci, ikinci, üçüncü katın çıkılması, kaba inşaatın tamamlanması, çatının yapılması gibi) her aşamanın birim fiyatla- rının belirlenmesi, TBK m. 479/f.2 anlamında parça parça teslim değildir. Dolayısıyla, her aşamaya ilişkin ayrı ödeme yapılması borcu ancak sözleş- mede belirtilirse (ara hakedişler ödenmesi usulü kararlaştırılmışsa) doğar. inşaat sözleşmelerinde TBK m. 479/f.2 anlamında parça parça teslim, 96 T İNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT örneğin, bloklar halinde yapılacak bir yerleşim yeri inşaatında tüm sitenin tamamlanması beklenmeksizin sırayla bitecek blokların iş sahibine ayn ayn teslim edilmesi gibi durumlarda karşımıza 100 çıkar. Genellikle rastlandığı gibi parça parça teslim söz konusu olmayan inşaat sözleşmelerinde, yüklenicinin işi yaparken para almasını sağlayacak hükümler konulmaktadır. Devlet İhale Kanunu ve kamu İhale Sözleşmeleri Kanunlarına tabi işlerde uygulanacak Yapım İşleri Genel Şartnamesinde bu tür ara ödemelere ilişkin ayrıntılı hükümler vardır 101 • Bu hükümlerde kullanılan terminoloji ve sistem, şartnameye tabi olmayan tamamen özel hukuk kişileri arasındaki inşaat sözleşmelerinde de yaygın şekilde kulla- nılmaktadır. bb) Hakediş ve avans usulü Uzun süren inşaat işlerinde sözleşme ve eklerinde işin devamı sıra- sında belirli aşamalarda o zamana kadar yapılmış kısma isabet eden bedel kısmının yükleniciye ödenmesi kararlaştırılır. Buna "hakediş" veya "situ- asyon" usulü ve buna göre ödenecek her bir bedel kısmına "ara hakediş" veya "geçici hakediş" (geçici situasyon) denir. 102 Ara hakedişlerin ödenme zamanı ve miktarının belirlenmesi hususunda genellikle ayrıntılı hüküm- lerle bir kontrol ve değerlendirme sistemi kurulur. Şayet birim fiyatlarla belirlenen bir bedel söz konusu ise, ara hakedişler belirlenirken her bir aşamada yapılan işler kendilerine ilişkin birim fiyatlarla çarpılır. Çıkan rakama genellikle yüklenici tarafından sağlanmış ve inşaat için yapı ala- nına getirilmiş malzemelerin fiyatı da eklenir. Yüklenici ile iş sahibinin veya çoğu kez iş sahibini temsilen bu işle görevli bir kontrol mühendisinin yahut kontrollük şirketinin birlikte hazırladıkları yazılı bir raporla belirle- nen bu ara hakediş yükleniciye ödenir. Ara hakedişler genellikle birer aylık dönemlere bağlıdır. 100 Bu ölçüde inşaatlarda esasen ayrıntılı ödeme planı kararlaştırılır ve TBK m. 479/f.2'ye gerek kalmaz. 1O1 Kitap sonunda bu mevzuat eklidir. Gene belirtelim ki, bu mevzuat çıkmadan önce inşa- at sözleşmelerine uygulanan Devlet İhale Kanunu ve buna tabi Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesinde de aynı tenninoloji ile benzer ayrıntılı düzenleme mevcuttu. 102 Kural olarak geçici ödeme sayılan bu usul ve uygulaması hakkında ayrıntılı bilgi için bak. KAPLAN, İ., a.g.e., s.21l vd.; KOCAAĞA, K., a.g.e., s. 218 vd.; TANDOĞAN, H., a.g.e., Cilt II, s. 309 vd. İŞ SAHİBİNİN BORÇLARI 97 Her bir ara bakedişe ilişkin iş kısmı kural olarak kısmi ifa oluşturma- dığından bakedişler de TBK m.479/f.2 anlamında da kısmi bedel oluştur- maz. Gene hakedişler, yükleniciye daha işe başlamadan yapılan "avans ödemesi"nden de ayrılır. Ara hakedişlerin gerçeğe ve sözleşmeye uygun belirlenmesi için, iş sırasında belirli kayıtlar tutulur. Bunlardan programa göre yapılan işle- rin nitelik ve niceliklerinin kaydedildiği "yevmiye defteri" ve proje dışı yahut proje değişikliğiyle fakat zorunlu olarak yahut iş sahibinin talep ya da onayıyla yapılmış ek işlere ilişkin "ataşman defteri" en önemlileridir. Uluslararası normlar ve tip sözleşmelerden de esinlenen uygulamada, sözleşmelere, yapılacak ara hakedişlerin kesin sayılmayacağı ve tilin iş bittiğinde yahut sözleşme iş bitmeden ileriye etkili feshedildiğinde,"kesin hesap" denilen bir hesaplaşma sonucu çıkacak sonuca göre ara hakedişle- rin düzeltileceği hususunda hükümler konulmaktadır. Buna göre, ara hake- dişler olarak yapılan ödemelerin eksik olduğu hususunda yüklenici kesin hesap sırasında itirazda bulunabilir. Fakat bunun için, hakediş raporu üze- rine yapılacak ödemeyi çekince (ihtirazı kayıt) ile kabul etmesi gerekir 103 • Yargıtay bu hususta sert bir içtihada sahip olup, çekince konulmamış hak- kediş ödemelerinde yapılan işe göre eksik ödemeye dayanan hiçbir talebi sonradan kabul etmemektedir 104 (Elbette sözleşmede aksi yönde hüküm varsa durum değişir). İdarenin taraf olduğu sözleşmeler bakımından bu husus YİGŞ m. 39/4e hükmünde açıkça belirtilmiştir 105 . Öte yandan iş sahi- 103 Ancak sözleşme kapsamı dışında yaptırılan, işler için hakedişe çekince konulmasa da talep hak.kının düşmeyeceğini -vekaletsiz işgönne bakımından- belirten: 15. HD., E. 2020/1286, K. 2021/400, T. 22.2.2021. 104 Yargıtay Hukuk Genel Kumlu'nun 08.12.2010 tarih ve 2010/15-609 Esas, 2010/634 Karar sayılı içtihadı (www.kazanci.com) uyarınca hakedişlere şartnamede belirtilen şekilde itiraz edilmediği takdirde yüklenicinin o hakedişe bağlı haklan düşer. Yargıtay buna ilişkin şartname hükmünü 6100 Sayılı HMK'nın 193. maddesi uyarınca delil söz- leşmesi niteliğinde saymaktadır. Aynı yolda: 15. HD., E. 2020/2906, K. 2020/3327, T. 24.12.2020 (www.kazanci.com). l05 YİGŞ m.39/4e: "e) Yüklenicinin geçici hakedişlere itirazı olduğu takdirde, karşı gö- rOşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerçekleri, idareye vereceği ve bir örneğini de hakediş raporuna ekleyeceği dilekçesinde açıklaması ve hakediş raporunun "idareye verilen ........tarihli dilekçemde yazılı ihtirazı kayıtla" cümlesini yazarak imzalaması gereklidir. Eğer yüklenicinin, hakediş raporunun imzalanmasından sonra tahakkuk iş- lemi yapılıncaya kadar, yetkililer tarafından hakediş raporunda yapılabilecek düzeltme- lere bir itirazı olursa hakedişin kendisine ödendiği tarihten başlamak üzere en çok on iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT 98 bi de yaptığı ara hakediş ödemesinin borcundan fazla olduğunu ileri sürc-- rek bunu sonraki hakedişlerden düşebilir veya kesin hesap sırasında fazla ödemenin iadesini isteyebilir. Ne var ki, bu tür uyuşmazhklarda yukanda belirttiğimiz defter ve kayıtlar delil niteliğinde sayılacak ve bunlara aykın iddiada bulunanın iddiasını ispatlaması gerekecektir. Yüklenici veya iş sahibi, diğerinin talebine ve şartların gerçekleşmiş olmasına rağmen, kesin hesap işlemlerinden kaçınırsa, Yargıtay diğer tara- fın mahkemeye başvurarak mahkemece (tayin edilecek bilirkişi yardımıy- la) kesin hesabın yaptırılacağını kabul etmektedir 106 • Kesin hesap sırasında şayet hakedişler toplamı sözleşme şartlarına göre yüklenicinin alacağı toplam bedeli aşmışsa, iş sahibi bu fazla kısmın iadesini isteyecektir. Buna karşılık yüklenici henüz bedeli tamamen alına- mış durumda ise, az önce belirttiğimiz üzere kural olarak ancak hakedişi çekince ile kabul etmişse, iş sahibi bu kısmı ayrıca ödeyecektir. Doğrusu bu pek dengeli bir sonuç olmamakla birlikte, esasen Kanun'un işin uzmanı sayılan yükleniciye karşı iş sahibini himaye etıne eğilimine uygundur. Belirtelim ki öğreti ve uygulamada kesin hesaba ilişkin bu sözleş- me hükmü, yükleniciye yapıldığı ortaya çıkan fazla ödemelerin iadesi için sözleşmese! bir hukukı sebep sayıldığından; 107 bu fazlanın iadesinin sebepsiz zenginleşme hükümlerine (TBK m.77 vd.) değil, sözleşmeden doğan bir borcun ifası hükümlerine dayanacağı belirtilmektedir. Bunun yaratacağı pratik fark iade talebinin zamanaşımı bakımındandır. Sebepsiz zenginleme zamanaşımı fazla ödemenin farkına varılmasından itibaren 2 yıl (Eski BK m.66'da 1 yıl idi) ve ödemenin yapılmasından itibaren 10 yıl iken (TBK m.82); sözleşmeye dayanan iade talebinde zamanaşımı eser sözleşmesinden doğan alacakların tabi olduğu 5 yıllık zamanaşımı süresi olacaktır (TBK m.147/bent 6). Bu şıkta sürenin başlangıcı ise ilgili sözleşme hükmü uyarınca kesin hesabın yapılması tarihi olacaktır. Genel gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorundadır. Yüklenici itirazlannı bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayılır." 106 Bak: Yarg. 15. HD., E. 2020/2824, K. 2021/326, T. 18.2.2021 (www.kazanci.com): "Her ne kadar hükme esas alınan yazıda, ihale makamı tarafından kesin hakedişi yapıl- madığı için asgari işçilik araştırmasının sonuçlanmadığı belirtilmiş olsa da dairemizin bozma ilamında da belirtildiği üzere kesin hesap mahkeme aracılığı ile çıkartılıp kesin- leşmiş olup ihale makamınca kesin hesabın çıkartılmasının beklenmesi doğru değildir." 107 TANDOĞAN, H., a.g.e., Cilt II, s.309. iŞ SAHiBiNiN BORÇLARI 99 kabul böyle olmakla birlikte, kanımca hataen yapıldığı çok açık olan ödemelerde gene de sebepsiz zenginleşmenin varlığı kabul edilebilir. Bir istihkak ödenmiş iken yanlışlıkla aynı adla ikinci (mükerrer) bir ödeme yapılması durumu böyledir. Bu gibi durumlarda kesin hesabı beklemek- sizin sebepsiz zenginleşme zamanaşımı içinde iş sahibi yükleniciden iade isteyebilmelidir. Belirtelim ki, sözleşmeye dayansın sebepsiz zenginleşme- ye dayansın, kural olarak, fazla ödenen miktarın iadesinde ödeme anından itibaren temerrüt faizi işletilmelidir. Şu kadar ki, TBK m.117/f.2 uyarınca, bu talebin sebepsiz zenginleşmeye dayandırılması halinde yüklenici iyi niyetli sebepsiz zenginleşen sayıldığı sürece iade borcuna temerrüt faizi işlemeyecektir. Bazen tarafların anlaşması ile yükleniciye işe başlamasından önce veya henüz yaptığı iş kısmına düşen bedel kısmından fazla ödeme yapıl- ması söz konusu olur. Bu tür ödemelere "avans" veya "avans hakedişi" denir. Burada fazla ödeme bilinçsiz ve farkında olmadan değil, anlaşmaya dayanılarak yapılmıştır. Bu yüzden, avans niteliğinde ödemelerin, anlaşma sınırları içinde kaldıkça, yanlışlıkla yapıldığı ileri sürülerek iadesi iste- nemez. Buna karşılık, kesin hesap sırasında avanslar da hesaba katılır ve yapılmış tüın ödemeler toplamına göre hangi tarafın alacaklı olduğu ortaya konur. KİSK (m.40 -41) hükümleri, uygulandığı durumlarda istihkak usulüne ilişkin ayrıntılı hükümler getirmiştir 108 . Burada anlattıklarımız ise, inşaat sözleşmelerine ilişkin genel kurallardır. Şartname sistemini burada anlat- mayıp, bu hususta kitabın sonuna koyduğumuz mevzuat kısmına yollama yapmakla yetiniyoruz. cc) ifa yerine ve ifa uğruna edim Bilindiği üzere, borçlu ile alacaklının anlaşarak asıl borcun yerine başka bir şeyin ifa olarak verilmesine "ifa yerini tutan edim" veya "ifa yerine edim" (datio in solurum) alacaklının borcun konusu asıl edimi elde etmesi için satması veya değiştinnesi amacıyla verilen şeye ise "ifayı hedef tutan edim" denir. İnşaat sözleşmesinde iş sahibinin bedel borcunun ifası yerine bunlara başvunnası mümkündür. Yükleniciye sözleşmedeki bedeli para ile ödemek yerine örneğin iş sahibinin arsasında yapılan inşaatta tesis edilecek bağımsız bölümlerden ve bunlar henüz tesis edilmemişse bunlara 108 Ekli mevzunla bakınız. İNŞAAT SÖZLEŞMESi VE lLGILI MEVZUAT 100 düşecek arsa paylanndan bir kısnunın verilmesi böyledir. 109 Bunlann moı. kiyeti yerine, bedeli yükleniciye bırakılmak üzere üçüncü kişilere satışları için iş sahibince yükleniciye vekalet verilmesi de aynı nitelilctedir 110 • Böyle durumlarda bakılır: Şayet taraflar yüklenicinin devraldığı veya satışı için yetkilendirildiği arsa paylannı / gelecekteki veya mevcut bağımsız bölüm- leri piyasada satarak sözleşmedeki bedeli tahsil etmesini amaçlamışlarsa; ortada ifayı hedef tutan edim vardır. Bu durumda yüklenici, tahsil ettiği satış bedelleri toplamı kendi bedel alacağını geçerse fazlayı iş sahibine vermekle yükümlü, şayet tahsil ettiği satış bedelleri toplamı kendi bedel alacağından azsa aradaki farkı hala iş sahibinden talep hakkına sahip olur. Şayet taraflar yükleniciye verilen arsa payının değeri (veya arsa payı satış yetkisine dayanarak yüklenicinin yaptığı satıştan kazancı) ne olursa olsun artık bunun ifa sayılacağını kararlaştırmışlarsa; yüklenicinin eline ister sözleşmedeki bedelden daha fazla ister daha az para geçmiş olsun ne yüklenici iş sahibinden ne de iş sahibi yükleniciden herhangi bir talepte bulunabilir. Ortada ifa yerine edim mi yoksa ifayı hedef tutan edim mi bulunduğu açık değilse, güven teorisine göre yapılacak yorumla sonuca vanlmaya çalışılacaktır. Şayet böyle de bir sonuca vanlamıyorsa, asıl olanın ifayı hedef tutan edim olduğu, yani yüklenicinin sözleşmedeki asıl bedeli elde etme hakkının ve bundan fazla kazançlarını iade etme yükümünün bulun- duğu sonucuna varılmalıdır. İfa yerine edim ve ifayı hedef tutan edim arsa payı karşılığı inşaat söz- leşmelerinde de söz konusu olur. Buna genellikle, sözleşmede yükleniciye verileceği kararlaştırılan arsa payının tapuda devri yerine, yükleniciye bu pay iş sahibinin mülkiyetinde iken onun adına üçüncü kişilere satması ve bedelini kendisinde tutması için vekalet verilmesi şeklinde rastlanır. İşin niteliği gereği burada asıl olan ifa yerini tutan edimin varlığıdır. Yani yüklenici taşınmaz payını piyasa değerinden düşük satmak zorunda kaldı- ğını ileri sürerek iş sahibinden bir şey talep edemeyeceği gibi, iş sahibi de yüklenicinin vekalete konu arsa payını piyasa değerinden yüksek sattığı gerekçesiyle yükleniciden bir ödeme talep edememelidir. 109 Bu esasen sözleşmede öngörülmüşse, ifa yerine edim değil, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi olur. 110 ERMAN, H., Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi, s. 53, 54: Yarg. 15.HD., E.2007/3258, K.2007/4639, T. 9.7.2007 (www.kazanci.com) İŞ sAHJBtNtN BORÇLARI 101 İfa yerine edim olsun ifayı hedef tutan edim olsun, ancak tarafların anlaşması ile geçerli olur. Bir taraf diğerini böyle bir ifa tarzını kabule zor- layamaz. İş sahibinin ifa yerine veya uğruna edim teklifini kabul etmeyen yüklenici onu borçlu temerıüdüne düşürebileceği gibi; yüklenicinin bu yöndeki talebini reddeden iş sahibi de onu alacaklı temerrüdüne düşürebi- lir. Fakat şayet inşaat sözleşmesinde bedel yerine verilecek şeyi yükleni- cinin kabul mecburiyeti veya yüklenicinin bedel yerine başka şey isteme hakkı kararlaştırılmışsa, burada ifa yerine edim veya ifa uğruna edim değil, "yedek edim yetkisi" (facultas altemativa) kararlaştırılmış demektir. Bu yedek edimi seçme yetkisi sözleşmede kime tanınmışsa, diğeri bu şekilde ifayı kabule mecburdur. b) Bedel borcunun ödenmemesinin sonuçları İş sahibinin bedel borcunu ödememesinin sonuçlan ele alınırken, bu borcun iki önemli niteliği göz önüne alınmalıdır: Birincisi, bu borç kural olarak bir "para borcu"dur (Ancak arsa payı karşılığı inşaat sözleşmele- rinde bedel yerine taşınmaz mülkiyeti nakli taahhüt edilmiştir). İkincisi bu borç karşılıklı edimler içeren (sinallagınatik) bir sözleşmeden doğan karşılıklı borçlardan birisidir. Borçlar Kanunu'nun eser sözleşmesine ilişkin özel hükümleri arasında iş sahibinin bedel borcunu ifada temerrüde düşmesinin sonucuna ilişkin bir hüküm yer almamaktadır. Bu durumda uygulama alanı bulacak Borçlar Kanunumuzun Genel Kısmı gerek para borçlan için gerekse karşılıklı edimler içeren borçlar için özellik taşıyan ayrı ayrı hükümler getirmiştir. Biz de bedel borcunun ifa edilmemesinden doğacak sonuçlan bu hükümler bakımından ele alacağız. aa) Bedel borcunun para borcu olmasından doğan sonuçlar aaa) imkansızlık değil borçlu temerrüdü hükümlerinin uygulanması Bede·l borcunun para borcu olmasının en önemli sonucu, bu bor- cun ifa edilmemesinin hiçbir suretle "hukuki imkansızlık" sayılmaması ve gerek kusurlu ifa imkansızlığına (TBK m.112) gerekse kusursuz ifa imkansızlığına (TBK m.136) ilişkin hükümlerin yüklenicinin bedel öde- meme durumuna uygulanamamasıdır. Böylece, iş sahibi örneğin mali bir yıkım içine düştüğü için bedeli ödeyemeyecek hale gelmiş veya esasen bedeli karşılayacak parası yok iken bulacağı umuduyla bu inşaat sözleş- 102 iNŞAAT SÔZLEŞMESI VE iLGiLi MEVZUAT mesini yapmış fakat bu umudunu kaybetmiş bile olsa; bundan doğacaıc uyuşmazlığa mutlak suretle "borçlu temerrüdü" hükümleri (TBK m. 117- 126) uygulanacaktır. Bedel borcunda imkansızlık hükümleri yerine borçlu temerrüdü hükümlerinin uygulanmasının ilk sonucu; borç muaccel olmadıkça yani ödeme zamanı gelmedikçe, borçlunun temerrüde düşürülememesidir. Bu durumda henüz sözleşmede bedel ödenmesi için kararlaştırılan vade gelmemiş ise, iş sahibinin vade geldiğinde bedeli ödemeyeceği ihtimali olsa bile, kural olarak, müteahhit ara vermeden işe devam etmek zorunda olacaktır. Belirtelim ki, İcra ve İflas Kanunu m.195 uyarınca, iş sahibi iflas etmişse diğer tüm borçlan gibi yükleniciye olan bedel ödeme borcu da sözleşmedeki vade beklenmeksizin muaccel olacaktır. Bu şıkta yükle- nici derhal bedel alacağını iflas idaresine kaydettirir ve kendisine ödeme yapılmadıkça işi durdurabilir aynca şartlan gerçekleşince sözleşmeden dönebilir. İflas söz konusu olmayan durumlarda ise, başvurulacak hüküm TBK m.98', tanıtını. ba- stın ve yayım, temizlik, yemek hazrrlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon. sergileme, koruma ve güvenlik, mesleki eğitim, fotoğraf, film, fikri ve güzel sanat, bilgjsayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri, Yapım: Bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprO, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil battı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihzarat, nakliye, tamamlama, büyük onarım. restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini, Tedarikçi: Mal alımı ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bunların oluştur- dukları ortak girişimleri, Hizmet sunucusu: Hizmet alımı ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bunla- rın oluşturdukları ortak girişimleri, Danışman: Danışmanlık yapan, bilgi ve deneyimini idarenin yaran için kullanan, danışman- lığını yaptığı işin yüklenicileri ile hiçbir organik bağ içinde bulunmayan, idareden danışmanlık hizmeti karşılığı dışında hiçbir kazanç sağlamayan ve danışmanlık hizmetlerini veren hizmet su- nucularını, Yapım müteahhidi: Yapım işi ihalesine teklif veren gerçek veya tüzel kişileri veya bunların oluşturdukları ortak girişimleri, Aday: Ön yeterlik için başvuran gerçek veya tüzel kişileri veya bunların oluşturdukları ortak girişimleri, Ortak girişim: (Değişik: 4964 - 30.7.2003 / m.3) İhaleye katılmak üzere birden fazla gerçek veya tüzel kişinin aralarında yaptıkları anlaşma ile oluşturulan iş ortaklığı veya konsorsiyumları, İstekli: Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidini, İstekli olabilecek: (Ek: 5812 - 20.11.2008 / m.2 /Yürürlük/ m.35) İhale konusu alanda faaliyet gösteren ve ihale veya ön yeterlik dokümanı satın almış gerçek veya tüzel kişiyi ya da bunların oluşturdukları ortak girişimi, Yerli istekli: (Değişik: 4964 - 30.7.2003 / m.3) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişi- ler ile Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına göre kurulmuş tüzel kişilikleri, Yüklenici: Üzerine ihale yapılan ve sözleşme imzalanan istekliyi, . c) (Değişik: 4761 - 12.6.2002 / m.12 - Yürürlük m.21 d) Kanun kapsamındaki idarelerin yapım işlerinde 81.614.303,-TL (SeksenbinnilyonaltıyüzondörtbinüçyüzüçTürk Lirası). (...) (Madde 8'in son fıkrası, 12.6.2002 tarih ve4761 sayılı Kanunun 12. maddesi hükmü gereğince, 1.1.2003 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere madde metninden çıkarılmıştır.) Yaklaşık maliyet MADDE 9- (Değişik: 4964 -30.7.2003 / m.6) Mal veya hizmet alımlan ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilanlannda yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz. c·ı Madde 8'in birinci fıkrasının (a),(b),(c) bentlerinde yer alan tutarlar, 26.1.2021 tarih ve 31376 sayılı R.G.'de yayımlanan Tebliğin 3/1-b. maddesi hükmü gereğince, 1.2.2021 tarihinden iti- baren geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. KAMU iHALE KANUNU 301 ihaleye katılımda yeterlik kurallan MADDE 10 - lhaJeye katılacak isteklilerden, ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve tek- nik yeterlikJerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler iıtenebilir: a) Ekonomik ve mali yeterliğin belirlenmesi için; 1) Bankalardan temin edilecek isteklinin mali durumu ile ilgili belgeler, 2) (Değişik: 4964 - 30.7.2003 / m.7) İstekJinin, ilgili mevzuatı uyarınca yayınlanması ronm- lu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümJeri, yoksa bunJara eşdeğer belgeleri. 3) İstekJinin iş hacmini gösteren toplam cirosu (Değişik ibare: 7161 - 17.1.2019 / m.30 / Yürürlük/ m.69ç) ''veya ihale konusu iş ile ilgili cirosunu gösteren belgeler". b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için; 1) İstekJinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve tek.lif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler, 2) (Değişik: 5812 - 20.11.2008 / m.3 /Yürürlük/ m.35) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak; a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler, b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan ya- pımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az% 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler, c) Devam eden yapım ve yapımJa ilgili hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin tamamlan- ması şartıyla, son onbeş yıl içinde gerçekJeşme oram toplam sözleşme bedelinin en az% 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gös- teren belgeler, d) Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarına ilişkin deneyimi gösteren belgeler, e) Devredilen işlerde sözleşme bedelinin en az% 80'inin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleri ve son beş yıl içinde kabul işlemJeri tamamlanan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili deneyimi gösteren belgeler. t) (Ek paragraf: 6518 - 6.2.2014 / m.46 /Yürürlük/ m.125/c) Teknoloji merkezi işletme- lerinde, Ar-Ge merkezlerinde, (Ek ibare: 6676 - 16.2.2016 / m.17 /Yürürlük/ m.32) ''Tekno- loji Geliştirme Bölgelerinde," kamu kurum ve kuruluşları ile kanunJa kurulan vakıflar tarafından veya uluslararası fonJarca destekJenen Ar-Ge ve yenilik projelerinde, rekabet öncesi iş birliği projelerinde ve teknogirişim sermaye desteklerinden yararlananJara, yararlandıkları destekJer çer- çevesinde yürüttükJeri proje sonucu ortaya çıkan mal ve hizmetlerin (Ek ibare: 6676 -16.2.2016 / m.17 / Yürürlük / m.32) "ve bunlar dışında özkaynaklarla geliştirilmiş ve değerlendirilmesi için gerekJi usulleri Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından Ar-Ge projesi neticesinde ortaya çıktığı belgelendirilen üıünlerin" piyasaya arz edilmesinden sonra proje sonucu ortaya çıkan hizmetler ile yerli malı belgesine sahip üıünler için Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından Kurumca belirlenen esaslar çerçevesinde düzenlenen ve piyasaya arz tarihinden itibaren beş yıl süreyle kullanılabile- cek olan belgeler. 3) İsteklinin üretim ve/veya imalat kapasitesine, araştırma-geliştirme faaliyetlerine ve kali- teyi sağlamasına yönelik belgeler, iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT 302 . . 4) isteklinin organizasy on yapısına ve . ıhale konusu • ışı • yen • ne get • ınne k ı • çı • n yeterı ı· ıayı da ve nıtelıkte personel çalıştırdığına veya çalıştıracağına ilişkin bilgj ve/veya belgeler, . 5)ihale k��usu hizmet veya yapım işlerinde isteklinin yönetici kadrosu ile işi yOt01ecdc teknık personelının eğitimi ve mesleki niteliklerini gösteren belgeler, . 6.1) hale k��usu işin yerine getirilebilmesi için gerekli görülen tesis, makine, teçhizat ve dığer ekıpmana ılışkin belgeler, 7) lstekliye doğrudan bağlı olsun veya olmasın, kalite kontrolden sorumJu olan ilgili teknik personel veya teknik kuruluşlara ilişkin belgeler, 8) 1hale konusu işin ihaledokümanında belirtilen standartlara uygunluğunu göSt.eren, uluslar arası kurallara uygun şekilde akredite edilmiş kalite kontrol kuruluşları tarafından verilen serti- fikalar, 9) İdarenin talebi halinde doğruluğu teyit edilmek üzere, tedarik edilecek malların numune- leri, k�taloglan ve/veya fotoğrafları. fhale konusu işin niteliğine göre yukarıda belirtilen bilgi veya belgelerden hangilerinin ye- terlik değerlendirmesinde kullanılacağı, ihale dokümanında ve ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtilir. (Ek fıkra: 4761 - 12.6.2002 / m.13 - Yürürlük m.21 d) Birinci fıkranın (b) bendinin (2) numaralı alt bendinde belimlen belgelerden, yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde,denetleme veya yönetme görevi nedeniyle alınanlarda gerçek kişinin mühendis veya mimar olma şartı aranır. İş bitinne, yönetim veya denetim suretiyle elde edilecek belgeler, belge sahibi kişi veya kuru- luşların dışındaki istekliler tarafından kullanılamaz, belgeler devredilemez, kiraya verilemez ve satılamaz. (Değişik üçüncü cümle: 7161-17.1.2019 / m.30 /Yürürlük/ m.69ç) Bu belge sahip- lerinin kuracakları veya ortak olacakları tüzel kişilerin ihaleye girebilmesinde en az bir yıldır tüzel kişiliğin yansından fazla hissesine sahip olması ve bu sürede bu Kanuna göre yapılacak ihalelere ilişkin sözleşmelerin yürütülmesi konusunda temsile ve yönetime yetkili olması, buşartların her ihalede aranması ve teminat süresi sonuna kadar muhafaza edilmesi zorunludur. (Değişik son cümle: 6518 - 6.2.2014 / m.46 /Yürürlük/ m.125/c) Denetim ve yönetim faaliyetleri nedeniyle alınacak belgeler beşte bir oranında dikkate alınır. Ancak, yapımla ilgili hizmet işlerindenelde edilen belgeler yapım işlerinde kullanılamaz. (Ek cümleler: 7161 - 17.1.2019 / m.30 / Yürürlük / m.69ç) Bir sözleşme kapsamında gerçekleştirilen iş dolayısıyla düzenlenecek iş deneyim belge- lerinin toplam tutarına ve belge verilecek kişilere yönelik sınırlamalar getirmeye Kurumyetkili- dir. Kanun kapsamındaki idarelere gerçekleştirilen işler için düzenlenen belgeler hariç yurt dışın- da gerçekleştirilen işler için düzenlenen belgelerden sadece iş bitinne belgeleri, belge sahipleri tarafından ve bunların bünyesinde bulundukları şirketler topluluğu veya benzeri ortaklık ilişkisi içerisinde kullanılabilir. Bu belgelerin, şirketler topluluğu veya benzeri ortaklık ilişkisi içerisinde kullanılmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kurum yetkilidir. Ortak girişim olarak ihaleye teklif verilmesi halinde yurt dışında gerçekleştirilen işlerden alman iş bitirme belgesini kullanan belge sahibinin ortak girişimdeki hissesi oranında geçici ve kesin teminat vermesi zorunludur." Aşağıda belirtilen durumlardaki istekliler ihale dışı bırakılır: a) iflas eden, tasfiye halinde olan, işleri mahkeme tarafından yürütülen, konkordato ilan eden, işlerinj askıya alan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan. b) iflası ilan edilen, zorunlu tasfiye karan verilen, alacaklılara karşı borçlarından dolayı mahkeme idaresi altında bulunan veya kendi ülkesindeki mevzuat hükümlerine göre benzer bir durumda olan. c) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hükümleri uyarınca kesinleşmiş sosyal güven- lik prim borcu olan. KAMU iHALE KAHUHU 303 olan. d) Türkiye'nin veya kendi ülkesinin mevzuat hUkOmleri uyannca kesinleşmiş vergi borcu e) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, mesleki faaliyetlerinden dolayı yargı kararıyla bo. kilm giyen. f) İhale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasuıda iş veya meslek ahlakına aykın faaliyetlerde bulunduğu bu idare tarafından ispat edilen. g) İhale tarihi itibariyle, mevzuatı gereği kayıtlı olduğu oda tarafından mesleki faaliyetten men edilmiş olan. h) Bu maddede belirtilen bilgi ve belgeleri vermeyen veya yanıltıcı bilgi ve/veya sahte belge verdiği tespit edilen. i) 11 inci maddeye göre ihaleye katılamayacağı belirtildiği halde ihaleye katılan. j) 17 nci maddede belirtilen yasak fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilen. (Ek fıkra: 5615 - 28.3.2007 / m.23) Kurum, dördüncü fıkranın; (c) bendi ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının uygun görüşünü alarak sosyal güvenlik prim borcunun kapsamı ve tutarını; (d) bendi ile ilgili olarak, Gelir İdaresi Başkanlığının uygun görüşünü alarak vergi borcu kapsamına girecek vergileri; tür ve tutar itibariyle belirlemeye yetkilidir. (Ek fıkra: 5615 - 28.3.2007 / m.23) Bu madde kapsamında istenen belgelerden hangilerinin taahhütname olarak sunulabileceği Kurum tarafından belirlenir. Gerçeğe aylan hususlar içeren taahhütname sunulması veya ihale üzerinde kalan istekli tarafından taahhüt altına alınan durumu tevsik eden belgelerin sözleşme imzalanmadan önce verilmemesi halinde bu durumda olanlar iha- le dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. İhaleye katılamayacak olanlar MADDE 11 -Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şek.ilde ihalelere katılamazlar: a) (Değişik: 5812 - 20.11.2008 / m.4 /Yürürlük/ m.35) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak (Ek ibare : 6359 - 1.11.2012 / m.l) "idarelerce veya mahkeme kararıyla" kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar ile 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan veya örgütlü suçlardan ve- yahut kendi ülkesinde ya da yabancı bir ülkede kamu görevlilerine rüşvet verme suçundan dolayı hükümlü bulunanlar. b) İlgili mercilerce hileli iflas ettiğine karar verilenler. c) İhaleyi yapan idarenin ihale yetkilisi kişileri ile bu yetkiye sahip kurallarda görevli kişiler. d) İhaleyi yapan idarenin ihale konusu işle ilgili her türlü ihale işlemlerini hazırlamak, yü- rütmek, sonuçlandırmak ve onaylamakla görevli olanlar. e) (c) ve (d) bentlerinde belirtilen şahısların eşleri ve üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımları ile evlatlıkları ve evlat edinenleri. f) (c), (d) ve (e) bentlerinde belirtilenlerin ortakları ile şirketleri (bu kişilerin yönetim kurul- larında görevli bulunmadıkları veya sermayesinin %10'undan fazlasına sahip olmadıkları anonim şirketler hariç). g) (...) Madde 11'in 1. fıkrasının g) bendi, Anayasa Mahkemesi'nin 13.2.2020 tarih ve 31038 sayılı R.G.'de yayımlanan, 14.11.2019 T., 2018/90 E. ve 2019/85 K. sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. İhale konusu işin danışmanlık hizmetlerini yapan yükleniciler bu işin ihalesine katılamazlar. Aynı şekilde, ihale konusu işin yüklenicileri de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamaz- lar. Bu yasaklar, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip olduklan şirketleri için de geçerlidir. 304 ihale ♦ -:r • hüküml • SAAT ÔZLESMESI VE iLGiLi MEVZUAT . � 1 ! 1 _k 3 • fıkra: 4964 - 30.7.2003 / m.8) ihaleyi yapan idare bünyesinde bulunan �eya ıdare ılc ılgılı her ne ıımaçta kurulmuş olursa olsun vakıf, demek, birlik, sandık gjbi kuruhıtfar ile bu kuruluşlann onak oldukları şirketler bu idarelerin ihalelerine katılamazlar. 8 _�yasaklara rağmen ihaleye katılan istekJiler ihale dışı bırakılarak geçici teminatlan gelit k . aydedılır. Aynca ' bu durum un te ki ı " flen . n değerlend . ınnesı . aşamasında tesp1 · t ed ı 'I ememesı · • _ � ,._ nıyle bunlardan biri üz en • ne · ı h a I e yapılmışsa, teminatı gel . ır kayded · ılerek · ı h a t e • ıpta 1 ed ı 'I ı ' r. R.Madde 11 'in S.fıkrası, Anayasa Mabkemesi'nin 13.2.2020 tarih ve 31038 •• b G. de yayımlanan, 14.11.2019 T 2018/90 E ve 2019/8S K. sayılı Karan ile J0/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Ma��emesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakknı- da Kanun'un 43 • madd es • ın • ın (4) numaralı fıkrası gereği • nce ı • ptal e dil mı • ş tir. • Şartnameler . �DE 12 - İhale konusu mal veya hizmet alımlan ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belırtenı_dari ve teknik Şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet alım_lan ıle yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün olmadığı- nı . n . 1 yeuu ısı tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu Kamın enne gore hazırlattınlabilir. ih_alekonusu mal veya hizmet alımlan ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale d��a: nınınhır_parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ':e fo�sı��nelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün ısteklıler ıçın fırsat eşitliği sağlayacaktır. Teknik Şartnamelerde, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara uygunluğu sağla- maya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamelerde teknik özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilmeyecektir. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların bulunmaması veya teknik özellik- lerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebilir. (Değişik madde başlığı: 5812 - 20.11.2008 / m.5 /Yürürlük/ m.35) İhale ilan süreleri ve kuralları ile ön ilan MADDE 13 - (Değişik: 4964 - 30.7.2003 / m.9) Bütün isteklilere tekliflerini hazırlayabil- meleri için yeterli süre tanımak suretiyle; a) Yaklaşık maliyeti 8 inci maddede yer alan eşik değerlere eşit veya bu değerleri aşan iha- lelerden; 1) Açık ihale usulü ile yapılacak olanların ilanları, ihale tarihinden en az kırk gün önce, 2) Belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılacak olanların ön yeterlik ilanları, son başvuru tarihinden en az ondört gün önce, 3) Pazarlık usulü ile yapılacak olanların ilanları, ihale tarihinden en az yirmibeş gün önce, (Değişik ibare: 5812-20.11.2008 / m.5 /Yürürlük/ m.35) "Kamu İhale Bülteninde" en az bir defa yayımlanmak suretiyle yapılır. Yaklaşık maliyeti eşik değerlere eşit veya bu değerleri aşan belli istekliler arasında yapılacak ihalelerde ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda yeterliği belirlenen adaylara ihale gününden en az kırk gün önce davet mektubu gönderilmesi zorunludur. b) Yaklaşık maliyeti 8 inci maddede belirtilen eşik değerlerin altında kalan ihalelerden; 305 KAMU iHALE KANUNU 1) Yaklaşık moliyeti 242.832,-TL (lkiyOzkırk.ikibiruekizynz.otuzik.iTllrk Lıruıf' na tadar olan mal 'eya hizmet alımlan ile 485.689,-TL (D0rtyüzseksenbqbinaltıy(asek.ıendolmz TOrk Linısı) 1 •ı na kadar olan yapım işlerinin ihalesi, ihale tarihinden en az yedi gQn önce ihalenm ve ilin ııpılacag, yerde çıkan gazetelerin en az ikisinde, 2) Yaklaşık maliyeti 242.832,-TL (İ.kiyüzkırkikibinsekizyüzotuzikj TOrk Liruı)M ıle 485.689,-TL (Dörtyüzseksenbeşbinaltıyüzseksendokuz Türk Lirasıfl arasında olan mal veya hilllct alımlan ile 135.238,-TL (Yüzotuzbeşbinikiyüzotuzsekiz Türk Lirası) ile 4.047.628,-TL {Dörtınilyonkırkyedibinaltıyüzyinnisek.iz Türk Lirasıfl arasında olan yapım işlerinin ihale- si, ihale tarihinden en az ondört gün önce (Değişik ibare: 5812 - 20.11.2008 / m.S / YOrOrlOk / m.3S) "Kamu İhale Bülteninde" ve işin yapılacağı yerde çıkan gazetelerin birinde, 3) Yaklaşık maliyeti 485.689,-TL (Dörtyüzseksenbeşbinaltıyüzseksendokuz Türk Lirasıf'l nın üzerinde ve eşik değerin altında olan mal veya hizmet alımlan ile 4.047.628,-TL (Dörtmilyon- kırkyedibinaltıyüzyirmisekiz Türk Lirasıf> nın üzerinde ve eşik değerin altında olan yapını işle- rinin ihalesi, ihale tarihinden en az yinnibir gün önce (Değişik ibare: 5812 - 20.11.2008 / m.5 / Yür0rlilk / m.35) "Kamu İhale Bülteninde" ve işin yapılacağı yerde çıkan gazetelerin birinde, En az birer defa yayımlanmak suretiyle ilan edilerek duyurulur. Yaklaşık maliyeti 8 inci maddede yer alan eşik değerlerin altında kalan belli istekliler ara- sında yapılacak ihalelerde ön yeterlik ilanlarının son başvuru tarihinden en az yedi gün önce (b) bendindeki süre hariç diğer usullere göre yapılması ve ön yeterlik değerlendirmesi sonucunda yeterliği belirlenen adaylara ihale gününden önce (b) bendindeki sürelere göre davet mektubu gönderilmesi zorunludur. (Ek fıkra: 5812 - 20.11.2008 / m.5 /Yürürlük/ m.35) İlanların, elektronik araçlar ile ha- zırlanması ve gönderilmesi halinde, birinci fıkranın (a) bendinin (1) numaralı alt bendindeki ilan süresi yedi gün kısaltılabilir. İlan ile ihale ve ön yeterlik dokümanına Elektronik Kamu Alınılan Platformu üzerinden doğrudan erişimin temin edilmesi halinde, birinci fıkranın (a) bendinin (1) numaralı alt bendindeki ilan süresi ile belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılacak ihalelerde ön yeterliği belirlenen adaylara yapılacak kırk günlük davet süresi beş gün kısaltılabilir. (Ek fıkra: S812 - 20.11.2008 / m.5 /Yürürlük/ m.35) İdareler, yaklaşık maliyeti 8 inci maddede belirtilen eşik değerlere eşit veya bu değerleri aşan ihaleler için Kamu İhale Bülteninde ön ilan yapabilirler. Uluslararası ilan yapılan haller dahil ön ilan yapılması halinde kırk günlük ilan ve davet süresi yirmidört güne kadar indirilebilir. (Ek fıkra: 5812 - 20.11.2008 / m.5 /Yürürlük/ m.35) Ön ilanda aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur: a) İdarenin adı, adresi, telefon ve faks numarası ile elektronik posta adresi. b) İhalenin adı, niteliği, türü ile mal ve hizmet alımlarında kalemler ve tahmini miktarlar, yapım işlerinde ise işin yapılacağı yer, yapı tekniği ve ihtiyaç programına göre tahmin edilen fiziki miktarı veya kapsamı. c) Çerçeve anlaşma yapılıp yapılmayacağı. d) İhalenin yapılacağı yer. e) İhale ilanının yılın hangi çeyreğinde yayımlanacağı. 1. Madde l3'ün birinci fıkrasının (b) bendinin (1) - (2) - (3) nolu alt bentlerinde yer alan tutarlar, 26.1.2021 tarih ve 31376 sayılı R.G.'de yayımlanan Tebliğin 3/1-c. maddesi hükmü gereğince, 1.2.2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. 306 I ŞAAT SÔZLEŞMESI VE iLGiLi iEVZUAT (Ek fıkra: 5812 - 20.11.2008 / m.5 / YDrOrl0k / m.JS) ôn ilan yapılan hallerde, dôı'deırıcti fikrada belirtilen snre indiriminden faydalanılabilmesi için ihale ilanının On ilan tarihinden i6- baren en az kuic gOn sonra yayımlanması gerekir. ôn ilan yapılmış olması idareye ihale Y yOkOml0IOğO getinncz. (Ek ftkn: 5812 - 20.11.2008 / m.5 / Y0r0rl0k / m.35) ôn ilan yapılan hallerde ıhalemn açıkihale veya belli istekliler arasında ihale usullerinden biriyle gerçekleştirilmesi zorunludur (Ek fakra: 5812 - 20.11.2008 / m.S / Y0r0rlUk / m.35) ôn ilanlar Kamu ihale B0ltenınde ücretsiz yayımlanır. İlan edilecek ihalelerden hangilerinin, ayrıca Basın itan Kurumu aracılığıyla T0rkiye çapın- da dağıbmı olan gazetelerin birinde ilan edileceğini belirlemeye Kurum yetkilidfr. İhalenin yapılacağı yerde gazete çıkmaması halinde ilan, aynı süreler içinde ilgjli idare ıle hü1n)met ve belediye binalarının ilan tahtalarına asılacak yazılar ve belediye yayın araçtan ile yapılır. Bu işlemler bir tutanakla belgelenir. İdareler, yukanda belirtilen zorunlu iJanlann dışında işin önem ve özelliğine göre ihaleleri, uluslararası ilan veya yurt içinde çıkan başka gazeteler veya yayın araçları, bilgi işlem ağı veya elektronik haberleşme (İnternet) yolu ile de aynca ilan edebilir. Ancak, uluslararası ilan yapılması haJinde yukanda belirtilen asgari ilan sürelerine oniki gün eklenir. Ortak girişimler MADDE 14 - (Değişik: 4964- 30.7.2003 / m.10) Ortak girişimler birden fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak ilci türlü oluşturulabilir. İş ortaklığı üye- leri, hak ve sorumlululverilecek teminat mektuplarının kapsam ve şek- lini tespite Kamu İhale Kurumu yetkilidir. 32 nci maddeye göre belirlenen tekliflerin geçerlilik süresinden en az otuz gün fazla süreli olmak kaydıyla, geçici teminat mektuplarında süre belirtilir. Teklif geçerlilik süresinin uzatılması halinde, geçici teminat mektuplarının süresi de aynı süre ile uzatılır. Kesin teminat mektuplarının süresi ihale konusu işin bitiş tarihi dikkate alınmak suretiyle idare tarafından belirlenir. İlgili mevzuatına aykırı olarak düzenlenmiş teminat mektuplan kabul edilmez. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Tekliflerin Değerlendirilmesi Tekliflerin alınması ve açılması MADDE 36 - (Değişik ilk cümle: 4964 - 30.7.2003 / m.23) "Teklifler ihale dokümanında Madde 35 in kenar başlığındaki "Banka" ibaresi, 15.8.2003 tarih ve 25200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 30.7.2003 tarih ve 4964 sayılı Kanunun 22. maddesi hükmü gereğince madde metninden çıkarılmıştır. Madde 35 in 1. fıkrasındaki "bankalarca" ibaresi, 15.8.2003 tarih ve 25200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 30.7.2003 tarih ve 4964 sayılı Kanunun 22. maddesi hükmü gereğince madde metninden çıkarılmıştır. 315 KAMU tHALE KANUN'U belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir." İhaJe komjsyonunca ihale doldlmamnda betirtilcn saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek. hazır bulunanlara duyundur ve he,. men ihaleye başlanır. ihale komisyonu teklif zarflarını almış sırasına g6re inceler. 30 uncu madde,. nin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye ıJmmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır. isteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatJannm usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksile veya teklif mektubu ile geçici temi- natı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile (Delqik ibarr. SIU - 20.11.2008 / m.10 /Yürürlük/ m.35) "teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutan açıklamr". Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır. Tekliflerin değerlendirilmesi MADDE 37 - İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştınJ- ması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında de- ğişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz. (Değişik ikinci fıkra: 5812 - 20.11.2008 / m.11 /Yürürlük/ m.35) Tekliflerin değerlendi- rilmesinde, öncelikle belgeleri eksile olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bil- gilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlem- ler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan istek- lilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve teklifi.erin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunma- dığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır. (...) (Madde 37 nin son fıkrası, 5.12.2008 tarih ve 27075 sayılı R.G.'de yayımlanan, 20.11.2008 tarih ve 5812 sayılı Kanun'un 11. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldı- rılmıştır.) Aşırı düşük teklifler MADDE 38 - İhale komisyonu verilen teklifleri(...) Madde 39 un ilk cümlesindeki "İhale dokümanında belirtilmiş olması kaydıyla, ihale yet- kilisinin onayından önceki herhangi bir aşamada," ibaresi, 15.8.2003 tarih ve 25200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 30.7.2003 tarih ve 4964 sayılı Kanunun 24. maddesi hükmü gereğince madde metninden çıkarılmıştır. 317 ' KAMU iHALE KANUNU isteklilerin adlan veya ticaret unvanları, tek.lif edilen bedeller, ibaJenin tarihi ve hanıi iııfdıli tiz&. rine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç (Değiflk ibare: 4964 • 30.7.llf.J / ııı.l5)� iş gOnQ" içinde ihale kararım onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle ipaJ eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise h11knmsQz ıayllır. (Değişik son fıkra: 5812 - 20.11.2008 / m.13 / Y0rOrlD.k/ m.35) İhale k.amtan ihale yet- kilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan iste.kJj ile varsa ek.ooomikaçıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığmı teyit cttiıeıek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki istelclinin de yasaklı çıkması dunınıuu,,. da ihale iptal edilir. Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi MADDE 41 - (Değişik: 5812 - 20.11.2008 / m.14 /Yürürlük/ m.3S) İhale sonucu, iha- le kararının ihale yetkilisi tarafından onaylandığı günü izleyen en geç üç gün içinde, ihale Qz.e- rinde bırakılan dahil olmak üzere, ihaleye teklif veren bütün isteklilere bildirilir. İhale sonucumm bildiriminde, tekliflerin değerlendirmeye alınmama veya uygun bulunmama gerekçelerine de yer verilir. İhale kararının ihale yetkilisi tarafından iptal edilmesi durumunda da isteklileregerekçeleri belirtilmek suretiyle bildirim yapılır. İhale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren; 21 inci maddenin (b) ve (c) bentle- rine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise ongün geçmedikçe sözleşme imı,alanamaz Sözleşmeye davet MADDE 42 - (Değişik birinci fıkra: 5812 - 20.11.2008 / m.15 /Yürürlük/ m.3S) 41 inci maddede belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, teb- liğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye oniki gün ilave edilir. Sözleşmenin imzalanacağı tarih- te, ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. 43 üncü madde hükmü gereğince sözleşmeden önce kesin teminat alınmayan danışmanlık hizmet ihalelerinde sözleşmeye davet ise, kesin teminat istenilmeksizin birinci fıkra hükümlerine göre yapılır. Kesin teminat MADDE 43 - Taahhüdün sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini sağlamak amacıyla, sözleşmenin yapılmasından önce ihale üzerinde kalan istekli- den ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle %6 oranında kesin teminat alınır. (...) (Madde 43'ün 2. fıkrası, 19.2.2014 tarih ve 28918 sayılı R.G.'de yayımlanan, 6.2.2014 tarihli ve 6518 sayılı Kanunun 48. maddesi hükmü gereğince yayımı tarihinden doksan gün sonra geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) Ancak, danışmanlık hizmet ihalelerinde ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla, kesin te- minat sözleşme yapılmadan önce alınmayabilir. Bu durumda, düzenlenecek her hakedişten %6 oranında yapılacak kesintiler teminat olarak alıkonulur. (Ek fıkra: 6518 - 6.2.2014 / m.48 /Yürürlük/ m.125/ç) Kurum, ihale ilzerinde kalan istek- linin teklifinin sınır değerin altında olması halinde, bu istekliden yaklaşık maliyetin % 6'sından az ve % 15' inden fazla olmamak üzere alınacak kesin teminat oranına ilişkin düzenlemeler yapabilir. 318 n•,< T SÔZLESMtSI VE iLGiLi MEVZUAT S6ı:1t1mc )•pllmasında lstekJJnlo glJrev ve sorumlulutu MADDE 44 • ihale Ozcrindc kalan istekli 42 ve 43 0nc0 maddelere göre kesin centuıat, ,"Cl"Cf'cl. sözleşmeyi imzaJamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici temmat utde edilir. �u zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hnküm almaya gerek ka� sızın ıhalc Qzcrinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idaree,konomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görOlmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilfr. Ancak� nomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli ile sözleşme imzalanabilmesi i� 42 oci maddede belirtilen on günlük sürenin bitimini izleyen üç gün içinde ekonomik açıdan enavantajlı ikinci teklif sahibi istekliye 42 nci maddede belirtilen şekilde tebligat yapılır. Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin de sözleşmeyi imzalamamasıdurumun- da ise, bu teklif sahibinin de geçici teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir. Sözleşme yapılmasında idarenin görev ve sorumluluğu MADDE 45 - İdare, 42 ve 44 üncü maddede yazılı süre içinde sözleşme yapılmasıhususun- da kendisine düşen görevleri yapmakla yükümlüdür. İdarenin bu yükümlülüğü yerinegetirmemesi halinde, istekli sürenin bitmesini izleyen günden itibaren en geç beş gün içinde, on gün süreli bir noter ihbarnamesi ile bildirmek şartıyla, taahhüdünden vazgeçebilir. Bu takdirde geçici teminat geri verilir ve istekli teminat vermek için yaptığı belgelendirilmiş giderleri istemeye hakkazanır. Bu zarar, sebep olanlara tazmin ettirilir ve aynca haklarında 60 ıncı madde hükümleriuygulanır. İhalenin sözleşmeye bağlanması MADDE 46 - (Değişik ı.fıkra: 4964 - 30.7.2003 / m.28) Yapılan bütün ihaleler bir sözleş- meye bağlanır. Sözleşmeler idarece bazırlarur ve ihale yetkilisi ile yüklenici tarafından imzalanır. Yüklenicinin ortak girişim olınası halinde, sözleşmeler ortak girişimin bütün ortakları tarafından imzalanır. İhale dokümanında aksi belirtilınedikçe sözleşmelerin notere tescili ve onaylattınlınası zorunlu değildir. İhale dokümanında belirtilen şartlara aykırı sözleşme düzenlenemez. Sonuç bildirimi MADDE 47 - (Değişik madde ve başlığı : 5812 - 20.11.2008 / m.17 / Yürürlük / m.35) Bu Kanun kapsamında yer alan idarelerin yapım işleri ile mal ve hizmet alımlarınınso- nuçlan, 42 nci maddeye göre gönderilenler hariç, en geç onbeş gün içinde Kurumabildirilir. Bu sonuçlardan Kanun kapsamındaki ihalelere ilişkin olanlar Kurum tarafından Kamu İhale Bülte- ninde yayımlanır. Sonuç bildirimlerinde yer verilecek bilgiler ile savunma, güvenlik veistihbarat alanlarında görev yapan idarelerin Kanun kapsamında yaptıkları mal ve hizmet alımlan ile yapım işlerine ilişkin ihale sonuçlarından hangilerinin yayımlanacağı ilgili idarenin görüşü alınarak Ku- rum tarafından belirlenir. BEŞİNCİ BÖLÜM Danışmanlık Hizmet İhaleleri ile İlgili Özel Hükümler Danışmanlık hizmetleri MADDE 48 - (Değişik: 5812 - 20.11.2008 / m.18 /Yürürlük/ m.35) Mimarlık ve mühen- dislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, her ölçekte imar plaru, imar uygulama, ÇED raporu hazırlan- ması, plan, yazılım geliştirme, tasanın, teknik şartname hazırlanması, denetim ve kontrolörlük gibi teknik, mali, hukuki veya benzeri alanlardaki hizmetler, danışmanlık hizmet sunucularından alınır. 319 KAMU fHAI..E KA�l Danışmanlık hı7.mctleri, bu bOlnmde yer alan hOkOmlere uysun C')la,ak ııdece O, fcklılef ınsında ihale usula ile ihale cdfür. (Detlşlk ıon clmle: 6111- ll.J.ltU / d) Ancak·-L'--lı maliyeti 13 OncO maddenin (b) bendinin (2) numaralı alt bendınde hmnet ılımları ıçın� Qst limit tutarının dört katının altında kalan danışmanlık hizmetleri, hızmd aJmu itı&Jaiyfc çckleştirilebilir. Ön yeterlik ve isteklilerin belirlenmesi MADDE 49 - Ôn yeterlik ilanları 13 OncO maddede belirlenen sOre ve esaslar dahıliı.ıdc yapılır. Bu Kanun hükümlerine göre yapılan ön yeterlik ilanında, adayların genel uygunluklınnı, mali kapasitelerini ve teknik yetenekJerini değerlendirmek Ozere belirlenen Oo yetcrlık � rine ilişkin bilgiler yer alır. Ayrıca bu ilanda, kısa listeye alınmak ve teklif vermek Qzcre davet edilecek adayların sayısı veya sayı aralığı belirtilir. Ön yeterlik ilanı sonucunda başvuru sunan adayların, ön yeterlik dokümanı ve ilaıunda be- lirtilen ön yeterlik kriterlerine göre değerlendirilmesi sonucunda, yeterlikleri tespit edilenler ara- sından en az üç en fazla on adayın yer alacağı kısa liste oluşturulur. İhaleye davet MADDE 50 - 49 uncu maddeye göre oluşturulan listede yer alan adaylara, teknik ve mali tekliflerini hazırlayabilmeleri için en az (Değişik ibare: 4964 -30.7.2003 / m.31) "13 üncil mad- dedeki süreler" verilerek, ihale dokümanı ile birlikte ihaleye davet mektubu gönderilir. ôn ye- terlik değerlendirmesi sonucunda yeterli bulunmayanlar ile kısa listede yer verilmeyen adaylara yazılı olarak bildirim yapılır. İhaleye davet edilebilecek aday sayısının üçten az olması halinde davet mektubu gönderilmez ve ihale yapılmaz. İstekliler tekliflerini hazırlarken ihale dokümanında açıklanmasına ihtiyaç duyulan husus- larla ilgili olarak son teklif verme gününden yirmi gün öncesine kadar yazılı olarak açıklama talep edebilir. İdarece açıklama yapılması halinde yapılan açıklama, kısa listede yer alan bütün isteklilere son teklif verme gününden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde yazılı olarak gönderilir. Davet mektubu gönderildikten sonra, tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleştirilmesi- ni etkileyebilecek maddi veya teknik hatalar veya eksikliklerin idarece tespit edilmesi veya istek- lilerce yazılı olarak bildirilmesi halinde, ihale dokümanında değişiklikler yapılabilir. Yapılan bu değişikliklere ilişkin ihale dokümanının bağlayıcı bir parçası olan zeyiloame kısa listede yer alan bütün isteklilere, son teklif verme gününden en az on gün öncesinde bilgi sahibi olmalarını temin edecek şekilde gönderilir. Zeyilname ile yapılan değişiklikler nedeniyle tekliflerin hazırlanabil- mesi için ek süreye ihtiyaç duyulması halinde, ihale tarihi bir defaya mahsus olmak üzere en fazla yirmi gün ertelenebilir. Zeyilname düzenlenmesi halinde, teklifini bu düzenlemeden önce vermiş olan isteklilere tekliflerini geri çekerek, yeniden teklif verme imkanı sağlanır. Tekliflerin hazırlanması ve verilmesi MADDE 51 - İhale konusu danışmanlık hizmeti için teklif edilen bedelin yer aldığı teklif mektubu ile geçici teminat isteklinin mali teklifini oluşturur. Bu teklif, üzerine mali teklif olduğu yazılmak suretiyle bir zarfa konulur. Teklif mektuplarının 30 uncu maddede belirtilen şartlara uygun olması zorunludur. Teknik değerlendirme için istenilen diğer bütün belgeler isteklinin teknik teklifini oluşturur. Bu teklif, üzerine teknik teklif olduğu yazılmak suretiyle ayrı bir zarfa konulur. 320 iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT 1 H . e fi r h iki zar . f . ın Oz . -crinc d e 1 • st e ki' ını . n adı, soyadı veya ticaret unvanı. tebligata esu açık ıdretı ve tckiı n angı ışc aıt olduli,, . . !!>"yazı ır. Znrflnnn yapıştırılan yerleri istekli tarafından ımzalamr Madde 53'ün birinci fıkrasının (j) bendinin ( l) nolu alt bendinde yer alan tutar, 26.1.2021 tarih ve 31376 sayılı R.G.'de yayımlanan Tebliğin 3/1-e. maddesi bük.mil gereğince, 1.2.2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. c·•ı Madde 53'ün birinci fıkrasının (j) bendinin (2) notu alt bendinde yer alan tutarlar, 26.1.2021 tarih ve 31376 sayılı R.G.'de yayımlanan Tebliğin 3/1-e. maddesi hükmü gereğince, 1.2.2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir. 327 ' KAMU lHALE KANUNU İKİNCi BÖLÜM ihalelere Yönelik Başvurular ve inceleme (Değişik bölüm başlığı: 5812 - 20.11.2008 / m.21 / Yflrürl0k / m.35) ihalelere yönelik başvurular MADDE 54-(Değişik madde ve başlığı: 5812-20.11.2008/ m.21 /YDrllrlO.k/ m.35) Iha- le sürecindeki hukuka aykın işlem veya eylemler nedeniyle bir bak kaybına veyazarara uğradığım veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileccldcr, bu Kamında belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. Şikayet ve itirazen şikayet başvurulan, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari baş- vuru yollarıdır. Şikayet başvurulan idareye, itirazen şikayet başvurulan Kuruma hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle yapılır. Dilekçelerde aşağıdaki hususlara yer verilir: a) Başvuru sahibinin, varsa vekil ya da temsilcisinin adı, soyadı veya unvanı ve adresi. b) İhaleyi yapan idarenin ve ihalenin adı veya ihale kayıt numarası. c) Başvuruya konu olan durumun farkına varıldığı veya bildirildiği tarih. d) Başvurunun konusu, sebepleri ve dayandığı deliller. e) İtirazen şikayet başvurularında idareye yapılan şikayetin ve varsa şikayete ilişkin idare kararının bildirim tarihi. (Değişik fıkra: 7263 - 28.1.2021 / m.10) Şikayet ve itirazen şikayet başvuru dilekçelerinde yer alması gereken diğer bilgiler ile bu dilekçelere eklenmesi gereken belgelere, bunların sunu- luş şekli ile bu başvuruların elektronik ortamda yapılmasına ilişkin usul ve esaslan belirlemeye Kurum yetkilidir. İtirazen şikayette bulunanlardan 53 üncü maddenin (j) bendinin (2) nolu alt bendinde belir- tilen bedelin dört katı tutarına kadar başvuru teminatı alınmasına Cumhurbaşkanınca karar verile- bilir. Başvuru teminatları Kurum hesaplarına yatırılır. Bu teminatlar Kurum gelirleri ile ilişkilen- dirilmeksizin ayn hesaplarda tutulur. (...) Madde 54'ün 7. fıkrası, 3.2.2021 tarih ve 31384 sayılı R.G.'deyayımlanan, 28.1.2021 tarih ve 7263 sayılı Kanunun 10. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır. Aynı kişi tarafından birden fazla ihaleye, birden fazla kişi tarafından ise aynı ihaleye tek dilekçe ile başvuruda bulunulamaz. (Ek fıkra: 6518 - 6.2.2014 / m.50) Başvuruların ihaleyi yapan idare veya Kurum dışındaki idari mercilere ya da yargı mercilerine yapılması ve başvuru dilekçelerinin bu merciler tarafından ilgisine göre idareye veya Kuruma gönderilmesi halinde, dilekçelerin idare veya Kurum kayıtla- rına girdiği tarih, başvuru tarihi olarak kabul edilir. Belirtilen hususlara aykırılık içeren ve henüz başvuru süresi dolmamış olan başvurulardaki eksiklikler, idare veya Kurumun bildirim yapma zorunluluğu bulunmaksızın, başvuru süresinin sonuna kadar başvuru sahibi tarafından giderilebilir. Başvurular üzerine ihaleyi yapan idare veya Kurum tarafından gerekçeli olarak; a) İhale sürecinin devam etmesine engel oluşturacak ve düzeltici işlemle giderilemeyecek hukuka aykmlığın tespit edilmesi halinde ihalenin iptaline, b) İdare tarafından düzeltme yapılması yoluyla giderilebilecek ve ihale sürecinin kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayan durumlarda, düzeltici işlem belirlenmesine, c) Başvurunun süre, usul ve şekil kurallanna uygun olmaması, usulüne uygun olarak söz- 328 1 ŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT leşm��mzalan�ış olması veya şikayete konu işlemlerde hukuka aykınlığın tespit edilernenıcN veya ıtırazen şıkayet başvurusuna konu hususun Kurumun görev alanında bulunmaması haJteriı,. de başvurunun reddine, k:ırarverilir. Kurumun görev alanında bulunmaması hali hariç itirazen şikayet başvuruR>- mın reddedilmesi durum un d 8, b aşvuru teminatı yatırılan hallerde tem ' de karar verilir. inatın gel • ır kay dedI'I mcs • ıne �inamik alım sistemi, elektronik eksiltme ve çerçeve anlaşmalara ilişkin başvuru esa5 ve usullen Kurum tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir. idareye şikayet başvurusu MADDE 5 5 - (Değişik madde ve başhğı: 5812 - 20.11.2008 / m.22 /Yürürlük/ m.35) Şi- kayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eyle��rin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden iti- b�e�� 1 ıncı maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün. diğer hallerde ise on gun ıçınde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar. İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir. Bu yöndeki başvuruların idarelerce ihale veya son başvuru tarihinden önce sonuçlandırılması esastır. Şikayet üzerine yapılan incelemede tekliflerin hazırlanmasını veya işin gerçekleştirilmesini etkileyebi- lecek maddi veya teknik hataların veya eksikliklerin bulunması ve idarece ihale dokılınanında düzeltme yapılmasına karar verilmesi halinde, gerekli düzeltme yapılarak 29 uncu maddede be- lirtilen usule göre son başvuru veya ihale tarihi bir defaya mahsus olmak üzere ertelenir. Ancak belirlenen maddi veya teknik hataların veya eksikliklerin ilanda da bulunması halinde 26 ncı maddeye göre işlem tesis edilir. İdare, şikayet başvurusu üzerine gerekli incelemeyi yaparak on gün içinde gerekçeli bir ka- rar alır. Alınan karar, şikayetçi ile diğer aday veya istekliler ile istekli olabileceklere karar tarihini izleyen üç gün içinde bildirilir. İlan ile ihale veya ön yeterlik dokümanına yönelik başvurular dışında istekli olabileceklere bildirim yapılmaz. Belirtilen süre içinde bir karar alınmaması durumunda başvuru sahibi tarafından karavr er- mesüresinin bitimini, süresinde alınan karann uygun bulunmaması durumunda ise başvuru sahibi dahil aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından idarece alınan kararın bildirimini izleyen on gün içinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildi- rim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sor- gulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz. Kuruma itirazen şikayet başvurusu MADDE 56- (Değişik madde ve başlığı: 5812 - 20.11.2008 / m.23 /Yürürlük/ m.35) İda- reye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. İhalenin iptaline ilişkin KAMU iHALE KANUNU 329 i, lem ve kararlardan, sadece şikayet ve itirazen şikayet üzerine alınanlar itirazen şikayete konu edilebilir ve bu kararlara karşı beş gOn içinde doğrudan Kuruma başvuruda bulunulabilir. Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddialan ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihJal edilip edilmediği açılarından inceler. İdare tarafından şikayet veya itirazen şikayet üzerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvurulan ise idarenin iptal ge- rekçeleriyle sınırlı incelenir. Kanunda belirtilen sürelere ve usule uyulmadan sözleşme imzalanmış olması veya itirazen şikayet başvurusundan feragat edilmesi itirazen şikayet başvurusunun incelenmesine ve 54 üncü maddede sayılan kararlardan birinin alınmasına engel teşkil etmez. Kurul tarafından gerekli görülen hallerde tarafların ve ilgililerin dinlenmesine karar verilir. Bu durumda, Kurul tarafından tespit edilen tarihte taraflar ve ilgililer dinlenir. Kurum, itirazen şikayete ilişkin nihai kararını, incelenen ihaleye ilişkin gerekli bilgi ve bel- geler ile ihale işlem dosyasının kayıtlara alındığı tarihi izleyen yirmi gün içinde vermek zorun- dadır. Bu süre 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihaleler ile şikayet ve itirazen şikayet fizerine alınan ihalenin iptal edilmesi işlemine karşı yapılacak itirazen şikayet başvurula- rında on iş günü olarak uygulanır. Kurum, gerekli gördüğü takdirde özel uzmanlık gerektiren teknik hususlarla ilgili olarak ihtisas sahibi kamu veya özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilerin görüşüne başvurabilir. Gö- rüşüne başvurulan özel hukuk tüzel kişileri ile gerçek kişilere (8000) gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçmemek üzere Kurul tarafından belirlenen miktarda ödeme yapılır. Kamu görevlilerinin görüşüne başvurulması halinde ise personele diğer mevzuatta yer alan kısıtlamalara bağlı olmaksızın (5000) gösterge rakamı esas alınmak suretiyle aynı esaslar çerçevesinde ödeme yapılır. Bu fıkra uyarınca yapılacak ödemeler damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz. Kurul tarafından verilen bütün kararlar, karar tarihini izleyen beş iş günü içinde taraflara teb- ligata çıkarılır ve tebligata çıkarıldığı tarihi izleyen beş gün içinde Kurumun İnternet sayfasında yayınlanır. Kararlara erişim ücrete tabi tutulamaz. İdareler hukuki durumda değişiklik yaratan Kurul kararlarının gerektirdiği işlemleri ivedi- likle yerine getirmek zorundadır. Yargısal inceleme MADDE 57 - Şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuri- yeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür. DÖRDÜNCÜ KISIM Yasaklar ve Ceza Sorumluluğu İhalelere katılmaktan yasaklama MADDE 58 - (Değişik 1. fıkra: 4964 - 30.7.2003 / m.35) 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında ise altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar, 2 nci ve 3 üncü maddeler ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine ka- tılmaktan yasaklama karan verilir. Katılma yasakları, ihaleyi yapan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu 330 İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve (Değişik ibare: 7153 - 29.11.2018 / m.28/16) � !ara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik" Bakanlığı tarafından verilir. Haklarında yasaklama karan verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortalc- lannın tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama karan verilir. Haklarında yasaklama karan verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; aynca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirk.etinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama karan verilir. İhale sırasında veya sonrasında bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, ida- relerce o ihaleye iştirak ettirilmeyecekleri gibi yasaklama kararının yürürlüğe girdiği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak sonraki ihalelere de iştirak ettirilmezler. Yasaklama kararlan, yasaklamayı gerektiren fiil veya davranışın tespit edildiği tarihi izle- yen (Değişik ibare: 4964 - 30.7.2003 / m.35) "en geç kırkbeş gün" içinde verilir. Verilen bu karar Resmi Gazetede yayımlanmak üzere en geç onbeş gün içinde gönderilir ve yayımı tarihinde yü- rürlüğe girer. Bu kararlar Kamu İhale Kurumunca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlara ilişkin siciller tutulur. İhaleyi yapan idareler, ihalelere katılmaktan yasaklamayı gerektirir bir durumla karşılaştık- ları takdirde, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili veya bağlı bulunulan bakanlığa bildirmek- le yükümlüdür. İsteklilerin ceza sorumluluğu MADDE 59 - Taahhüt tamamlandıktan ve kabul işlemi yapıldıktan sonra tespit edilmiş olsa dahi, 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlardan Türk Ceza Kanununa göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile o işteki ortak veya vekilleri hakkın- da Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ceza kovuşturması yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Hükmolunacak cezanın yanısıra, idarece 58 inci maddeye göre verilen yasaklama kararının bitiş tarihini izleyen günden itibaren uygulanmak şartıyla bir yıldan az olmamak üzere üç yıla kadar bu Kanun kapsamında yer alan bütün kanıu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan mahkeme kararıyla 58 inci maddenin ikinci fıkrasında sa- yılanlarla birlikte yasaklanırlar. Bu Kanun kapsamında yapılan ihalelerden dolayı haklarında birinci fıkra gereğince ceza kovuşturması yapılarak kamu davası açılmasına karar verilenler ve 58 inci maddenin ikinci fılc- rasında sayılanlar yargılama sonuna kadar Kanun kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluş- larının ihalelerine katılamaz. Haklarında kamu davası açılmasına karar verilenler, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna bildirilir. Bu Kanunda belirtilen yasak fiil veya davranışları nedeniyle haklarında mükerrer ceza hük- molunanlar ile bu kişilerin sermayesinin yansından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketleri veya bu kişilerin ortağı olduğu şahıs şirketleri, mahkeme karan ile sürekli olarak kamu ihalelerine ka- tılmaktan yasaklanır. Bu madde hükümlerine göre; mahkeme karan ile yasaklananlar ve ceza hükmolunanlar, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna, meslek sicillerine işlenmek üzere de ilgili meslek odalarına bildirilir. Sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlara ilişkin mahkeme karar- lan, Kamu İhale Kurumunca, bildirimi izleyen onbeş gün içinde Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle duyurulur. KAMU İHALE KANUNU 331 Görevlilerin ceza sorumluluğu MADDE 60 - İhale yetkilisi ile ihale komisyonlarının başkan ve üyeleri ile ihale işlemJerin.. den sözleşme yapılmasına kadar ihale sllrecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin; 17 nci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulunduklarının, görevlerini kanuni gerekJere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacaJcihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin ce- zası uygulanır. Ayrıca, fiil veya davranışlarının özelliğine göre haklarında ceza kovu.,turması da yapılır ve hükmolunacak ceza ile birlikte tarafların uğradıkları zarar ve ziyan genel hükümlere göre kendilerine tazmin ettirilir. (Değişik son cümle: 4964-30.7.2003 / m.36) Bu Kanuna aykırı fiil veya davranışlardan dolayı hüküm giyen idare görevlileri, bu Kanun kapsamına giren işlerde görevlendirilemezler. Bu Kanun kapsamına giren işlerden dolayı yargı organlarınca herhangi bir ceza verilmiş olanlar, bu Kanun kapsamına giren bütün kamu kurum ve kuruluşlarınca bu Kanunun ve ilgili diğer mevzuatın uygulanması ile görevli ve yetkili kadrolara atanamaz ve görev alamazlar. (Değişik 3. fıkra: 4964- 30.7.2003 / m.36) 5 inci maddede belirtilen ilkelere ve 62 nci mad- dede belirtilen kurallara aykın olarak ihaleye çıkılmasına izin verenler ve ihale yapanlar hakkında da yukarıda belirtilen müeyyideler uygulanır. Bilgi ve belgeleri açıklama yasağı MADDE 61 - (Değişik: 4964 - 30.7.2003 / m.37) Bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanlar; ihale süreci ile ilgili bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve mali yönlerine ilişkin olarak gizli kalması gereken bilgi ve belgelerle işin yaklaşık maliyetini ifşa edemezler, kendilerinin veya üçüncü şahısların yararına kullanamazlar- Aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 ve 60 ıncı maddelerde belirtilen müeyyideler uygulanır. BEŞİNCİ KISIM Çeşitli Hükümler İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar MADDE 62 - Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımlan ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur: a) Yatırını projelerinin planlanan sürede tamamlanarak ekonomiye kazandırılabilmesi ama- cıyla, birden fazla yılı kapsayan işlerde ihaleye çıkılabilmesi için, işin süresine uygun olarak yıl- lar itibariyle ödeneğin bütçelerinde bulunmasını sağlamak üzere programlamanın yapılmış ol- ması zorunludur. İlk yıl için öngörülen ödenek (Ek ibare: 6761 - 16.11.2016 / m.6 / Yürürlük / m.13/a) ",yılı merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen stratejik öneme sahip yatırımlar veya projeler hariç olmak üzere," proje maliyetinin %10'undan az olamaz ve başlangıçta daha sonraki yıllar için programlanmış olan ödenek dilimleri sonraki yıllarda azaltılamaz. b) Öngörülen ödeneklerin kullanılmasına imkan verecek süre dikkate alınarak, idarelerce ihalelerin zamanında yapılması, birden fazla yılı kapsayan ve yatının niteliği olan işlerde (doğal afetler nedeniyle yapılması gerekenler hariç) ise yılın ilk dokuz ayında ihalenin sonuçlandınlması esastır. (Ek ibare: 4964- 30.7.2003 / m.38) "Ancak ertesi mali yılda gerçekleştirilecek süreklilik arz eden mal ve hizmet alımlan için bir önceki mali yıl sona ermeden ihaleye çıkılabilir." c) (Değişik: 5625 - 18.4.2007 / m.5) Yapını işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, ka- mulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle tek- 332 .., İNŞAAT SÖZLEŞMESi VE İLGİLİ MEVZUAT nik ve mali özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götOrtı bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygula. ma projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje Ozerinden, her türlü onanın işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekme- si veya uygulamada imar ve güzergah değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif al- mak suretiyle ihale yapılabilir. Arsa temini, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması şartı, baraj ve büyük sulama, içmesuyu isale battı, enerji nakil battı, trafo, trafo merkezleri, şalt tesisleri, kaptajlar, su depolan, karayolu, liman ve bavaalanı, demiryolu, petrol ve doğalgaz boru battı projelerinde aranmaz. d) (Değişik: 4964-30.7.2003 / m.38) İdarelerce bütçesinin programlanmasında, ihalede ise isteklilerce verilen tekliflerin karşılaştırılmasında kullanılmak üzere tespit edilen yaklaşık maliyet isteklilere duyurulmaz. e) (Değişik: 7079 - 1.2.2018 / m.78 /Yürürlük/ m.124/a) I) 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II), (Il1) ve (IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu idareleri (MİT Müsteşarlığı hariç) ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ekli (I) sayılı listede yer alan idarelerin merkez ve taşra teşkilatları, il özel idareleri, belediyeler ile bağlı kuruluşları ve bunların üyesi olduğu mahalli idare birlikleri, birlikte veya ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlası il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşlarına ait şirketler; merkezi yönetim, sosyal güvenlik kurumu, fon, kefalet sandığı, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığı, gençlik hiz- metleri ve spor il müdürlüğü, mahalli idare ve şirket bütçelerinden veya döner sermaye bütçelerin- den, anılan liste kapsamındaki diğer idareler için ise kendi bütçelerinden personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı veya niteliği itibanyla bu sonucu doğuracak şekilde alım yapamaz ve buna imkan sağlayan diğer mevzuat hükümleri uygulanmaz. 2) Bu bendin uygulanmasında personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı; bu Kanun ve di- ğer mevzuattaki hükümler uyarınca ihale konuşu işte çalıştınlacak personel sayısının ihale dokü- manında belirlendiği, bu personelin çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı, yaklaşık maliyetinin en az %70'lik kısmının asgari işçilik maliyeti ile varsa ayni yemek ve yol giderleri dahil işçilik giderinden oluştuğu ve niteliği gereği süreklilik arz eden işlere ilişkin hizmet alım- larını ifade eder. Mahalli idare veya şirketlerinin bütçelerinden yapılan, yıl boyunca devam eden, niteliği gereği süreklilik arz eden ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı park ve bahçe bakım ve onarımı ile çöp toplama, cadde, sokak, meydan ve benzerlerinin temizlik işlerine ilişkin alımlar personel çalıştınlmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilir. Hizmet alım sözleşmesi kapsamında niteliği birbirinden farklı hizmet türlerinin bulunması halinde perso- nel çalıştırılmasına dayalı olup olmama yönünden yapılacak değerlendirme her hizmet türü için ayrı ayrı yapılır. Danışmanlık hizmetleri, hastane bilgi yönetim sistemi hizmetleri ve çağrı merke- zi hizmetlerine ilişkin alımlar personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak kabul edilmez. 3) Kurum, hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı ya da niteliği iti- barıyla bu sonucu doğurup doğurmadığı hususunda (2) numaralı alt bentte sayılan kriterleri ayrı ayn ya da birlikte dikkate almak suretiyle usul ve esaslar belirlemeye yetkilidir. f) İhale dokümanı hazırlanmadan ilan yapılamaz. İlan sürelerinin hesaplanmasında ilanın KAMU iHALE KANUNU 333 yayımlandığı gün dikkate alınır, ihale günü veya son başvuru günü dik.kate alınmaz. 13OncO mad- dede belirtilen ilan sürelerine uyulmak üzere, ilan yapılmasına kadar geçecek süre de gözönOnc alınarak ilan yapılacak yerlere yeterli süre öncesinde ilan metinlerinin gönderilmesi zorunludur. g) İhale için tespit olunan tarih tatil gününe rastlamışsa ihale, tekrar ilana gerek kalmak.sızın tatili takip eden ilk iş gününde aynı yer ve saatte yapılır ve bu saate kadar verilen teklifler kabul edilir. İhale saati çalışma saati dikkate alınarak tespit edilir. İlandan sonra çalışma saati değişse de ihale ilan edilen saatte yapılır. h) (Değişik: 5812 - 20.11.2008 / m.24 /Yürürlük/ m.35) İş deneyimi bulunmayan mühen- dis veya mimarların, aldıkları lisans eğitimine uygun yapım işi ihalelerine başvurularında, toplam süresi onbeş yılı geçmemek kaydıyla mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl, 449.259,-TL (Dört- yüzkırkdokuzbinikiyüzellidokuz Türk Lirası)Türk Lirası olarak hesaplanmak üzere 10 uncu madde kapsamındaki benzer iş deneyimi olarak dikkate alınır. Bu süre iş deneyimi bulunan mimar ve mühendisler için uygulanmaz. Bu bent kapsamında elde edilen deneyim mühendis ve mimann beş yıldır en az% 51 hissesine sahip olduğu (...f•>tüzel kişiler tarafından da kullanılabilir. ı) (Ek: 4964 - 30.7.2003 / m.38) Bu Kanunun 21 ve 22 nci maddelerindeki parasal limitler dahilinde yapılacak harcamaların yıllık toplamı, idarelerin bütçelerine bu amaçla konulacak öde- neklerin %10'unu Kanıu İhale Kurulunun uygun görüşü olmadıkça aşamaz. Yerli istekliler ile ilgili düzenlemeler MADDE 63 - (Değişik: 6518 - 6.2.2014 / m.51 /Yürürlük/ m.125/c) İhalelere sadece yerli isteklilerin katılması ile yerli istekliler ve yerli malı teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı tanınmasına ilişkin olarak aşağıdaki düzenlemeler esas alınır: a) Yaklaşık maliyeti eşik değerin altında kalan ihalelerde sadece yerli isteklilerin katılabile- ceğine ilişkin düzenleme yapılabilir. b) Hizmet alımı ve yapım işi ihalelerinde yerli istekliler lehine % 15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. c) (Değişik: 7033 - 18.6.2017 / m.74) Mal alımı ihalelerinde yerli malı teklif eden istekliler lehine, %15 oranına kadar fiyat avantajı sağlanabilir. Ancak Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta ve yüksek teknolojili sanayi ürünleri arasından belirlenen ve Kurum tarafından ilan edilen listede yer alan malların ihalelerinde, yerli malı teklif eden istekliler lehine %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. Yerli yazılım ürünü teklif eden istekliler lehine de %15 oranında fiyat avantajı sağlanması mecburidir. d) (Ek: 7033 - 18.6.2017 / m.74) Yapım işlerinde kullanılacak makine, malzeme ve ekip- man ile yazılımın tamamının veya belli bir kısmının yerli malı olması şartı getirilebilir. Ancak, malzemelere ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından, makinelere ve ekipmanlara ilişkin Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak orta düşük, orta yüksek ve yüksek teknolojili makine, malzeme ve ekipman arasından belirlenen, Geçici Madde 4'ün 5. fıkrasında yer alan "Türkiye karasuları ile uluslararası sular dahilinde" ibaresi, 2.12.2020 tarih ve 31322 sayılı R.G.'de yayımlanan, 25.l l .2020 tarih ve 7257 sayı- lı Kanunun 1l. maddesi hükmü gereğince madde metninden çıkarılmıştır. 342 iNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE iLGiLi MEVZUAT (•••) (Geçici Madde 4'iln 9. fıkrası, 9.7.2018 tarih ve 30473 Sayılı R.G.'de yayımlanan 2.7.2018 tarih ve 703 sayılı KHK'nın 171/1 maddesi hUkm0 gereğince y0rOrl0kten bldınJ. mıştır.) (••)• (Geçici Madde 4'ün 10. fıkrası, 9.7.2018 tarih ve 30473 SayılJ R.G.'de yayımlanan 2.7.2018 tarih ve 703 sayılı KHK'nın 171/i maddesi h0kmfi gereğince yOrOrlfikteo kaldın). mıştır.) (•••) (Geçici Madde 4'Uo 11. fıkrası, 9.7.2018 tarih ve 30473 Sayılı R.G.'de yayımlanan 2.7.2018 tarih ve 703 sayılı KHK'nın 171/i maddesi hükmü gereğince yürürlilkteo kaldın). mıştır.) (Ek fıkra: 7194 - 5.12.2019 / m.45) Beşinci fıkra kapsamında Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından yapılacak alımlarda uygulanacak usul ve esaslar Kurum görüşü üzerine Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından belirlenir. Bu kapsamda yapılacak alımlarda Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasında belirlenen temel ilkelere uyularak. ihaleler en yük- sek kahlımı sağlayacak şekilde gerçekleştirilir. Kamu İhale Kurumunun kurulması GEÇİCİ MADDE 5.- Bu Kanunun 53 üncü maddesinde belirtilen Kamu İhale Kurulu, Ka- nunun Resmi Gazetede yayımlandığı tarihi takip eden otuz gün içinde atanır. Kamu İhale Kurulu üyeliğine yapılacak ilk atamalarda, Maliye Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığının öne- receği adaylar arasından seçilecek üyelerden Bakanlar Kurulunca belirlenecek birer üye yedi yıl süreyle görev yapar. Kurul, Kanunda yer alan görevleri yerine getirmek üzere atandığı tarihi izleyen altmış gün içinde Kurum teşkilahnı oluşturarak bu tarihe kadar Kurumun faaliyete geçmesini sağlar. Kurumun bu Kanunun yürürlüğe gireceği tarihe kadar yapacağı ihalelerle ilgili esas ve usul- ler Kurulun önerisi üzerine Bakanlar Kurulu kararıyla çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu Kanunun 53 üncü maddesinde belirtilen yönetmelikler ile üçüncü fıkrada belirtilen yö- netmelik Kurumun faaliyete geçeceği tarihe kadar çıkarılır. Kurumun her türlü giderleri, gelirleri ile karşılanacak aşamaya gelinceye kadar, genel bütçe- den sağlanacak yardımlardan finanse edilir. GEÇİCİ MADDE 6 - (Ek: 4761 - 12.6.2002 / m.19) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih- ten itibaren bir yıl içinde; a) Kamu kurum ve kuruluşlarında görevli personelden, 53 üncü maddenin (h) fıkrasında sa- yılan yüksek öğretim kurumlarını bitirerek mesleğe özel yarışma sınavı ile girilen ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda atanmış olanlar ile hakimler, savcılar ve bu meslekten sayılanlar, b) Kurumun görev alanı ile ilgili dallardan olmak kaydıyla en az lisans üstü eğitimini ta- mamlamış üniversite öğretim elemanları, c) Mühendislik veya mimarlık fakültelerinde lisans eğitimi yapmış olanlardan en az beş yıl, lisans eğitimini müteakip yine bu dallardan herhangi birinde lisans üstü eğitim yapmış olanlar- dan ise en az üç yıl süre ile kamu kurum ve kuruluşlarında kendi görev alanıyla ilgili konularda çalışmış olanlar, Kırk yaşından gün almamış olmaları, (a) ve (c) bentlerinde sayılanların kamu ihale mev- zuatı ile ilgili yargılama, inceleme, denetleme, uygulama veya danışma konularında çalışmış KAMU iHALE KANUNU 343 olmalan koşuluyln kurumlannın muvafakatı alınmak suretiyle, Kurulca kamu ihale ozman:ı olarak atanabilirler. 31.12.2003 tarihine kadar Kurumun kamu ihale uzman ve uzman yardıme1sı dılmdaki kad- rolanna, genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunla- rın bağlı ortaklı.klan, özel kanunlarla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tOul kişiliğe sahip kuruluşlar ile bağımsız bütçeli kuruluşlarda çalışan personel kendilerinin isteği ve kurumla- rının muvafakatı ile atanabilirler. GEÇİCİ MADDE 7 - (Ek: 5255 - 10.11.2004 / m.15) 2005 yılında İzmjr Kentinde yapıla- cak Dünya Üniversitelerarası Spor Oyunları ile ilgili olarak İcra Kurulunca ve bu Kondun talebi üzerine diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak her türlü mal ve hizmet alınılan ile yapını işleri, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç, bu Kanun hükümlerinden müstesnadır. Başlanmış olan ihaleler GEÇİCİ MADDE 8 - (Ek: 5812 - 20.11.2008 / m.7 /Yürürlük/ m.35) Bu Kanunun yü- rürlüğe girdiği tarihe kadar ilan edilmiş veya yazılı olarak duyurulmuş ihaleler hakkında, bu Ka- nunun yayımlandığı tarihte yürürlükte bulunan kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edilir. Bu Kanunun 35 inci maddesinin (b) bendinde sayılanlann yürürlüğe girdiği tarihe kadar yapılmış olan şikayet başvuruları ile bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine aykırılık iddialan içeren başvurular, başvurunun yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır. Mevcut görevlendirmeler GEÇİCİ MADDE 9 - (Ek: 5812 - 20.11.2008 / m.7 /Yürürlük/ m.35) 31/5/2008 tari- hinden önce 53 üncü maddenin (i) fıkrasının son paragrafına göre Kurumda kamu ihale uzmanı olarak görevlendirilenlerden fiilen görev yapanlann görevlendirmeleri Kurumun ihtiyacına göre devam ettirilebilir. Kurul başkan ve üyelerinin görev süreleri GEÇİCİ MADDE 10 - (Ek: 5812 - 20.11.2008 / m.7 /Yürürlük/ m.35) Kurulun mevcut başkan ve üyelerinden bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce başka bir üyenin görev süresi- ni tamamlamak üzere atanmış olanlann görev süreleri atandıktan tarihten itibaren beş yıl olarak uygulanır. Üyeliğin devamı GEÇİCİ MADDE 11 - (Ek: KHK/661 - 24.10.2011 / m.58) Mevcut Kurul üyeleri, görev sürelerini tamamlayıncaya kadar görevlerine devam eder. Başkanlık Müşavirliğine atanmış sayılma GEÇİCİ MADDE 12 - (Ek: KHK/661 - 24.10.2011 / m.58) Kurumda; Başkan Yardım- cısı, Baş Hukuk Danışmanı ve Daire Başkanı unvanlı görevlerde bulunanlann görevleri bu Ka- nun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte sona erer. Bunlar ekli (3) sayılı liste ile ihdas edilen Başkanlık Müşaviri unvanlarına hiçbir işleme gerek kalmaksızın atanmış sayılırlar. Bu fıkra ile ihdas edilen Başkanlık Müşaviri unvanları, herhangi bir sebeple boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Birinci fıkraya göre Başkanlık Müşaviri unvanlarına atanmış sayılanların atanmış sayıldık- 344 iNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGiLİ MEVZUAT lan tarih itibanyla eski unvanlanna ilişkin olarak ilgili mevzuatı uyannca en son ayda aldıkları her türlü ödemelerin toplam net tutanrun (bu tutar sabit bir değer olarak esas alınır), atanmış sayıldıktan yeni unvana ilişkin olarak ilgili mevzuatı uyarınca aldıkları her türlü ödemelerin top- lam net tutarından fazla olması halinde aradaki fark tutan, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark kapanıncaya kadar aynca fark tazminatı olarak ödenir. Atanmış sayıldık.lan unvanlannda isteklerine bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla, kendi istekleriyle başka kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir. Birinci fıkraya göre Başkanlık Müşaviri olarak atanmış sayılanlar, Başkan tarafından belir- lenen birimlerde, Başkan tarafından belirlenen görevleri yürütür. GEÇİCİ MADDE 13 - (Ek : 6287 - 30.3.2012 / m.24) Yurt içi üretimin ve katma de- ğerin artmlması, teknoloji kazanımının sağlanması, daha önce yurt içinde üretimi bulunmayan ürünlerin üretilebilmesi, yeni teknoloji ve ürünlere yönelik araştırma-geliştirme faaliyetlerinin sürdürülmesi ve bilgi toplumuna geçiş hedefleriyle, Mim Eğitim Bakanlığına bağlı okulöncesi, ilköğretim ve ortaöğretim kademelerindeki okulların dersliklerine bilişim teknolojisi donanımı, yazılımı, ağ altyapısı ve İnternet erişim imkanının sağlanması, dersler için çevrim içi ve çevrim dışı ortamlarda e-içeriktemin edilmesi ve e-içerik altyapısının oluşturulması, Milli Eğitim Bakan- lığına bağlı okullarda görev yapan öğretmenlere ve örgün eğitim gören öğrencilere e-kitap, tablet bilgisayar ve benzeri ihtiyaçların sağlanması amaçlarıyla Eğitimde Fırsatları Artırma ve Tekno- lojiyi İyileştirme Hareketi (FATİH) Projesi kapsamında, Milli Eğitim Bakanlığı ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından 2015 yılı sonuna kadar yapılacak mal ve hizmet alımlan ile yapım işleri, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç, bu Kanun hükümleri- ne tabi değildir. Bu madde uyannca yapılacak alımlara ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ve Kamu İhale Kurumunun görüşü alınarak Milli Eğitim Bakanlığı ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanacak yönetmelikle, rekabete açık olacak şe- kilde düzenlenir. Başlanmış olan ihaleler GEÇİCİ MADDE 14 - (Ek: 6518 - 6.2.2014 / m.54) Bu maddenin yürtirlüğe girdiği tarihe kadar ilan edilmiş veya yazılı olarak duyurulmuş ihaleler hakkında, ilanın veya duyurunun yapıl- dığı tarihte yürürlükte bulunan hükümlerin uygulanmasına devam olunur. GEÇİCİ MADDE 15 - (Ek: 6518 - 6.2.2014 / m.55) Bu maddenin yürtirlük tarihinden itibaren bir yıl içinde kamu ihale uzmanlığına, kamu kurum ve kuruluşlarında 53 üncü maddenin (h) fıkrasında sayılan yükseköğretim kurumlarını bitirerek mesleğe özel yarışma sınavı ile giren ve meslek içi eğitim sonrasında yapılan yeterlik sınavı sonucunda başarılı olarak atanmış perso- nelden kamu ihale mevzuatı ile ilgili inceleme, denetleme, uygulama veya danışma konularında görevi bulunanlar ile mühendislik veya mimarlık fakültelerinde lisans eğitimini tamamladıktan sonra en az dört yıl kamu kurum ve kuruluşlarında kendi görev alanıyla ilgili konularda çalışmış olanlar arasından, kurumlarının muvafakati alınmak ve meslek personeli kadro sayısının% 5'ini geçmemek kaydıyla, 53 üncü maddenin (i) fıkrasının son paragrafındaki diğer esaslar çerçevesin- de Başkanlıkça görevlendirme yapılabilir. Görevlendirme işlemi herhangi bir süreye bağlı olmak- sızın Başkanlıkça her zaman sonlandınlabilir. Bu şekilde görevlendirilenler bir defaya mahsus olmak üzere, meslek personeli sınavına giriş için aranan öğrenim şartını taşımak ve sınava alındı- ğı tarihte kırk yaşını doldunnamış olmak kaydıyla, Kurum tarafından yapılacak sınavda başarılı olmaları halinde kamu ihale uzmanı kadrosuna, başkaca bir izin ve işleme gerek kalmaksızın KAMU İHALE. KANUNU 345 atanabilir. Kurumda görevlendinne, kurum kadrolarına atanmada kazanılmış hak veya berhangj bir öncelik hakkı teşkil etmez. GEÇiCi MADDE 16 - (Ek: 6552 - 10.9.2014 / m.12) (1) Türk.iye'nin 2015 yılında üstle- neceği Yınniler Grubu (G-20) Dönem Başkanlığı kapsamında, 2014 ve 2015 yıllarında yapılacak mal ve hizmet alımları ile yapım işleri, ceza ve yasaklama hOkümleri hariç bu Kamına ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununa tabi değildir. Bu fıkra kapsamında yapılacak alımlara ve yapım işlerine ilişkin esas ve usuller ile diğer hususlar, Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Dışişleri Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken hazırlanır ve Bakanlar Kurulu karan ile yürürlüğe konulur. (2) İşyerlerinin aynı yerde olup olmadığına bakılmaksızın; bir mahalli idarenin ya da bağlı kuruluşunun kendi birimleri arasında veya bir mahalli idare ile bağlı kuruluşu arasında veya aynı mahalli idarenin farklı bağlı kuruluşları arasında olmak kaydıyla, mahalli idarelerde veya bağlı kuruluşlarında çalışan işçiler, ilgili mahalli idarenin en üst amirinin onayı alınarak bu maddenin yayımlandığı tarihi izleyen yüz yirmi gün içinde kadroları veya geçici iş pozisyonlarıyla birlikte aynı veya benzeri iş ya da işyeri değişikliğine tabi tutulabilir. Bu fıkra uyarınca aynı veya benzeri iş ya da işyeri değişikliğine tabi tutulan işçilerin ücret ile diğer mali ve sosyal haklan ile kıdem tazminatları ve kıdeme bağlı diğer hususlarda, 12/11/2012 tarihli ve 6360 sayılı Kanunun geçici 1 inci maddesinin durumlarına uygun hükümleri aynı şek.ilde uygulanır. GEÇİCİ MADDE 17 - (...) (Geçici Madde 17, 8.3.2018 tarih ve 30354 sayılı Mükerrer R.G.'de yayımlanan, 1.2.2018 tarih ve 7079 sayılı Kanunun 80. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.) GEÇİCİ MADDE 18 - (Ek: 7074 - 1.2.2018 / m.3) 11 inci maddenin birinci fıkrasının (g) bendi hükümleri, 10/11/2016 tarihli ve 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzen- lemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 19 uncu maddesi kapsamında kayyımlık yetkisi Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna devredilen veya Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım olarak atandığı şirketler hak.kında uygulanmaz. GEÇİCİ MADDE 19 - (Ek: 7061 - 28.11.2017 / m.68) Milli Eğitim Bakanlığına bağlı res- mi ve özel okullarda öğrenim gören öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılacak ders kitabı, öğrenci ça- lışma kitabı ve ilgili öğretmenlere ücretsiz olarak dağıtılacak kılavuz kitaplara ilişkin 31/12/2019 tarihine kadar yapılacak mal ve hizmet alımlan, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanunun diğer hükümlerine tabi olmaksızın 20 nci maddenin birinci ve beşinci fıkraları uygu- lanmak suretiyle yapılabilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı ve Kurumun görüşü alınarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenir. Usul ve esasların uygulanması GEÇİCİ MADDE 20 - (Ek: KHK/703 - 2.7.2018 / m.171/j) Ek 1l inci maddede belirtilen usul ve esaslar yürürlüğe konuluncaya kadar bu maddenin yayımı tarihinden önce geçici 4 üncü maddenin birinci paragrafına göre yürürlüğe konulan usul ve esasların uygulamasına devam olunur. GEÇİCİ MADDE 1.- (4964 - 30.7.2003) 4734 ve 4735 sayılı kanunlarda bu Kanunla yapı- lan değişikliklerden dolayı yeniden düzenlenmesi gereken standart ihale dokümanı, Tip Sözleşme 346 İNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGİLi MEVZUAT ve yönetmelikler, bu Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde Kurum tarafından hazırlanarak yürürlüğe konulur. 4734 sayılı Kanundaki parasal limitlerde bu Kanunla yapılan de- ğişiklikler ve yeni eklenen parasal limitler, 22.1.2002 tarihinde geçerli kabul edilerek 1.1.2003 tarihine göre 4734 sayılı Kanunun 67 nci maddesindeki esaslar dahilinde Kurum tarafından gOn- cellenir. Bu düzenlemelerin yürürlüğe konulmasına kadar, idareler, mevcut usul, esas ve yönetme- lik hükümlerini uygulamaya devam ederler. 4734 sayılı Kanunun 3 üncü ve geçici 4 üncü maddelerinde bu Kanunla yapılan değişik- liklerden dolayı hazırlanması ve yürürlüğe konulması gereken esas ve usuller, bu Kanunun ya- yımlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde hazırlanır ve yürürlüğe konulur. Bu düzenlemelerin yayımlanmasına kadar idareler, 4734 sayılı Kanunun bu Kanunla değiştirilmeden önce yürürlükte bulunan 3 üncü ve geçici 4 üncü maddeleri gereği hazırlanan ve yürürlüğe konulan esas ve usul- leri uygulamaya devam ederler. 4734 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (g) bendindeki istisna hükmünden yararlanan ku- ruluşların sözleşme altında yüklenici oldukları yapım işi alımlan da on yıl süreyle aynı bentte öngörülen istisna hükümlerine tabidir. GEÇİCİ MADDE 8- (6111 - 13.2.2011) (1) Bu Kanunla 4734 sayılı Kanunda yapılan de- ğişiklikler, bu Kanunun yayımı tarihine kadar ilan edilmiş veya yazılı olarak duyurulmuş ihaleler hakkında uygulanmaz. GEÇİCİ MADDE 1 - (6645 - 4.4.2015) (1) 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması ile Bazı Alacakların Ye- niden Yapılandırılmasına Dair Kanunun 11 inci maddesiyle 4734 sayılı Kamına eklenen ek 8 inci maddenin üçüncü fıkrası 31/12/2015 tarihine kadar uygulanmaz. (2) Van ilinde 2011 yılında meydana gelen depremlerden dolayı hasar gören ve 7269 sayı- lı Kanuna göre orta hasarlı veya ağır hasarlı olarak tespit edilen yapılar 16/5/2012 tarihli ve 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı olarak kabul edilir ve bu yapılar hakkında bu Kanun uyarınca işlem yapılır. Yürürlük MADDE 69.- Bu Kanunun 53 üncü maddesi ile geçici 1 ve geçici 5 inci maddeleri yayımı tarih.inde, diğer maddeleri 1/1/2003 tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme MADDE 70.- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. KAMU iHALE sôZLF..ŞMELERI KAMINU 347 3) KAMU İHALE SÖZLEŞMELERİ KANUNU KANUN NO : 4735 Kabul Tarihi: 5 Ocak 2002 Resmi Gazete ile Neşir ve ilanı : 22 Ocak 2002 - Sayı: 24648 BİRİNCİ KISIM Genel Hükümler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Tanımlar ve bkeler Amaç MADDE 1 - Bu Kanun'un amacı, Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihalelere ilişkin söz- leşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirlemektir. Kapsam MADDE 2 - Bu Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından söz ko- nusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar. Tanımlar MADDE 3 - Bu Kanun'un uygulanmasında Kamu İhale Kanununda yer alan tanımlar ge- çerlidir. İlkeler MADDE 4 - Bu Kanun'a göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez. Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez. Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uy- gulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir. İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez. Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur. İKİNCİ BÖLÜM Sözleşmelerin Düzenlenmesi Tip sözleşmeler MADDE 5 - Bu Kanunun uygulanmasında uygulama birliğini sağlamak üzere mal veya hizmet alımları ile yapını işlerine ilişkin Tip Sözleşmeler Resmi Gazetede yayımlanır. (Değişik ikinci fıkra: 5812 - 20.11.2008 / m.31 / Yürürlük / m.35) İdarelerce yapıla- cak sözleşmeler Tip Sözleşme hükümleri esas alınarak düzenlenir. Mal ve hizmet alımlarında, Kurumun uygun görüşü alınmak kaydıyla istekliler tarafından hazırlanması mutat olan sözleşme- ler kullanılabilir. Sözleşme türleri MADDE 6 - Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihaleler sonucunda; a) Yapım işlerinde; uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme, 348 iNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT b) Mal veya hizmet alımı işlerinde, ayrıntılı özellikleri ve miktarı idarece belirlenen işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme, . c � Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflenne, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazı_rl�ışc��elde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklıf edilen bınm fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme, d) (Değişik: 5812 - 20.11.2008 / m.32 /Yürürlük/ m.35) Yapım işlerinde; niteliği itibarıyla iş kalemlerinin bir kısmı için anahtar teslimi götürü bedel, bir kısmı için birim fiyat teklifi alma yöntemleri birlikte uygulanmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleler sonucunda karma sözleşme, e) (Ek: 5812- 20.11.2008 / m.32 /Yürürlük/ m.35) Çerçeve anlaşmaya dayalı olarak idare ile yüklenici arasında imzalanan münferit sözleşme, Düzenlenir. (Ek fıkra: 5680 - 1.6.2007 / m.3) (Değişik ibare: 5812 - 20.11.2008 / m.32 / Yürürlük I m.35) "Çerçeve anlaşma" ve (Değişik ibare: 5812 - 20.11.2008 / m.32 /Yürürlük/ m.35)"mün- ferit" sözleşmede belirtilmesi zorunlu olan hususları belirlemeye Kurum yetkilidir. Sözleşmede yer alması zorunlu hususlar MADDE 7 - Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur: a) İşin adı, niteliği, türü ve miktarı, hizmetlerde iş tanımı. b) İdarenin adı ve adresi. c) Yüklenicinin adı veya ticaret unvanı, tebligata esas adresi. d) Varsa alt yüklenicilere ilişkin bilgiler ve sorumlulukları. e) Sözleşmenin bedeli, türü ve süresi. f) Ödeme yeri ve şartlarıyla avans verilip verilmeyeceği, verilecekse şartlan ve miktarı. g) Sözleşme konusu işler için ödenecekse fiyat farkının ne şekilde ödeneceği. h) Ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinden hangisinin sözleşme bedeline dahil olacağı. i) Vergi, resim ve harçlar ile sözleşmeyle ilgili diğer giderlerin kimin tarafından ödeneceği. j) Montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait şartlar. k) Kesin teminat miktarı ile kesin teminatın iadesine ait şartlar. 1) Garanti istenilen hallerde süresi ve garantiye ilişkin şartlar. m) İşin yapılma yeri, teslim etme ve teslim alma şekil ve şartları. n) Gecikme halinde alınacak cezalar. o) (Değişik: 4964 - 30.7.2003 / m.43) Mücbir sebepler ve süre uzatımı verilebilme şartlan, sözleşme kapsamında yaptırılacak iş artışları ile iş eksilişi durumunda karşılıklı yükümlü.lükler. p) Denetim, muayene ve kabul işlemlerine ilişkin şartlar. r) Yapım işlerinde iş ve işyerinin sigortalanması ile yapı denetimi ve sorumluluğuna ilişkin şartlar. s) Sözleşmede değişiklik yapılma şartları. t) Sözleşmenin feshine ilişkin şartlar. u) Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları. v) İhale dokümanında yer alan bütün belgelerin sözleşmenin eki olduğu. y) AnJaşmazlıkJann çözümü. z) (Ek: 6645 - 4.4.2015 / m.33) İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yükümlülükler. KAMU İHALE SÖZLEŞMELERİ KANUNU 349 lıdNcl KISIM Sözleşmenin Uygulanması BİRİNCi BÖLÜM Fiyat Farkı, Sigorta, Mücbir Sebepler, Denetim, Muayene ve Kabul işlemleri Fiyat farkı verilebilmesi MADDE 8 - Sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tes- pite Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir. Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişi.klik yapılamaz. (Ek fıkra: 6552 - 10.9.2014 / m.13) 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca ihale edilen işlerde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 2 nci maddesinde tanımlanan asıl işveren-alt işveren ilişkisi çerçeve- sinde alt işveren tarafından münhasıran bu Kanun kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde çalıştırılan işçileri kapsayacak olan toplu iş sözleşmeleri; alt işverenin yetkilendir- mesi kaydıyla merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin üyesi bulunduğu kamu işveren sendikalarından birisi tarafından 18/10/2012 tarihli ve 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleş- mesi Kanunu hükümlerine göre yürütülür ve sonuçlandırılır.Toplu iş sözleşmesinin kamu işveren sendikası tarafından bu fıkraya göre sonuçlandırılması halinde, belirlenen ücret ve sosyal haklar- dan kaynaklanan bedel artışı kadar idarece fiyat farkı ödenir. Kamu işveren sendikası tarafından yürütülmeyen ve sonuçlandırılmayan toplu iş sözleşmeleri için fiyat farkı ödenemez, 4857 sayı- lı Kanunun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası esas alınarak asıl işveren sıfatından dolayı ücret far- kına hükmedilemez ve asıl işveren sıfatıyla sorumluluk yüklenemez. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usuller, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görüşü alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belirlenir. (Ek fıkra: 6552 - 10.9.2014 / m.13) 22/9/2012 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihalesi yapılan ve ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanabilmesine ilişkin hüküm bulunan yapım işleri ihalelerinde, yaklaşık maliyetin yansından fazlasını akaryakıt giderinin oluşturduğu ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla fesih veya tasfiye edilmeksizin geçici kabulü yapılmış işler ile devam eden işlerin, 22/9/2012 tarihinden sonra gerçekleştirilen kısımlarında kullanılan akaryakıta ilişkin olarak özel tüketim vergisinde gerçekleşen artış nedeniyle fiyat farkı hesaplan- masında 31/8/2013tarihli ve 28751 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 2013/5217 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümleri uygulanır. İş ve işyerinin sigortalanması MADDE 9 - (Değişik: 5812 - 20.11.2008 / m.33 /Yürürlük/ m.35) Yapım işlerinde yük- lenici; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında belirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık, sabotaj gibi risklere karşı, geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptınnak zorundadır. Mücbir sebepler MADDE 10 - Mücbir sebep olarak kabul edilebilecek haller aşağıda belirtilmiştir: 350 iNŞAAT SÔZLEŞMESl VE iLGiLi MEVZUAT a) Doğal afetler. b) Kanuni grev. c) Genel salgın hastalık. d) Kısmi veya genel seferberlik ilanı. e) Gerektiğinde Kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer haller. Süre uzatımı verilmesi, sözleşmenin feshi gibi durumlar da dahil olmak OUre, idare ta.- rafından yukanda belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilebilmesi için; yO.k.leniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yüklenicinin bu engeli ortadan kaldınnaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bu. lunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur. Denetim, muayene ve kabul işlemleri MADDE 11 - Teslim edilen mal, hizmet, yapım veya yapılan işin muayene ve kabul iş,- lemleri, idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul komisyonları tarafından yapılır. Mal veya yapılan iş yüklenici tarafından idareye teslim edilmedikçe muayene ve kabul işlemleri yapılamaz. Ancak sözleşmesinde hüküm bulunması halinde; imalat veya üretim süreci gerektiren işler, muayene ve kabul komisyonlarının yetki ve sorumluluğunu kaldırmaması şartıyla, ihale doküma- nında belirtilen kalite ve özelliklere göre yapılıp yapılmadığı hususunda, ilgili idare tarafından belirli aşamalarda ve aralıklarla denetlenebilir. Taahhüdün tamamlanan ve müstakil kullanıma elverişli bölümleri için kısmi kabul yapıla- bilir. Ek kesin teminat İKİNCİ BÖLÜM Kesin Teminata İlişkin Hükümler MADDE 12 - (Değişik: 4964 - 30.7.2003 / m.44) Fiyat farkı ödenmesi öngörülerek iha- le edilen işlerde fiyat farkı olarak ödenecek bedelin, sözleşme bedelinde artış meydana gelmesi halinde bu artış tutarının %6'sı oranında teminat olarak kabul edilen değerler üzerinden ek kesin teminat alınır. Fiyat farkı olarak ödenecek bedel üzerinden hesaplanan ek kesin teminat hakediş- lerden kesinti yapılmak suretiyle de karşılanabilir. Kesin teminat ve ek kesin teminatların geri verilmesi MADDE 13 - Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların; a) Yapım işlerinde; varsa eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylan- masından sonra yansı, Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra kalanı, b) Yapım işleri dışındaki işlerde Sosyal Sigortalar Kurumundan ilişiksiz belgesinin getirildi- ği saptandıktan sonra; alman mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yansı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı, Yükleniciye iade edilir. Yüklenicinin bu iş nedeniyle İdareye ve Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin yapım işlerinde kesin kabul tari- hine, diğer işlerde kabul tarihine veya varsa garanti süresinin bitimine kadar ödenmemesi halinde, .. KAMU iHALE Sô'LLe-,MELW KAHlJMJ 351 protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar parayı çevri)ffet� nna karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir. işin konusunun piyasadan hazır halde alınıp satılan mal alımı olması halinde, SoıyaJ Siı«· talar Kurumundan ilişiksiz belgesi getirilmesi şartı aranmaz. iade edilemeyen teminatlar MADDE 14 - 13 üncü maddeye göre mahsup işlemi yap1lmasına gerek buluıımaym hal- lerde; yapım işlerinde kesin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından, diğer işlerde ile işin kabul tarihinden veya varsa garanti süresinin bitim tarihinden itibaren iki ytl içinde idarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektuplan hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sOmıin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Sözleşmede Değişi.klik, Sözleşmenin Devri ve Feshi Sözleşmede değişiklik yapılması MADDE 15 - Sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme bedelinin aşılmaması ve idare ile yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydıyla, aşağıda belirtilen hususlarda sözleşme hüküm- lerinde değişiklik yapılabilir: a) İşin yapılma veya teslim yeri. b) İşin süresinden önce yapılması veya teslim edilmesi kaydıyla işin süresi ve bu süreye uygun olarak ödeme şartlan. Sözleşmenin devri MADDE 16 - Sözleşme, zorunlu hallerde ihale yetkilisinin yazılı izni ile başkasına devredi- lebilir. Ancak, devir alacaklarda ilk ihaledeki şartların aranması zorunludur. Aynca, isim ve statü değişikliği gereği yapılan devirler hariç olmak üzere, bir sözleşmenin devredildiği tarihi takibe- den üç yıl içinde aynı yüklenici tarafından başka bir sözleşme devredilemez veya devir alınamaz İzinsiz devredilen veya devir alınan veya bir sözleşmenin devredildiği tarihi takibeden üç yıl içinde devredilen veya devir alınan sözleşmeler feshedilerek, devreden ve devir alanlar hakkında 20, 22 ve 26 ncı madde hükümleri uygulanır. Yüklenicinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu veya mahkumiyeti MADDE 17 - Yüklenicinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu veya özgürlüğü kısıtla- yıcı bir cezaya mahkumiyeti hallerinde aşağıdaki hükümler uygulanır: a) Yüklenicinin ölümü halinde, sözleşme feshedilmek suretiyle hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilerek kesin teminatları ve varsa diğer alacaktan varislerine verilir. Ancak, aynı şartlan taşıyan ve talepte bulunan varislere idarenin uygun görmesi halinde, ölüm tarihini izleyen otuz gün içinde varsa ek teminatlar dahil taahhüdün tamamı için gerekli kesin teminatı vermeleri şar- nyla sözleşme devredilebilir. b) Yüklenicinin iflas etmesi halinde, sözleşme feshedilerek yasaklama hariç hakkında 20 ve 22 nci maddeye göre işlem yapılır. c) Ağır hastalık, tutukluluk veya özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkumiyeti nedeni ile yüklenicinin taahhüdünü yerine getirememesi halinde, bu durumun oluşunu izleyen otuz gün için- de yüklenicinin teklif edeceği ve ilgili idarenin kabul edeceği birinin vekil tayin edilmesi koşu- luyla taahhüde devam edilebilir. Ancak, yüklenicinin kendi serbest iradesi ile vekil tayin edecek 352 INŞMT SÖZLEŞMESi VE 1LGlLI MEVZUAT d��aol�arn.asıhalinde, yerine ilgililerce aynı sure içinde genel hUkUmlere göre bir ya.sal temsılcı tayın edılmesi istenebilir. Bu hUkUmlerin uygulanmaması halinde, sözleşme feshedilerek yasaklama hariç haklannda 20 ve 22 nci maddeye göre işlem yapılır. Yüklenicinin ortak girişim olması halinde ölüm, iflas, ağır hastalı� tutukluluk veya mahkumiyet �?E 18 - Ortak girişimlerce yerine getirilen taahhütlerde, ortak girişimi oluşturan kişi- le rd en bınnın ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu, özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkum 0 _1rn_ası veya dağılması sözleşmenin devamına engel olmaz. Ancak, bunlardan biri idareye {Değj- !ık ıbare: 4 964- 30.7.2003 / m.45) "pilot veya koordinatör" ortak olarak bildirilmiş ise, (Değişik • b.are_: 4 96 4 - 30.7.2003 / m.45) "pilot veya koordinatör" ortağın gerçek veya tüzel kişi olmasına göre i_flas, ağır hastalık, tutukluluk, özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkumiyet veya dağılma hallennde, sözleşme feshedilerek yasaklama hariç haklarında 20 ve 22 nci maddeye göre işlem �apılır. (Değişik ibare: 4964 - 30.7.2003 / m.45) "pilot veya koordinatör" ortağın ölümü halinde ıse sözleşme feshedilmek suretiyle yapılmış olan işler tasfiye edilerek kesin teminat iade edilir. Bu durumların oluşunu izleyen otuz gün içinde diğer ortakların teklifi ve idarenin uygun görmesi halinde de, teminat dahil o iş için (Değişik ibare: 4964 - 30.7.2003 / m.45) "pilot veya koordi- natör" ortağın yüklenmiş olduğu sorumlulukların üstlenilmesi kaydıyla sözleşme yenilenerek işe devam edilebilir. (Değişik ibare: 4964 - 30.7.2003 / m.45) "pilot veya koordinatör" ortak dışındaki ortak- lardan birinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu, özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkum olması veya dağılması halinde, diğer ortaklar teminat dahil işin o ortağa yüklediği sorumlulukları da üstlenerek taahhüdü yerine getirirler. Yüklenicinin sözleşmeyi feshetmesi MADDE 19 - Sözleşme yapıldıktan sonra mücbir sebep halleri dışında yüklenicinin mali acz içinde bulunması nedeniyle taahhüdünü yerine getiremeyeceğini gerekçeleri ile birlikte yazılı ola- rak bildirmesi halinde, ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. İdarenin sözleşmeyi feshetmesi MADDE 20 - Aşağıda belirtilen hallerde idare sözleşmeyi fesheder: a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale dokümanında belirlenen oranda gecik- me cezası uygulanmak üzere, idarenin en az (Değişik ibare: 5812 - 20.11.2008 / m.34 / Yürür- lük/ m.35) "on gün" süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi, b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 25 inci maddede sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, Hallerinde, aynca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin temi- natlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Sözleşmeden önceki yasak fiil veya davranışlar nedeniyle fesih MADDE 21 - Yüklenicinin, ihale sürecinde Kamu İhale Kanununa göre yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun sözleşme yapıldıktan sonra tespit edilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. KAMU İHALE SÖZLEŞMELERİ KANUNU 353 Ancak, taahhüdün en az %80'inin tamamlanmış olması ve taahhüdün tamamlattınlma.,m- da kamu yaran bulunması kaydıyla; a) İvediliği nedeniyle taahhüdün kalan kısmının yeniden ihale edilmesi için yeterli sürenin bulunmaması, b) Taahhüdün başka bir yükleniciye yaptırılmasının mümkün olmaması, c) Yüklenicinin yasak fiil veya davranışının taahhüdünü tamamlamasını engelleyecek nite- likte olmaması, Hallerinde, idare sözleşmeyi feshetmeksizin yükleniciden taahhüdünü tamamlamasını iste- yebilir ve bu takdirde yüklenici taahhüdünü tamamlamak zorundadır. Ancak bu durumda, yükle- nici hakkında 26 ncı madde hükmüne göre işlem yapılır ve yükleniciden kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı kadar ceza tahsil edilir. Bu ceza hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle de tahsil edilebilir. Sözleşmenin feshine ilişkin düzenlemeler MADDE 22 - 19 uncu maddeye göre yüklenicinin fesih talebinin idareye intikali, 20 nci maddenin (a) bendine göre belirlenen sürenin bitimi, 20 nci maddenin (b) bendi ile 21 inci madde- ye göre ise tespit tarihi itibariyle sözleşme feshedilmiş sayılır. Bu tarihleri izleyen yedi gün içinde idare tarafından fesih karan alınır. Bu karar, karar tarihini izleyen beş gün içinde yükleniciye bildirilir. 19, 20 ve 21 inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar Devlet İstatistik Enstitüsünce yayımlanan aylık toptan eşya fiyat endeksine göre güncellenir. Güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı arasındaki fark yükleniciden tahsil edilir. Hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle teminat alınan hallerde, alıkonulan tutar gelir kay- dedileceği gibi, sözleşmenin feshedildiği tarihten sonra yapılmayan iş miktarına isabet eden temi- nat tutarı da birinci fıkra hükmüne göre güncellenerek yükleniciden tahsil edilir. Gelir kaydedilen teminatlar, yüklenicinin borcuna mahsup edilemez. 19, 20 ve 21 inci maddelere göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, yükleniciler hakkında 26 ncı madde hükümlerine göre işlem yapılır. Ayrıca, sözleşmenin feshi nedeniyle idarenin uğra- dığı zarar ve ziyan yükleniciye tazmin ettirilir. Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshi MADDE 23 - Mücbir sebeplerden dolayı sözleşmenin feshedilmesi halinde, hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilerek, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar iade edilir. Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi MADDE 24 - (Değişik madde ve başlığı: 4964 - 30.7.2003 / m.46) Mal ve hizmet alımla- nyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bede- linin %10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise %20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale doküma- nındaki hilkümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptınlabilir. 354 iNŞAAT SÖZLEŞMESi VH iLGiLi MEVZUAT Birim flyol sözleşme ile yOrtıtUlen yapım işlerinde, Cumhurb�kanı bu oranı ıözle,me ba- zıııdo %40'o kador artınnoyo yetkilidir. işin bu şıırtlar dahilinde tnmamlıınnmayacağının anlaşılması durumunda iıe artıf yapılmak- sızın hesobı genel hUkUmlere göre tasfiye edilir. Ancak bu durumda, işin tamamının ihale dolcG- mıını ve sözleşme hUkUmlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur. Sözleşme bedelinin %80'indendnhndUşUk bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yOkJe- nici işi bitinnek zorundadır. Bu durumda yUkleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yOkJe- nici kurma karşılık olarak, sözleşme bedelinin %80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutan arasındaki bedel farkının%5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar Uzerinden ödenir. ÜÇÜNCÜ KISIM Yasaklar ve Sorumluluklar Yasak fiil ve davranışlar MADDE 25 - Sözleşmenin uygulanmasısırasında aşağıda belirtilen fiil veya davranışlarda bulunmak yasaktır: a) Hile, vaat, tehdü, nUfuz kullanma, çıkar sağlama, anlaşma, irtikap, rüşvet suretiyle veya başka yollarla sözleşmeye ilişkin işlemlere fesat karıştırmak veya buna teşebbUs etmek. b) Sahte belge dUzenlemek, kullanmak veya bunlara teşebbUs etmek. c) Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, batalı veya kusurlu imalat yapmak. d) Taahhüdünü yerine getirirken idareye zarar vermek. e) Bilgi ve deneyimini idarenin zararına kullanmak veya 29 uncu madde hükümlerine aykırı hareket etmek. f) MUcbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhü- dünü yerine getirmemek. g) Sözleşmenin 16 ncı madde hükmüne aykırıolarak devredilmesi veya devir alınması. İhalelere katılmaktan yasaklama MADDE 26 - (Değişik 1. fıkra: 4964 - 30.7.2003 / m.47) 25 inci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanunun 2 nci ve 3 üncü maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve (Değişik ibare: 7153 - 29.11.2018 / m.28/17) "bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik" Bakanlığı tarafından verilir. Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortak- larının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yansından fazlasma sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama karan verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir. Bu fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler, yasaklama kararının yürürlüğe girdi- ği tarihe kadar aynı idare tarafından yapılacak ihalelere de iştirak ettirilmezler. KAMU lflALl! SÔZLI _,MfLUd KANU 355 Ya.-.nklama kı,mrlnn, ynsaklornoyı gerektiren 1111 veya davrınıtın teıpll edıldıti taııh1 uı.- -en (Dtiltlk lbal't': 4964 - 30.7.2003 / m.47) "en geç kırkbet gOn" içinde verılır Verılen bu k.arw Re mi Gll7Ctooe yayımlnnmak Ozere en geç onbeş gOn içinde gönderilir ve yıyımı tarihınde y0- n1rla�c girer. Bu korurlar Knmu ihale Kurumunca izlenerek, kamu ihalelerine katılmaktan yasaklı olanlruıı ilişkin siciller tutulur. idareler, 25 inci maddede belirtilen yasaklamayı gerektirir bir durumla kaqıl�tıkJan tak- dinle, gereğinin yapılması için bu durumu ilgili veya bağlı bulunulan bak.anlığa bıldırnıekJe yO- kUmHldUr. Yüklenicilerin ceza sorumluluğu MADDE 27 - iş tamamlandıktan ve kabul işlemi yapıldıktan sonra tespit edilmiş olsa dahı, 25 inci maddede belirtilen fiil veya davranışlardan Türk Ceza Kanununa göre suç teşkil eden fiil veya davranışlarda bulunan gerçek veya tüzel kişiler ile o işteki ortak veya vekilleri halc.Jcın- da Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre ceza kovuşturması yapılmak üzere yetkili Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulur. Hükmolunacak cezanın yanısıra, idarece 26 ncı maddeye göre verilen yasaklama kararının bitiş tarihinden itibaren uygulanmak şartıyla bir yıldan az ol- mamak üzere üç yıla kadar bu Kanun kapsamında yer alan bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan mahkeme kararıyla 26 ncı maddenin ikinci fıkrasında sayılanlarla birlikte yasaklanırlar. Bu Kanunda belirtilen yasak fiil veya davranışları nedeniyle haklarında mükerrer ceza hük- molunanlar ile bu kişilerin sennayesinin yarısından fazlasına sahip olduğu sermaye şirketleri veya bu kişilerin ortağı olduğu şahıs şirketleri, mahkeme karan ile sürekli olarak kamu ihalelerine ka- tılmaktan yasaklanır. Bu madde hUkümlerine göre; mahkeme kararı ile yasaklananlar ve ceza hükınolunanlar, Cumhuriyet Savcılıklarınca sicillerine işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna, meslek sicillerine işlenmek üzere de ilgili meslek odalarına bildirilir. Sürekli olarak kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlara ilişkin mahkeme karar- lan, Kamu İhale Kurumunca bildirimi izleyen onbeş gün içinde Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle duyurulur. Görevlilerin ceza sorumluluğu MADDE 28 - Muayene ve kabul komisyonlarının başkan ve üyeleri, yapı denetim görev- lileri ve ihtiyacın karşılanma sürecindeki her aşamada görev alan diğer ilgililerin, görevlerini kanuni gereklere uygun veya tarafsızlıkla yapmadıklarının, taraflardan birinin zararına yol açacak ihmalde veya kusurlu hareketlerde bulunduklarının tespiti halinde, haklarında ilgili mevzuatları gereğince disiplin cezası uygulanır. Aynca, fiil veya davranışlarının özelliğine göre haklarında ceza kovuştunnası da yapılır ve hükmolunacak ceza ile birlikte tarafların uğradıkları zarar ve ziyan genel hükümlere göre kendilerine tazmin ettirilir. (Değişik son cümle: 4964 - 30.7.2003 / m.48) Bu Kanuna aykırı fiil veya davranışlardan dolayı hüküm giyen idare görevlileri, bu Ka- nun kapsamına giren işlerde görevlendirilemezler. Bu Kanun kapsamına giren işlerden dolayı yargı organlarınca herhangi bir ceza verilmiş olanlar, bu Kanun kapsamına giren bütün kamu kurum ve kuruluşlarınca bu Kanunun ve ilgili diğer mevzuatın uygulanması ile görevli ve yetkili kadrolara atanamaz ve görev alamazlar. Bilgi ve belgeleri açıklama yasağı MADDE 29 - Bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanlar; 356 iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT yük b l e n l icile . ri . n fi iş ve işlemlerine • te ı 1 u - u :k ve maı ı· yap l ı anna · ı 1 ı · ş ki n o larak gı • zı ı· � 1- • -1--- gere ı � .. u - ı ı . n !ı g • , ve ge 1 enı şa edemezler, kendilerinin veya üçüncü şahısların yararına kullanamazlar. Aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 26 veya 28 inci maddede belirtilen müeyyideler uygulanır. Yapım işlerinde yüklenicilerin ve alt yüklenicilerin sorumluluğu MADDE 3 0- Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kuralla- nna uy� olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve zıyandan,.Y�pının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gıbı, kesin kabul onay tarihinden itibaren de onbeş yıl süreyle müteselsilen so- ���dur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettınlır. Aynca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır. Yapı denetim görevlilerinin sorumluluğu . . MADDE 31 - Yapı denetimini yerine getiren idare görevlileri, denetim eksikliği nedeniyle ışın fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmamasından ortaya çıkan zarar ve ziyandan onbeş yıl Süre ile yüklenici ile birlikte müteselsilen sorumludur. Ayrıca haklarında 28 inci madde hü- kümleri uygulanır. Danışmanlık hizmeti sunucularının sorumluluğu MADDE 32 - Danışmanlık hizmetlerinde; tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim ek- sildiği, hatalı yaklaşık maliyet tespiti, işlerin yürürlükteki mevzuata uygun olarak yapılmaması, meslek ahlakına uygun davranılmaması, bilgi ve deneyimin idarenin yararına kullanılmaması ve benzeri nedenlerle meydana gelen zarar ve ziyandan hizmet sunucusu doğrudan, yapı denetimi hizmetinin sunulduğu durumda ise yapını işini üstlenen yüklenici ve alt yüklenicilerle birlikte onbeş yıl süre ile müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır. Tedarikçilerin sorumluluğu MADDE 33 - Tedarikçiler taahhütleri çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olma- yan malzeme verilmesi veya kullanılması, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan so- rumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre tedarikçiye ikmal ve tazmin ettirilir. Ayrıca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır. Hizmet sunucularının sorumluluğu MADDE 34 - Hizmet sunucuları taahhütleri çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilme- mesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin ettirilir. Aynca haklarında 27 nci madde hükümleri uygulanır. DÖRDÜNCÜ KISIM Çeşitli Hükümler Teminat MADDE 35 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, Kamu İhale Kanununun teminat- lara ilişkin hükümleri uygulanır. KAMU iHALE SÖZLEŞMELERi KANUNU 357 lanu. Hlklm bulunmayan haller MADDE 36 - Bu Kanunda hOküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hoJcQmJeri uygu- Tebligat MADDE 37 - Bu Kanunda hilküm bulunmayan hallerde yapılacak tebliğler hakkında Teb- ligat Kanunu hükümleri uygulanır. Değişiklik yapılması MADDE 38 - Bu Kanun hilkümlerine ilişkin değişiklikler, ancak bu Kanuna büküm elden- mck veya bu Kamında değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir. BEŞİNCİ KISIM Son Hükümler Uygulanmayacak hükümler MADDE 39 -a) Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihalelere ilişkin düzenlenen sözleşme- ler açısından 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz. b) Diğer kanunların 8.9.1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanı- yan hükümleri ile bu Kanuna uymayan hükümleri uygulanmaz. c) (Ek: 4964 - 30.7.2003 / m.49) 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu kapsamında yapıla- cak sözleşmelerde, cezai yaptırımlar ve katılma yasaklan bu Kanuna tabi olmak kaydıyla, özel sözleşme usul ve esaslan belirlemeye Cumhurbaşkanı yetkilidir. Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı EK MADDE 1 - (Ek: 7221 -14.2.2020 / m.30) Bu Kanuna göre düzenlenecek yapım ve yapım ile ilgili danışmanlık hizmet işlerine ilişkin sözleşmelerin uygulanmasında;sözleşmede bu- lunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti, ihale dokümanını oluşturan belge- ler arasındaki uyumsuzluk, iş programı ihtilafları, fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması, sürenin uzatılması ve ödenek aktarılması, geçici ve kesin kabul işlemleri, gecikme halinde uygulanacak cezalar, yaptırılabilecek ilave işler ve iş eksilişlerinde sözleşme anlaşmazlıklarını incelemede Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bünyesinde yer alan Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı görevli ve yetkilidir. Sözleşme uygulamalarına yönelik itiraz başvuruları ve anlaşmazlıkların çözümü EK MADDE 2 - (Ek: 7221 -14.2.2020 / m.31) Yüklenici veya idareler, sözleşmenin uygu- lanmasından kaynaklanan anlaşmazlıklar nedeniyle yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olmak şartıyla anlaşmazlığın çözümü için Yüksek Fen Kuruluna başvurabilirler. Yüklenici itirazları, sözleşmeyi düzenleyen idarelere, kesin kabul aşaması tamamlanıncaya kadar yazılı olarak yapılır. Bu itirazlar, ilgili idareler tarafından en geç otuz gün içinde Yüksek Fen Kuruluna gönderilir. Yüksek Fen Kurulu, itirazları en geç altmış gün içinde bu Kanun ve iJgili mevzuat hükümlerine göre inceleyerek karara bağlar ve bu kararlar ilgili idarece uygulanır. Tip sözleşmelerin hazırlanması GEÇiCi MADDE 1 - Bu Kanunun uygulanmasma yönelik olarak çıkarılacak tip sözleş- meler, ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Kamu İhale Kurumu tarafından Kanunun yürürlüğe gireceği tarihe kadar hazırlanır ve Resmi Gazetede yayımlanır. Bunların yürürlüğe konulmasına kadar idareler, mevcut sözleşme esas ve hükümlerini uy- gu]amaya devam ederler. iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT 358 'apım ltltrlnde Fiyat Farkı GEÇiCi MADDE 2 - (Ek: 5794 -30.7.2000 / m.l) 31/5/2008 tarihinden Once 4734 sayı- lı Kamuihale Kanunu'na göre ihalesi yapılmış yapım işlerinde, iş kalemleri veya iş gruplarmın imnlatında kullanılan malzemelerin fiyatlannda beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniy- le ihale dokümanında fiyat farkı verilmesine ilişkin hilkilm bulunup bulunrnadığma veya ihalenin yabancı para Uzerinden sözleşmeye bağlanıp bağlanmadığına bakılmaksızın 1/1/2008 tarihinden sonra yapılan ve yapılacak olan imalatlar için fiyat farkı verilebilmesine iliş)cjn esas ve usulleri tespite Kurumun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir. Elektrik alımı sözleşmelerinde ek fiyat farkı GEÇiCi MADDE 3- (Ek: 7144-16.5.2018 / m.12) 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elekt- rikPiyasası Kanununun 3 üncil maddesinde tanımlanan görevli tedarik şirketlerinin yüklenicisi olduğu sözleşmeler hariç olmak üzere, ilanı veya duyurusu 24/2/2018 tarihinden önce yapıla- rak 4 734 sayılı Kanuna göre ihale edilen ve ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin hüküm bulunan elektrik alım sözleşmelerinden, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce fesih veya tasfiye edilmeksizin kabulü yapılan veya bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla de- vam edenlerin 1/1/2016 tarihinden sonra gerçekleştirilen kısımlan için ek fiyat farkı ödenebilme- si veya kesilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kurumun teklifi üzerine (Değişik ibare: KHK/703 - 2.7.2018 / m.214) "Cumhurbaşkanı"yetkilidir. Sözleşmelerin tasfiyesi veya devri GEÇİCİ MADDE 4 - (Ek: 7161 -17.1.2019 / m.32) 31/8/2018 tarihinden önce 4734 sa- yılı Kanuna göre ihalesi yapılan (3 üncü maddesindeki istisnalar dahil) ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden sözleşmeler, imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen ar- tışlar meydana gelmesi nedeniyle, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonrili 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla, Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idarenin onayına bağlı olarak feshedilip tasfiye edilebilir veya devredilebilir. Bu durumda devir alacaklarda ilk ihaledeki şartlar, devir tarihi itibarıyla aranacak olup devirden veya fesihten kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımlar uygulanmaz. Yüklenimi ortak girişim tarafından yürütü- len sözleşmelerde ortaklar arasında devir veya hisse devirlerinde ilk ihaledeki yeterlik şartları aranmaz. Sözleşmesi feshedilen veya sözleşmeyi devreden yüklenicinirı teminatı iade edilir. Bu fıkra kapsamında devredilen sözleşmeler ile bu fıkra kapsamına girmekle birlikte devredilme- yen sözleşmelerde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonrili 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla süre uzatımına ilişkin kısıtlama ve şartlara tabi olun- maksızın Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idare tarafından süre uzatılabilir. Sözleşmenin bu madde kapsamında feshedilerek tasfiye edilmesi veya devredilmesi duru- munda yüklenici, fesih veya devir tarihine kadar gerçekleştirdiği imalatlar dışında idareden her- hangi bir hak talebinde bulunamaz. Yüklenici tarafından, işin idarece uygun görülecek can ve mal güvenliği ile yapı güvenliğine yönelik tedbirlerin alınması şarttır. Bu kapsamda düzenlenecek fesihnamelerden ve devredilecek sözleşmelerden damga vergisi alınmaz. GEÇİCİ MADDE 1 - (4964 - 30.7.2003) 4734 ve 4735 sayılı kanunlarda bu Kanunla ya- pılan değişikliklerden dolayı yeniden düzenlenmesi gereken standart ihale dokümanı, Tip Sözleş- me ve yönetmelikler, bu Kanunun yayımlandığı tarihten itibaren altmış gün içinde Kurum tarafın- dan hazırlanarak yürürlüğe konulur. 4734 sayılı Kanundaki parasal limitlerde bu Kanunla yapılan değişiklikler ve yeni eklenen parasal limitler, 22.1.2002 tarihinde geçerli kabul edilerek 1.1.2003 YAPLM IŞLl!RJ GENEL ŞAKTNAMPAI 359 tarihine göre 4734 sayılı Kanunun 67 nci maddesindeki esaslar dahilinde Kurum tarafmdan gOn- cellenir. Bu düzenlemelerin yürürlüğe konulmasına kadar, idareler, mevcut U5UI, esas ve yOnetffle.- lik hükümlerini uygulamaya devam ederler. 4734 sayılı Kanunun 3 üncü ve geçici 4 üncil maddelerinde bu Kanunla yap1Jan değişilt- likJerden dolayı hazırlanması ve yilrürlilğe konulması gereken esas ve usuller, bu Kaınmun ya- yımlandığı tarihten itibaren otuz gün içinde hazırlanır ve yilrilrlüğe konulur. Bu düzenlemelerin yayımlanmasına kadar idareler, 4734 sayılı Kanunun bu Kanunla değiştirilmeden önce yürOrlü.kte bulunan 3 üncü ve geçici 4 üncü maddeleri gereği hazırlanan ve yürürlüğe konulan esas ve usul- leri uygulamaya devam ederler. 4734 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (g) bendindeki istisna hükmünden yararlanan ku- ruluşların sözleşme altında yüklenici oldukları yapım işi alımlan da on yıl süreyle aynı bentte öngörülen istisna hükümlerine tabidir. Yürürlük MADDE 40 - Bu Kanun 1.1.2003 tarihinde yilrilrlüğe girer. Yürütme MADDE 41 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 4) YAPIM İŞLERİ GENEL ŞARTNAMESİ BİRİNCİBÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1 - (1) Bu Genel Şartname, 5/1/2002 tarihli ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre sözleşmeye bağlanan yapım işlerinin yürütülmesinde uygulanacak genel esaslan belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Kapsam Madde2- (l) Bu Genel Şartname, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi idareler tarafından bu Kanun hükümlerine göre ihalesi yapılan ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre sözleş- meye bağlanan yapım işlerini kapsar. (2) Yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kamu İhale Kanunun 13 üncü maddesinin (b) bendinin iki numaralı alt bendinde yer alan üst limit tutarının altında kalan yapım işlerinde, bu Şartnamenin 7 ve l6 ncı maddeleri ile 34 üncü maddesinin çalışma şartları ile ilgili son iki fıkrası, işin gereğine göre, sözleşmede belirtilmek kaydıyla idareler tarafından kısmen veya tamamen uygulanmaya- bilir. Başlıklar ve yorum Madde3- (I) Bu Genel Şartnamedeki başlıklar ve madde kenar başlıkları, Genel Şartnamenin bir par- çası olarak kabul edilmeyecek ve Genel Şartnamenin, ihale dokümanının veya sözleşmenin yo- rumlanmasında göz önüne alınmayacaktır. fNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 360 . (�) _llgili hükmün konuluş ve dOzenleme amacına ayk.ın düşmediği veya bu amacı değiştir- mcdığı sürece, hükmün metnindeki tekil manaya gelen kelimelerin çoğullanru ve çoğul manaya gelen kelimelerin de tekillerini içerdiği kabul edilecektir. Tanımlar Madde4- (l) Bu Genel Şartnamenin uygulanmasında, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 4 OncO maddesinde yer alan tanımlar yanında; Alt yüklenici: Sözleşme konusu işin nev'i itibariyle bir kısmını yüklenici ile yaptığı sözleş- meye dayalı olarak gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiyi, Anahtar teslimi götürü bedel sözleşme: Uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal lis- telerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden yapılan sözleşmeyi, Birim fiyat sözleşme: Ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak idarelerce hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile yüklenici tarafından bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı üzerinden yapılan sözleşmeyi, Gün: Takvim gününü, İhzarat: Birim fiyat sözleşmeler ile karma sözleşmelerin birim fiyat teklif alınan iş kısımlarında, yapım işinin bünyesine girecek veya herhangi bir imalat için gerekli olacak malzemenin, idarenin onayı ile şantiyede ve/veya iş mahallinde stoklanması/depolanması işlemini, İş: Sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işini, İş grubu: Anahtar teslimi götürü bedel sözleşme ile yapılacak işler ile karma sözleşmelerin anahtar teslim götürü bedel teklif alman kısımlarında, ara veya kesin ödemelere ilişkin iş kalemle- rinin toplamından oluşan ve sözleşme bedelinin belli (ilerleme) yüzdeleri ile gösterilen ödemeye esas birimleri, İş kalemi: Birim fiyat sözleşme ile yapılacak işler ile karma sözleşmelerin birim fiyat teklif alınan kısımlarında, teknik ve özel yapım şartları belirtilen, birim fiyat tarifleri bulunan ve söz- leşmelerinde bedeli gösterilen veya sonradan yeni birim fiyatı yapılan ödemeye esas birimleri, İş programı: Yüklenicinin, işin süresi ve varsa iş kısımlarına ait bitirme tarihleri ile yıl- lık ödeme miktarlarını da dikkate alarak, yapım işine ait iş kalemlerini/gruplarını, (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.G./19. md., yürürlük: 18.08.2019) imalatların niteliğini, teknik özelliğini ve yapım sürelerini esas alarak aylık imalatı ve iş miktarlarını, ihzarat ödemesi öngörülen işlerde ihzaratı, yıllık ödenek dilimlerini ve bunların aylara dağılımını ayrıntılı olarak gösterdiği prog- ramını, İşyeri: Yapım işinin meydana getirildiği yerler ile iş süresince geçici veya sürekli olarak kullanılan bina, arazi, arsa, malzeme ocakları vb. yerleri, Karına Sözleşme; Niteliği itibarıyla iş kalemleri/gruplarının bir kısmı için anahtar teslim götürü bedel, bir kısmı için birim fiyat teklif alma yöntemleri birlikte uygulanmak suretiyle ger- çekleştirilen ihaleler sonucunda yapılan sözleşmeyi, Şartname: Yapım işine ait genel, özel, teknik ve idari esas ve usulleri gösteren belgeleri, Uygulama ayı: İdarece onaylanmış iş programına göre işlerin gerçekleştirildiği ayı, Üçüncü kişi: İdare, yapı denetim görevlisi ve yüklenici dışındaki kişi ve kişileri, Yapı denetim görevlisi: İdare tarafından, işlerin denetimi için görevlendirilecek bir memur veya bir heyeti ve/veya idare dışından bu işleri yapmak üzere görevlendirilen gerçek veya tüzel kişi veya kişileri, Yıl : Takvim yılını, YAPIM IŞLERJ OENEL ŞARTNAMESi 361 YOklmici ,-ekili: SOz.lcşmc konusu işle ilgili olarak yOkleniciyi tern,il eden. o iş için yQk- kıncidM no(crcc dOttnlcnmiş bir vekaletname ile tam yetki almış ve idarece kabul editmı, olan ,cıÜ ldşiyi, ıftııdc eder. BUdJrlmler, olurlar, onaylar, belgeler ve tespitler Madde5- (1) idare, yüklenici ve yapı denetim görevlisi arasındaki her tnrlO iletişim, yazılı olarak yapılır. (2) Sözleşmeye göre herhangi bir kişi tarafından bir izin, onay, belge, olur verilmesi, veya tespit yapılması, ihbar, çağn veya davette bulunulması gerektiğinde, bunlar taraflar aksini karar- laştırmadıkça yazılı olacaktır. (3) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./20. md., yürürlük: 18.08.2019) Bu Genel Şart- nıunede yer alan belgeler idarece elektronik ortamda düzenlenerek sözleşmeye ilişkin işlemler elektronik ortamda takip edilebilir. (4) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./20. md., yürürlük: 18.08.2019) İdare, sözleşme sürecine ilişkin bilgileri Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenen usul ve esaslara göre EKAP'a kaydeder. İKİNCİ BÖLÜM İşyerleri İşyerinin yükleniciye teslimi Madde6- (1) Sözleşmenin imzalanmasından sonra, sözleşmede yazılı süre içinde işe başlanabilmesi için işyeri, ihaleye esas proje ve mahal listesine göre; eksen kazıkları, someler, röperler ve benzer- leri, proje sahası, güzergah, zemin veya buna benzer yerler üzerinde kontrol edilerek, İdare tara- fından görevlendirilen yapı denetim görevlisinin de bulunduğu komisyon tarafından yükleniciye teslim edilir. Bu hususta iki taraf arasında bir tutanak düzenlenir. (2) Yer teslim tutanağının imzalanmasıyla yükleniciye yer teslimi yapılmış olur. Ancak; yer teslim tutanağında, yer tesliminin tutanağın onaylanması halinde gerçekleşmiş olacağının belir- tilmesi halinde, tutanağın onaylandığının yükleniciye tebliğ edildiği tarihte yer teslimi yapılmış olur. (Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.G./21. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüklenicinin sözleş- mede yer teslimi için belirlenmiş olan süre içinde işyerinin teslimi için hazır bulunmaması halinde bu durum komisyon tarafından tutanak altına alınarak işin süresinin başladığı yükleniciye yazılı olarak bildirilir. �u durumda, yüklenici işyerini geç teslim aldığını gerekçe göstererek süre uza- tınu talebinde bulunamaz. (3) Yüklenici, kendisine teslim edilen işyerindeki someler ve röperleri işin sonuna kadar korumak ve varsa toprak işlerine ait eksen kazıklarını da, bu işler bittikten sonra boy kesite göre tekrar yerlerine çakmak zorundadır. (4) İdare, işin yapılacağı yerleri, sözleşme veya eklerinde aksi yazılı olmadıkça, iş için gerek- li tesislerin kurulmasında ihtiyaç duyulan sahalar ile hizmet yollarının geçeceği yerleri, her türlü toprak işlerine ait olup sözleşme veya eklerinde belirlenmiş veya sonradan idarece tespit edilmiş olan ariyet ve depo yerlerini, sözleşme veya eklerinde kamuya ait ocaklardan temini öngörülen yapı malzemeleri varsa (taş, kum, çakıl, gravye, balast, stabilize vb.) bunların temin yerlerini, yükleniciye bedelsiz olarak teslim eder. İşyeri yükleniciye kısımlar halinde de teslim edilebilir. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 362 (5) İş için gerekli olması nedeniyle, el konacak taşınmaz malların kamulaştırılmasına veya geçici işgaline ait harita, plan, cetveller ve diğer bütün işlemler, sözleşmede aksi yazılı olmadığı takdirde, idarece yapılır ve kamulaştırılacak veya geçici olarak el konacak yerler, işlemler tamam- landıkça �ş programına uygun olarak kısım kısım yükleniciye teslim edilir. (6) işlerin yapılacağı yerlerin yükleniciye tesliminde gecikme olması ve bunun işin bir kıs- mının veya tamamının zamanında bitirilmesini geciktirmesi halinde, sözleşmede tespit edilen iş süresi, işin bir kısmı veya tamamı için gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır. (7) Zorunluluk halinde, sözleşme bedelinin aşılmaması ve idare ile yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydıyla yükleniciye teslim edilmiş olan işyerlerinde değişiklik yapılabilir. Bu durumda, iş başına getirilmiş olan malzeme, araç ve makinelerin yeni iş yerine taşınması gider- leri ile eski iş yerinde (kurulmuş ise) şantiye bina ve tesislerin yeni iş yerine taşınma ve kurulma giderleri yükleniciye aittir. Bu durumda işin süresi, işin bir kısmı veya tamamı için gecikmeyi karşılayacak kadar uzatılır. Yüklenicinin kendi ihtiyacı için kullanacağı yerler Madde7- (I) Yükleniciye ait malzeme ve araç ambarlan ile işçi barakaları gibi kendi ihtiyacı olan tesisler için kullanacağı yerlerin idare tarafından yükleniciye bedelsiz olarak verileceği sözleş- me veya eklerinde yazılı olduğu takdirde; idare, bu tür yerlerin, ulaşım, malzeme temini ve işin ağırlık merkezi gibi 3 hususlarla uyumlu olmasını göz önüne alır. Yüklenici ihtiyaç duyduğu bu yerlere ait harita, plan ve cetvelleri zamanında idareye vermek ve bu yerlerin sahipleri ile komşu yerlerin sahiplerine en az zarar verecek şekilde yer seçimini yapmak zorundadır. Bununla birlik- te idare, gerekli gördüğü takdirde, yüklenicinin kullanacağı en uygun yeri kendisi seçip ayıra- rak yükleniciye gösterebilir. Bu durumda yüklenici, idarenin gösterdiğinden başka yerleri ancak sahipleri ile anlaşmak şartı ile kullanabilir ve idareden bu kullanım karşılığı olarak bir bedelin ödenmesini isteyemez. (2) Yüklenicinin kendi ihtiyacı için kullanacağı yerlerin bedelsiz olarak verilmesi sözleşme veya eklerinde yazılı değilse, yer temini için gereken bütün giderler yükleniciye ait olacaktır. Ancak bu yerlerin geçici işgali, resmi işlemleri gerektirdiği takdirde bu işlemler (geçici işgale ilişkin harita, plan ve cetveller yüklenici tarafından hazırlanmak şartı ile) idare tarafından yapılıp tamamlanır. Malzeme ocakları Madde 8- (1) Yüklenicinin kamuya ait arazi ve sahalardaki ocaklardan malzeme temin etmesinin iste- nildiği hallerde, bu malzeme ocakları ihale dokümanında açıkça belirtilir. Bu durumda yüklenici kamuya ait arazi ve sahalardaki ocakları herhangi bir bedel ödemeden bu iş için geçici olarak kullanır. Ocakların izin belgesinin (ruhsat) alınması idareye ait olup bunlar izin belgesi alınmış olarak yükleniciye teslim edilir. Ocak yerlerinin kullanımı için bazı işlemler gerekli ise, sözleşme veya eklerinde aksi yazılı değilse söz konusu işlemleri idare yürütür. Ancak, bu işlemlerde ihtiyaç duyulan plan ve cetvellerle diğer belgeler yüklenici tarafından hazırlanır ve ocak yerlerinin işgal giderleri de yüklenici tarafından karşılanır. (2) Sahipli arazi ve sahalar içinde ocak açılması ve bu ocakların kullanılması giderleri yükleniciye aittir. (3) Ocak yeri teslimi idare tarafından yapılmamış ocaklarda, yüklenici tarafından yapılacak çalışmalardan dolayı meydana gelebilecek her türlü hasar ve zararlar ile bunların bedelleri yük- leniciye aittir. YAPJM iŞLERİ GENEL ŞARTNAMESi 363 iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması Madde9- (1) (Değişik: RG-3/7/2009-27277) Yüklenici, işyerindek.i her türlü araç, malz.eme, ihzam, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu yapım işinin korunmasından 43 üncü madde hükümleri dikkate alınmak şartı ile işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur. Bu sebeple yüklenici, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 9 uncu mad- desi hükümleri dahilinde; işyerlerindeki her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ile sözleşme konusu iş için, işin özellik ve niteliğine göre ihale dokümanında be- lirtilen şekilde, işe başlama tarihinden geçici kabul tarihine kadar geçen süre içinde oluşabilecek deprem, su baskını, toprak kayması, fırtına, yangın gibi doğal afetler ile hırsızlık., sabotaj gibi risklere karşı "inşaat sigortası (bütün riskler)", geçici kabul tarihinden kesin kabul tarihine kadar geçecek süreye ilişkin ise yürürlükteki İnşaat Sigortası (Bütün Riskler) Genel Şartlan çerçeve- sinde kapsamı ihale dokümanında belirtilen genişletilmiş bakım devresi teminatını içeren sigorta yaptırmak zorundadır. (2) (Değişik: RG-3/7/2009-27277) Sigortaya esas alınacak bedeller, işin kendisi için söz- leşme bedeli, her türlü araç, malzeme, ihzarat, iş ve hizmet makineleri, taşıtlar, tesisler ve benzeri için ise piyasa rayiçlerine göre hesaplanan bedellerdir. Ödenen toplam hakediş tahakkuk tutannın (fiyat farkları dahil) poliçedeki sigorta bedelini aşması ve/veya poliçede öngörülen sigorta bitiş tarihinin süre uzatımı veya cezalı çalışma sebebiyle aşılması hallerinde, 4 zeyilname ile sigorta bedelinin artırılması ve/veya sigorta süresinin uzatılması zorunludur. (3) (Değişik: RG-3/7/2009-27277) Sigorta poliçesinde; idare işveren sıfatıyla, yüklenici işi gerçekleştiren sıfatıyla yer almalı, alt yüklenicilerin vereceği zararların da teminat kapsamı da- hilinde olduğu belirtilmelidir. Kıymetlerin sigortalanmasında aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınarak muafiyet ve koasürans uygulamalarına yer verilebilir: (a) Tüm riskler için uygulanabi- lecek muafiyet oranı azami % 2'dir. (b) Deprem, sel, su baskını, toprak kayması ve terör riskleri için uygulanabilecek koasürans oranı azami %20'dir. Bunun dışında kalan riskler için koasürans uygulanmaz. (c) Muafiyet ve koasürans kısmına isabet eden hasarların karşılanması yüklenicinin sorumluluğundadır. (4) İşin devamı sırasında işyerinde yapılacak çalışmalar nedeniyle, işçilerle çevre halkının kazaya uğramalarını, zarar görmelerini ve işlerde zarar ve hasar meydana gelmesini önleyici ted- birlerin alınmasından da yüklenici sorumlu olup, alınan bütün tedbirlere rağmen, yüklenicinin yaptığı işlerden dolayı üçüncü kişilerin kendilerine veya mallarına zarar verilmesi ihtimaline karşı mali mesuliyet sigortası yaptırmakla da yükümlüdür. Mali mesuliyet sigorta bedeli olarak, bu konuda sigorta şirketlerinin uygulamalarında kullandığı bedeller esas alınır. (5) (Değişik: RG-3/7/2009-27277) Sigortalara ilişkin poliçelerin, idarenin yazılı izni dı- şında; genişletilmiş bakım devresi teminatı hariç, poliçenin geçici kabul tarihinden önce iptal edilemeyeceği ve süresinin kısaltılamayacağı, genişletilmiş bakım devresi teminatının ise kesin kabul tarihinden önce iptal edilemeyeceği hükmünü taşıması ve ilk hakediş raporunun düzenlenip tahakkuka bağlanmasından önce idareye verilmesi gerekir. Aksi halde hakediş tutarı ve öngö- rülmüş ise avans ödenmez. Sigorta primlerinin ödendiğine ve sigorta sözleşmesinin yürürlilkte olduğuna dair sigortacıdan alınacak bir belgenin her hak edişin tahakkuka bağlanmasından önce idareye sunulması zorunludur. (6) Yüklenicinin sözleşme ile üstlendiği sorumluluk ve yükümlüllikler söz konusu sigor- talarla smırlandınlmamış olduğundan, inşaat sigorta poliçelerinin genel şartlarının "Teminat dı- şında kalan haller" maddesinde belirtilen, yüklenicinin kusurlu olduğu hallerde, kusur nedeniyle iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE İLGİLİ MEVZUAT 364 sigortanın ödemediği bedeller için yüklenici idareden hiçbir talepte bulunamayacağı gibi, işin devamı süresince meydana gelecek kazalardan, bu kazaların sebep olacağı can ve mal kaybından ve üçüncü kişilere verilecek her türlü zararlardan yüklenici doğrudan sorumlu olacaktır. Ynklenici veya alt yüklenicilerin sigorta kapsamı içinde veya dışında kalan hareket ve fiillerinden dolayı meydana gelecek bütün talep ve iddialann karşılanması yükümlülüğü de yükleniciye aittir. (7) Yüklenici, kendisinin veya alt yüklenicinin taksirinden, ihmalinden, ağır ihmalinden veya kusurlu herhangi bir hareketinden dolayı idareyi ve idare personelini sorumlu tutamaz. (S) Sözleşmenin feshi veya tasfiye halinde bu sigortalar; fesih veya tasfiye olur tarihinden başlamak üzere iş, yeni yükleniciye ihale edilinceye kadar devam ettirilir ve bu süreye ait sigorta giderleri idare tarafından karşılanır. . ( 9 ) Şehir ve kasaba sınırlan dışındaki iş yerlerinde güvenlik ve düzenin sağlanması için ıdare tarafı�dan verilen talimata yüklenici uymak zorundadır. . (IO) lşyeri ve çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması sebebiyle do- ğabılecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gerekli bütün tedbirleri almak ve yapı denetim görevlileri tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için verilecek talimatlara uymak zorundadır.5 Aynca yüklenici, işyerinde kullanılan araç, gereç ve makinelerle patlayıcı maddele- rin yol açabileceği kazalardan korunma usullerini ve tedbirlerini çalışanlara öğretmek zorundadır. (11) İş ve işyerlerinin korunması konusunda gerek yapı denetimi görevlileri tarafından iste- nen ve gerekse yüklenicinin kendi arzusu ile uyguladığı güvenlik ve koruma önlemlerine ilişkin giderlerin tümü yükleniciye aittir. İşyerlerinin temizlenmesi ve tesislerin kaldırılması Madde 10- (1) Yüklenici tarafından işin sonunda işyerleri her türlü ihzarattan ve çalışma artıklarından çevreyle uyıımlu olacak şekilde temizlenir. Bundan başka yüklenici tarafından kendi ihtiyaçta- n için yapılmış olan baraka, ambar, garaj, atölye vb. tesisler, işin sonunda yüklenici tarafından sökülerek götürülür ve bu işler için kendisine hiçbir bedel ödenmez. Yüklenicinin yükümlülüğü olan bu işlerin yapılmaması veya eksik yapılması halinde idarenin takdir edeceği bir bedel varsa yüklenicinin hakedişinden, yoksa teminatından kesilir. (2) Yüklenicinin işyerlerinde kendi ihtiyacı için yaptığı bina ve barakalar ile diğer tesisler- den, idare gerekli gördüklerini, yüklenicinin de rızasını almak kaydıyla, işin geçici kabul tarihin- deki piyasa rayiçleri ve/veya 22 nci madde hükümlerine göre belirlenecek fiyatlar ile yıpranma ve amortisman paylan, işçilik ve malzemedeki özellik farklarını da dikkate almak suretiyle bulunan bedel üzerinden, işin sonunda satın alabilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Projeler Projelerin yükleniciye teslimi Madde 11- ( l) Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde, yapılacak işlerin uygulama projeleri, şartna- meler ve diğer teknik belgelerle birlikte, sözleşmenin imzalanması sırasında yükleniciye verilir. (2) Birim fiyat esaslı sözleşmelerde, işlerin ön veya kesin projeleri, şartnameler ve diğer belgelerle birlikte, sözleşmenin imzalanması sırasında yükleniciye verilir. (3) Ön ve/veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılan işlerde, uygulama projesinin idare ta- YAPIM lşLERI GENEL ŞARTNAMESi 365 rafından hazırlanması veya hazırlatılması esas olup, bunlar, iş programına pe gerekli okmtJan zamanlarda, ikişer takını olarak bir yazı ekinde yükleniciye teslim edilir. (4) Uygulama projelerinin yüklenici tarafından hazırlanması da i.steoebili:r,bu cbumda qa-- ğıdaki esaslar geçerlidir: a) Yüklenicinin yapacağı uygulama projeleri, hesaplar vb. sözleşme ve ckJcrindc belınıJc:ı:ı şartlara, idare tarafından kendisine verilen ön/kesin projelere, talimatlara, esaslara, fc:o ve sanat kurallarına uygun olarak iş programını aksatmayacak şekilde hazırlanır ve uygulamada gcrddi görülecek tüm ölçüleri ve aynntıları kapsar. b) Uygulama projelerinin hazırlanması sırasında, farklı tercihlerin mfunkfin olması ballc:rin- de, yüklenici, seçim yapılabilmesini sağlamak üzere bu tercihleri gösteren projeleri. hesaplan ve diğer gerekli bilgi ve raporları hazırlayıp idareye verir. c) Yüklenici tarafından hazırlanan uygu- lama projelerinde idare tarafından değişi.klik yapılması gerekli görüldüğü ve/veya verilen bilgiler yeterli görülmediği takdirde, projelerde ve ilgili raporlarda istenen değişilclik.lerin yapılması ve/ veya 6 eksik bilgilerin tamamlanması için projeler, istenilenlere uygun şekle getirilmek Ozerc. yükleniciye geri verilir. İdare, isterse projeler üzerinde kendisi de değişi.klikyapabilir. ç) Onay işlemi sırasında idare tarafından proje ve eklerinde hatalar ve eksikler tespit edildiği takdirde, yüklenici idarenin yazılı talimatı üzerine ve verilen süre içinde, aynca bir bedel öden- mesini istemeksizin bunları düzeltmek zorundadır. d) Sözleşme veya eklerinde başka bir hüküm bulunmadığı takdirde, yüklenici tarafından idareye verilen projeler ve ilgili raporlar, verildikleri tarihten başlamak üzere bir aylık süre içinde aynen onaylanmış veya gerekli görülen değişiklikler yapılmış olarak veya eksiklerin tamamlan- ması kaydı ile yükleniciye geri verilir. Bu konuda gecikme olursa yüklenici, iş süresinin bu gecik- me süresi kadar uzatılması hususunda hak kazanmış olur. e) İdare, değiştirilmesini gerekli gördüğü projeleri, değişikliğin özelliğine, işin aciliyet durumuna göre, isterse, yapılması gerekli görülen değişi.klilderin daha sonra yapılması şanı ile onaylayabilir. f) Yüklenici, hazırladığı projelerin ve hesapların hata ve eksiklerinden ve bunların her türlü sonuçlarından sorumludur. Projelerin idare tarafından görülmüş ve onaylanmış olması yükleniciyi bu sorumluluktan kurtarmaz. g) Yüklenici tarafından hazırlanan proje ve hesapların belirlenen tarihlerde idareye veril.me- mesinden, verilen proje ve hesapların hata ve eksiklerinden dolayı, idarece onaylanmadan geri verilmiş olmalarından kaynaklanan zaman kayıpları ve gecikmelerden yüklenici sorumludur. (5) Karma sözleşmelerde, işin götürü bedel ve birim fiyat teklif alınan kısımlarında ilgisine göre birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü fıkradaki hükümler uygulanır. (6) Proje ve proje yapılması için gereken mühendislik hizmetleri için (harita alunı,jeoteknik etüt ve sondajlar, v.b.) yUkleniciye, ihale dokümanında öngörülmesi şartıyla birim fiyat üzerinden ödeme yapılabilir. (7) İşlerin geçici kabulü yapıldıktan sonra, uygulama projeleri ister idarece verilmiş, ister yüklenici tarafından hazırlanarak idarece onaylanmış olsun, uygulama sırasında yapılmış deği- şiklikleri de içeren ve işin bitmiş durumunu gösteren nihai projeler, yüklenici tarafından bedelsiz olarak hazırlanıp orjinalleri idareye teslim edilir. Projelerin uygulanması Madde 12- (l) Sözleşme konusu işler, idare tarafından yükleniciye verilen veya yüklenici tarafından hazırlanıp idarece onaylanan uygulama projelerine uygun olarak yapılır. iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGİLİ MEVZUAT 366 (2) Birim fiyatlı işlerin, onaylı uygulama projesi hazırlanmamış kısımlarına idarenin izni olmadan başlanamaz. Aksine bir davranışın sorumluluğu yükleniciye aittir. (3) Projelerin zemine uygulanması sırasında meydana gelen hataların sorumluluğu ve hata- larınn_e�en old�ğu zararlar ve giderler yükleniciye ait olup, bunun sonucu olarak meydana gelen hatalı ışın bedelı de yükleniciye ödenmez. . . ( 4 ) İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın ışın �am�anma s ının fiilen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uy- gun hır şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir.(Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.G./22. md., yürürlük: 18.08.2019) Uygulama projelerinde değişik- likyapılması, 22 nci maddede yer alan esaslar göz önünde bulundurularak hesaplanacak bedel karşılı�ı�d�, yükleniciden de istenebilir.Yüklenici, işlerin 7 devamı sırasında gerekli görülecek bu değışıklıklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırl�ş malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektırırse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklik- leri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır. (5) İdarenin veya yapı denetim görevlisinin yazılı bir tebliği olmaksızın yüklenici, proje- lerde herhangi bir değişiklik yaptığı takdirde sorumluluk kendisine ait olup bu gibi değişiklikler nedeniyle bir hak iddiasında bulunamaz. (6) İşlerin devamı sırasında yüklenici, proje uygulaması konusunda kendisine yapılan tebli- ğin sözleşme hükümlerine aykırı olduğu veya bildirim konusunun fen ve sanat kurallarına uygun olmadığı görüşüne varırsa, bu husustaki karşı görüşlerini 14 üncü madde hükümlerine göre idare- ye bildirmek zorundadır. Aksi halde aynı maddenin diğer hükümlerine göre işlem yapılır. Projelerin tesliminde gecikme olması Madde 13- (1) İş için gerekli olan projelerle diğer teknik belgelerin yükleniciye tesliminde gecikme ol- ması veya uygulanmak üzere yükleniciye verilen proje ve teknik belgelerde, yeni proje veya belge hazırlanmasını gerektirecek ve dolayısıyla zamana ihtiyaç gösterecek şekilde değişiklik yapılması hallerinde yüklenici hiçbir itiraz öne süremeyecektir. Ancak bu gecikme, işin bir kısmının veya hepsinin zamanında bitirilmesini geciktirirse sözleşmedeki iş süresi, işin bir kısmı veya tamamı için gecikmeyi karşılayacak şekilde uzatılır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Yapı Denetim Hizmetleri İşlerin denetimi Madde 14- (1) Sözleşmeye bağlanan her türlü yapım işleri, idare tarafından görevlendirilen yapı dene- tim görevlisinin denetimi altında, yüklenici tarafından yönetilir ve gerçekleştirilir. (2) Herhangi bir işin, yapı denetim görevlisinin denetimi altında yapılmış olması yüklenici- nin, üstlenmiş olduğu işi bütünüyle projelerine, sözleşme ve şartnamelerine, fen ve sanat kuralla- rına uygun olarak yapmak hususundaki yükümlülüklerini ve sorumluluğunu ortadan kaldınnaz. (3) Yüklenici, üstlenmiş olduğu işleri, sorumlu bir meslek adamı olarak fen ve sanat kuralla- rına uygun olarak yapmayı kabul etmiş olduğundan, kendisine verilen projeye ve/veya teknik bel- gelere göre işi yapmakla, bu projenin ve/veya teknik belgelerin iş yerinin gereklerine, fen ve sanat YAPIM fŞLEJUGENEL ŞARTNAMESi kurallarına uygun olduğunu, aynca işin yapılacağı yere, kullanılacak her tnrlO malzemenin m1thk bakımından yeterliliğini incelemiş, kabul etmiş ve bu suretle işin teknik sorumJuluğumı Osdeo- miş sayılır. Bununla birlikte yüklenici, kendisine verilen projelerin ve/veya şartnamelerin. teslmı edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan h1ik1i:mJcre aykın olduğunu veya fen ve sanat kurallanna uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim edilış veya talimat alış tarihinden başlayarak on beş gün içinde (özelliği bakımından incelenmesi UZDD sürebilecek işlerde, yüklenicinin isteği halinde bu süre idarece artırılabilir) idareye yazı ile bildir- mek zorundadır. Bu sürenin aşılması halinde yüklenicinin itiraz hakkı kalmaz. Yüklenicinin iddia ve itirazlarına rağmen, idare işi kendi istediği gibi yaptırdığı takdirde yüklenici, bu uyguJamanm sonunda doğabilecek sorumluluktan kurtulur. (4) Yüklenici ile yapı denetim görevlisi arasında anlaşmazlık olursa, bu 8 anlaşmazlık 51 nci madde hükümlerine göre idarece karara bağlanır. Yapı denetim görevlisinin yetkileri Madde 15- (1) Yüklenici bütün işleri yapı denetim görevlisinin, sözleşme ve eklerindeki hükümlere aykırı olmamak şartı ile vereceği talimata göre yapmak zorundadır. (2) Yüklenici kullanacağı her türlü malzemeyi yapı denetim görevlisine gösterip iş için elve- rişli olduğunu kabul ettirmeden iş başına getiremez. (3) Malzemenin teknik şartnamelere uygun olup olmadığını inceleyip gözden geçirmek için yapı denetim görevlisi istediği şekilde deneyler yapabilir ve ister işyerinde, ister özel veya resmi laboratuarlarda olsun, bu deneylerin giderleri sözleşmesinde başka bir hüküm yoksa yüklenici tarafından karşılanır. Yüklenici, deneylerin işyerinde yapılmasını isterse bunun için gerekli araç ve teçhizatı kendisi temin eder. (4) Yapı denetim görevlisinin kabul ettiği malzemeden mümkün olanlann örnekleri mühür- lenerek işin geçici kabulüne kadar saklanır. (5) Yüklenicinin işyerine getirdiği malzemenin, teknik şartnamesine veya daha önce alınmış mühürlü örneğine uygun ve işe elverişli olmadığı anlaşıldığı takdirde yüklenici, bu konuda kendi- sine verilen yazılı talimatın tebliği tarihinden başlamak üzere on gün içinde sözkonusu malzemeyi işyerinden kaldırıp uzaklaştırmak zorundadır. Bunu yapmadığı takdirde yapı denetim görevlisi bu malzemeyi, bütün zarar ve giderleri yükleniciye ait olmak üzere, işyeri çevresi dışına çıkarmaya yetkilidir. (6) Yüklenici tarafından fen ve sanat kurallarına aykırı olarak kusurlu yapıldıklan anlaşılan iş kısımlarını yıktırıp yükleniciye yeniden yaptırmak hususunda yapı denetim görevlisi yetkilidir. Yüklenici, bu konuda kendisine yazılı olarak verilen talimat üzerine, belirlenen süre içinde söz konusu iş kısımlarını aynca bir bedel istemeksizin yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bu hususta bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. (7) (Ek fıkra: 13/12/2017-30269R.G./6. md.) Sözleşmede yerli malı zorunluluğu aranan makine, malzeme ve ekipman ile yazılımın kontrolü yapı denetim görevlisinin sorumluluğunda- dır. Yerli malı olması zorunluluğu bulunan makine, malzeme ve ekipman ile yazılıma ilişkin yerli üretimin, doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı gibi nedenlerle sona ermesi veya yetersiz hale gelmesi ya da ilgili makine, malzeme ve ekipman ile yazılımın diğer zorunlu nedenlerle yerli malı olarak temin edilmesinin mümkün olmadığı durum- larda, yüklenicinin yazılı başvurusu üzerine idarenin onayıyla, sözleşme konusu işte yerli malı olmayan makine, malzeme ve ekipman ile yazılım kullanılabilir. Bu gibi durumlarda iş programı dikkate alınarak gerektiğinde yükleniciye ek süre verilebilir. 367 .. iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT 368 Yapı denetim g0revllsl için gerekli blnalano yapılması Madde 16- ( 1 y) ��enici, yapı denetim görevlisinin işle ilgili her türlü çalışmaları ve gerektiğinde yatıp kalkmalan ıçın.' sözleşmesinde belirlenen şartlar altında uygun yerler, bina ve/veya barakalar ha. zırlayıpbedelsız olarak idareye teslim etmek zorundadır. Yüklenicinin sözleşme gereği bedelsiz �I� yap���onında olduğu binalann dışında, idarece istendiği takdirde yüklenici, yapıden� tını g�revlısı ıçın gerekli olan başka binaları da şartlan ihale dokümanında belirtilmesi halinde be�elı karşılığında yapacaktır. Bu binaların, proje ve özel şartnamelerinin yükleniciye verildiği �ten b�şlam� üzere, sözleşmesinde belirtilen süre içinde tamamlanarak yapı denetim görev- lısıneteSlım edılmeleri 9 gereklidir. Bina ve barakaların teslimi gecikirse bunlar için sözleşmede yazılı cezalar uygulanır. (2) Y�pı denetim görevlisi için yapılacak binalar, idarenin göstereceği yerlerde yapıl��- . . ( 3 )_Bına :e barakalar, ister bedeli karşılığında, ister bedelsiz olarak yapılmış olsunı, şın bı- tımınde ıdarenın malı olur. (Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.G./23. md., yürürlük: 18• 08 • 2019 ) Ancak,bedelsiz olarak yapılan bina ve/veya barakalar sözleşmede bu yönde düzenleme yapılmış o�asışartıyla yüklenici tarafından işin bitiminde bedelsiz kaldırılır. Aksi takdirde, idare yükleni- cı nam ve hesabına bina ve/veya barakaları kaldırtmaya yetkilidir. BEŞİNCİ BÖLÜM İşin Yürütülmesi İş programı Madde 17- (1) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./24. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüklenici, yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren on beş gün içinde, idarece verilen örneklere, sözleşmedeki ödeme şartlarına ve imalatların niteliği, teknik özelliği ve yapım sürelerine uygun bir iş programı- nı hazırlayarak, onaylanmak üzere idareye teslim edecektir. Süresinde teslim edilen iş programı- nın idarece uygun bulunmaması halinde uygun bulunmama gerekçeleri yükleniciye bildirilerek, bir defaya mahsus olmak üzere ceza uygulamaksızın, beş gün süre verilir. Belirtilen süreler içeri- sinde iş programının sunulmaması veya teslim edilen iş programının idarece uygun bulunmaması durumunda, gecikilen her gün için, işin süresinde bitirilememesi haline ilişkin olarak sözleşmede öngörülen günlük gecikme cezasının %IO'u oranında ceza uygulanır. (2) İhzarat ödenmesi öngörülen işlerde, iş programları imalat ve ihzarat iş programı ola- rak düzenlenir. İhzarat, iş programlarına uygun yapılacaktır. Bu programlarda gösterilenden fazla yapılan ihzaratın bedeli hakedişe konulmaz ve iş programlan onaylanmadan imalat ve ihzarat bedelleri ödenmez. (3) İdare, iş programını verildiği tarihten başlamak üzere sözleşme veya eklerinde belirtilen süre içinde, olduğu gibi veya gerekli gördüğü değişiklikleri yaparak onaylar ve onaylı bir nüsha- sını yükleniciye verir. İş programlan idarenin onayıyla geçerli olur. (4) İş programında, resmi tatil günleri ile sözleşmesinde belirtilmiş ise, iklim şartlarından dolayı çalışmaya elverişli olmayan dönemler dışındaki bütün günlerin çalışarak geçirileceği göz önünde tutulur. Ancak, işin bitimi çalışmaya elverişli olmayan döneme rastlar ise idare yüklenici- den, teknik şartlan yerine getirerek işi tamamlaması için bu devre içinde çalışmasını isteyebilir. İş programının büro çalışmaları ile ilgili bölümlerinde iklim şartlan dikkate alırırnaz. (5) Kapsamlı işlerde idare, iş programının, çubuk diyagram yerine, paket yazılım iş prog- ramı veya işin özelliğine göre hazırlanmış bilgisayar destekli iş programı kullanılarak düzenlen- mesini isteyebilir. YAPIM IŞLERJ GENEL ŞARTNAMESi 369 (6) Ynk.lenici idarece onaylanmış iş programına aynen uymak zorundadır. Ancak zonmlu hallerde idarenin uygun görOş0 ile iş programında değişiklik yapılabilir. (7) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.GJ24. md., y0r0rl0k: 18.08.2019) İşte idarece onaylanan bir sOre uzatımı olması, iş artışı/eksilişi yapılması, ödenek dilim değişikliği yap1lması. idarenin izniyle havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmadığı dönemde çalışılması, yeni fiyat tespiti yapılması gibi durumlarda ve idarece gerekli görülmesi kaydıyla yüklenici bu 10 hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak Uzere yedi gün içinde reviu iş programı düzenle- yerek idarenin onayına sunmak zorundadır. Revize iş programının süresinde teslim edilmemesi veya sunulan iş programının idarece uygun bulunmaması durumunda birinci fıkradaki hoJcomler uygulanır. Yüklenicinin iş başında bulunması Madde 18- (1) Yüklenicinin üstlenmiş olduğu işin devamı süresince, iş yerinde bulunması esastır. Bu- nunla birlikte, yüklenici, işlerin gecikmesine ve durmasına yol açmamak şartı ile noterce düzen- lenmiş bir vekaletnameyle tam yetki almış ve idarece kabul edilmiş bir vekil bırakarak iş başından ayrılabilir. (2) Yüklenici veya vekili iş yerinden aynlmalannı gerektiren hallerde, yapı denetim görev- lisinden izin almak zorundadır. İşin yürütülmesi için gerekli personel ve araçlar Madde 19- (1) Sözleşmenin imzalanmasından sonra yüklenici, üstlenmiş olduğu işin önemine ve iş programına uygun olarak, işlerin yapılması için gerekli her türlü makine, araç ve yardımcı tesis- leri hazırlamak, her türlü malzemeyi ve işçileri temin etmek ve ihzaratla ilgili tedbirleri almak zorundadır. (2) İşin başlarıgıcında ve devamı sırasında, işin programa uygun olarak yürütülmesini temi- nen, yüklenici tarafından yapıları hazırlıkların ve alınarı tedbirlerin yeterli olup olmadığının takdir hakkı idareye aittir. (3) Yüklenici, işin sözleşme süresi içinde bitirilmesi için, gerekli miktarda malzemeyi ve yeterli sayıda işçiyi her an iş başında bulunduracaktır. Aksi halde, bu hususta kendisini uyarmak üzere yapılacak tebligat tarihinden başlamak üzere on gün içinde bunları istenen sayıya ve mik- tara tamamJamak zorundadır. (4) {Mülga: RG-16/7/2011-27996) (5) Yüklenici, çalıştırdığı işçilerle kullandığı makine, araç ve malzemenin idarece her arı kontrol edilebilmesi için, bunların miktarlarını (çalıştırıldıktan yerler ve işler ayn ayn belirtilmek üzere) ayrıntılı şekilde gösteren cetvelleri istenmesi halinde yapı denetim görevlisine vermek zo- rundadır. (6) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./25. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüklenici, sözleşmesine göre işyerinde bulundurulması istenen teknik personelin isimleri ile belgelerini (diploma, meslek odası kayıt belgesi, noterden alınan taahhütname) Teknik Personel Bildirimi ile birlikte yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren on gün içerisinde İdareye sunmak zorundadır. İdare, bu personel hakkında gerekli incelemeyi yaptıktan sonra kabul edip etmediğini on gün içinde Yükleniciye bildirir. İdare tarafındarı bu süre içerisinde herhangi bir bildirim yapılmadığı takdirde Teknik Personel Bildirimindeki teknik personel kabul edilmiş sayılır. Teknik personele ait bilgi ve belgelerden herhangi birinin idareye süresinde sunulmaması halinde, söz konusu per- iNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 370 sonelin iş başında bulundurulmadığı kabul edilerek, verilen sürenin bitiminden sonra başlamak üzereusulüne uygun olarak bildirilmeyen her bir teknik personel için sözleşmesinde Ongönllen günlük cezalar uygulanır. (7) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.GJ2S. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüklenici ta- rafından bildirilen teknik personelin İdare tarafından kabul edilmemesi, idare tarafından önceden kabul edilmiş personelin değiştirilmesinin talep edilmesi ya da teknik personelin işten ayrılması hallerinde, söz konusu teknik personel yerine yeni bir teknik personel bildirilmesi için Yüklenici- ye on gün süre verilir. Yüklenicinin bu süre içerisinde yeni teknik personele ait bilgi ve belgeler- den herhangi birini idareye sunmaması halinde, verilen sürenin bitiminden sonra başlamak üzere usulüne uygun olarak bildirilmeyen her bir teknik personel için sözleşmesinde öngörülen günlük cezalar 1l uygulanır. (8) (Ek: RG-16/7/2011-27996) iş programına göre iş yerinde bulundurulması istenen tek- nik personelin iş başında bulundurulmaması durumunda İdare öngörülen teknik personel iş başına getirilene kadar, herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın işi durdurabilir. Bu personelden, işin teknik ve idari denetimini yapmakla görevli olanlar, zorunlu hallerde ve yerine yine aynı niteliklere sahip olduğu İdarece kabul edilmiş vekil bırakarak; diğerleri ise, hastalık, İdarenin yazılı onayı ile yıllık izin kullanılması veya işle ilgili seyahat yapılması gibi sebeplerle işyerinden ayrılabilirler. (9) (Ek: RG-16/7/2011-27996) İşin devamı sırasında geçici olarak işyerinde bulunması ge- reken teknik personelle ilgili olarak; bu kişilerin işbaşında bulunma zamanı ve süreleri yapı de- netim görevlisiyle Yüklenici arasında düzenlenen bir protokolle tespit edilir. Yüklenici, bu teknik elemanların isimlerini, belgeleriyle birlikte ilk işe başlayacakları tarihten en az otuz gün önce İdareye bildirmek mecburiyetindedir. İdare, bu elemanlar hakkında gerekli incelemeyi yaptıktan sonra kabul edip etmediğini yirmi gün içinde Yükleniciye tebliğ edecektir. İdarece bu tebliğ ya- pılmadığı takdirde, bildirilen teknik elemanlar kabul edilmiş sayılır. Yüklenici bu tebliğe uymaya mecburdur. (10) (Ek fıkra: 27/04/2016-29696 R.G./2. md.; Değişik fıkra: 16.03.2019-30716 R.GJ 87. md) Yüklenici, ilgili mevzuatı uyarınca mesleki yeterlilik belgesi alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde 5544 sayılı Mesleki Yeterlilik Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunda belirtilen ilgili belgelerden birine; mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde ise yapacağı işle ilgili mes- leki eğitim belgelerine sahip olmayan kişileri çalıştıramaz. Alt yüklenicilerin çalıştırılması ve sorumlulukları Madde 20- (1) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./26. md., yürürlük: 18.08.2019) 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun lO uncu maddesinin dördüncil fıkrası uyarınca ihale dışı bırakılacak olan- lar, 1l inci maddesi uyarınca ihaleye katılamayacak olanlar, 58 inci maddesi uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklı olanlar ve 53 üncü maddesinin (b) bendinin 8 inci alt bendi gereğince alınacak Cumhurbaşkanı Karannda belirtilen yabancı istekliler ile 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 26 ncı maddesi uyarınca yasaklı olanlar alt yüklenici olamazlar. Aynca ön yeterlik/ yeterlik değerlendirmesi sonucunda yeterli bulunanlar ile işin ihalesine teklif veren istekliler bu işte alt yüklenici olamazlar. Yüklenicinin ortak girişim olması halinde ortak girişimin ortakları da alt yüklenici olarak çalıştınlamazlar. (2) (Mülga: RG-16/7/2011-27996) (3) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./26. md., yürürlük: 18.08.2019) İşin tamamı alt YAPJM iŞLERi GENEL ŞAKTNAıWESI 371 yüklenicilere yaptınlamnyacağı gibi işin niteliğinden kaynaklanan sebeplerle veya tebrik zorm>- luluklar nedeniyle ihale dokOmnnında farklı oranlar bclirlenmeııi durumu hmç, tek t,,, ah yfııkle� niciye yaptırılacak iş bölOmlerinin toplam bedeli sözleşme bedelinin ¾JO'unu, ıft yn.tlemcılere yapttnlacak işlerin toplam bedeli ise sözleşme bedelinin %50'sini geçemez. ltıa1e dokOmaıımda düzenlenmesi kaydıyla doğrudan alt yOkJenicilere ödeme yapılabilir. (4) timle dokümanında, sözleşme imzalanmadan önce alt yüklenicilerin lisıainin idaremn onayına sunulmasının istendiği hallerde; İdare, onaya sunulan listede yer alan alt yO.kfentCJko onaylayıp onaylamadığını, on beş gün içinde yOkJeniciye bildirir. (5) Yüklenicinin, idare tarafından onaylanan alt yOkJeniciler ile bunlar i� �lamadan Onc.e sözleşme yapması ve bir örneğini idareye vennesi gerekir. (6) (Değişik: RG-16/7/2011-27996) İdarece onaylanmayan alt yük]eniciler 12 hiçbir suretle iş yerinde çalışamaz. Ancak; ihale dokümanında alt yüklenicilere yaptınlması dllşünülen işlerin be- lirtilmesi istenmekle birlikte yüklenici teklifi kapsamında liste vermese dahi işin yürütiilmcsi ma- sında yüklenici tarafından ihtiyaç duyulması halinde idarenin onayı ile alt yüklenici çalıştmlabilir. (7) İdarece onaylanmış alt yüklenicilerin ve/veya bunlara ait iş kısımlanrun işin devamı sırasında değiştirilerek, işin başka alt yüklenicilere yaptırılması da idarenin iznine ve yukarıdaki şartlara tabidir. (8) Alt yüklenicilerin yaptığı bütün işlerden idareye karşı yüklenici sorumludur. Alt yükleni- cilerin idarece kabul edilerek onaylanması bu sorumluluğu hiçbir şekilde değiştirmez. (9) İdare, alt yüklenici tarafından yapılan işlerin sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olmadığını tespit ederse, alt yüklenicinin değiştirilmesini veya alt yükleniciler tarafından yapıl- masını istemediği herhangi bir iş bölümünün bizzat yüklenici tarafından yapılmasını her zaman isteyebilir. (1O) Yüklenici ve alt yükleniciler, işin fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Aynca haklarında 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır. (11) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./26. md., yürürlük: 18.08.2019) Yapım İşlerinde Benzer İş Grupları Tebliğinin eki Yapını İşlerinde Benzer İş Grupları Listesindeki BII/Blli grubu işlerde, alt yükleniciye yaptırılacak işin imalat grubu olarak ayrılabilir nitelikteki işler kapsamın- da olması gerekir. Aynca, BII/Bffi grubu işlerde, sözleşmeye konu işin bütününün karakteristiğini yansıtan kısımları da, bir bütün halinde alt yükleniciye yaptırılamaz. Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi Madde21- (l) Yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu ol- ması halinde, artışa konu olan işin; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % lO'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise% 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT (2) Birim fiyat sözleşme ile yürütülen yapım işlerinde, (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.GJ 27 • md., yürürlük: 18.08.2019) Cumhurbaşkanı bu oranı sözleşme bazında % 40'a kadar artırmaya yetkilidir. (�) Karmasözleşmelerde, birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerinde yer alan koşulların gerçek- leşmesşı artıyla, artışa konu iş, sözleşme bedelinin; a) G?� bedel teklif edilen iş kısımlarına ait tutarının% 10'una, b) Bınm fiyat teklif alınan iş kısımlarına ait tutarının% 20'sine, kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesin- de aynı yükleniciye yaptırılabilir. (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.GJ27. md., yürürlük: 18 • 08 - 2019 ) Cumhurbaşkanı birim fiyat teklif alınan iş kısımlarına ait oranı sözleşme bazında% 40' a kadar artırmaya yetkilidir. (4) İşin yukarıdaki şartlar dahilinde tamamlanamayacağının anlaşılması durumunda ise artış yapılmaksızın hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. 13 Ancak bu durumda, işin ta- mamının ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi zorunludur. (Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.GJ27. md., yürürlük: 18.08.2019) İşin tamamı ifadesinden ilk sözleşme bedeline karşılık gelen iş miktarı anlaşılır. (5) Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kan.na karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutan arasındaki bedel farkının% 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir. (6) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./27. md., yürürlük: 18.08.2019) Sözleşmede bu- lunmayan ve ihale tarihi itibarıyla fiyatı tespit edilemeyen işlerin yaptırılması suretiyle iş artışı yapılmasının öngörülmesi halinde, iş artışının yasal sınırlar içerisinde olup olmadığının tespiti için, iş artışının uygulandığı aya ait rayiçler/fiyatlar üzerinden 22 nci maddeye göre belirlenen yeni birim fiyat ile hesaplanan toplam iş artış tutan, 4734Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslara göre uygulama ayı fiyat farkı katsayısına (Pn) bölünerek ihale tarihi itibarıyla hesaplanır. Fiyat farkı verilmesi öngörülmeyen işlerde, iş artışının yasal sınırlar içerisinde olup olmadığına dair hesaplamada uygulama ayı ile ihale tarihinin içinde bulunduğu aya ait Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksleri oranı esas alınır. (7) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./27. md., yürürlük: 18.08.2019) Anahtar teslimi gö- türü bedel teklif alınarak ihale edilen işlerde iş eksilişinin gerekli olduğu durumlarda, iş eksilişinin ihale tarihi itibarıyla tutan, altıncı fıkradaki esaslar doğrultusunda hesaplanır. (Değişik başlık: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) Sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti Madde22- (1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokü- manında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit (Değişik ibare: 08.08.2019- 30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) edilir. Bu şekilde hesaplanacak ilave işlerin bedel- leri; birim fiyat sözleşmelerde yeni birim fiyatlar üzerinden, anahtar teslim götürü bedel sözleş- melerde ise yeni birim fiyatlar üzerinden hesaplanacak artış tutarına göre belirlenecek ilerleme yüzdeleri esas alınarak yükleniciye ödenir. 372 - YAPIM lŞLERİ GENEL ŞARTNAMESi 373 (2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır. a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak tek.lifi ekinde (Ek lbue-: 08.08.2019-30856 R.GJ28. md., yürürlük: 18.08.2019) veya aşın dClşOk teklif açıklaması ka� samında idareye sunduğu ve yeni iş kalemi/grubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerinc/gnıplanna ait (Değişik ibare: 08.08.2019- 30856 R.GJ28. md., yürürlük: 18.08.2019) analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler. b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) analizler dikkate alına- rak oluşturulacak analizler. 14 c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapını işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemleri/gruplarına ait maliyet (Değişik ibare: 08.08.2019-30856R.GJ28. md., yürürlük: 18.08.2019) analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler. ç) Yeni iş kaleminin/grubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek mal- zeme milctarlan, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tfun girdiler esas alınarak oluşturu- lacak analizler. (3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir: a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.GJ28. md., yürür- lük: 18.08.2019) veya aşın düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler. b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler. c) İhaleyi yapan idarenin daha önce ger- çekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar. ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri. (4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek dü- zenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.GJ28. md.; yürürlük: 18.08.2019) fiyat tutanağı idare tarafından onaylanmaksızın, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde (Değişik ibare: 08.08.2019- 30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüksek Fen Kurulunca belirlenen usul ve esaslara uygun olarak anılan Kurula intikal ettirilir. (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.GJ28. md., yü- rürlük: 18.08.2019) Yüksek Fen Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorun- ludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüksek Fen Kurulu kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır. (5) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır. Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kar ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır. Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kar ve genel gider hariç analiz tutanna %10 oranındaki yüklenici karına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir. Ayrıca, yüklenici- nin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu İNŞAAT SÖZLEŞMESi VE İLGİLİ MEVZUAT 374 madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyahn, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90'ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve ra- yiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutan geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulımmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesapla- nan birim fiyahn %90'ını geçemez. (6) İdare istediği taktirde; bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, aynca bir yükleniciye yaptınlması mümkün olan bir işi başkasına da yaphrabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz. (7) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) 12 nci maddenin dördüncü fıkrasına göre gerçekleştirilenproje değişikliğine bağlı olarak iş eksilişinin ortaya çıktı- ğı durumlarda, iş eksilişi kapsamına giren imalatların fiyahnın hesaplanmasında, bu maddede yer alan yeni fiyatın tespitine ilişkin hükümler uygulanır. Sözleşme ve eklerine uymayan işler Madde 23- (1) Yüklenici projelerde kendiliğinden hiç bir değişiklik yapamaz. Proje ve şartnamelere uymayan, eksik ve kusurlu oldukları tespit edilen işleri yüklenici, yapı denetim görevlisinin tali- matı ile belirlenen süre içinde bedelsiz olarak değiştirmek veya yıkıp yeniden yapmak zorundadır. Bundan dolayı bir gecikme olursa sorumluluğu yükleniciye aittir. Bununla birlikte, yüklenici tara- fından proje ve şartnameden farklı olarak yapılmış olan işlerin, fen ve sanat kurallarına ve istenen özelliklere uygun oldukları idarece tespit edilirse, bu işler yeni durumları ile de kabul edilebilir. Ancak bu takdirde yüklenici, daha büyük boyııtta veya fazla miktarda malzeme kullandığını ve daha fazla emek harcadığını öne sürerek fazla bedel isteyemez. Bu gibi hallerde hakediş raporla- rına, proje ve şartnamelerde gösterilen veya yazılı talimatla bildirilen boyutlara göre hesaplanmış miktarlar yazılır. Bu şekilde yapılan işlerin boyııtlan, emeğin değeri ve malzemesi daha az ise bedeli de ona göre ödenir. Hatalı, kusurlu ve eksik işler Madde24- (l) Yapı denetim görevlisi, yüklenici tarafından yapılmış olan işin eksile, hatalı ve kusurlu olduğunu veya malzemenin şartnamesine uygun olmadığını gösteren delil ve emareler gördüğü takdirde, gerek işin yapımı sırasında ve gerekse kesin kabule kadar olan sürede bu gibi eksiklerin, hataların ve kusurlann incelenmesi ve tespiti için gerekli görülen yerlerin kazılmasını ve/veya yı- kılıp yeniden yapılmasını yükleniciye tebliğ eder. Bu incelemeler yüklenici veya vekili ile birlikte yapılır. Yüklenici veya vekili bu konuda yapılacak tebliğe uymazsa, incelemeler yapı denetim görevlisince tek taraflı olarak yapılıp durum bir tutanakla tespit edilir. Bu gibi inceleme ve araş- tırmaların giderleri, işlerin eksile, hatalı ve kusurlu olduğunun anlaşılması halinde yükleniciye ait olur. Aksi anlaşılırsa genel hükümlere göre işlem yapılır. (2) Sorumluluğu yükleniciye ait olduğu anlaşılan hatalı, kusurlu ve malzemesi şartnameye uymayan işlerin bedelleri, geçici hakedişlere girmiş olsa bile, yüklenicinin daha sonraki hakediş- lerinden veya kesin hakedişinden ya da teminatından kesilir. YAPIM iŞLERİ GENEL ŞARTNAME.Si 375 Yüklenicinin bakım ve düzeltme sorumluluk.lan Madde2S- (l) Taahhüt konusu yapım işinin her türlü sorumluluğu, kesin kabul işlemlerinin idarece onaylanacağı tarihe kadar tamamen yükleniciye aittir. Yüklenici, gerek malzemenin şartnameye uygun olmamasından ve gerekse yapım işlerinin kusur ve eksiklerinden dolayı, idarece gerekli görülecek bütün onanın ve düzeltmeler ile sürekli bakım işlerini kendi hesabına derhal yapmak zorundadır. Yüklenici bu zorunluluğa uymadığı takdirde, idare, kendisinden bir yazı ile yüküm- lülüklerini yerine getirmesini isteyecektir. Bu talimatın yükleniciye tebliği tarihinden başlamak üzere işin özelliğine göre, talimat yazısında idarece daha uzun bir süre verilmemişse, yüklenici on gün içinde yükümlülüklerini yerine getirmeye fiilen başlamadığı veya başlayıp da belirlenen süre içinde teknik gereklerine göre işi bitirmediği takdirde idare, (Değişik ibare: 08.08.2019- 30856 R.GJ29. md., yürürlük: 18.08.2019) teminat süresi dışındaki onarım, düzeltme ve bakım işle- rini, bütün giderleri yükleniciye ait olmak üzere 4734 sayılı Kanunda gösterilen usullerden biri ile yaptırabilir. İdare bu işler için yüklenicinin 16 teminatından veya varsa diğer alacaklarından ödeme yapmaya yetkilidir. (2) İdare, yüklenicinin yaptığı işlerde kesin kabul tarihine kadar geçen zaman içinde her- hangi bir aksaklık gördüğü takdirde, bu aksaklıkları yukarıda belirtildiği şekilde düzelttirip onar- makla birlikte, işin niteliğine göre aksaklığı tespit edilen yapım işlerinin kesin kabul işlemlerini uygun bir tarihe erteleyebilir. Bu takdirde kabulü ertelenen kısım için, idarenin uygun göreceği bir tutarda teminat alıkonur. (3) Yapılan işlerde yüklenicinin kusurundan kaynaklanan ve acilen ele alınması gereken ak- saklıklar meydana geldiğinde, yüklenicinin o anda işle ilgilenip konuyu ele alması imkanı yoksa bu takdirde idare, yazılı olarak haber vermek suretiyle yüklenici adına bu aksaklığı giderir. Yük- lenicinin tebligat adresinde bulunamaması veya işe ilgi göstermemesi halinde idare, yüklenici he- sabına aksaklığı giderip gerekli tedbirleri alır ve yüklenicinin bu uygulamaya itiraz hakkı olmaz. (4) Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve zi- yandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de on beş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir. Aynca haklarında 4735 sayılı Kanunun 27 nci maddesi hükümleri uygulanır. (5) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./29. md., yürürlük: 18.08.2019) Teminat süresinde, idarece asgari on gürı süre verilerek ihtar edilmesine karşın yüklenicinin birinci fıkra kapsamında- ki bakım ve düzeltme sorumluluğunu yerine getirmemesi halinde, verilen sürenin bitiminden iti- baren geçecek her gürı için, sözleşmesinde günlük gecikme cezası olarak yazılan miktarın %lO'u oranında günlük ceza uygulanır. Ancak gecikme otuz günü geçerse ceza uygulamasına devam edilmekle birlikte idarece kusur ve aksaklıklar yüklenici nam ve hesabına giderilebilir. Yüklenicinin kusuru dışındaki hasar ve zararlar Madde 26- (1) Olağanüstü haller ve doğal afetlerin işyerlerinde ve yapılan işlerde meydana getireceği hasar ve zararlar ile sigortalanabilir riskler (ali risk) sigorta kapsamında bulunduğundan yükle- nici, bu hasar ve zararlar için idareden hiç bir bedel isteyemez. Ancak bu hasar ve zararlardan meydana gelecek gecikmeler için yükleniciye gerekli ek süre verilir. (2) Savaş, yurt içinde seferberlik, ayaklanma, iç savaş ve bunlara benzer olaylar veya bir nükleer yaJuttan kaynaklanan radyasyonlar ve bunlar için alınan önlemler sonucunda meydana İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 376 gelecek riskler gibi sigortalanması milmkün olmayan riskler ile idarenin işlerin tamamlanmış lo- sımlannı teslim alarak kullanmasından dolayı bu kısımlardan doğacak riskler idareye aittir. Yükleniciye ait giderler Madde27- ( l) İşin gerçekleştirilmesi için gerekli ve yüklenicinin yapmak zorunda olduğu bazı işlerin karşılığı olan, aşağıdaki bentlerde gösterilen giderlerin tümü, sözleşme veya eklerinde kimin tara- fından ödeneceği belirtilmemiş ve aksine bir hüküm bulunmamakta ise; a) Gerek işin yönetimi, gerekse işte kullanılacak her türlü malzeme, araç, makine, taşıt vb. nin taşınmaları (teklif birim fiyatlarda yer alanlar bunun dışındadır), bunlar için gerekli depo, baraka,�angar, garaj vb. tesislerin yapılması, bunların korunmaları ve sigortalan ile ilgili giderler, b) işin yerine getirilmesi için, yüklenici tarafından gerekli görülen bütün 17 hizmet yollan (30 uncu maddede açıklanan malzeme ocaklarının değiştirilmesi halinde açılacak yollar bunun dışındadır) ile bunların üzerindeki geçici köprü ve geçitlerin yapını ve bakını giderleri ile kamuya açık yollarda iş süresince alınması gerekebilecek tedbirlerin giderleri, c) Projelerin zemine uygulanması, röleve gibi işler ile yapı denetim görevlisi tarafından de- netim amacıyla istenen her türlü ölçmeler için gerekli araç, malzeme ve personel giderleri, ç) Sözleşmede veya eklerinde belirtilen yük.leme ve benzeri teknik deneylerin giderleri, d) Kabul heyetlerinin gerekli gördüğü durumlarda, yüklenicinin yaptığı işlerle ilgili olarak güven sağlamak için yapılacak bütün teknik deneylerin giderleri, e) Şantiye hizmetleri için gerekli enerji ve suyun (yapının bünyesine giren su ve enerji bu- nun dışındadır) sağlanması, taşınması ve dağıtılması için gerekli tesislerin yapılması ve bunlarla ilgili işletme giderleri, f) Yapı denetim görevlisinin işin durumunu, ilerlemesini göstermek ve tespit etmek üzere, iş süresince gerekli göreceği zamanlarda çekilecek, işin değişik aşamalarını gösterir üçer kopya fotoğraflanrun filmleri ile birlikte giderleri, yükleniciye aittir. Ataşmanlar ve ilgili diğer defterler Madde28- (1) İşyerlerinde, yapılan işlerin bütün ayrıntılarını günü gününe kayıt altına almak için, ör- neklerine göre şantiye gürılük defteri, röleve ve ataşman defterleri, bunlarla ilgili belgeler yükle- nici ile birlikte yapı denetim görevlisi tarafından tutulur. Yüklenici bu defterleri ve ilgili belgeleri imzalamak zorundadır. Bunlardan imzalı birer kopya yükleniciye verilir. (2) Yüklenici ataşmanlar ve ilgili diğer defter ve belgeleri imzalamış olmakla içindekileri ve yapılan hesapların doğruluğunu kabul etmiş olur. İmzalamaz ise veya ihtirazi kayıtlar altmda imzalarsa karşı görüşlerini yazılı olarak bildirmesi için, defter ve belgelerin kendisine gösterildiği tarihten başlamak üzere, on gün süre verilir. Bu süre içinde karşı görüşlerini yazı ile bildirmezse belgelerin ve defterlerin içinde kayıtlı hususları kabul ve imza etmiş sayılır. Bu durumu tespit eden bir tutanak düzenlenerek ataşmana eklenir. Ataşman defterinde, mürekkep veya sabit kalem kulla- nılacak ve yazı, rakam, resim, kroki ve kesitler özenle, açık ve noksansız olacak, kazıntı ve silinti olmayacaktır. Herhangi bir yanlışlık yapıldığı veya görüldüğü takdirde ilk rakam ve yazı okunacak şekilde üzeri kırmızı mürekkeple çizilip, doğrusu yazılarak aynı renkli mürekkeple imza edilir. İşin süresi ve sürenin uzatılması Madde29- (Değişik: RG-16/7/2011-27996) YAPIM İŞLERİ GENEL ŞARTNAMESi 377 ( l) (Değişik fıkra: 08.08.2019·30856 R.G./30. md., yürürlük: 18.08.2019) İşin veya kısmi bbul öngörülen hallerde iş kısımlarının, sözleşmede belirlenen bitim tarihinde veya süre uzab- mı verilmiş ise süre uzatımına göre belirlenen tarihte tamamlanıp geçici kabule hazır hale geti- rilmemesi durumunda, gecikilen her gün için sözleşmesinde öngörülen günlük gecikme cezası uygulanır. Cezalı çalışma süresi; varsa süre uzatımlan da dahil yüklenicinin sözleşmeye göre işi bitirmesi gereken tarih ile geçici kabul itibar tarihi arasında geçen süredir. Sözleşmenin idarece feshedilmesi halinde ise bu süre; 4735 sayılı Kanunun 22 nci maddesinin birinci fıkrasına göre sözleşmenin feshedilmiş sayılacağı tarih dik.kate alınarak belirlenir. Cezalı çalışma süresince iş- yerinde havanın fen noktasından çalışılmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri için de gecikme cezası uygulanır. (2) Mücbir sebepler nedeniyle süre uzatımı verilebilecek haller aşağıda sayılmıştır: a) Doğal afetler. b) Kanuni grev. c) Genel salgın hastalık. ç) Kısmi veya genel seferberlik ilanı. d) Gerektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer haller. (3) İkinci fıkrada belirtilen hallerin mücbir sebep olarak kabul edilmesi ve Yükleniciye süre uzatımı verilebilmesi için, mücbir sebep olarak kabul edilecek durumun; a) Yüklenicinin kusurundan kaynaklanmamış olması, b) Taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, c) Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemesi, ç) Mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde Yüklenicinin İdareye yazılı olarak bildirimde bulunması, d) Yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi, zorunludur. (4) İdarenin, sözleşmenin ifasına ilişkin yükümlülüklerini Yüklenicinin kusuru olmaksızın yerine getirmemesi (yer teslimi, projelerin onaylanması, iş programının onaylanması, ödenek ye- tersizliği gibi) ve bu sebeple sorumluluğu Yükleniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelme- si, bu durumun taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması ve Yüklenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş olması halinde, işi engelleyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre, işin bir kısmına veya tamamına ait süre en az gecikilen süre kadar uzatılır. (5) Öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde ilave işin gerektirdiği ek süre Yükleniciye verilir. (6) Mücbir sebepler ve/veya idarenin sebep olduğu hallerden dolayı, işte sorumluluğu yük- leniciye ait olmayan gecikmelerin meydana gelmesi halinde, durum idarece incelenerek işi engel- leyici sebeplere ve yapılacak işin niteliğine göre işin bir kısmına veya tamamına ait süre uzatılır. (7) Yüklenicinin, sürenin uzatılmasını gerektiren hallerin meydana geldiği tarihi izleyen yir- mi gün içinde, idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından usulüne göre düzenlenmiş belgelerle mücbir sebebin meydana geldiğini tevsik etmesi zorunludur. Yük- lenici bildiriminde, iş üzerinde gecikmeye yol açtığını düşündüğü sebeplerin aynntılannı, işin süresinin ne kadar uzatılması gerektiğini belirtecektir. Uzatılacak sürenin tespiti o anda mümkün değilse bunun da sebeplerini aynca belirtecek, durumun netlik kazanmasından sonra istediği süre uzatımını da ayn bir yazı ile derhal bildirecektir. Ancak idarenin sebep olduğu süre uzatımını gerektiren gecikmelerde, yüklenicinin yirmi gün içinde yazılı bildirimde bulunma şartı aranmaz. (8) Zamanında yapılmayan yazılı bildirimler dik.kate alınmaz ve yüklenici müracaat süresini İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 378 geçirdikten sonra süre uzatımı talebinde bulunamaz. Mücbir sebeplerin devamı sırasında yapıla- cak bild�m, Yirmi gün öncesinden geçerli olmak üzere dikkate alınabilir. (9) işin tamamlanması için sözleşmesinde tespit edilen tarih veya süre haricinde başkaca kayıt bulunmayan işlerde, havanın fen noktasından çalışmaya uygun olmayan devresi ile resmi tatil günleri göz önünde tutularak iş bitim tarihi veya süresi belirlenmiş sayılacağından, yüklenici, çalışmadığı bu gibi günleri öne sürerek süre uzatılması isteğinde bulunamaz. Ancak süre uzatım- larında, yapılacak işin özelliğine göre çalışılamayacak günler de dikkate alınarak verilecek süre belirlenir. ALTINCI BÖLÜM Malzeme Ocaklarının Kullanılması, Yıkma ve Kazılar Malzeme ocaklarının kullanma şartları ve ocak değişiklikleri Madde30- (1) İdarenin sözleşme veya eklerinde, taş, kum, çakıl, gravye, 19 balast, stabilize vb. yapı malzemelerinin kamuya ait ocaklardan teminini öngördüğü hallerde, yüklenici bu malzemeleri gösterilen ocaklardan sağlamak zorundadır. (2) Sözleşme veya eklerinde, malzeme temin edilecek ocaklarla ilgili her hangi bir belirleme yapılmadığı durumlarda, sözleşme ve eklerinde istenen özelliklere uygun olması kaydıyla, yükle- nici gerekli malzemeyi uygun gördüğü yerlerden temin edebilir. (3) İşin devamı sırasında sözleşme ve eklerinde öngörülen ocakların değiştirilmesi zorun- luluğunun doğması halinde, yüklenici idarece gösterilen yeni ocaklardan malzeme temin eder. Bu durumda, sözleşmede aksine bir hüküm yoksa, taşıma uzaklığı vb. farklar her ilci taraf için de dikkate alınır. Bu durumda, fark bedel ödenmesi veya kesilmesi, ocak değişikliğine ilişkin onay- lanmış tutanakta belirtilen tarihten başlamak üzere uygulanır. (4) İşe uygunluğu daha önce tespit edilmiş ocaklardan alınan örnekler, yükleniciyle yapı denetim görevlisi tarafından mühürlenerek saklanır. Yüklenici ocaklardan getireceği malzemeyi elde bulunan bu örneklere uygun olmak şartı ile işyerine taşıyabilir. Kabul edilmiş örneğe uygun olmayan ihzarat, işlerde kullanılamaz. (5) Ocaklardan çıkarılacak malzemenin en iyi damarlardan alınması ve işe en elverişli cins- ten olması gereklidir. (6) Sözleşme veya eklerinde aksine bir hüküm yoksa sözleşmesinde belirlenen ocaklar için ocak açma giderleri yükleniciye aittir. (7) Ocakların işletilmesi ocağı körletecek ve işletmeyi güçleştirecek şekilde yapılmayacak- tır. Ocakların kullanılması sonucunda yüklenici, buralarını ocağın tekrar işletilmesi için uygun bir şekle getirmek ve temizlemek zorundadır. Bu işler için yükleniciye herhangi bir bedel ödenmez. Yüklenici bu işleri yapmadığı takdirde 1O uncu madde hükümleri uygulanır. (8) Yüklenici, işin yapılması için idare tarafından kendisine gösterilen ocaklardan elde ettiği malzemeyi, sözleşme konusu işten başka hiçbir yerde kullanamayacağı gibi hiçbir şekilde de satamaz. Mevcut yapıların yıkılması Madde31- (l) İşyerlerinde yıkılması gereken ve yükleniciye yıktırılan mevcut yapılardan çıkacak mal- zemenin, yeniden değerlendirilmesi ve gerektiğinde kullanılabilmesi için bu malzemenin yükleni- ci tarafından dikkatle ayıklanması ve yapı denetim görevlisinin göstereceği yerlere istif edilmesi YAPIM İŞLERİ GENEL ŞARTNAMESi 379 gereklidir. Bu yıkmalar için varsa teklif kapsamında verilen bedeller ödenir. Teklif kapsammda bu yıkmalar için bedel konmamışsa, bu işlerin bedeli 22 nci madde hükümlerine göre yükleniciye ödenir. Kazı ve yıkmalarda bulunan değerli eşya Madde32- (l) Devlete ait yerlerde yapılan kazılarda ve yıkmalar sırasında elde edilen malzeme idareye aittir. Aynı şekilde çıkacak kültür değerleri, değerli eşya ve sanat eserleri Devlete aittir. Bu gibi eşyayı çıkarmak için gerektiği takdirde yüklenicinin yapacağı, idarece kabul edilecek giderler kendisine ödenir. Bu gibi eşya ve sanat eserlerinin meydana çıkmasında., yüklenici derhal iş başın- daki yapı denetim görevlisine bilgi vermek ve ilgili memurlar gelip teslim alıncaya kadar bunlan saklayıp korumak ve bu husustaki kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine uymak zorundadır. Aksi takdirde kanunlarda belirtilen ceza hükümleri uygulanır. Kazılardan veya devlete ait yıkmalardan çıkarılan malzeme Madde33- (l) İşin sözleşmesinde veya eklerinde gösterilenler dışında kazılardan veya Devlete ait ya- pıların yıkılmasından çıkacak malzemenin işte kullanılmasını yapı denetim görevlisi uygun gô- ıiirse, yüklenici bu gibi malzemeyi kullanmak zorundadır. Bu türden malzeme için ihzarat bedeli ödenmez. Ancak bu malzemenin çıkarılıp ayıklanması işçiliği ile kullanılmasından kaynaklanan giderler 22 inci madde hükümlerine göre tespit edilerek yükleniciye ödenir. YEDİNCİ BÖLÜM YükJenicinin Çalıştırdığı Personel Çalışanların hakJarı ve çalışma şartları Madde34- (1) Yüklenici, yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine uygun olarak, işe aldığı her işçiye, personele ve teknik elemana, bunların adını ve soyadım, işe giriş tarihini, ücretini ve ücretin ödeneceği tarihi gösteren, kendisi veya vekili tarafından imzalanmış usulüne uygun bir karne ver- mek zorundadır. Ücret miktarı ve ödeme tarihi değişmedikçe bu karne geçerli sayılır. Değişiklik olduğu takdirde yü.k]enici çalışanlarına verdiği karneyi bu esasa göre, yedi gün içinde değiştirmek zorundadır. Bu yeni karnede önceki bilgilere ilave olarak yeni karnenin geçerlik tarihi mutlaka yazılır. (2) Yapı denetim görevlisi iş yerinde çalışanlar arasında yüklenici veya alt yükleniciler ta- rafından ücretleri ödenmeyenlerin bulunup bulunmadığım kontrol ederek ücretleri ödenmeyen varsa yükleniciden ve alt yü.k]enicilerden istenecek bordrolara göre bu ücretlerin yüklenici hake- dişinden ödenmesini sağlayacaktır. Bunun için yüklenicinin hakediş istemesi üzerine bu istek ve hakedişin ödeneceği tahmini tarih, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 36 ncı maddesinde yazılı olduğu şekilde ilan olunur. İlanın yapıldığı, yapı denetim görevlisinin ve yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin imzaladık.Jarı bir tutanakla tespit edilerek bu tutanağın bir sureti hakedişin ödeme yerine gönderilir. (3) Yükleniciden alacağı olan işçi, personel ve teknik elemanlar, ilan tarihinden başlamak Ozere bir hafta içinde yapı denetim görevlisine başvurabilirler. Alacaklar, hakediş raporunun dü- zenlendiği tarihten önceki (işçi ücretleri ödeme günü öncesindeki) günler için belirlenmiş sayılır. Bu tür alacakJann üç aylık tutarından fazlası hakkmda idareye herhangi bir sorumluluk düşmez. (4) Bildirilen alacak iddialan, yüklenici veya alt yüklenicinin kayıtları ile varsa puantaj ve İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGiLİ MEVZUAT 380 daha önceki hesap pusulalanndan incelenip anlaşmaya varılan miktarların (Oç aylık Ocret tutarını geçmemek üzere) yüklenici tarafından bordroya bağlanması sağlanır ve bu bordrolar hakediş ra- poru ile birlikte ödeme yerine gönderilir. Yüklenicinin hakedişinin ödenmesi gereken kısmından indirilen bu bordro tutan ayn bir çekle ödeme biriminin ilgili mutemedine verilir ve bordroda gösterilen alacaklar ilgililere yapı denetim görevlisi, yüklenici veya vekili ile işçi temsilcisinin önünde ödenir, bu husus aynca bir tutanakla tespit olunur. Yapılacak tebligata rağmen yüklenici veya vekili ödemede hazır bulunmazsa bu husus tutanakta belirtilir. (5) Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işye- rinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmün- de olup bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yükleni- ci, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıdaki fıkralarda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır. (6) Personel alacaklarının kontrol edilebilmesi için yüklenici, teknik ve idareci personeli ile işçilerine yaptığı ödemelerin bordrolarından birer suretini, bordroların 21 düzenlenme tarihinden başlayarak en çok bir ay içinde, yapı denetim görevlisine verecek ve bu bordrolarda teknik ve idareci personel ile işçilerin sanatları ve çalıştıkları yerler, ad ve soyadları ile doğum yerleri ve tarihleri belirtilecektir. Bordrolarda yüklenicinin veya vekilinin imzası bulunacaktır. (7) Bu tür alacakların tümü para ile ödenir. Para yerine kısmen de olsa marka veya başka bir şeyin kullanılması usulü, yüklenicinin kantinlerinde paradan başka herhangi bir şeyin para yerine kullanılması yasaktır. (8) Yüklenici çalıştırdığı işçilerin, bu işkolunda veya meslekte aynı veya benzer iş için toplu sözleşme veya mevzuatla kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve uygun bir bölgedeki işkolu veya meslekteki aynı veya benzer bir iş için toplu sözleşme veya mevzuatla tespit edilenlerden veya yüklenicinin bulunduğu işkolu ve meslekteki benzer işverenlerin verdiği genel seviyeden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarım sağlayacaktır. Yüklenici, varsa alt yükleniciler bu çalışma şartlarının sağlanması için gerekli tedbirleri alacaktır. İş sahibi idare de sözleşmenin devri halinde işi devir alan yüklenicinin bu çalışma şartlarına uymalarım sağlayacak gerekli tedbirleri alacaktır. (9) Yüklenicinin sekizinci fıkrada belirtilen çalışma şartlarına uymaması veya bu şartlan uygulamaması halinde 47 inci madde hükümleri uygulanır. Çalışanların sağlık ve güvenliğine ilişkin tedbirler Madde 35 (Değişik: 27/04/2016-29696 R.G. / 3. md.) (1) Yüklenici bütün giderleri kendjsine ait olmak üzere hizmetinde çalışanlar için, gerek teker teker ve gerekse topluca yaşadıkları ve çalıştıkları yerlerde, yürürlükte olan iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı hükümlerine uygun olarak her türlü sağlık ve güvenlik tedbirlerini almak ve çalışanların bulundukları şartlara göre sağlıklı bir şek.ilde yiyip içmeleri, dinlenmeleri, yatıp kalkmaları ve yıkanmaları, meslek hastalıklarından korunmaları, hastalık veya bir kaza halinde tedavileri konularında ilgili mevzuat hükümlerine ve idare veya yapı denetim görevlisinin kendi- sine vereceği talimata uymak zorundadır. (2) Yüklenici, bütün giderleri kendisine ait olmak üzere, sözleşme konusu işin yüıiltOlmesi sırasında iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı uyarınca alınması zorunlu olan iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin tedbirleri almakla yükümlüdür. YAPIM iŞLERİ GENEL ŞARTNAMESi 381 Çabşanlann kazaya uğramalan Madde36- (I) Yüklenicinin 9 uncu madde hükümlerine göre tedbirler almasına rağmen olabilecek kazalarda, yüklenicinin işçi ve personelinden kazaya uğrayanların tedavilerine il� giderlerle kendilerine ödenecek tazminat yükleniciye aittir.Aynca işçi ve personelden iş başında veya iş yO- zwıden ölenlerin defin giderleri ile ailelerine ödenecek tazminatta yüklenici tarafından karştlamr. Yüklenici bu hususta, yürürlükte bulunan genel hükümlere uyacaktır. Çabşanlann yiyeceği ve içeceği Madde37- (l) Yüklenici, işe aldığı işçi ve personelin, özellikle şehir ve kasabalardan uzak yerlerde, yiyeceğini ve içeceğini sağlamak üzere gereken bütün tedbirleri almak zorundadır. Ancak bu, hiçbir şekilde zorlama halini almayacak ve çalışanların dilediği herhangi bir yerden yiyeceğini ve içeceğini temin etme hususundaki serbestlikleri bozulmayacaktır. Aynca yüklenici, işyeri 1 Söz konusu maddenin başlığı "Çalışanların sağlık işleri" iken, 27/04/2016 tarihli ve 29696 sayıb R.G.de yayı.rnlanan Yönetmeliğin 3 üncü maddesi ile metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir. 22 çevresinde satıcıların da bulunmasını engellemeyecektir. (2) Yüklenicinin işyerinde satacağı her türlü yiyecek ve içeceklerin fiyattan, işyerine yalan kasabadaki perakende satış fiyatlarından hiçbir su.retle fazla olmayacaktır. Yüklenicinin çabştırdığı kişilerin uygunsuzlukları Madde38- (1) Yüklenicinin teknik ve yönetici personeli ile hizmetli, işçi ve alt yüklenicileri arasında her ne şek.ilde olursa olsun, iş başında bulunmasına engel durumlan tespit edilenler, idare veya yapı denetim görevlisi tarafından yapılacak tebligat üzerine yüklenici tarafından derhal iş başın- dan uzaklaştırılır. SEKİZİNCİ BÖLÜM Hakediş Raporları Geçici hakediş raporları Madde 39- (l) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyu- a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni bi- rim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir. b) Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde herhangi bir iş kaleminin öngörülmüş ve birim fiyatının gösterilmiş olması yükleniciye, mutlaka o nev'i işi yapma hakkını vennez. c) Yüklenicinin yaptığı işler ile ihzarattan doğan alacakları, rnetrajlara göre hesaplanarak sözleşme hükümleri uyarınca kesin ödeme niteliğinde olmamak ve kazanılmış hak sayılmamak üzere geçici hakediş raporları ile ödenir. Metrajlar, yeşil defter ve eklerinde gösterilir. Yükleni- ci, (Mülga ibare: 08.08.2019-30856 R.G./31. md., yürürlük: 18.08.2019) kesin hesaplan da yapı denetim görevlisinin denetimi altında işe paralel olarak yürütmek zorundadır. Bu halde, geçici hakediş raporlarının düzenlenmesinde, bitmiş iş kısımları için kesin metrajdaki miktarlar dikkate alınır. YAPIM İŞLERİ GENEL ŞARTNAMESi 383 en çok on gün içinde bu itirazını dilekçe ile idareye bildirmek zorundadır. Ynk.lenici itirazlannı bu şekilde bildirmediği takdirde hakedişi olduğu gibi kabul etmiş sayıhr. f) (Değişik bent: 08.08.2019-308S6 R.G./31. md., yürürlük: 18.08.2019) Her hake.diş ru- tanndan, bir evvelki hakediş tutan çıkarıldıktan sonra kalan tutara idarece ilgili mevzuata göre hesaplanacak Katma Değer Vergisi eklendikten sonra bulunan miktardan sözleşmede yazılı ke- sintiler, varsa yüklenicinin idareye olan borçları ve cezalar ile kanunen alınması gereken vergi- ler kesilir. Hakediş raporu, yüklenici veya vekili tarafından imzalanıp idareye verildiği tarihten başlamak üzere en geç otuz gün içinde onaylandıktan sonra otuz gün içinde tahakkuka bağlanır. Bu tarihten başlamak üzere sözleşmesinde farklı bir süre belirtilmemiş ise on beş gün içinde de ödeme yapılır. g) Gerek bu madde hükümlerine göre geçici hakediş raporlarının, gerekse 40 ncı madde hü- kümlerine göre kesin hesapların ve kesin hakediş raporunun hazırlanması ve gerekli ölçmelerin ve bunlarla ilgili diğer hizmetlerin yapılması için yüklenici, yeterli sayıda işçi ve personeli bedelsiz olarak yapı denetim görevlisinin emrine verir. ğ) (Ek bent: 08.08.2019-30856 R.G./31. md., yürürlük: 18.08.2019) İdarece gerekli gö- rülmesi halinde bir defaya mahsus olmak üzere geçici kabulden 24 sonra kesin kabule kadar ek geçici hakediş raporu düzenlenebilir. Kesin hakediş raporu ve hesap kesilmesi Madde40- (1) Birim fiyat esaslı sözleşmelerde kesin hesaplar aşağıdaki esaslara göre yapılır: a) İşin geçici kabulü yapıldıktan sonra, kesin hakediş raporunun düzenlenmesine esas ola- cak kesin metraj ve hesapların tamamlanmasına başlanır. Bunlar biri asıl olmak üzere en az üç suret halinde düzenlenir. Yüklenicinin kesin hakediş raporunun düzenlenmesinde geçici hakediş raporlarındaki rakamlara itibar edilmez ve kesin metraj ve hesaplar sonucunda bulunan miktarlar esas alınır. b) Kesin metraj ve hesaplarının yapıldığı sürece yüklenici veya vekili hesapların yapıldığı yerde bulunmak zorundadır. c) Yapı denetim görevlisi, yüklenici veya vekili ile birlikte işin gidişine paralel olarak daha önce hazırlanıp karşılıklı imzalanmış bulunan kesin metraj ve hesaplar ile işin gidişine paralel hazır olmayanları, birlikte tamamlayıp imzalayarak geçici kabul tarihinden başlamak üzere en çok altı ay içinde idareye teslim etmek zorundadır. Bu hesapların yapılması sırasında yüklenici veya vekili tarafından yapılmış ve fakat yapı denetim görevlisince çözüme bağlanamamış itirazlar varsa bunlar da incelenmek üzere hesaplarla birlikte idareye verilecektir. ç) Kesin metraj ve hesapların düzenlenmesi sırasında yüklenici veya vekili, yapı denetim görevlisinin yazılı tebliğine rağmen hazır bulunmadığı takdirde, yapı denetim görevlisi hesapları tek taraflı olarak hazırlar ve geçici kabul tarihinden başlamak üzere en çok alh ay içinde idareye teslim eder. Bu aşamada yükleniciye, hazırlanmış bu kesin metraj ve hesaplan altmış giln içinde incelemesi için tebligat yapılır. Yüklenici incelemesini daire dışında yapmak isterse kesin metraj ve hesapların asıl olmayan suretlerinden bir takımı kendisine verilir. Yilklenici kesin metraj ve hesapları inceleyip itirazsız imzalarsa hesapların idarece incelenmesine başlanır. (2) Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde; kesin hakediş raporu düzenlenmesine işin geçici kabuJO yapıldıktan sonra başlanır ve sözleşme ve eklerinde öngörülen hükümler çerçeve- sinde kesin hesap işlemleri gerçekleştirilir. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT (J) Karma sözleşmelerde, işin götürü bedel ve birim fiyat teklif alınan kısımlarında ilgisine göre birinci ve ikinci fıkradaki hükümleur lanır. 4) Yük.l • • • k · ygu enıcının esın hesaplara itirazı varsa altmış günlük inceleme süresi içinde idareye �azılı olarak bildirmek zorundadır. Böyle yapmadığı takdirde kesin hesapla ilgili bütün belgele- n kayıtsız kabul etmiş sayılır ve bundan sonra buhususta yapılacak herhangi bir itiraz dikkate alınmaz. 5 dirde( ?_Yap��enet�görevlisi belirtilen süre içinde kesin hesaplan idareye_t�slim etmediği tak- . ' �enıcı kendı hazırladığı kesin hesaplan idareye vererek incelenmesıru ve onaylanmasını ısteyebılır. . _(6)i_dareler_teslim aldıkları kesin hesaplan, teslim tarihinden başlamak üzere en çok altı ayı_çınde ın�eleyıp onaylarlar. Aksi halde yüklenici, varsa itirazlarında haklı sayılacağı gibi, işin kesın kabuluyapılmış olmak Şartı ile, kesin hakediş raporunun düzenlenmesini de isteyebilir. (?) Yüklenicinin, kesin hesapların yapılışında hazır bulunmayıp sonradan altmış günlük sü- rede hesaplan incelemesi halinde, idarenin altı aylık inceleme süresi, yüklenicinin incelemeyi bitirdiğini idareye yazılı olarak bildirdiği tarihten başlar. (8) Kesin hesapların ve kesin kabul tutanağının idarece onaylanmasından sonra, bunlara ilişkin onay tarihlerinin sonuncusundan başlamak üzere en çok otuz gün içinde, idarece onay- lanmış kesin hesaplara dayalı olarak, yapı denetim 25 görevlisi tarafından kesin hakediş raporu düzenlenir. (9) Kesin hesapların idareye tesliminden sonra idarece incelenmesi sırasında yapılabilecek değişikliklere yüklenicinin bir itirazı olursa itirazlarının yerlerini de açık seçik belirtmek suretiyle bu husustaki karşı görüşlerinin neler olduğunu ve dayandığı gerekçeleri 39 uncu maddedeki usul- ler çerçevesinde dilekçe ile idareye bildirir. (10) Hesap kesme işleminde, gerçekleştirilen bütün işlerin kesin hakediş raporuna geçirilen bedelinden iş sırasında geçici hakediş raporları ile ödenen miktarlar düşülür. Daha sonra 39 uncu maddede açıklanan geçici hakediş ödeme usulleri çerçevesinde, hakedişe yapılan ek ve kesintiler- den sonra kalan tutar yükleniciye veya vekiline ödenir. (11) Hesap kesme işlemi sonucunda, yüklenici idareye borçlu kaldığı takdirde, borcu genel hükümlere göre (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./32. md., yürürlük: 18.08.2019) tahsil edilir. Kesin metraj ve hesapların yapılıp onaylanmasına ve kesin hakedişin düzenlenmesine ait yukarıdaki süreler, ancak mücbir sebeplerle, ihale yetkilisinin onayı ile yeteri kadar uzatılabilir. Bu onay yetkisi alt kademelere verilmez. (12) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./32. md., yürürlük: 18.08.2019) Sözleşmenin yük- lenicinin kusurundan kaynaklanmayan nedenlerle feshedilmesi halinde; yapılan kesin hesapsonu- cunda yüklenici borçlu durumda ise, idarenin en az on beş gün süreli ihtarına rağmen ödenmemesi halinde borç kesin teminattan karşılanır, teminatın yeterli olmaması halinde ise genel hükümlere göre tahsil edilir. Yüklenicinin alacaklı durumda olması halinde, alacak hesap kesme hakedişi ile yükleniciye ödenir. (13) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./32. md., yürürlük: 18.08.2019) Sözleşmenin yük- lenicinin kusurundan kaynaklanan nedenlerle feshedilmesi halinde; yapılan kesin hesap sonucun- da yüklenici borçlu durumda ise, bu borcun aynca genel hükümlere göre tahsil edilmesi gerekir. Yüklenicinin alacaklı durumda olması halinde ise, sözleşmenin feshinden dolayı ortaya çıkan zarar mahsup edildikten sonra, varsa yüklenicinin alacağı ödenir. 384 ( YAPIM iŞLERİ GENEL ŞARTNAMESi 385 DOKUZUNCU BÖLÜM Kabul İşlemleri Geçici kabul Madde 41 - (1) Taahhüt edilen iş, sözleşme ve eklerinde yer alan hükümlere uygun olarak tamamlandı- ğında yüklenici idareye geçici kabulün yapılması için yazılı olarak başvuruda bulunur. (Ek cüm- le: 08.08.2019-30856 R.G./33. md., yürürlük: 18.08.2019) Geçici kabul işlemleri Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği hükümleri de dikkate alınarak aşağıdaki esaslara göre yürütülür. (2) Yapılan işler, yapı denetim görevlisi tarafından ön incelemeden geçirilir ve yapılan tes- pitler bir tutanağa bağlanır. Bu inceleme sırasında yüklenicinin veya vekilinin de hazır bulunması gereklidir. Yükleniciye yapılacak tebligata rağmen kendisi veya vekili gelmezse yapı denetim görevlisi bu incelemeyi tek taraflı olarak yapar ve düzenlenen tutanakta bu husus belirtilir. Yapılan ön inceleme sonucunda; a) İşin sözleşme ve eklerine uygun olarak tamamlandığı ve kabul işlemlerinin yapılmasında bir engel bulunmadığı anlaşılırsa idare tarafından geçici kabul komisyonu oluşturulur, b) İş kabule hazır değilse, eksik ve kusurlu işleri gösteren ön inceleme tutanağı, yapı de- netim görevlisinin işin kabule hazır hale gelmesi bakımından yaklaşık bitim tarihini tespit eden görüşleriyle birlikte en geç üç gün içerisinde 26 idareye gönderilir. (Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.GJ33. md., yürürlük: 18.08.2019) Bunun üzerine, yükleniciye 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kusur ve eksiklerin giderilmesi için, yapı denetim görevlisinin belirttiği yaklaşık bitim tarihi de dikkate alınarak, en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarda bulunulur ve sözleşmede belirlenen oranda gecikme cezası süre uzahm- lan dahil işin bitmesi gereken tarihi takip eden günden başlamak üzere uygulanır. Belirlenen sürenin sonunda, yüklenici bulunsun veya bulunmasın, işin son durumu, yapı denetim görevlisi tarafuıdan düzenlenecek bir tutanakla tespit edilir. (3) Yüklenici geçici kabul başvurusunda gecikmiş olursa veyahut işi süresinde kabule el- verişli duruma getirememişse; sözleşmeye göre işin bitmesi gereken tarihte yapı denetim görev- lisi veya idarece görevlendirilecek (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./33. md., yürürlük: 18.08.2019) işin niteliğine uygun sayıda teknik eleman tarafından iş yerinde incelenerek o günkü durum bir tutanakla tespit edilir. Bu inceleme sırasında yüklenicinin veya vekilinin de hazır bu- lunması gereklidir. Yükleniciye yapılacak tebligata rağmen kendisi veya vekili gelmezse yapı denetim görevlisi veya idare bu incelemeyi tek taraflı olarak yapar ve düzenlenen tutanakta bu husus belirtilir. (Mülga cümle: 08.08.2019-30856 R.G./33. md., yürürlük: 18.08.2019) (4) Kabul komisyonunun oluşturulması ve işyerine gönderilebilmesi, yapılan işin kusurlu ve eksik kısımlarının bedelleri toplamının işin sözleşme bedelinin yüzde beşinden fazla olmamasına bağlıdır. Bu oranı geçmeyen kusur ve eksiklikler, aynı zamanda işin idareye teslimine ve kulla- nılmasına ve/veya işletilmesine engel olmayacak ve herhangi bir tehlikeye meydan vermeyecek nitelikte olmalıdır. (5) Kabul komisyonu, gerçekleştirilen işlerin nev'ini, niteliğini, sözleşme ve ekleri ile teknik gereklere ve iş sırasında onaylanan değişikliklere uygunluğunu ve kabule hazır olup olmadığını, yüklenici veya vekili ile birlikte inceler. Yapılan inceleme neticesinde; a) (Değişik bent: 08.08.2019-30856 R.G./33. md., yürürlük: 18.08.2019) Kabul komis- yonu işi kabule uygun bulmadığı takdirde, mevcut durumu ve işin kabule hazır hale gelmesi bakımından yaklaşık bitim tarihini bir tutanakla tespit eder ve idareye bildirir. Bu durumda geçici kabul yapılmamış sayılır. Bunun üzerine, yükleniciye 4735 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin İNŞAAT SÔZLEŞMESf VE İLGLLf MEVZUAT birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca kusur ve eksiklerin giderilmesi için, kabul komisyonunun belirttiği yaklaşık bitim tarihi de dik.kate alınarak, en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirti- len iht�a bulunul� ve sözleşmede belirlenen oranda gecikme cezası işin varsa süre uzatımları da �ahıl sözleş�esıne göre bitmesi gereken tarihi takip eden günden başlamak üzere uygulanır. Beh�l�nen_s�e�ın �o�unda, yüklenici bulunsun veya bulunmasın, işin son durumu idarece görev- lendınlen ışın nıtelığıne uygun sayıda teknik eleman tarafından düzenlenecek bir tutanakla tespit edilir. b) (Değişik bent: 08.08.2019-30856 R.G./33.md., yürürlük: 18.08.2019) Kabul komis- yon�,. kabuleengel nitelikte olmamakla birlikte yapılan işte kusur ve eksiklikler tespit ederse; g:çıcı kabul tutanağını tanzim ederek gördüğü kusur ve eksikliklerin ayrıntısını gösterir bir liste duzenler ve bunların giderilmesi için gerekli olan süreyi tutanakta belirtir. Belirlenen sürenin sonun�, yüklenici bulunsun veya bulunmasın, işin son durumu, yapı denetim görevlisi tarafın- dan_�uzenlenecek bir tutanakla tespit edilir ve idareye iletilir. Eksikliklerin giderilmesi halinde geçıcı kabul tutanağı onaylanır. Kabul komisyonunun tespit ettiği eksiklikler, belirlenen sürede yüklenici tarafından giderilmezse bu sürenin bitiminden sonra eksikliklerin giderilmesine kadar geçecek her gün için, sözleşmesinde günlük gecikme cezası olarak yazılan tutarın %1O'u oranında 27 günlük ceza uygulanır. Ancak gecikme otuz günü geçerse ceza uygulamasına devam edilmekle birlikte idarece kusur ve eksiklikler yüklenici nam ve hesabına giderilebilir. Bu durumda kabul tutanağı eksikliklerin giderilmesinden sonra idarece işleme konularak onaylanır ve bu tarih kabul tarihi olarak dikkate alınır. c) Kabul komisyonu işi kabule uygun gördüğü takdirde, geçici kabul tutanağı düzenlenir ve bu tutanağı komisyon üyeleri ile birlikte yüklenici veya vekili de imzalar. (6) Yüklenici veya vekili, yazı ile yapılacak çağrıya rağmen kabulde hazır bulunmazsa veya kabul tutanağını imzalamak istemezse tutanakta bu husus aynca belirtilir. (7) Geçici kabul tutanağı, ihale makamı veya yetkilendirdiği kişilerce onaylandıktan sonra geçerli olur. Geçici kabulün yapılmasını müteakip işin kullanılması ve/veya işletilmesi, işin kesin kabulünün yapıldığı anlamına gelmez. (8) Geçici kabul itibar tarihi olarak esas alınacak tarih, işin geçici kabule elverişli bir halde tamamlandığı tarih olup bunu geçici kabul komisyonu tespit ederek tutanağa geçirir. Ancak yük- lenici tarafından tamamlanması ve düzeltilmesi gereken eksik ve kusurlardan, teknik bakımdan tamamlandıktan sonra bir deneme süresi geçirmesi gerekenler varsa, bu kusur ve eksikliklerin giderilmesi tarihinden başlayarak kesin kabule kadar geçmesi gereken süreyi de kabul heyeti be- lirleyerek tutanağa yazar. (9) Yüklenicinin yaptığı işin, süresinde (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.G./33. md., yürür- lük: 18.08.2019) (varsa süre uzatımları da dahil) tamamlandığı yapı denetim görevlisi tarafından tespit edilmiş ve idareye bildirilmiş, ancak kabul komisyonunun iş yerine gitmesi ve kabulü yap- ması herhangi bir nedenle gecikmiş ise kabul tutanağında işin gerçek bitiş tarihi belirtilir ve bu tarih, işin geçici kabul (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.G./33. md., yürürlük: 18.08.2019) itibar tarihi olur. (10) Kabul komisyonu, yüklenicinin yaptığı işte tereddüt doğuran durumlar görürse, duru- mun tahkiki için, sözleşmede yazılı olmasa bile, her türlü giderleri yükleniciye ait olmak üzere gerekli teknik deneylerin yapılmasını isteyebilir. (11) Yapım işlerinin kabul işlemlerinde, varsa sözleşmelerindeki özel hükümler de göz önünde bulundurulur. (12) Geçici kabul için yapılan incelemede, teknik olarak kabulünde sakınca görülmeyen 386 ...... YAPIM iŞLERİ GENEL ŞARTNAMESi ve işin idareye teslimini ve kullanılmasını ve/veya işletilmesini engellemeyen, giderilmesi de mümkün olmayan veya fazla harcama ve zaman kaybını gerektiren, kusur ve eksik.lilclcr g0r1i- lecek olursa yüklenicinin varsa hakediş veya teminatından uygun görülecek bir (Deljşik ibare: 08.08.2019- 308S6 R.G./33. md., yürürlük: 18.08.2019) nefaset bedeli kesilmek şartı ile, iş idare tarafından bu hali ile kabul edilebilir. (Ek cümle: 08.08.2019-308S6 R.GJ33. md., yiirfirlOk: 18.08.2019) Nefaset bedeli işin kabul edilebilirliğine ilişkin yüzde beş oranının hesabında dikkate alınmaz. Bu gibi kusur ve eksikliklerin niteliğinin ve kesilecek bedelin kabul tutanağında göste- rilmesi gereklidir. Yüklenici bu işleme razı olmazsa, her türlü gideri kendisine ait olmak üzere, kusur ve eksiklikleri verilen sürede düzeltmek ve gidermek zorundadır. (13) (Değişik: RG-16/7/2011-27996) Sözleşmesinde taahhüdün tamamlanan ve müstakil kullanıma elverişli bu kısımları için kısmi kabul yapılacağı belirtilen işlerde veya sözleşmesinde kısmi kabul yapılması öngörülmemekle birlikte, işin yürütülmesi sırasında önceden öngörüle- meyen zorunlu nedenlerle ihtiyaç görülmesi durumunda (Ek ibare: 08.08.2019-308S6 R.GJ33. md., yürürlük: 18.08.2019) tamamlanmış ve müstakil kullanıma elverişli bölümler için; yuka- rıdaki usullere uygun olarak kısmi geçici kabul veya kabuller yapılabilir. İşin kısmi kabulünün yapılmış olması işin bütününün geçici kabulü yapıldığı anlamına gelmez. (14) İşin süresinden önce bitirilmesi halinde, yüklenicinin isteği üzerine, idare sözleşmedeki iş bitim tarihini beklemeksizin yukarıdaki usullere uygun olarak işin kabulünü yapabilir. Teminat süresi Madde42- (1) Geçici kabul ile kesin kabul tarihi arasında geçecek süre teminat süresidir. Yapım işlerin- de teminat süresi, sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa on iki aydan az olamaz. Ancak sözleş- me kapsamında yapım işiyle birlikte ifası istenen montaj, işletmeye alma, eğitim, bakım-onarım, yedek parça gibi destek hizmetlerine ait teminat ve/veya garanti süreleri işlerin özelliğine göre arttırılabilir veya eksiltilebilir. Bu süreler sözleşme veya eklerinde belirtilir. (2) İşin sözleşmede öngörülen bitim tarihinden önce bitirilmesi ve iş bitim tarihini bekle- meksizin işin kabulünün yapılması halinde, teminat süresi geçici kabul itibar tarihinden itibaren başlar. (Ek cümle: 08.08.2019-308S6 R.G./34. md., yürürlük: 18.08.2019) Geçici kabulde tes- pit edilen kusur ve eksikliklerin verilen sürede giderilmemesi halinde teminat süresi bu kusur ve eksikliklerin tamamlanması üzerine geçici kabul tutanağının onaylandığı tarihten itibaren başlar. (3) Kısmi geçici kabulü yapılan müstakil kullanıma elverişli bölümlerin teminat süresi kısmi geçici kabul tarihinden itibaren başlar ve teminat süresi sonunda işintümünün kesin kabulünün ya- pılması için şartlar oluşmamış ise, kısmi geçici kabulü yapılmış iş kısmının teminat süresi sona erer. Teminat süresindeki bakım ve giderler Madde43- (1) Yüklenici işlerin, teminat süresi içindeki bakımını yapmak ve tümünü iyi bir şekilde ko- rumak ve çıkabilecek kusur ve aksaklıktan gidermek zorundadır. (Ek cümle: 08.08.2019-308S6 R.G./3S. md., yürürlük: 18.08.2019) Bu çerçevede, yapı ve yapıyı oluşturan makine, ekipman ve tesisatın işler halde ve kullanıma hazır biçimde bulunmasını sağlamaya dönük periyodik bakım hizmetlerinin verilmesine ve gerekli hallerde malzeme/parça değişimi yapılmasına ilişkin giderle- rin karşılanması da yükleniciye aittir. (2) İdareler, işin önem ve niteliğini göz önünde bulundurarak, teminat süresi içinde yükleni- cilerin bakımlarını yapmakla yükümlü oldukları hususlarda sözleşme ve eklerine özel hükümler koyarlar. 387 -- İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 388 (3) Bitirilmiş yapıların idare tarafından kullanılma ve işletilmesinden kaynaklanan veya yüklenicinin kusurları dışındaki hallerin (Değişik ibare: 08.08.2019-308S6 R.G./3S. md., yü- rürlük: 18.08.2019) gerektirdiği, birinci fıkrada tanımlanan periyodik bakım dışındaki,onanmlar bakım yükümlülüğünün dışındadır. (�) Kullanma ve işletme sonucu olmaksızın ortaya çıkan kusur ve aksaklıkların giderilmesi ve temınat süresince işlerin bakım giderleri yükleniciye aittir. Kesin kabul Madde 44- . ( 1) Kesin kabul için belirlenen tarihte, yüklenicinin yazılı müracaatı üzerine, kesin kabul komısyonu oluşturularak geçici kabuldeki esas ve usullerle kesin kabul yapılır. (Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.G./36. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüklenicinin belirlenen tarihte kesin kabul başvurusunda bulunmaması halinde idarece re'sen kesin kabul işlemlerine başlanabilir. Ke- sin kabul işlemleri Yapım İşleri Muayene ve Kabul Yönetmeliği bükümleri de dikkate alınarak aşağıdaki esaslara göre yürütülür. (2) Geçici ve kesin kabuller arasında, yüklenici tarafından yapılması gereken, 29 sürekli bakım niteliğindeki işlerin sözleşme uyarınca yapılıp yapılmadığı kabul komisyonu tarafından incelenerek tespit olunur. (3) Devamlı bakım hususunda yüklenicinin herhangi bir yükümlülüğü yoksa kesin kabul ko- misyonu, geçici kabul sırasında iyi durumda ve kabule elverişli olduğu tespit edilmiş olan işlerde teminat süresince kullanılma sonucunda meydana gelen normal aşınma ve eksilmeden doğan du- rumlar haricinde, işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılmamasındankaynaklanabilecek herhan- gi bir bozukluğun veya geçici kabulden sonra ortaya çıkan bir kusurun olup olmadığını inceler. (4) Teminat süresi içinde yüklenicinin, bütün yükümlülüklerini yerine getirmiş olduğu ve kendisine yüklenebilecek kesin kabulü engelleyecek bir kusur ve eksiklik görülmediği takdirde kesin kabul tutanağı düzenlenir. Eğer bu süre içinde, sorumluluğu yükleniciye atfedilmeyecek bir kusur veya eksiklik tespit edilmişse bu da tutanakta aynca belirtilir. (5) (Değişik fıkra: 08.08.2019-308S6 R.G./36. md.; yürürlük: 18.08.2019) İnceleme so- nucunda, a) Kesin kabul sırasında tespit edilen kusur ve e!c5ikliklerin kabul yapılmasına engel olma- yacak nitelikte bulunması halinde, kesin kabul tutanağı düzenlenir. Kusur ve eksiklikler tutanakta açıkça gösterilir ve tamamlanmaları için verilen süre tutanakta belirtilir. Bu şekilde tanzim edilen tutanakları birer nüsha yapı denetim görevlisine ve yükleniciye verilir. Kesin kabul tutanağı, kusur ve eksikliklerin tamamlandığının yapı denetim görevlisi veya idarece görevlendirilen teknik per- sonel ile yüklenici tarafından tespit edilerek tutanağa bağlanması ve bu tutanağın yetkili makama gönderilmesinden sonra işleme konulur. b) İşin kesin kabulüne engel herhangi bir durum görüldüğü takdirde, kabulü engelleyen kusur ve eksikler kabul komisyonu tarafından bir tutanakla tespit edilir ve kesin kabul işlemi yapılmaksızın kusur ve eksiklerin giderilmesi için bir süre belirlenerek durum idareye bildirilir. İdare bu kusur ve eksiklerin tutanakta belirlenen süre içerisinde giderilmesi hususunu yükleniciye tebliğ eder. Kusur ve eksiklerin yüklenici tarafından giderildiği idarece tespit edildiğinde kabul işlemi sonuçlandınlır. (6) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./36. md., yürürlük: 18.08.2019) Kabul komis- yonunun beşinci fıkranın (a) bendine göre tespit ettiği eksiklikler, belirlenen sürede yüklenici tarafından giderilmezse bu sürenin bitiminden sonra, işin beşinci fıkranın (b) bendine göre kesin YAPIM iŞLERİ GENEL ŞARTNAMESi 389 kabule uygun olmadığının tespiti halinde ise tanzim ediJen tutanağın yükleniciye tebliğ edildiği tanlıten sonra eksikliklerin giderilmesine kadar geçecek her gOn için, sözleşmesinde gQnlo.k ge- cikme cezası olarak yazılan tutarın %10'u oranında günlük ceza uygulanır ve beşinci fık:ranm (a) bendindeki durum için kesin kabul tutanağı onay tarihi kusur ve eksikliklerin giderildiği tarihe ertelenir. Ancak gecikme otuz günü geçerse ceza uygulamasına devam edilmekle birlikte idarece laısur ve eksiklikler yüklenici nam ve hesabına giderilebilir. (7) İdare, gerek kusur ve eksikliklerin yüklenici hesabına giderilmesi bedellerini, gerekse vukuunda belirtilen bekleme cezalarını yüklenicinin varsa hakedişinden, hakedişi kalmamışsa te- minatından kesmeye yetkilidir. (8) Kesin kabul tutanağının yetkili makam tarafından onaylanması ile kesin kabul işlemi tamamlanmış olur. (9) Yüklenicinin yazılı müracaatı ve idarenin de uygun görüşü olmak kaydıyla, kısmi geçi- ci kabulü yapılmış kısımların, sözleşmede belirtilen teminat süresi dikkate alınarak, yukarıdaki esaslara göre işin bütününün kesin kabulünün yapılmış anlamına gelmemek şartıyla, kısmi kesin kabulü yapılabilir. Kesin teminatın iadesine ait şartlar Madde45- (1) Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilme- sinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların yarısının; kesin kabul tutanağının onay- lanmasından sonra ise kalanının, yükleniciye iade edilebilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesi getirilmesi zorunludur. (2) Yüklenicinin ilişiksizlik belgesini sunmaması halinde, durum Sosyal Güvenlik Kuru- mundan yazı ile sorularak, yüklenicinin ihale konusu işle ilgili borcunun bulunmadığının anla- şılması durumunda, geçici kabul tutanağının onaylanmasından sonra kesin teminat ve varsa ek kesin teminatın yansı; kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanı, yükleniciye iade edilir. (3) Yüklenicinin sözleşme konusu iş nedeniyle idareye ve Sosyal Güvenlik Kurumuna olan borçlan ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin kesin kabul tarihine kadar ödenmemesi halinde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin teminatlar 4735 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi hükmüne göre paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye geri verilir. (4) Yukarıdaki hükümlere göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde; ke- sin hesap ve kesin kabul tutanağının onaylanmasından itibaren iki yıl içinde idarenin yazılı uya- rısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilemeyen kesin teminat mektuplan hükümsüz kalır ve bankasına iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir. ONUNCU BÖLÜM Sözleşme İlişkileri Sözleşmenin devri Madde46- (1) Sözleşme, zorunlu hallerde ihale yetkilisinin yazılı izni ile başkasına devredilebilir. An- iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE İLGiLi MEVZUAT 390 cak, devir alacakJarda ilk ihaledeki şartların (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.GJ37. md., yllrtr- Ink: 18.08.2019) devir tarihi itibarıyla aranması zorunludur. (2) İsim ve statü değişikliği gereği yapılan devirler hariç olmak üzere, bir sözleşmenin dev- redildiği tarihi takipeden üç yıl içinde aynı yüklenici tarafından başka bir sözleşme devredilemez veya devir alınamaz. (3) İzinsiz devredilen veya devir alınan ya da bir sözleşmenin devredildiği tarihi takip eden üç yıl içinde devredilen veya devir alınan sözleşmeler feshedilerek, devreden ve devir alanlar hakkında 4735 sayılı Kanunun 20, 22 ve 26 ncı madde hükümleri uygulanır. Sözleşmenin feshi ve tasfiye durumları Madde47- (l) (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./38. md., yürürlük: 18.08.2019) Sözleşme ya- pıldıktan sonra mücbir sebep halleri dışında yüklenicinin mali acz içinde bulunması nedeniyle ta- ahhüdünü yerine getiremeyeceğini gerekçeleri ile birlikte yazılı olarak bildirmesi halinde, aynca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. (2) İdare aşağıda belirtiJen hallerde sözleşmeyi fesheder; a) Yüklenicinin taahhüdünü ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak yeri- ne getirmemesi veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, ihale 31 dokümanında belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az on gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi, b) Sözleşmenin uygulanması sırasında yüklenicinin 4735 sayılı Kanununun 25 inci madde- sinde sayılan yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun tespit edilmesi, hallerinde, aynca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat ve varsa ek kesin te- minatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. (Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.G./38. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüklenicinin kusurundan kaynaklanan nedenJerle yapılan iş miktarının iş programının gerisinde kaldığı ve kalan sözleşme süresinde işin fiilen bitirilmesinin fen ve sanat kuralları çerçevesinde mümkün olmadığı hallerde sözleşmede yer alan iş bitim tarihi bekJenilmeden sözleşme (a) bendine göre feshedilebilir. (b) bendinde yer alan "sözleşmenin uygulanması" ibaresinden sözleşmenin imzalandığı tarih ile ke- sin kabul tarihi arasındaki süreç anlaşılır. (3) Yüklenicinin, ihale sürecinde Kamu İhale Kanununa göre yasak fiil veya davranışlarda bulunduğunun sözleşme yapıldıktan sonra tespit edilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir. Ancak, taahhüdün en az% 80'inin tamamlanmış olması ve taahhüdün tamamlattınlrnasında kamu yaran bulunması kaydıyla; a) İvediliği nedeniyle taahhüdün kalan kısmının yeniden ihale edilmesi için yeterli sürenin buJunınaması, b) Taahhüdün başka bir yükleniciye yaptırılmasının mümkün olmaması, c) YükJenicinin yasak fiil veya davranışının taahhüdünü tamamlamasını engelleyecek ni- telikte olmaması, hallerinde, idare sözleşmeyi feshetmeksizin yükleniciden taahhüdünü tamam- lamasını isteyebilir ve bu takdirde yükJenici taahhüdünü tamarnJamak zorundadır. Ancak bu du- rumda, yüklenici hakkında 4735 sayılı Kanunun 26 ncı madde hükmüne göre işlem yapılır ve yükleniciden kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutarı kadar ceza tahsil edilir. Bu ceza hakedişlerden kesinti yapılmak suretiyle de tahsil edilebilir. YAPIM iŞLERİ GENEL ŞARTNAME..,I 391 (4) 4735 sayılı Kanunun 19 uncu maddesine göre yükJenicinin fe5ih talebinin id2reye � kati, 20 nci maddenin (a) bendine göre belirlenen sürenin bitimi, 20 nci maddenin (b) bendi ıJe 21 inci maddeye göre ise tespit tarihi itibariyle sözleşme feshedilmiş sayılır. Bu tarihleri izleyen yedi giln içinde idare tarafından fesih kararı alınır. Bu karar, karar tarihini izleyen bq gün içinde yükleniciye bildirilir. (5) (Değişik: RG-7/6/2014-29023) 4735 sayılı Kanunun 19, 20 ve 21 inci maddelerine göre sözleşmenin feshedilmesi halinde, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar endekse göre güncellenir. Güncellenen tutar ile kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tutan arasındaki fark yükleniciden tahsil edilir. (6) (Mülga fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./38. md., yürürlük: 18.08.2019) (7) Gelir kaydedilen teminatlar, yüklenicinin borcuna mahsup edilemez. (8) 4735 sayılı Kanunun 19, 20 ve 21 inci maddelerine göre sözleşmenin feshedilmesi ha- linde, yükleniciler hakkında 4735 sayılı Kanunun 26 ncı madde hükümlerine göre işlem yapılır. Aynca, sözleşmenin feshi nedeniyle idarenin uğradığı zarar ve ziyan yükleniciye tazmin ettirilir. (9) Doğal afet, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı ve ge- rektiğinde Kamu İhale Kurumu tarafından belirlenecek benzeri diğer hallerin idare tarafından mücbir sebep olarak kabul edilerek 32 sözleşmenin feshedilmesi için; yükleniciden kaynaklanan bir kusurdan ileri gelmemiş olması, taahhüdün yerine getirilmesine engel nitelikte olması, yük- lenicinin bu engeli ortadan kaldırmaya gücünün yetmemiş bulunması, mücbir sebebin meydana geldiği tarihi izleyen yirmi gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak bildirimde bulunması ve yetkili merciler tarafından belgelendirilmesi zorunludur. Bu durumda hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilerek, kesin teminat ve varsa ek kesin teminatlar iade edilir. (10) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./38. md., yürürlük: 18.08.2019) Sözleşmenin yüklenicinin kusurundan kaynaklanan nedenlerle feshedilmesi halinde kesin teminat; a) Tedavüldeki Türk parası ise doğrudan doğruya, b) Teminat mektubu ise tahsil edilerek, c) Devlet İç Borçlanma Senetleri ve bu senetler yerine düzenlenen belgeler ise paraya çev- rilmek suretiyle, gelir kaydedilir. (11) Feshedilen sözleşme konusu işlerin hesabı genel hükümlere göre (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./38. md., yürürlük: 18.08.2019) tasfiye edilir ve böylece yüklenicinin idare ile ilişkisi kesilmiş olur. Bunun için de sözleşmenin feshedilmesine ait onay tarihinde işlerin mevcut durumu, idarece görevlendirilecek bir heyet tarafından yüklenici veya vekili ile birlikte tespit edilerek bir "Durum Tespit Tutanağı" düzenlenir. Yüklenici veya vekili hazır bulunmadığı takdirde bu husus tutanakta belirtilir. (12) İdare fesih işleminden sonra işi 4734 sayılı Kanunda öngörülen usullerden herhangi biri ile ihale etmekte serbesttir. Geri kalan işlerin başka bir yükleniciye ihalesinden dolayı, yüklenici hiçbir bak iddiasında bulunamaz. Bundan başka işin durmaması için, idare yüklenicinin tesisleri, malzeme ocakları, ihzaratı, araç ve makinelerinden gerekli gördüklerine el koymak yetkisine de sahiptir. Bu durumda 48 inci madde bükümleri uygulanır. (l 3) 4735 sayılı Kanunun 17 nci ve 18 inci maddelerinde açıklandığı üzere, yüklenicinin ölümü durumunda da sözleşmenin feshi ve hesabın tasfiyesi söz konusu olabilir. (14) Tasfiye halinde; işin yüklenici tarafından yapılmış kısımları için, tasfiye onay tarihi geçici kabul tarihi sayılmak üzere, geçici kabul, teminat süresi ve bu süredeki bakım sorumluluğu, kesin kabul ve teminahn geri verilmesi hakkında sözleşmesinde bulunan hükümlerle bu Şartna- t SAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT 392 menin 41, 42, 43, 44 ve 45 ncı maddeleri hükümleri, nonnal şekilde bitirilmiş işlerde olduğu g.ıbi aynen uygulııntr. Ancak işin yapılmış kısmının son hakedişindeki veya yapılrruş5a bu .lmmm kesin hakcdiş raporundaki tutarına göre hesaplanacak kesin teminat tutarından fazlası, tasfiye protolco- lilnOn imzasından sonra yükleniciye geri verilir. Teminatın kalan kısmının geri verilmesi i5e 45 inci madde esaslarına göre yapılır. ( 15) Tasfiye edilmiş işin, kendi teminat süresi içinde veya daha sonra ortaya çıkabilecek kusur ve hataları idarece görevlendirilecek bir komisyon tarafından, yapılacak tebligat üzerine, hazır bulunması halinde yüklenici veya vekili ile birlikte tespit edilir. (16) Sözleşmenin tasfiyesi halinde yüklenicinin tesis, araç ve makineleri idarece satın alın- mak istendiği takdirde yüklenicinin buna razı olması şartı aranır. (17) Gerek sözleşmenin feshedilmesi, gerekse tasfiye halinde kesin hesabın yapılabilme- si için işlerin ve ihzaratın ölçülebilir duruma getirilmesi, teknik zorunluluklar nedeniyle veya yapılmış iş kısımlarının korunmasını sağlamak üzere işlerin belli bir aşamaya kadar yapılması gerekiyorsa, bu husus ayrıntılı olarak tasfiye geçici kabul tutanağında veya sözleşmenin feshe- dilmesi hali için "Durum Tespit Tutanağı"nda belirtilir. İdare, belirli bir süre vererek bu işlerin yapılmasını 33 yükleniciden isteyebilir. Yüklenici bu hususları yerine getirmediği takdirde idare, bu belirli işleri yüklenici hesabına yapar veya yaptırır. Bu işlerin yaptırılması bedeli, sözleşmeye göre yükleniciye ödenecek bedelden fazla olursa aradaki fark yüklenicinin alacaklarından düşü- lür, alacağı kalmamışsa tasfiye halinde teminatından kesilir, fesih halinde ise genel hükümlere göre işlem (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./38. md., yürürlük: 18.08.2019) yapılarak yükleniciden aynca tahsil edilir. (18) Sözleşmenin feshedilmesinden veya tasfiyesinden sonra "hesap kesme hakedişi" ida- rece belirlenecek bir süre içinde yüklenici ile birlikte 40 ıncı maddesindeki esaslara göre yapılır. Yüklenici gelmediği veya yetkili bir vekil göndermediği takdirde, idare bu hakedişi tek taraflı olarak yapar ve yüklenicinin bu hususta hiç bir itiraz hakkı olamaz. (19) (Ek ftkra: 08.08.2019-30856 R.G./38. md., yürürlük: 18.08.2019) Sözleşmenin yük- lenicinin kusurundan kaynaklanan nedenlerle feshedilmesi halinde; a) Hesap kesme işlemi sonucunda, yüklenicinin idareye borçlu kalması halinde borcun tah- silinin, b) Kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların alındığı tarihten gelir kaydedileceği tarihe kadar güncellenmesi sonucunda oluşan farkın tahsilinin, c) Varsa idarenin uğradığı zararın tazmininin, genel hükümlere göre yapılması gerekir. Sözleşmenin feshi haUnde yüklenicinin mallarının satın alınması Madde48- (1) Sözleşmenin feshedilmesi halinde yüklenici, idarenin iznini almaksızın iş yerindeki te- sislerin ve bunlarla ilgili tesisatın hiçbirini bozup yerinden kaldınnak ve işyerinde bulunan ihzarat ve diğer malzeme, araç ve makinelerinden herhangi birini başka yere götürmek veya herhangi bir şekilde başkasına devretmek veyahut işyerinde değişiklik yapmak hakkına sahip değildir. Yükle- nicinin bu hususlarda herhangi bir fiilini önlemek için idare, gerekli gördüğü takdirde işyerine el koyarak yüklenicinin teşkilatını işbaşından uzaklaştırabilir. (2) İdare, bu tesisleri, tesisatı, ihzaratı, diğer malzemeyi, makine, araç ve yedek parçaları isterse satın alabilir. (3) Satın alınması uygun görülen ihzarat, sözleşmesinde fiyat farkı ödenmesi kabul edil- miş olanlar dahil, hakedişe girdiği tarihteki ihzarat fiyatları üzerinden alınır. Hakedişlerde bedeli YAPIM IŞLERJOE'NEL ŞAJITNAMESI ödenmemiş diğer molzcmc için ise sözleşmenin feshedildiği yıl.a ait, vana ı&zlqme.dd:ı itu.aral fiyatlan, yoksa 22 nci maddenin uygulanmıısı ile yeni ihzarat fiyatı tespit edilir. (4) Ayn bir birim fiyatı bulunmayan ve sözleşme bedelinin belli bir y07.desi ile bedeli 6de,. nen her tOrlO montaj malzemesi de piyasa rayiçleri dikkate alınarak yOkJenici ile anlaşmaya van- lıcak fiyatlara göre değerlendirilip satın alınabilir. (5) Bina, baraka, şantiye tesisleri vb. sözleşmenin feshedildiği yılda geçerli rayiçler ile de-- �rlendirilerek bulunan bedel Uzerinden, makine, araç ve yedek parçalar ise benzer piyasa değer- leri dikkate alınarak tespit edilecek değer Uzerinden, yıpranma, amortisman, i_şçililc ve malzeme nitelik farktan da dikkate alınarak devir alınabilir. (6) İdare söz konusu tesisler, malzeme ve diğerlerini satın almak istemezse ytUdenici, idare tarafından belirlenecek süre içinde bunları işyerinden çıkarıp uzaklaştınnak zorundadır. Yüklenicinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu veya mahkumiyeti Madde49- (1) Yüklenicinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu veya 34 özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkumiyeti hallerinde aşağıdaki hükümler uygulanır: a) Yüklenicinin ölümü halinde, sözleşme feshedilmek suretiyle hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilerek kesin teminattan ve varsa diğer alacaktan varislerine verilir. Ancak, aynı şartları taşıyan ve talepte bulunan mirasçılara idarenin uygun görmesi halinde, ölüm tarihini izleyen otuz gün içinde varsa ek teminatlar dahil taahhüdün tamamı için gerekli kesin teminatı vermeleri şar- tıyla sözleşme devredilebilir. Teminatın verilmesinde 46 ncı madde esaslarına göre işlem yapılır. b) Yüklenicinin iflas etmesi halinde, sözleşme 4735 sayılı Kanunun l 7 nci maddesi hüküm- lerine göre feshedilerek yasaklama hariç hakkında 4735 sayılı Kanunun 20 ve 22 nci maddelerine göre işlem yapılır.Kesin hesap tasfiyesi 47 nci madde esaslarına göre yapılır. Sözleşmenin feshi sebebiyle idarenin uğradığı zarar ve ziyan yükleniciye tazmin ettirilir. c) Ağır hastalık, tutukluluk veya hürriyeti bağlayıcı bir ceza mahkumiyeti nedeni ile yük- lenicinin taahhüdünü yerine getirememesi halinde, bu durumun oluşunu izleyen otuz gün içinde �lenicinin teklif edeceği ve ilgili idarenin kabul edeceği birinin vekil tayin edilmesi şartıyla taahhüde devam edilebilir. Eğer, yüklenici kendi serbest iradesi ile vekil tayin etmek imkanından mahrum ise, yerine ilgililerce aynı süre içinde idareden genel hükümlere göre bir yasal temsilci tayin edilmesi istenebilir. Bu hükümlerin uygulanmaması halinde, sözleşme feshedilerek 47 nci madde esaslarına göre kesin hesap tasfiyesi yapılır ve yasaklama hariç haklarında 4735 sayılı Kanunun 20 ve 22 nci maddelerine göre işlem yapılır. Yüklenicinin ortak girişim olması halinde ölüm, iflas, ağır hastalık, tutukluluk veya mahkumiyet Madde 50- (1) Ortak girişimlerce yerine getirilen taahhütlerde, ortak girişimi oluşturan kişilerden biri- nin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu, özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkum olması veya dağılması sözleşmenin devamına engel olmaz. Ancak, bunlardan biri idareye pilot veya koordi- natör ortak olarak bildirilmiş ise, pilot veya koordinatör ortağın gerçek veya tüzel kişi olmasına göre iflas, ağır hastalık, tutukluluk, özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkumiyet veya dağılma hallerinde, sözleşme feshedilerek yasaklama hariç haklarında 4735 sayılı Kanunun 20 ve 22 nci maddelerine göre işlem yapılır. Pilot veya koordinatör ortağın ölümü halinde ise sözleşme fes- hedilmek suretiyle yapılmış olan işler tasfiye edilerek kesin teminat iade edilir. Bu durumların oluşunu izleyen otuz gün içinde diğer ortakların teklifi ve idarenin uygun görmesi halinde de, 393 - iNŞAAT SÔZLEŞMESl VE İLGiLi MEVZUAT 394 teminat dahil o iş için pilot veya koordinatör ortağın yüklenmiş olduğu sorumluluklann Ostlenil- mesi kaydıyla sözleşme yenilenerek işe devam edilebilir. (Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.GJ39. md., y6r0rl0k: 18.08.2019) Sözleşmenin yenilenmesi durumunda, sözleşmenin feshedilmeyerclc bu sözleşmeye bağlı bir yenileme sözleşmesi yapılması ve ilk sözleşme kapsamında alınan kesin teminatın gelir kaydedilmemesi gerekir. İflas durumunda, 30 günlük sürenin başlangıç tarihi pilot/ koordinatör ortağın iflas karar tarihidir. (2) Pilot veya koordinatör ortak dışındaki ortaklardan birinin ölümü, iflası, ağır hastalığı, tutukluluğu, özgürlüğü kısıtlayıcı bir cezaya mahkum olması veya dağılması halinde, diğer ortak- lar teminat dahil işin o ortağa yüklediği sorumlulukları da üstlenerek taahhüdü yerine getirirler. Anlaşmazlıklann çözümü Madde51- (1) İşin yürütülmesi veya kesin hesapların çıkarılması aşamasında yapı denetim görevlisi ile yüklenici arasında çıkabilecek 35 anlaşmazlıklar, öncelik sırası sözleşmesinde belirtilen, sözleş- me eklerindeki hükümler dikkate alınmak suretiyle aşağıda yazılı olduğu şekilde idare tarafından çözüme bağlanacaktır. Yüklenici, anlaşmazlığa yol açan konuda, bu durumun ortaya çıktığı gün- den başlamak üzere on beş gün içinde itiraz ve şikayetlerinin sebeplerini açıklayan bir dilekçe ile idareye başvuracaktır. (2) İdare, bu dilekçeyi aldığı tarihten başlamak üzere ençok iki ay içinde inceleyip bu husus- taki kararını yükleniciye bildirecektir. İki ay içinde kendisine bir cevap verilmediği veya verilen karara razı olmadığı takdirde, yüklenici anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin sözleşme hükümlerine göre hareket etmekte serbesttir. 5) İMAR KANUNU KANUN NO : 3194 Kabul Tarihi : 3 Mayıs 1985 Resmi Gazete ile Neşir ve İlanı : 9 Mayıs 1985 - Sayı: 18749 BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç: MADDE 1 - Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Kapsam: MADDE 2 - Belediye ve mücavir alan sınırlan içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılar bu Kanun hükümlerine tabidir. Genel Esas: MADDE 3 - Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılmaz. istisnalar : MADDE 4 - 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını İMAR K.Al'ı1JN 395 Koruma Kanunu, bu Kamımın ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı tsunbu.J Bopri- çi Kanunu ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinlıı YOnctimi Hak:lcında K.amm ıJe dJğer 6ff.l kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Karnımın 6zel kam.rnb:ra ıykm olma- yan bükümleri uygulanır. (Değişik ikinci fıkra: 7071 - 1.2.2018 / m.6) TOrlc Silahlı Kuvvetlerine, Sahil GOven1ik Komutanlığına. Jandarma Genel Komutanlığına ve Emniyet Genel MOdürlüğQ:ne ait harebı. eğı- tim ve savunma amaçlı yapılar için bu Kanun hükOmlerinden hangisinin ne şekilde uygıılanacağ1 Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından mfişte- reken belirlenir. Tanımlar: MADDE 5 - Bu Kamında geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır. (Değişik tanım: 7153 - 29.11.2018 / m.10) Nazım İmar Plaw; varsa bölge planlannm mekana ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel lrullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunluldan ve eşiklerini, ulaşını sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üz.ere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunlann yo- ğunluk ve düzenini, yollan ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplanru ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır. Yerleşme Alanı; imar planı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümüdür. İmar Adası; imar planındaki esaslara göre meydana gelen adadır. İmar Parseli; İmar adalan içerisindeki kadastro parsellerinin İmar Kanunu, İmar Planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir. Kadastro Adası; kadastro yapıldığı zaman var olan adadır. Kadastro Parseli; kadastro yapıldığı zaman kadastro adalan içinde bulunan mülkiyeti tescilli parseldir. Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir. Bina; kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme ve dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yanyan, hayvanların ve eşya- ların korunmasına yarayan yapılardır. (Ek tanım: 6704 - 14.4.2016 / m.7) Su yolu; imar planı kararıyla yapay olarak oluşturulan ve deniz araçlarıyla ulaşımın sağlandığı su geçididir. İlgili İdare, belediye ve mücavir alan sınırlan içinde belediye, dışındavaliliktir. Bakanlık, Bayındırlık ve İskan Bakanlığıdır. Mücavir Alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş olan alanlardır. (Değişik tanım: 7153 - 29.11.2018 / m.10) Çevre Düzeni Planı; varsa mekansal strateji planlarının hedef ve stratejilerine uygun olarak yerleşim, gelişme alanlan ve sektörlere ilişkin alt ölçek planlarını yönlendiren genel arazi kullanım kararlan çerçevesinde ilke ve kriterleri be- lirleyen, bölge, havza veya il bütününde hazırlanan, plan hükümleri ve raporuyla bir bütün olan plandır. iNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE iLGiLi MEVZUAT 396 (Ek tanım: 3542 - 26.4.1989) Fen adamları; yapı, elektrik tesisatı, sıhhi tesisat ve ısıtma, makina, harita-kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik öğrenim veren en az lise dengj okullardan mezun olmuş veya lise mezunu olup, bir öğretim yılı süreyle bakanlıkların açmış ol- duğu kursları başarıyla tamamlamış olanlar ile 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanunu- na göre ustalık belgesine sahip olan elemanlardır. (Ek tanım: 7153 - 29.11.2018 / m.10) Mekansal Strateji Planı; ekonomik, sosyal politikalar ve çevre politikaları ile stratejilerini mekanla ilişkilendirerek fiziki gelişmeyi ve sektörel karar- lan yönlendiren, ülke bütününde ve gerekli görülen bölgelerde hazırlanan, raporu ile bütün olan plandır. Aynca, bu Kanunda adı geçen diğer tanımlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikte tarif edilir. İKİNCİ BÖLÜM İmar Planlan İle İlgili Esaslar Mekansal planlama kademeleri: MADDE 6 - (Değişik madde ve başlığı: 7153 - 29.11.2018 / m.11) Mekansal planlar, kapsadıkları alan ve amaçlan açısından Mekansal Strateji Planlarına uygun olarak.; "Çevre Dü- zeni Planlan" ve "İmar Planlan" kademelerinden oluşur. İmar planlan ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır Mekansal strateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölge planlan, bölgesel gelişme stra- tejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınır Büyükşehirlerde 1/25.000 ölçekli nazım imar planının yapılmış olması, gerekli görülen böl- gelerde 1/5.000 ölçekli nazını imar planlarının yapılmasına engel teşkil etmez. Halihazır Harita ve İmar Planlan : MADDE 7 - Halihazır harita ve imar planlarının yapılmasında aşağıda belirtilen hususlara uyulur. a) Halihazır haritası bulunmayan yerleşik yerlerinin halihazır haritaları belediyeler veya va- liliklerce yapılır veya yaptırılır. Bu haritaların tasdik mercii belediyeler ve valilikler olup tasdikli bir nüshası Bakanlığa diğer bir nüshası da ilgili tapu dairesine gönderilir. b) Son nüfus sayımında, nüfusu 10.000'i aşan yerleşmelerin imar planlarının yaptırılmaları mecburidir. Son nüfus sayımında nüfusu 10.000'i aşmayan yerleşmelerde, imar planı yapılmasının ge- rekli olup olmadığına belediye meclisi karar verir. Mevcut imar planlan yürürlüktedir. c) Mevcut planların yerleşmiş nüfusa yetersiz olması durumunda veya yeni yerleşme alanlarının acilen kullanmaya açılmasını temin için; belediyeler veya valiliklerce yapılacak (...f> imar planlarına veya imar planı olmayan yerlerde Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelik esaslarına göre uygulama yapılır. Haritaların alınmasına veya imar planlarının tatbikatına memur edilen vazifeliler, vazifelerini yaparlarken 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri Kanununun 7 nci maddesindeki selahiyeti haizdirler. Madde 7'nin l. fıkrasının c) bendinde yer alan "mevzi" ibaresi, 20.2.2020 tarih ve 31045 sayı- lı R.G.'de yayımlanan, 14.2.2020 tarih ve 7221 sayılı Kanunun 5. maddesi hükmü gereğince madde metninden çıkarılmıştır. iMAR KANU U 397 Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması : MADDE 8 - Planlann hazırlanmasında ve yürUrl0ğc konulmasında aşağıda bclırtılen esas,. tara uyulur. a) Bölge planlan; sosyo-ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme poıansıyelı- ni, sektörel hedefleri, faaliyetlerin ve alt yapıların dağılımını belirlemek flzere hazırlanacak bölge planlannı, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptım. b) İmar Planlan; Naz1m imar Planı ve Uygulama imar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırlan içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptmlır. (Ek cDmle: 7221 - 14.2.2020 / m.6) "Planlar, plan değişiklikleri ve plan revizyonları; kayıt altına alınmak ve arşivlenmek üzere Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortama yüklenmek ve aynı sistem üzerinden Plan İşlem Numarası almak zorundadır." (Değişik ibare: 7221 - 14.2.2020 / m.6) "Planlar, bele- diye" meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme 4.cümle: 6495 - 12.7.2013 / m.73/p-1) "Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerin- de ve ilgili idarelerin İnternet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir." Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planlan belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü taktirde onaylanarak yürürlüğe girer. (Yeniden düzenleme 3.cüınle: 6495 -12.7.2013 / m.73/p-1) "Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edi- len ilan yerinde ve ilgili idarelerin İnternet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edi- lir." Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır, valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar. (Ek paragraf: 7221 - 14.2.2020 / m.6) İmar planlan ve bu planlardaki değişikliklerin nere- de askıya çıktığına dair bilgilendirme ilanı, askı süresi ile eş zamanlı olarak ilgili muhtarlıkların panosunda duyurulur. Aynca plan değişikliği hakkında, değişikliğe konu alanda görülebilir bir şekilde en az 2 adet tabela ile 30 gün süreyle bilgilendirme yapılır. (Ek paragraf: 7221 - 14.2.2020 / m.6) Kentsel tasarım projeleri uygulama imar planlarıyla birlikte hazırlanabilir. Bu kentsel tasarım projelerinin uygulamasına ilişkin usul ve esaslar Bakan- lıkça belirlenir. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir. Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, (Ek ibare: 7221 - 14.2.2020 / m.6) "Bakanlıkça oluşturulan elektronik ortamdaki Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı üzerinden, ilgili idaresi tarafından, arşivlenmek üzere" Bakanlığa gönderilir. imar planlan alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye Başkanlığı ve mülki amirlikler imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir. (Ek paragraf: 7221 - 14.2.2020 / m.6) Kesinleşen imar planlan veya parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabilir. (Ek paragraf: 7221 - 14.2.2020 / m.6) İmar planlarında bina yükseklikleri yençok: serbest olarak belirlenemez. (Ek paragraf: 7221 - 14.2.2020 / m.6 /Yürürlük/ m.38/1-a) Sanayi alanları, ibadethane alanlan ve tarımsal amaçlı silo yapılan hariç olmak üzere mer'i imar planlarında yençok: serbest olarak belirlenmiş yükseklikler; emsal değerde değişiklik yapılmaksızın çevredeki mevcut teşek- İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE iLGILl MEVZUAT 398 küller ve siluet dikkate alınarak, imar planı değişiklikleri ve revizyonları yapılmak suretiyle ilgili idare meclis karan ile belirlenir. Bu şekilde ilgili idare tarafından belirlenmeyen yükseklikler, ma- liyetleri döner sennaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça belirlenir. Oluşacak maliyetlerin %100 fazlası ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 2/7/2008 tarihli ve 5779sayılı İl özel İdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanun gereğince aktanlan paylarından kesilerek tahsil olu- nur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir. c) (Değişik: 7181 - 4.7.2019 / m.6) Tanın arazileri, 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda belirtilen izinler alınmadan; tarımsal amaç dışında kul- lanılamaz, planlanamaz, köy ve/veya mezraların yerleşik alanı ve civan veya yerleşik alan olarak tespit edilemez. ç) (Değişik: 7221 - 14.2.2020 / m.6) Bakanlıkça belirlenen tanım ve esaslara göre hazırla- nıp onaylanan plan, plan değişikliği ve revizyonlarının, parselasyon planlarının, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgelerinin, imar mevzuatına konu edilen orto-görüntüler ile diğer coğrafi veri ve bilgilerin, ilgili idareler ile kurum ve kuruluşlarca; Cumhurbaşkanınca belirlenen usul, esas ve ilgili standartlara uygun şekilde ve sayısal olarak; üretilmesi, elektronik ortamda ilan edilmesi, Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı ile entegrasyonunun sağlanması ve bedelsiz ola- rak Bakanlığa gönderilmesi, Bakanlıkça tesis edilecek elektronik ortam üzerinden paylaşılması, arşivlenmesi ve gtincellenmesi zorunludur. Yapı ruhsatına ilişkin işlemlerde bu veriler esas alınır. d) (Ek: 6495 - 12.7.2013 / m.73/p-1) Arazi kullanımı ve yapılaşmada sadece mekansal strateji planları, çevre düzeni planlan ve imar planlan kararlarına uyulur. (Ek cümle : 7033 - 18.6.2017 / m.29) "Mekansal strateji planlan, çevre düzeni planlan ve 1/25.000 ölçekli na- zım imar planlarında; organize sanayi bölgesi, endüstri bölgesi, sanayi sitesi ve teknoloji geliş- tirme bölgesine ilişkin kararların alınması ve bu kararlarda değişiklik yapılması Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının uygun görüşüne tabidir."(...) (Madde 8'in d. bendinin ikinci cümle- si, 7.4.2015 tarih ve 29319 saydı R.G.'de yayımlanan, 27.3.2015 tarih ve 6637 sayılı Kanu- nun 23/d. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.) Alt kademe planların, üst ka- deme planların kesinleştiği tarihten itibaren en geç bir yıl içinde ilgili idarece üst kademe planlara uygun bale getirilmesi zorunludur.Aksi halde, üst kademe planlan onaylayan kurum ve kuruluşlar alt kademe planlan en geç altı ay içinde uygun hale getirir ve resen onaylar. Bu süre içinde ruhsat işlemleri, yürürlükte olan uygulama imar planına göre gerçekleştirilir. Bu bent uyarınca yapılacak işlemlerde bu maddenin (c) bendi hükümlerine uyulur. e) (Ek: 6495-12.7.2013 / m.73/p-1) Kamu kurum ve kuruluşları veya plan müellifleri; ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından plana ilişkin görüşlerini alır. Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek zorundadır. Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süre- li çalışma yapılması gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlanmn talebi üzerine otuz günü geçmemek üzere ilave süre verilir. Bu süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir. f) (Ek: 6495 - 12.7.2013 / m.73/p-1) Kentsel asgari standartlar, Bakanlıkça belirlenen esas- lar doğrultusunda çevre düzeni planı ile belirlenebilir. Uygulamaya ilişkin kararlar, yörenin ko- şullan, parselin bulunduğu bölgenin genel özellikleri, yapının niteliği ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik, çevreye etkisi dikkate alınarak ve ölçüleri verilerek Bakanlıkça belirlenen esas- lara göre uygulama imar planında belirlenir. g) (Ek: 6495 - 12.7.2013 / m.73/p-1) Bakanlık; ilgili idareler, kamu kurum ve kuruluşları iMAR KANUNU 399 ile gerçek ve tüzel kişiler tarafından yapılan mekansal planlamaya, harita ve parselasyona, et1lt ve projelendinneye, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni düzenlemeye, enerji kimlik belgesi hazır- lanmasına ilişkin iş ve işlemler ile yapı malzemelerini; denetlemeye, aykınlıklar hakkında işlem tesis etmeye, aykınlıklan gidererek mevzuata uygun hale getirmeye yönelik değişiklik yapmaya ve onaylamaya, yapı tatil tutanağı tanzim etmeye, mühürlemeye, yıkım karan almaya ve yıkımı gerçekleştinneye, ilgililer hakkında idari yaptınm karan vermeye yetkilidir. Bu görevlerden, yapı tatil tutanağı tanzim etmeye, mühürlemeye ve yıkım karanna ilişkin rapor düzenleme işi ile de- netlemeye ilişkin görevler, Bakanlığın merkez ve taşra teşkilatında, denetçi belgesini haiz perso- nel tarafından gerçekleştirilir. İlgililer Bakanlık denetçileri tarafından istenilen her türlü bilgi ve belgeyi, istenilen süre içerisinde vermek zorundadırlar. Bakanlık denetçilerininseçimi, eğitimleri, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslan Bakanlıkça belirlenir. ğ) (Ek: 6495 -12.7.2013 / m.73/p-1) (Değişik cümle: 7221- 14.2.2020 / m.6) "Büyükşehir belediyessi ınınnın il sının olması nedeniyle mahalleye dönüşen ve nüfusu 5.000'in altında kalan yerlerin, kırsal yerleşim özelliğinin devam edip etmediğine büyükşehir belediye meclisince karar verilir." (Ek cümleler: 7221 - 14.2.2020 / m.6) "Büyükşehir belediye meclisince aksine bir karar alınmadıkça, uygulama imar planı yapılıncaya kadar bu alanlardaki uygulamalar 27 nci madde hükümlerine göre yürütülür. 27 nci maddede belirtilen projeler, ilçe belediyesince onaylanır ve muhtarlığabildirilir." Kırsal alanlarda iş yeri açma ve çalışma izni; kadimden kalan veya yapıl- dığı tarihteki mevzuat kapsamında yola cephesi olmaksızın inşa edilen yapılar ile köy yerleşik alanlarda kalan yapılara kırsal yapı belgesine, yerleşik alan sının dışındaki diğer yapılara ise yapı kullanma izin belgesine göre verilir. Köylerde bulunan konutlarda, iş yeri açma ve çalışma izni alınarak evpansiyonculuğıı yapılabilir. Kamuya ait bir yaya veya taşıt yoluna cephe sağlanmadan yapı inşa edilemez, parsel oluşturulamaz. Yerleşme ve yapılaşma özellikleri, mimari doku ve ka- rakteri, gelişme düzey ve potansiyeli açısından önem arz eden köylerde bu özellikleri korumak, geliştirmek ve yaşatmak amacıyla muhtarlık katılımı ile ilgili idarelerce köy tasanın rehberleri hazırlanabilir. Köy tasanın rehberleri ilgili idare meclisi karan ile onaylanır ve uygulanır. h) (Ek: 6495 -12.7.2013 / m.73/p-l) Köylerde ve kırsal özellik gösteren diğer yerleşmeler- deyapıların etüt ve projeleri ilgili idarenin veya Bakanlığın taşra teşkilatının mimar ve mühen- disleri tarafından hazırlanabilir. Bakanlıkça; bu Kanun kapsamındaki yerleşmelere ilişkin enerji verimli, iklim duyarlı ve ekolojik özellikli plan ve projeler hazırlanabilir veya hazırlattınlabilir, bu nitelikli yapılar inşa edilebilir veya uzun vadeli kredilendirilmek suretiyle desteklenebilir. ı) (Ek: 6495 - 12.7.2013 / m.73/p-l) Harita, plan, etüt ve projeler; idare ve ilgili kanunlann- da açıkça belirtilen yetkili kuruluşlar dışında meslek odaları dahil başka bir kurum veya kuruluşun vize veya onayına tabi tutulamaz, tutulması istenemez. Vize veya onay yaptırılmaması ve benzeri nedenlerle müellifler veya bunlara ait kuruluşların büro tescilleri iptal edilemez veya yenilenmesi h.içbir şekilde geciktirilemez. Müelliflerden bu hükmü ortadan kaldıracak şekilde taahhütname talep edilemez. i) (Ek: 6495 - 12.7.2013 / m.73/p-l) İdarelerce onaylanmış; mevcut durumu gösteren hali- hazır haritalar, parselasyon planlan ile teknik ve idari düzenlemeleri içeren bu Kanun kapsamın- daki planların değişiklik ve revizyonlarında ilk müellifin görüşü veya izni aranmaz. j) (Ek: 6495 - 12.7.2013 / m.73/p-1) İlgili idareler, Bakanlıkça belirlenen esaslara göre mimari estetik komisyonu kurar. Komisyon, yapılann ve onaylı mimari projelerinin özgün fikir ifade edip etmediğine karar vermeye yetkilidir. Özgün fikir ifade etmeyenlerde yapılacak değişik- tNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 400 likJerde ilk müellifin görüşU aranmaz. Özgün fikir ifade eden mimarlık eser ve projelerinde; (...fi eserin bUtilnlilğünU bozmadığına, estetik görünUmUn0 değiştirmediğine, teknik, yönetsel amaçlar ve kullanım amacı nedeniyle zorunlu olduğuna karar verilen değişikJikler müellifinin izni alın- maksızın yapılabilir. Bu durumda ilk müellif tarafından talep edilebilecek telif ücreti; ilgili meslek odasıncabelirlenen mimari proje asgari hizmet bedelinin, tamamlanarı yapılarda yüzde yirmisini, inşaatı süren yapılarda yüzde on beşini geçemez. imar Planlarında Bakanlığın Yetkisi : MADDE9 - Bakanlık gerekli görülen hallerde, kamu yapılan (Değişik ibare: 5784 - 9.7.2008I m.24) "ve enerji tesisleriyle ilgili alt yapı, üst yapı ve iletim hatlarına ilişkin" imar pla- nı vedeğişiklikJerinin, umumi hayata müessir afetler dolayısıyla veya toplu konut uygulaması veya Gecekondu Kanununun uygulanması amacıyla yapılması gereken planların ve plan değişik- liklerinin, birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten imar planlarının veya içerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunan veya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar ve yerleşme planlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili bele- diyelere veya diğer idarelere bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya, yaptırmaya, değiştirmeye ve re'sen onaylamaya yetkilidir. (Ek fıkra: 4046 - 24.11.1994) Belediye hudutları ve mücavir alanlar içerisinde bulunan ve özelleştirme programına alınmış kuruluşlara ait arsa ve arazilerin, ilgili kuruluşlarından gerekli görüş, (Değişik parantez içi hüküm: 4232 - 3.4.1997) (Belediye) alınarak Çevre imar bütünlü- ğünü bozmayacak (Ek ibare: 4232-3.4.1997) "imar tadilatları ve" mevzi imar planlarının ve buna uygun imar durumlarının Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığınca hazırlanarak Özelleş- tirme Yüksek Kurulunca onaylanmak suretiyle yürürlüğe girer ve ilgili Belediyeler bu arsa ve arazilerin imar fonksiyonlarını 5 yıl değiştiremezler. (Ek ibare: 4232-3.4.1997) İlgili belediyeler görüşlerini onbeş gün içinde bildirir. Bir kamu hizmetinin görülmesi maksadı ile resmi bina ve tesisler için imar planlarında yer ayrılması veya bu amaçla değişiklik yapılması gerektiği taktirde, Bakanlık, valilik kanalı ile ilgili belediyeye talimat verebilir veya gerekirse imar planının resmi bina ve tesislerle ilgili kısmını re'sen yapar ve onaylar. Bakanlık birden fazla belediyeyi ilgilendiren imar planlarının hazırlanmasında, kabul ve onaylanması safhasında ortaya çıkabilecek ihtilaftan halleder, gerektiğinde re'sen onaylar. (Ek fıkra: 3394 - 20.6.1987) (...) (Anayasa Mahkemesinin 26.9.1991 tarih ve E.1990/38, K.1991/32 sayıb kararı ile iptal edilmiştir. R.G. 21065 - 28.11.1991) Kesinleşen planlar ilgili belediyelere ve valiliklere tebliğ edilir. Bu planların uygulanması mecburidir. Re'sen yapılan planlardaki değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir. (Ek fıkra: 5398 - 3.7.2005 / m.19) 4046 sayılı Kanun kapsamında gelir ortaklığı modeli ve işin gereğine uygun sair hukuki tasarruflar yöntemine göre özelleştirme işlemleri yapılan hizmet özelleştirilmesi niteliğindeki yatınmların yapılacağı yerlerde hazırlanan veya hazırlattınlan plan- lan, Özelleştirme İdaresince değerlendirilmek ve sözleşmeye uygunluğu konusundaki görüşü de Madde 8'in birinci fıkrasının j bendinin dördüncü cümlesinde yer alan "...eser sözleşmesinde işleme izni verilenler ile... " ibaresi, Anayasa Mahkemesi 'nin 16.7.2015 tarih ve 29418 sayılı R.G.'de yayımlanan, 4.12.2014 T., 2013/114 E. ve 2014/184 K. sayılı Karan ile iptal edilmiştir. İMAR KANUNU 401 alınmak bydı ile (...) re'sen onaylamaya Bayındırlık ve İskan Bakanlığı yetkili olup, her tfırtO ruhsan ilgili belediye en geç ilci ay içinde verir. imar Programlan, Kamulaştırma ve Kısıtlılık Hali : MADDE 10 - Belediyeler; imar planlanrun yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar. Beş yıllık imar programlanma gö- rilşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcileri görüşleri esas alınmak o.zere Meclis toplanhsına katılır. Bu programlar, belediye meclisinde kabul edildilcten sonra kesinJeşir. Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bil- dirilir. Beş yıllık imar programlan sınırlan içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları, bu program süresi içinde kamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulur. imar programlarında, umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince kısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler gerçekleştiri- linceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder. Kamuya Ait Gayrimenkuller : MADDE 11 - İmar planlarında; meydan, yol, (Ek ibare: 6704- 14.4.2016 / m.8) "su yolu," park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yer- lere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırlan içinde bele- diyeye, belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu taktirde, arsası hariç yalnız binanın hali hazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından sahlamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur. Bu yerlerin kullanılış şekli, yeni bir imar planıyla değiştirilip özel mülkiyete konu olabilecek hale getirildiği taktirde, bu yerler devir alınan idareye belediye veya özel idarece aynı usulle iade edilir. Buna aykın davranışı sabit olan ilgililer şahsen sorumludur. Bu terkinler hiçbir şekilde resim. harç ve vergiye tabi değildir. (Değişik 4. fıkra: 4342 - 25.2.1998) Hazırlanan imar planı sınırlan içindeki kadastral yollar ile meydanlar, imar planının onayı ile bu vasıflarını kendiliğinden kaybederek, onaylan- mış imar planı karan ile getirilen kulJanma amacına konu ve tabi olurlar. (Ek fıkra: 5793 - 24.7.2008 / m.14) Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan ve ağaçlandırılmak üzere izin verilen taşınmazlardan projesine uygun olarak ağaçlandırılanlar, imar planı kararıyla başka amaca ayrılamaz. Cephe Hattı : MADDE 12 - İmar planlarında gösterilen cephe hattından önde bina yapılamaz. Herhangi ,., Madde 9 un son fıkrasında yer alan"... imar mevzuatındaki kısıtlamalara tabi olmaksızın ..." ibaresi, Anayasa Mahkemesi'nin 4.1.2008 tarih ve 26746 sayılı R.G.'de yayımlanan, 5.1.2006 T., 2005/98 E. ve 2006/3 K. sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. iNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLi MEVZUAT 402 bir�n cephe hattının gerisinde kalan kısmı, plan ve yönetmelik esaslarına uygun bina inşaatı- na yetmıyorsa, beş yıllık imar programı içinde olup olmadığına göre, 1O uncu maddede belirtilen �üddetler içerisinde 18 inci madde hükümleri tatbik edilmediği veya başka bir şekilde halline imkan bulunmadığı takdirde mal sahibinin yazılı müracaatı üzerine, bu arsanın tamamı ilgili ida- relerce kamulaştırılır. İmar planlarında umumi hizmetlere ve kamu hizmetlerine ayrılan yerler: MADDE 13 - (Değişik madde ve başlığı: 7181 - 4.7.2019 / m.7) Özel hukuk kişilerinin mülkiyetinde olup uygulama imar planında düzenleme ortaklık payına konu kullanımlarda yer alan taşınmazlar; a) Bu kullanımlardan umumi hizmetlere ayrılan alanlar öncelikle 18 inci maddeye göre arazi ve arsa düzenlemesi yapılarak, b) 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında sırasıyla, ilgisine göre Hazine veya ilgili idarelerin mülkiyetindeki taşınmazlar ile trampa yapılmak veya satın alınmak suretiyle, ilgili kamu kurum ve kuruluşunca kamulaştırılarak kamu mülkiyetine geçirilir. Düzenleme ortaklık payına konu kullanımlardan yol, meydan, ibadet yerleri, park ve çocuk bahçeleri hariç olmak üzere yapı yapılabilecek diğer alanlarda; alanların kamuya geçişi sağlanın- caya kadar maliklerinin talebi halinde ilgili kamu kuruluşunun uygun görüşü alınarak plandaki kullanım amacına uygun özel tesis yapılabilir. İlgili mevzuat uyarınca hiçbir şekilde yapı yapılamayacak alanlarda muvakkat da olsa yapı yapılmasına izin verilmez. Mevcut yapılar kamulaştırılıncaya kadar korunabilir. Bu alanlarda beş yıllık imar programı süresi içinde, birinci fıkranın (a) ve (b) bentlerine göre işlem tesis edilerek parsel, kamu mülkiyetine geçirilmek zorundadır. Bu süre en fazla bir yıl uzatılabilir. Parsel maliklerinin hisselerini idareye hibe etmeleri veya bedelsiz devretmeleri durumunda, idare devir işlemlerini bedel almaksızın gerçekleştirmekle yükümlüdür. Bu işlemler için parsel maliklerinden hiçbir vergi, resim, harç, döner sermaye ücreti ve herhangi bir ad altında bedel alınmaz. Kamu kullanımına ait sosyal, kültürel ve teknik altyapı alanlarının, Hazine veya kamu mül- kiyetindeki alanlarla trampa yapılması halinde, şahıs veya özel hukuk kişilerinden hiçbir vergi, resim, harç, ücret, döner sermaye ücreti ve herhangi bir ad altında bedel alınmaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle be- lirlenir. İrtifak Hakları : MADDE 14 - Belediye veya valilikler, imar planlarının uygulanması sırasında, bir gayri- menkulün tamamını kamulaştırmadan o yerin muayyen saba, yükseklikte ve derinliğindeki kısmı üzerinde kamu yararı amacıyla irtifak hakkı tesis edebilir. Belediyeler veya valilikler, mümkün olan yer ve hallerde mal sahibinin muvafakatiyle, be- delsiz irtifak hakkı verme karşılığında, bedelsiz irtifak hakkı tesis edebilir. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Arazi ve Arsa Düzenleme Esasları (Değişik bölüm başlığı: 7181- 4.7.2019 / m.8) ifraz ve Tevhid : MADDE 15 - (Değişik fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.8) İmar planı bulunan alanlarda, uygula- ma imar planına uygun olarak öncelikle parselasyon planının yapılması esastır. 403 iMAR KANUNU (Deltşik fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.8) imar planı bulunan alanlarda, ifraz ve tevhit işlemJ� n. parselasyon planı tescil edilmiş alanlarda yapılabilir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.8) Parselasyon planı tescil edilmiş yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin imar planlarına ve imar mevzuatına uygun olması şarttır. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.8) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununda belirtilen merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin yetkisi içindeki l."tlDU yatınmJarında veya kamu mülkiyetine ait alanlarda, parselasyon planının tatbiki mümkün olmayan meskun alanlar ile koruma amaçlı imar planı bulunan alanlarda ve büyük bir kısmı uy- gulama imar planına uygun şekilde oluşan imar adalarının geri kalan kısımlarında bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan hükümlerde belirtilen şartlar aranmaz. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.8) Mevcut haliyle yapılaşmaya elverişli olmayan imar par- sellerinde; maliklerden birinin talebi üzerine veya doğrudan, parsel maliklerine kendi aralarında anlaşmaları için yapacağı tebliğden itibaren üç ay içerisinde maliklerce anlaşma sağlanamaması bilinde, resen tevhit ve fiili duruma göre ifraz yoluyla işlem yapmaya ilgili idare yetkilidir. İmar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacak ifrazların, asgari cephe genişlikJeri ve büyüklükleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir. İmar planı dışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük if- razlara izin verilmez. Tescil ve Şüyuun İzalesi : MADDE 16 - Belediye ve mücavir alan hudutları içindeki gayrimenkullerin re'sen veya müracaat üzerine tevhid veya ifrazı, bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisi veya bu hakların terkini, bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uygunluğu belediye encümenleri veya il idare kurullarınca onaylanır. Onaylama, işlemi müracaatın belediyelere veya valiliklere intikalinden itibaren en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır ve tescil veya terkini için 15 gün içinde tapuya bildirilir. Tapu dairesi, tescil veya terkin işlemini bir ay içinde sonuçlandırmak zorundadır. Bu Kanun hükümlerine göre şüyulandınlan gayrimenkullerin sahipleri ilgili idarenin tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde aralarında anlaşamadıkları veya şüyuun izalesi için, mahkemeye müracaat edilmediği taktirde ilgili idare hissedarmış gibi, şüyuun izalesi davası açabilir. Tarafların rızası veya mahkeme karan ile şüyuun izalesi ve arazi taksimi de yukarıdaki hü- kümlere tabidir. Kamulaştırmadan Arta Kalan Kısımlar : MADDE 17 - Belediye veya valilik, kendi malı olan veya imar planlarının tatbiki sonucu kamulaştırmadan artan parçalarla, istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlarda basıl olan sahalardan müstakil inşaata elverişli ol.mayan parçalan, bitişiğindeki arsa veya bina sahibi- ne bedel taktiri suretiyle satmak, gayrimenkul sahiplerinin yola giren yerlerden dolayı tahakkuk eden istihkaklarını bedel takdiri suretiyle değiştirmek ve komşu gayrimenkul sahibi takdir edilen bedelle satın al.maktan imtina ederse, şı'..lyulandınp satmak suretiyle imar planına uygunluğunu temin eder. Bunlardan müstakil inşaata elverişli olanları, kamu yaran için, belediye veya valilikçe yeri alınan şahısların muvafakatlan halinde istihkaklanna karşılık olarak bedel takdiri ve icabında den.klik temini suretiyle değiştirmeye belediye ve valilik yetkilidir. Aynca belediye veya valilikler ile şüyulu olan müstakil inşaat yapmaya müsait bulu- nan imar parsellerinde, belediye veya valilikler, hisselerini parselin diğer hissedarlarına bedel takdiri suretiyle satmaya, ilgililer satın almaktan imtina ederse, şüyuun izalesi suretiyle sattırmaya yetkilidir. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 404 Bu maddeye göre bedel takdirleri ve bu bedellere itiraz şekilleri 2942 sayılı Kamulaştır- ma Kanunu hükümlerine göre yapılır. Parselasyon planlannın hazırlanması (Değişik başlık: 7181 - 4.7.2019 / m.9): �DE 18 - İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya dığer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurum- larına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahlplerine dağıtmaya v�re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler beledi- ye ve müca:11" alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır. Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçilmlerinden yeteri kadar saha, (Ek ibare: 7181 - 4.7.2019 / m.9) "düzenleme ala- nındaki nüfusun kentsel faaliyetlerinisürdürebilmeleri için gerekli olan umumi hizmet alanlarının tesis edilmesi ve" düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında düzenleme ortaklık payı olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık paylan, dü- zenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlenmeden önceki yüzölçümlerinin yüzde (Değişik ibare: 7181 - 4.7.2019 / m.9) "kırk beşini" geçemez. (Değişik fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Düzenleme ortaklık paylan, düzenlemeye tabi tutu- lan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanlan, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanlan, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve duraktan, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, resmi kurum alanı, mezarlık alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandınlacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanlan gibi umumi hizmet alanlarından oluşur ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz. Düzenlemeye tabi tutulan alan içerisinde bulunan taşkın kontrol tesisi alanlarının, bu fıkrada be- lirtilen kullanımlar için düzenleme ortaklık payı düşülmesini müteakip kalan Hazine mülkiyetin- deki alanlardan karşılanması esastır. Ancak taşkın kontrol tesisi için yeterli alanın ayrılamaması durumunda, düzenleme ortaklık payının ikinci fıkrada belirtilen oranı aşmaması şartıyla, düzen- lemeye tabi diğer arazi ve arsaların yiiz ölçümlerinden bu fıkradaki kullanımlar için öncelikle düzenleme ortaklık payı ayrıldıktan sonra ikinci fıkrada belirtilen orana kadar taşkın kontrol tesisi için de aynca pay ayrılır. Kapanan imar ve kadastro yollarının öncelikle düzenleme ortaklık payı- na ayrılan toplam alandan düşülmesi esastır. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Üçüncü fıkrada belirtilen, bölgenin ihtiyacına ayrılan alanlardan belediye hizmetleri ile ilgili olanlar bu amaçlarla kullanılmak kaydıyla ilgili belediyesi adına, diğer alanlar ise imar planındaki kullanım amacı doğrultusunda bu amacı gerçekleştirecek olan idareye tahsis edilmek üzere Hazine adına tescil edilir. (Değişik fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, üçüncü fık- rada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanlan toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar, tescil harici alanlardan veya muvafakat alınmak kaydıyla; kamuya ait taşınmazlardan ya da Hazine mülkiyetindeki alanlardan karşılanır. Bu yöntemlerle karşılanamaması halinde belediye veya valilikçe kamulaştırma yoluyla tamamlanır. Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenle- me ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır. (Değişik fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Bu madde hükümlerine göre, herhangi bir parselden 405 İMAR KANUNU bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaması esastır. Ancak, her türlü imar planı karan ile yapılaşma koşulunda ve nüfusta artış olması halinde, artış olan parsellerden, uygulama sonucunda oluşan değerinin önceki değerinden az olmaması kaydıyla, ilk uygulamadaki düzenleme ortaklık payoı ranını% 45'e kadar tamamlamak üzere ilave düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılabilir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Parselasyon planı yapılmadan ifraz ve tevhit edilerek tescil ectilen parsellerden, imar planında umumi hizmet alanlarına rastladığı için terk edilen veya bağışlanan alanların toplam parsel alanına oranı, yeni yapılacak parselasyon planındaki düzenle- oıe ortaklık payı oranına tamamlayan farkı kadar düzenleme ortaklık payı alınabilir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Belediye veya valiliğin; parselasyon planlarını, imar plan- lannın kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl içinde yapması ve onaylaması esastır. Parselasyon planı yapmamaları sebebiyle doğacak her türlü kamulaştırma iş ve işlemlerinden belediyeler veya valilikler sorumludur. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Mevcut yapılar nedeniyle parsellerden düzenleme ortaklık payı alınamadığı hallerde bu payın miktarı, düzenlemenin gerçekleştirilebilmesi için yapılacak kamulaştırmada kullanılmak tizere bedele dönüştürülebilir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Bedel takdiri 2942 sayılı Kanunun 11 inci maddesinde belirtilen bedel tespiti esaslan da gözetilerek 6/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununa göre lisans almış gayrimenkul değerleme uzmanları veya ilgili idare takdir komis- yonlarınca raporlandınlarak tespit edilir. Tespit edilen bedel tapu kütüğünün beyanlar hanesinde belirtilir ve bu bedelin tamamı ödeme tarihinde, her takvim yılı başından geçerli olmak üzere bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında güncellenmek su- retiyle ödenmedikçe devir yapılamaz, yapı ruhsatı verilemez. Bedelin tamamen ödenmesi halinde taŞınmaz maliki ya da idarenin talebi üzerine terkin edilir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Düzenleme sonucu taşınmaz maliklerine verilecek par- seller; öncelikle düzenlemeye alınan taşınmazın bulunduğu yerden, mümkün olmuyor ise en ya- kınındaki eşdeğer alandan verilir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Düzenleme alanında bulunan imar adalarında, asgari parsel büyüklüğünü karşılamak kaydıyla, imar uygulama alanında kalan hisseli arsa ve araziler; hisse sahiplerinin muvafakati halinde veya fiili kullanım esasına göre müstakil hale getirilebilir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Uygulama imar planında hüküm bulunmaması halinde yönetmelikte belirlenen asgari parsel büyüklüklerinin altında parsel oluşturulamaz. (...) Madde 18'in 7. fıkrası, 10.7.2019 tarih ve 30827 sayılı R.G.'deyayımlanan, 4.7.2019 tarih ve 7181 sayılı Kanunun 9. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır. (...) Madde 18'in 8. fıkrası, 10.7.2019 tarih ve 30827 sayılı R.G.'de yayımlanan, 4.7.2019 tarih ve 7181 sayılı Kanunun 9. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır. (...) Madde 18'in 9. fıkrası, 10.7.2019 tarih ve 30827 sayılı R.G.'de yayımlanan, 4.7.2019 tarih ve 7181 sayılı Kanunun 9. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır. (Değişik fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Bu maddede belirtilen kamu hizmetlerine ayrılan yerlere rastlayan alanlardaki ağaçlar/yapılar, belediye veya valilikçe bedeli/enkaz bedeli ödenerek sökülür ve yıkılır. Dilzenlenmiş arsalarda bulunan yapılara, ilgili parsel sahiplerinin muvafakatlan olmadığı veya plan ve mevzuat hükümlerine göre mahzur bulunduğu taktirde, küçük ölçüdeki zaruri ta- mirler dışında ilave, değişiklik ve esaslı tamir izni verilemez. Düzenlemeye tabi tutulması gerek- tiği halde, bu madde hükümlerinin tatbiki mümkün olmayan hallerde imar planı ve yönetmelik İNŞAAT SÖZLEŞMESİ YE İLGİLİ MEVZUAT 406 hük . üml . e . rine göre müstakil ın' şaata e l ven • ş 1 ı · o 1 venlebılır. an kadastral parsellere plana göre • ınşaat ruhsatı . . Bu maddenin takibinde bel e d ı ' ye veya valı • l · ik, ödeyecek.len • kamulaştırma b e d e 1 ı · yen • ne · ı 1 g • ı- lıle . nn muvafakatı halinde k amu l aşt . ınlması gereken yerlen . ne karşılık, plan ve mevzuat hn w ı. ı . . . u n w _ · lenne göre yapı ya�ıl�a�ı mümkün olan belediye veya valiliğe ait sahalardan yer verebilirler. Veraset yolu ıle ıntıkal eden, bu Kanun hükümlerine göre şfıyulandınlan Kat Mülkiyeti Ka- n�uuy�laması, tanm ve hayvancılık, turizm sanayi ve depolama amacı için yapılan bisselen- dınneler ıle cebri icra yo 1 u · ı 1 e satılanlar han . ç . ımar planı olmayan yerlerde her tü 1 r O yapı lm aşma amacıyla arsa ve parselleri hisselere ayıracak özel parselasyon planlan, satış vaadi sözleşmeleri yapılamaz. (E�fıkra: 7221-14.2.2020 / m.7) Bu madde kapsamında yapılmış olan imar uygulamala- rının kesı�leşmış mahkeme kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle;davaya konu parselin imar planı kararlan_ıle umumi ve kamu hizmetlerine aynlan alanlara denk gelmesi veya iptal edilen uy- gulama ıle tahsis ve tescil edilmiş parsellerde hak sahiplerince yapı yapılmış olması ve benzeri hukuki veya fiili imkansızlıklar nedeniyle geri dönüşüm işlemleri yapılarakuygulama öncesi kök parsellere dönülemeyeceğinin parselasyon planlarını onaylamaya yetkili idarelerin onay merciin- ce tespiti halinde, öncelikle davaya konu parselin hak sahiplerinin muvafakati alınmak kaydıyla uygulama sahası içerisinde idarece uygun bir yer tahsis edilir veya anlaşma olmaması halinde davacı hak sahibinin kök parseldeki yeri dikkate alınarakuygulamadakidüzenleme ortaklık payı kesintisi düşüldükten sonrakitaşınmazınrayiç bedeli üzerinden değeri ödenir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.9) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Ba- kanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir. Parselasyon Planlarının Hazırlanması ve Tescili : MADDE 19 - İmar planlanna göre parselasyon planlan yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulunun onayından sonra yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idaredeasılır. Ayncamutat vasıtalarla duyurulur. Busüreninsonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da bu hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planlan tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re'sen tanzim ve tesis ederler. Bir parsel üzerinde birden fazla bina ve tesislerin yapımı gerektiğinde (Kooperatif evleri, siteler, toplu konut inşaatı gibi) imar parselasyon planlan ifraza gerek kalmadan bu ihtiyacı kar- şılayacak şekilde düzenlenir veya değiştirilir ve burada, talep halinde, Kat Mülkiyeti Kanunu hü- kümleri uygulanır. DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Yapı ve Yapı İle İlgili Esaslar Yapı: MADDE 20 - Yapı : a) Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuru- luşlannınvennişolduk.lan tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile, İmar planı, yönetmelik, ruhsat veeklerine uygun olarak yapılabilir. Yapı Ruhsatlycsl : MADDE 21 - Bu Kanunun kapsamına giren bUtUn yapılar için 26 ncı maddede belirtilen 407 fMAR KANUNU &Stisna dışında belediye veya valiliklerden (veya yeminli serbest mimarlık ve mOhendislik bOrola-- nndan) yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsat alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılınası da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda; bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat. hiçbir vergi, resim ve barca tabi olmaz. Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan lcaplamalan, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktanlması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek ıaşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir. Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının mal- zemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu Kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir. Ruhsat Alma Şartlan : MADDE 22 - Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik (veya yem.inli serbest mimarlık ve mühendislik) bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesi gereklidir. (••) Belediyeler veya valiliklerce veya yeminli serbest mimarlık ve mühendislik bürolarınca ruh- sat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir. Eksik veya yanlış olduğu taktirde; müracaat tarihinden itibaren onbeş gün içinde müracaat- çıya ilgili bütün eksik ve yanlışları yazı ile bildirilir. Eksik ve yanlışlar giderildikten sonra yapıla- cak müracaattan itibaren en geç onbeş gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir. Geliştirme Alanlarında Yapı Ruhsatı : MADDE 23 - İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilebilmesi için; a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarının belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması, b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yollarının, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısının yapılmış olması, Şarttır. Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedelini% 25 peşin ödeyip geri • 21 inci maddenin birinci fıkrasında ( ) içine alınan kısım Anayasa Mahkemesinin 1l Aralık 1986 tarih ve E.1985/11, K.1986/29 sayılı kararı ile iptal edilmekle hükmü kalmamıştır. c•·ı 22 nci maddenin birinci fıkrasında ( ) içine alınan kısım Anayasa Mahkemesinin 11 Aralık 1986 tarih ve E.1985/11, K.1986/29 sayılı karan ile iptal edilmekle hükmü kalmamıştır. iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE İLGİLİ MEVZUAT 408 kalan% 75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, foseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptmlması yolunagidilir. Bu yapılmadığı taktirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapısahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar. Toplu mesken alanlannda, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütününü inşa ve ikmael dilen teknik altyapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerin- deisabeteden bedel alınmadıkça kendilerine yapı ruhsatı verilmez. Toplumesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlannca yapılmışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz. Alınan bu paralar teknik altyapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye öde- yenlere aynen geri verilir Şu kadar ki, bir yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedellerini ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı be- dellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur. Mevcut binalarda esaslı değişiklikler ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz. Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun bü- kümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir. İmar planlan ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal altyapının tevsii ya da yenilen- mesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda be- lirtilen katılma paylan bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı yada bina sahiplerinden usulünce alınır İmar planlarında meskun saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi foseptiğe bağlan- ması, lağım şebekesi veya umumi foseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı taktirde ilgili idare tarafından yıktınlır. Yeminli Serbest Mimarlık ve Mühendislik Bürolarımnkuruluşu, Yetki Alanları ve Sorumlulukları : MADDE 24-(...) (Madde 24,Anayasa Mahkemesinin 11Aralık 1986 tarih ve E.1985/11, K.1986/29 sayılı Karan ile iptal edilmekle hükmü kalmamıştır.) Yeminli Serbest Mimarlık Ve Mühendislik Bürolarının Sınıflandırılması MADDE 25-(...) (Madde 25, Anayasa Mahkemesinin 11Aralık 1986 tarih ve E.1985/11, K.1986/29 sayıb Kararı ile iptal edilmekle hükmü kalmamıştır.) Kamuya Ait Yapı ve Tesisler he Sanayi Tesislerinde Ruhsat : MADDE 26 - Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya yaptırılacak yapıla- ra, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykın olmamak Uzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlannca üstlenilme- si ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre ruhsat verilir. (Ek cümleler: 7153 • 29.11.2018 / m.13) Kamu kurum ve kuruluşlarınca inşaahn yapımına ve denetimine ilişkin hizmet iMAR KANUNU 409 alımı yapılmış ise inşaatın yapımına ve denetimine ilişkin her tOrl0 fenni mesuliyet kamu lcurum ,-c kuruluşu ndına danışman firmanın mimar ve mOhcndislerince 0stlcnilcbilir. Danışmanfirmanın fenni mesul mimar ve mllhendisleri uzmanlık alanlarına göre yapının, tesisatı ve malz.emcleri ile birlilı.1e bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etOt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini kamu kurum ve lcuru• Juşu adına denetlemekle görevlidir. Devletin güvenlik ve emniyeti ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin harekat ve savunması bakımın- dan gizlilik arz eden yapılara; belediyeden alınan imar durumuna, kat nizamı, cephe hattı, inşaat derinliği ve toplam inşaat metrekaresine uyularak projelerinin kurumlarınca tasdik edildiği, statik ve tesisat sorumluluğunun kurumlarına ait olduğunun ilgili belediyesine veya valiliklere yazı ile bildirdiği takdirde, 22 nci maddede sayılan belgeler aranmadan yapı ruhsatı verilir. (...) (Madde 26 nın 3. fıkrası,Anayasa Mahkemesinin 11Aralık 1986 tarih ve E.1985/11 - K.1986/29 sayılı kararı ile iptal edilmekle hükmü kalmamıştır.) Köylerde yapılacak yapılar ve uyulacak esaslar MADDE 27- (Değişik madde ve başlığı: 6495 - 12.7.2013 / m.73/p•2) Belediye ve mü- cavir alanlar dışında köylerin köy yerleşik alanlarında, civarında ve mezralarda yapılacak konut, entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köyde oturanların ihtiyaçlarını karşılayacak bakkal, manav, berber, köy fırını, köy kahvesi, köy lokantası, tanıtım ve teşhir büfeleri ve köy halkı tarafından kurulan ve işletilen kooperatif- lerin işletme binası gibi yapılar için yapı ruhsatı aranmaz. Ancak etüt ve (Değişik ibare: 7221 - 14.2.2020 / m.8) "projelerin valilik onayını müteakip muhtarlığa bildirimi" ve bu yapıların yö- resel doku ve mimari özelliklere, fen, sanat ve sağlık kurallarına uygun olması zorunludur. Etüt ve projelerin sorumluluğu müellifi olan mimar ve mühendislere aittir. Bu yapılar valilikçe ulusal ad- res bilgi sistemine ve kadastro planlarına işlenir. (Ek cümle: 7221 -14.2.2020 / m.8) "Bu fıkrada belirtilen projelerin, valilik onayı ve muhtarlığa bildirim şartı sağlanmadan veya projesine aykırı yapı yapıldığınm muhtarca tespiti ya da öğrenilmesi halinde durum, muhtar tarafından ivedilikle valiliğe bildirilir." Köy yerleşik alan sınırlan dışında kalan ve entegre tesis niteliğinde olmayan ve imar planı gerektirmeyen tarım ve hayvancılık amaçlı yapıların yapı ruhsatı alınarak inşa edil- mesi zorunludur. Tanın ve hayvancılık amaçlı yapıların denetimine yönelik fenni mesuliyet 28 inci madde hükümlerine göre mimar ve mühendislerce üstlenilir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.10) Belediye ve mücavir alanlar içinde veya dışındaki iskan dışı alanlarda yapılacak tarımsal amaçlı seralar, entegre tesis niteliğinde olmamak ve ilgili il tarım ve onnan müdürlüğünden uygun görüş alınmak koşuluyla yapı ruhsatı aranmadan yapılabilir. An- cak etüt ve projelerinin ruhsat vermeye yetkili idarece incelenmesi, fen, sanat ve sağhk kurallarına uygun olması zorunludur. Etüt ve projelerinin ve inşasının sorumluluğu, müellifi ve fenni mesulü olan mimar ve mühendislere aittir. Bu yapılar ilgili idarece ulusal adres bilgisistemine ve kadastro paftasına işlenir. Bu alanlarda yapılacak seralar için, yola cephesi olan komşu parsellerden süresiz geçiş hakkı alınmış ve bu konuda tapu kayıtlarına şerh konulmuş olmak kaydıyla 8 inci maddede belirtilen yola cephe sağlama koşulu aranmaz. (Ek fıkra: 7221 - 14.2.2020 / m.8) Kırsal yerleşik alanı ve civan sınırlan; belediye sının il sının olan yerlerde ilçe belediye meclisinin teklifi üzerine bilyükşehir belediye meclisi kararıyla, diğer yerlerde ise il genel meclisi kararıyla belirlenir. (Değişik cümle: 7221 - 14.2.2020 / m.8) "Onaylı üst kademe planlarda aksine hüküm bu- lunmadığı hallerde köy yerleşik alan sınırlan içinde, taşkın, heyelan ve kaya düşmesi gibi afet 410 I iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLi MEVZUAT riski olan, sıhhi ve jeolojik açıdan Qzerinde yapı yapılmasında mahzur bulunan alanlar ile köyQn ana yollan ve genişlikleri; halihazır harita veya kadastro paftalan üzerinde belediye sının il ıırun olan yerlerde ilgili ilçe belediye meclisi karan ile, diğer yerlerde ise il genel meclisi kararıyla belirlenir." Belirlenen yollar, ifraz ve tevhit suretiyle uygulama imar planı karan araornalmzın kamu yaran karan alınarak oluşturulur. Köy yerleşik alan sının içerisinde, 3/7/2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hükümleri uygulanmaz. Köy yerleşik alan sınırlarının parselleri bölmesi durumunda yerleşik alan sının 5403 sa}'l- lı Kanun hükümlerine tabi olmaksızın ifraz hattı olarak kabul edilir. (Değişik ibare: 7221 - 14.2.2020 / m.8) "Çevre düzeni" planında açıkça belirtilmediği tak- dirde, ihtiyaç duyulması halinde, köyün gelişme potansiyeli ve gelişme düzeyi de dikkate alınarak ( ••.) Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine aşılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayı- lır. (Değişik cümle: 7221 - 14.2.2020 / m.10) "Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir." Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapı- nın bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldınlır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykın veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encü- meni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sa- hibinden tahsil edilir. (Ek cümleler: 7221 -14.2.2020 / m.10) "Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım karan alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılan- mak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktınlabilir. Yıkım maliyetleri % l 00 fazlası ile ilgili ida- resinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun ge- reğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir." (Ek fıkra: 7153 - 29.11.2018 / m.15) İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykı- nlıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır. ('> 32 inci maddenin ikinci fıkrasında (...) içine alınan kısım Anayasa Mahkemesinin l l Ara- lık 1986 tarih ve E.1985/ ll, K.1986/29 sayılı Karan ile iptal edilmekle hükmü kalmamıştır. (2) 32 inci maddenin birinci fıkrasında yer alan "ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç" ibaresi, 10.12.2018 tarih ve 30621 sayılı R.G.'de yayımlanan, 29.11.2018 tarih ve 7153 sayı- lı Kanunun 15. maddesi hükmü gereğince madde metninden çıkarılmıştır. İNŞAAT SÖZLEŞMESi VE iLGiLİ MEVZUAT 414 Umumi Hizmetlere Ayrılan Yerlerde Muvakkat Yapılar : MADDE 33 • İmar planlarında bulunup da müracaat gününde beş yıllık imar programına dahil olmayan yerlerde; plana göre kapanması gereken yol ve çıkmaz sokak üzerinde bulunan veya 18 inci madde hOkOmleri tatbik olunmadan nonnal şartlarla yapı izni verilmeyen veya 13 Onc0 maddede belirtilen hizmetlere ayrılmış olan ve haklarında bu madde h0kmün0n tatbiki is- tenen parsellerde Uzerinde yönetmelik esaslarına uygun yapı yapılması mümkün olanlarında sa- hiplerinin istekleri üzerine belediye encümeni veya il idare kurulu kararıyla imar planı tatbikatına kadar muvakkat inşaat veya tesisata müsaade edilir ve buna dayanılarak usulüne göre yapı izni verilir. Bu gibi hallerde verilecek müddetin on yıl olması, yapı izni verilmezden önce belediye encümeni veya il idare kurulu karannın gün ve sayısırun on yıllık müddet için muvakkat inşaat veya tesisat olduğunun, IUzumlu ölçü ve şartlarla birlikte tapu kaydına şerh edilmesi gereklidir. Muvakkatlık müddeti tapu kaydına şerh verildiği günden başlar. Birinci fücrada sözU geçen bir parselde, esasen kullanılabilen bir bina varsa bu parsele ye- niden inşaat ve ilaveler yapılmasına izin verilmeyeceği gibi, birden fazla muvakkat yapıya izin verilen yerlerde dahi bu yapıların ölçüleri toplamı yönetmelikte gösterilen miktarları geçemez. Bu maddenin tatbikinde kadastral parsel de bir imar parseli gibi kabul olunur. Plan tatbik olunurken, muvakkat inşaat veya tesisler yıktmhrlar. On yıllık muvakkatlık müddeti dolduktan sonra veya on yıl dolmadan yıktınlması veya kamulaştınlması halinde mu- vakkat bina ve tesislerin 2942 sayılı Kamulaştınna Kanunu hükümlerine göre takdir olunacak bedeli sahibine ödenir. inşaat, Tamirat ve Bahçe Tanzimi ile İlgili Tedbirler ve Milkelle6yctler : MADDE 34 - inşaat ve tamiratın devamı ve bahçelerin tanzim ve ağaçlandınlması sırasında yolun ve yaya kaldınmlarının, belediye veya valiliklere ve komşulara ait yerlerin işgal edilme- mesi ve buralardaki yeraltı ve yerüstü tesislerinin tahrip olunmaması ve bunlara zarar verilme- mesi, taşıt ve yayaların gidiş ve gelişinin zorlaştırılmaması, yapı, yol sınınna üç metre ve daha az mesafede yapıldığı takdirde her tUrlü tehlikeyi önleyecek şekilde yapı önüniln tahta perde veya münasip malzeme ile kapatılması ve geceleri aydınlahlması, mecburidir. Yapı, yol kenarına yapıldığı takdirde ilgili idarece takdir edilecek zaruri hallerde yaya kaldı- nmlannın bir kısmının işgaline yayalar için uygun geçiş sağlamak ve yukardaki tedbirler alınmak şartıyla müsaade olunabilir. Bu gibi hallerde mülk sahibi veya inşaatı deruhte eden kişi veya kuruluşun sahipleri gelip geçenlere zarar vermeyecek ve tehlikeyi önleyecek tedbirleri alırlar. Zemin katlarda, dükkan yapılmasına müsaade edilen yapılarda, yaya kaldırımı ile aynı se- viyedeki ön bahçeleri yayaya açık bulundurulacak, yayaların can emniyetini tehlikeye düşUrecek duvar ve manialar yapılamaz. Bu gibi yerlerde ve parsel hudutlarına merdiven yapılması zaruri hallerde nht yüksekliği O,15 metreden fazla olamaz. Bina Ön Cephe Hattı 1ıe Yol Arası ve Tabii Zeminin Kazılması : MADDE 35 - Binaların zemin seviyesi altında kat kazanmak maksadıyla, bina cephe hat- tından yola kadar olan kısımda, zeminin kazılarak yaya kaldırımının seviyesinin altına düşürül- mesine müsaade edilmez. Her ne sebeple olursa olsun evvelce ön bahçeleri yaya kaldırımı seviyesinden 0.50 metreden daha aşağıda teşekkül etmiş bulunan binalarla bu gibi arsaların sahipleri, gelip geçenlerin emni- yetini temin etmek üzere, yol kenarına yönetmelikle belirtilen veya civarın karakterine göre, ilgili İMAR KANUNU ,(breee tespit edilen şekilde bahçe duvarı veya pannakJık yapmaya ve gereken emniyet tcdbirle- nnı almayıı mecburdurlar. Jupıcı Daireleri ve Sığınaklar : MADDE 36 - Kapıcı dairesi ve sığınak ayrılması mecburiyeti olan binalarda, bu dairelerin yönetmelikte belirtilen şart ve ölçüleri havi bulunması lazımdır. Kapıcı daireleri anabina i_çinde olabileceği gibi, nizamlara, fen ve sağlık şartlarına aykırı yapılmamak, brüt 40 metrekareyı geç- memek şartı ile bahçenin herhangi bir yerinde veya müştemilat binaları içerisinde de tertiplene- bılir.Bekçi, bahçevan, kaloriferci gibi müstahdemin ikametine yer ayrılması halinde bu yerlerde de aynı şartlar aranır. 29 ve 30 uncu maddelerdeki hükümler bu maddede sözü geçen daireler bak.kında da uygulanır. Nerelerde ve hangi binalarda kapıcı dairesi ve sığmak ayrılması gerekti- ği imar yönetmeliklerinde gösterilir. Otoparklar : MADDE 37 - İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müs- takbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, oıopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez. Bu fıkra hük- müne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içeri- sinde bu aykınlık giderilir. Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir. (Ek fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.11) Yapılaşmamış parseller, parsel maliklerinin muvafakati, araç giriş ve çıkışlarının trafiği aksatmaması ve ilgili idaresinden izin alınmak kaydıyla, zemini geçirimli maJzeme ile kaplanarak ve gerekli işaretlemeler yapılarak, yapı kapsamına girmeyecek şekilde açık otopark olarak işletilebilir. BEŞİNCİ BÖLÜM Çeşitli Hükümler Halihazır Haritaların İmar Planlarının ve Yapı Projelerinin Hazırlanması ve Uygulanması : MADDE 38 - Halihazır harita ve imar planJannın hazırlanması ve bunların uygulanmasının fenni mesuliyetini; uzmanlık, çalışma konulan ve ilgili kanunlarına göre, mühendisler, mimarlar, şehir plancıları, deruhte ederler. (Değişik fıkra: 3542 - 26.4.1989) Yapıların, mimari, statik ve hertürlü plan, proje, resim ve hesaplarının hazırlanmasını ve bunların uygulanmasıyla ilgili fennı mesuliyetleri, uzmanlık konularına ve ilgili kanunlarına göre mühendisler, mimarlar ile görev, yetki ve sorumlulukları yönetmelikte düzenlenecek olan fen adanılan deruhte ederler. YıkıJacak Derecede Tehlikeli Yapılar : MADDE 39 - (Değişik fıkra: 7181 - 4.7.2019 / m.12) Genel güvenlik ve asayiş bakımın- dan tehJike arz ettiği valilikçe tespit edilen metruk yapılar ile bir losmı veya tamamının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu belediye veya valilik tarafından tespit edilen yapıların sahiplerinin ad- rese dayalı nüfus kayıt sistemindeki adreslerine tehlike derecesine göre bunun izalesi için bele- diye veya valilikçe 0ç gün içinde tebligat yapılır. Yapı sahibine bu şekilde tebligat yapılamaması 415 --- İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGlLi MEVZUAT 416 halinde bu d� t�bligat yapan idarenin İnternet sayfasında 30 gün süre ile ilan edilir ve tebligat varakası te�lığ ��nne �im olmak üzere tehlikeli yapıya asılır ve keyfiyet muhtarla birlikte bir zabıtla tespıet dılır. Malık dışında binada ikamet amacıyla oturanlara da aynca tahliye için tebligat yapılır. . ���i�ikfıkra: ?181 - 4.7.2019 / m.12) Tebligatı veya ilanı müteakip 30 günü geçmemek üzereılgılı ıdarece belırlenen süre içinde yapı sahibi tarafından tehlikeli durumun ortadan kaldJnl- maması halin_de, tehlikenin giderilmesi veya yıkım işleri belediye veya valilikçe yapılır ve masrafı % 20 fazlası ıle yapı sahibinden tahsil edi.lir . Alakalınınfakruhali tevsik olunursa masraf belediye veya valilikçe bütçesinden karşılanır. Tehlikedurumu O yapı ve civannın boşaltılmasını icabettiriyorsa mahkeme kararına lüzum kal- maksızın zabıta marifetiyle derhal tahliye ettirilir. Kamunun Selameti İçin Alınması Gereken Tedbirler : MADDE 40 - Arsalarda, evlerde ve sair yerlerde umumun sağlık ve selametini ihlal eden, şehircilik, estetik veya trafik bakımından mahzurlu görülen enkaz veya birikintilerin, gürültü ve duman tevlideden tesislerin hususi mecra, lağ1m, çukur, kuyu; mağara ve benzerlerinin mahzurla- rınıngiderilmesi ve bunların zuhuruna meydan verilmemesi ilgililere tebliğ edilir. Tebliğde belirtilen müddet içinde tebliğe riayet edilmediği takdirde belediye veya valilikçe mahzur giderilir; masrafı % 20 fazlasiyle arsa sahibinden alınır veya mahzur tevlit edenlerin fa- aliyeti durdurulur. Arsalann Yola Bakan Yüzleri : MADDE 41 - Belediyeler veya valiliklerce belirli yollar üzerinde mahzurlu bina bulunan veya binasız arsalann yola bakan yüzlerinin tayin edilen tarzda kapatılmasına karar vermeye se- lahiyetlidir. Bu takdirde gayrimenkulün sahipleri, belediye veya valilikçe verilen müddet içinde bu yerleri kapatmaya mecburdurlar. Bu mükellefiyete uyulmaması halinde belediye veya valilikçe gereği yapılarak masrafı arsa sahibinden tahsil edilir. İdari Müeyyideler: MADDE 42- (Değişik madde ve başhğı: 5940 - 9.12.2009 / m.2) Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayn olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır. (Değişik cümle: 7221 - 14.2.2020 / m.11) "Ruhsat alınmaksızm veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykın olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruh- sat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykınlığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni me- sullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfı- na, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezalan uygulanır:" a) Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için; 1) I. sınıf A grubu yapılara Uç, Bgrubu yapılara beş Türk Lirası, 2) II. sınıf Agrubu yapılara sekiz, B grubu yapılara onbir Türk Lirası, 3) III. sınıf A grubu yapılara onsekiz, B grubu yapılara yirmi T0rk Lirası, İMAR KANUNU 417 4) IV. sınıf A grubu yapılara yirmiüç, B grubu yapılara yirmibeş, C grubu yapılara otuzbir Türk Lirası, 5) V. sınıf A grubu yapılara otuzsekiz, B grubu yapılara kırkaltı, C grubu yapılara elliiki, O grubu yapılara altmışüç Türk Lirası, idari para cezası verilir. Bu miktarlar her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesi hılkOmJeri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılarak uygulanır. (...) Madde 42'nin 2. fıkrasının a) bendinin 3. cümlesi, 26.3.2020 tarih ve 31080 sayılı Mükerrer R.G.'de yayımlanan, 25.3.2020 tarih ve 7226 sayı- h Kanunun 39. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır. b) Mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tari- hinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20'si kadar idari para cezası verilir. c) (a) ve (b) bentlerine göre cezalandınnayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın% 30'u, 2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın% 40'ı, 3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında "Kamu Tesisi Alanı veya Umumi Hizmet Alanı" olarak belirlerımiş bir alanda yapılmış ise cezanın% 60'ı, 4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın% lOO'ü, 5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın% 20'si, 6) Yapılaşmaya yasaklarımış bir alanda yapılmış ise cezanın % 80'i, 7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50'si, 8) Ruhsatsız ise cezanın% 180'i, 9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın% 50'si, lO) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşai faa- liyete konu ise cezanın% l00'ü, 11) İnşai faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % lO'u, 12) İnşai faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın% 20'si, 13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın% 20'si, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayn ayn hesap edilerek ilave olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır. ç) (Ek: 7226 - 25.3.2020 / m.39) Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykınlığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari met- rekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getiril- mesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez. 18, 28, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 40 ve 41 inci maddelerde belirtilen mükellefiyetleri yerine getirmeyen veya bu maddelere aykın davranan yapı veya parsel sahibine, harita, plan, etüt ve pro- je müelliflerine (Ek ibare: 7221 - 14.2.2020 / m.11) "ve gözetmenlerine", fenni mesullere, yapı İNŞAAT SÖZLEŞMESi VE İLGİLİ MEVZUAT 418 müteahhidine ve şantiye şefine, ilgisine göre ayrı ayrı olmak üzere ikibin Türk Lirası, bu fiilJerin çevre ve sağlık şartlarına aykın olması halinde dörtbin Türk Lirası, can ve mal emniyetini tehdit etmesi halinde altıbin Türk Lirası idari para cezası verilir. Yapıldığı tarih itibarıyla plana ve mevzuata uygun olmakla beraber, mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği veya edeceği ilgili idare veya mahkeme karan ile tespit olunan yapılara, ilgili idarenin yazılı ikazına rağmen idarece tanı- nan süre içinde takviyede bulunmayan veya bu yapılan 39 uncu madde uyannca yıkmayan yapı sahibine onbin Türk Lirası idari para cezası verilir. 27 nci maddeye göre(...)(... ) uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezalan iptal edilir. Yapı ruhsatı alıp da yapı kullanma izin belgesi almamış veya yapı ruhsatı bulunmayan yapı- larda, Yapı Kayıt Belgesi ile maliklerin tamamının muvafakatinin bulunması ve imar planlarında umumi hizmet alanlarına denk gelen alanların terk edilmesi halinde yapı kullanma izin belgesi aranmaksızın cins değişikliği ve kat mülkiyeti tesis edilebilir. Bu durumda, ikinci fıkrada belirti- len bedelin iki katı ödenir. Beşinci fıkra uyarınca kat mülkiyetine geçilmiş olması 6306 sayılı Kanunun ek 1 inci mad- desinin uygulanmasına engel teşkil etmez. Yapı Kayıt Belgesi alınan yapıların, Hazineye ait taşınmazlar üzerine inşa edilmiş olması halinde, bu taşınmazlar Bakanlığa tahsis edilir. Yapı Kayıt Belgesi sahipleri ile bunların kanuni veya akdi haleflerinin (Ek ibare: 7181 - 4.7.2019 / m.14) "31/12/2019 tarihine kadar yapacakları satın alma" talepleri üzerine taşınmazlar Bakanlıkça rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır. Bu Geçici Madde l6'nın 4. fıkrasında yer alan "...ve 2960 sayılı Kanun..." ibaresi, Anayasa Mahkemesi'nin 15.12.2020 tarih ve 31335 sayılı R.G.'de yayımlanan, 24.9.2020 T., 2019/21 E. ve 2020/51 K. sayılı Karan ile iptal edilmiştir. iMAR KANUNU 429 lannın asla ilanlan, yazılı tebliğ hükmündedir. Jmar ve parselasyon planlan onaylandığı tarihte yürürlüğe girer. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlanndaki parselasyon planlannda gerekli gOrO.lmesi halinde imar uygulaması sonucu oluşmuş olan parsellerden, yüzde beşi aşmamak kaydıylaqit oranda ilave düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılabilir. Birinci fıkrada belirtilen kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında; a) Tescilli parsellerin, tapu sicilinde tescil edilen alanı ile hesap edilen alanı arasındaki farkın tecviz sınırını aşması durumunda tapuda kayıtlı yüz ölçümü esastır. b) Uygulama alanı içinde ve sınınnda mükerrer tescil edilen parsellerin her ikisinin de uygu- lama sınırlan içerisinde kalan alanların imar uygulamasına dahil edilmesi esastır. c) Daha önce yapılan imar uygulamaları sırasında hisseli hale getirilen ve farklı yerlere tahsis edilen müstakil veya hisseli parselleri, arsa paylarının sahipleri adlarına taksim yapılmak suretiyle müstakilen ve resen tescil ettirmeye Antalya Büyük.şehir Belediyesi yetkilidir. ç) Tapu sicillerinde tescile esas belgesine aykırılığı tespit edilmiş hisse hataları, doğru hisse uygulamaya alınarak resen düzeltilir. d) Hazine mülkiyetine tahsis edilmesi gereken parsellerde ve bu parsellerin oluşturuldukları alanlarda bulunan mevcut parsellerin başka bir alana taşınması işlemlerinde, "imar parsellerinin mümkün mertebe aynı yerdeki veya yakınındaki eski parsellere tahsisinin sağlanması" ilkesine uygunluğu aranmaz. Kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında, imar ve parselasyon planlarının kesinleşme- sinden sonra gerekli görülmesi halinde Antalya Büyük.şehir Belediyesi, ilgili mevzuattan doğan yetkilerinin bir kısmını veya tamamını Aksu Belediyesi ve diğer kamu idarelerine devredebilir. Bu maddede hüküm bulunmayan hallerde ilgili mevzuat hükümleri uygulanır. GEÇİCİ MADDE 19 - (Ek: 7181 - 4.7.2019 / m.15) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih- ten önce, ilgili idare veya yetkili kurumca onaylanmış ancak tescil işlemi tamamlanmamış parse- lasyon planlarında hesaplanmış olan düzenleme ortaklık payı ve kamu ortaklık payı kesintilerine göre yürütülen iş ve işlemlere, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl süreyle devam edilir. GEÇİCİ MADDE 20 - (Ek : 7221 - 14.2.2020 / m.13) Bu Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin onuncu paragrafında yer alan hükümler doğrultusunda ilgili idare l/7/2021 tarihine kadar meclis karan ile plan değişikliklerini ve revizyonlarını yapmakla yüküm- lüdür. Bina yükseklikleri yençok: serbest olarak belirlenmiş alanlarda plan değişikliği ve revizyo- nu yapılıncaya kadar yapı ruhsatı düzenlenemez. Belirlenen süre içerisinde söz konusu alanlarda yer alan parsellere ilişkin yapı ruhsatı başvurusu yapıldığında süre sonu beklenilmeden alana yönelik öncelikli olarak plan değişikliklerinin ve revizyonlarının yapılması zorunludur. GEÇİCİ MADDE 21- (Ek: 7221 -14.2.2020 / m.14) Bu Kanunun geçici 16 ncı maddesi kapsamında yapı kayıt belgesi alınan yapılar ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 15/5/1959 tarihli ve 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbir- lerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanunun 13 üncü maddesinin (b) fıkrasına göre, basar görmüş olmakla birlikte ıslahının mümkün olduğu tespit edilmiş olan yapılarda, ilave inşaat alanı ihdas edilmemek şartıyla, 23/6/1965 tarihli ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre güçlendirme karan alınarak güçlendirme yapılabilir. Bu yapılarda güçlendirme izni, bu Kanunda ve ilgili diğer mevzuatta öngörülen şartlara ve kısıtlamalara tabi olmaksızın, güçlendirme projesine istinaden ilgili idaresince verilir. Güçlendirilecek olan yapının üzerinde bulunduğu taşınmazın mülkiye- iNŞAAT SÖZLEŞMESi VE İLGiLi MEVZUAT tinin belediyeye veya Hazineye ait olması durumunda; taşınmaz satın alınmadıkça gOçlendinne yapılamaz. Güçlendirilecek yapının üçüncü kişilere ait taşınmazlara tecavüzlü olması durumunda güçlendirme için taşınmazına tecavüzlü üçüncü şahıslann muvafakati aranır. Bu madde kapsamında yapılacak güçlendirme iş ve işlemleri 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun kapsamında yapı denetim kuruluşlarının denetimine tabidir. Yapı denetim kuruluşlanndan bu madde kapsamındaki denetim görevini yerine getirmedikleri tespit edilenlere, tespit edilen fiil ve Mllerin durumuna göre, 4708 sayılı Kanunun 8 inci ve 9 uncu maddesinde yer alan idari ve cezai müeyyideler uygulanır. Bu maddeye göre güçlendirme izni verilen yapıların herhangi bir sebeple yıkılmaları halinde, bu alanlarda yeniden yapılacak yapılar için yürürlükteki plan ve mevzuat hükümleri uygulanır. Bu madde hükümleri 21/7/1983 tarihli ve 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koru- ma Kanunu kapsamındaki yapılar hakkında uygulanmaz. GEÇİCİ MADDE 22 - (Ek: 7221 - 14.2.2020 / m.15) 32 nci maddenin beşinci fıkrasının ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci cümleleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili idaresi tarafından yıkım karan alınmış yapılar hakkında uygulanmaz. GEÇİCİ MADDE 23 - (Ek : 7226 - 25.3.2020 / m.40) 14/2/2020 tarihli ve 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunla değiştirilen 42 nci maddenin ikinci fıkrası hükümlerine dayanılarak uygulanan idari para cezaları, bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilen 42 nci maddenin ikinci fıkrasındaki usul uyarınca hesaplanan tutarlarda tahsil edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 7221 sayılı Kanunla değiştirilen 42 nci madde- nin ikinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezalarına ilişkin yapılan ödemelerden, bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilen 42 nci maddenin ikinci fıkrasındaki usul uyarınca hesaplanan tutarlardan fazla tahsil edilmiş olanları, 1/6/2020 tarihine kadar ilgilisi tarafından talep edilmesi halinde, talep tarihinden itibaren bir ay içinde iade edilir. GEÇİCİ MADDE 24 - (Ek: 7256 - 11.11.2020 / m.27) Ek 9 uncu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş olup aynı maddenin birinci fıkrası kapsamına giren kule ve direkler bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işletmecilerin bir yıl içinde başvurusu üzerine üç yıl içinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarına, alan fonksiyonu tahdidi olmaksızın ve her- hangi bir bedel, ücret ve harç alınmaksızın işlenir. Başvuru yapılmaması halinde 32 nci ve 42 nci maddeler uyarınca işlem yapılır. Ek 9 uncu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce kurulmuş bulunan elektronik haber- leşme istasyonlarına mahsus kule ve direkler ile bunların zorunlu altyapı unsurları için elektro- nik haberleşme istasyonunu ilk kuran işletmeci tarafından bir yıl içinde müracaat dilekçesi ibraz edilmek ve üç yıl içinde gerekli belgeler tamamlanmak şartıyla statik bakımından uygun olduğu- na dair inşaat mühendislerince hazırlanacak raporun ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından düzenlenen güvenlik sertifikasının veya güvenlik sertifikasına tabi olmayanlar için radyolink frekansı tahsis edildiğine ilişkin kullanım hakkı yetki belgesi, elektrik aboneliği veya ilgili tarihi tevsik edici bir belgenin idareye sunulması ve söz konusu kule ve direklerin statik/ betonarme fenni mesuliyetinin üstlenilmesi kaydıyla başkaca herhangi bir belge aranmaksızın ve ek 9 uncu maddenin beşinci fıkrasında yer alan yöntem ile hesaplanan bedelin ödenmesi şartıyla belirtilen haberleşme istasyonlanna mahsus kule ve direkler ile bunların zorunlu altyapı unsurları için izin veya ruhsat verilmiş sayılır. Bu ücret dışında herhangi bir harç, ücret veya bedel alınmaz. 2/7/2004 ile 1/10/2009 tarihleri arasında kurulmuş olan elektronik haberleşme istasyonları- 430 iMAR KANUNU 431 nın kurulumuna mahsus yapılmış kule ve direkler için izin veya ruhsat aranmaz. Bilgi Teknolo- jileri ve İletişim Kurumu tarafından verilen güvenlik sertifikası veya güvenlik sertifikasına tabi olmayanlar için radyolink frekansı tahsis edildiğine ilişkin kullanım hakkı yetki belgesi, elektrik aboneliği veya ilgili tarihi tevsik edici bir belgenin idareye sunulması ile bu tarihler arasında ku- ruhun yapıldığı tevsik edilir ve başkaca herhangi bir belge aranmaz. Ek 9 uncu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan elektronik haberleşme is- tasyonlarının kurulumuna mahsus kule ve direkler için 32 nci ve 42 nci maddeler uyarıncaalınmış tüm idari yaptırım kararları iptal edilmiş sayılır ve yıkım kararlan uygulanmaz, idari para cezalan tahsil edilmez. Ancak ödenmiş olan idari para cezaları iade edilmez. Yürürlük: MADDE 49 - Bu Kanunun 43/b,c,d,e; 46; 47 ve 48 inci maddeleri ile geçici 7 nci maddesi yayımı tarihinde; diğer maddeleri yayımını takibeden 6 ay sonra yürürlüğe girer. Yürütme: MADDE 50 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. BİBLİYOGRAFYA ACAR, H. ACUN, H. ADAY,N. AYAN, S. AKKANAT,H. AKKANAT,H. ALTOP,A. AYDINCIK, Ş. AYDINCIK MİDYAT, Ş. BARLAS, N. BARLAS, N. BECKE�H. BELLİCAN, C. FIDIC, Uluslararası İnşaat Sözleşmeleri, Kırmızı Ki- tap (1999), Ankara 2015. Eser Sözleşmesinde Ayıptan Sorumluluk Hükümleri ile Borçlar Kanunu Genel Hükümlerinin Yarışması, Ankara 2018. Taşınmaz Mülkiyetinin Naklinde Muvazaa, İstanbul 1992. İnşaat Sözleşmesinde Yüklenicinin Temerrüdü, An- kara 2008. Taşeronluk (Alt Müteahhitlik) Sözleşmesi, İstanbul 2000. Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmelerinde Fazla İnşaat, Prof. Dr. Fikret Eren'e Armağan, Ankara 2006. Türk Borçlar Kanunu Tasarısındaki Genel İşlem Ko- şullan, Prof. Dr. Ergon Çetingil ve Prof. Dr. Rayegan Kender'e Armağan, İstanbul 2007. Yapma Borçlarının İfa Edilmemesi ve Hukuki So- nuçlan, Özellikle TBK m.113/I Kapsamında Nama İfa, İstanbul 2013. Türk İnşaat Hukukunda Nama İfa, İnşaat Hukuku ve Uygulaması (Editörler: Emrehan İnal, Başak Bay- sal), 2017. Adi Ortaklık Temeline Dayanan Sözleşme İlişkileri, İstanbul 1998. Adi Ortaklık Temeline Dayanan Sözleşme İlişkileri, 3. Bası İstanbul 20l 2. Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetsbuch, Band VI, Obligationenrecht, I: Abt., 2.Aufl., 11: Abt. Bem 1944. İnşaat Sektöründe Reklamlardan Doğan Hukuki So- rumluluk, Sektöre) Bazda Tüketici Hukuku Uygula- maları, Aristo Yayınevi, İstanbul 2020, s. 3 l 1-374. 434 1 ŞAAT SÖZLEŞMESi VE lLGlLt MEVZUAT BELLiCAN, C. BİLGETEKİN, N. T. BUZ, V. DAYINLARLI, K. EREN,F. EREN, F. EREN, F. EREN, F. EREN, F. ERGÜNE, M. S. ERMAN,H. ERMAN,H. ESENER, T. GAUCH, P. GAUTSCHİ, G. GÖKYAYLA, E. Türk Borçlar Kanununun 470. Maddesi- Eser Söz.. leşmesi- Kapsamında Fikri Eser Kavramının Değer- lendirilmesi, Prof. Dr. Ali Necip Ortan'a Arma�. Cilt 2, Legal Yayıncılık, İstanbul 2019, s. 2507-2542. İnşaat Sözleşmelerinde Süre Uzatımı ve FIDIC Söz- leşmelerindeki Görünümü, İstanbul 2020. Borçlu Temerrüdünde Sözleşmeden Dönme, An.kara 1998. İstisna Akdinde Müteahhidin ve İş Sahibinin Temer- rüdü, 4.Bası, Ankara 2008. Borçlar Kanunu Açısından İnşaat Sözleşmeleri, İn- şaat Sözleşmeleri, Yönetici - İşletmeci - Mühendis ve Hukukçular İçin Ortak Seminer, Ankara 18-29 Mart 1996. : İnşaat Sözleşmelerinde Müteahhidin Borçlan ve Bu Borçların Yerine Getirilmemesinin Sonuçlan, İnşa- at Sözleşmeleri, Yönetici - İşletmeci - Mühendis ve Hukukçular İçin Ortak Seminer, Ankara 18-29 Mart 1996. İnşaat Sözleşmesinin Sona Ermesi, İnşaat Sözleşme- leri, Yönetici - İşletmeci - Mühendis ve Hukukçular İçin Ortak Seminer, Ankara 18-29 Mart 1996. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 21.Baskı, Ankara 2017. Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 8. Baskı, Ankara 2020. Olumsuz Zarar, İstanbul 2008. İstisna Sözleşmesinde Beklenilmeyen Haller, (BK. 365/2), İstanbul 1979. Arsa Payı karşılığı İnşaat Sözleşmesi, 3.Baskı, İstan- bul 2010. Türk Hususi Hukukunda Muvazaalı Muameleler, Ankara 1956. Der Werkvertrag, 6.Au:fl., Schulthess, Zürich- Basel -Genf, 2019. Bemer Kommentar, VI. Band, Das Obligationen- recht, 3.Teilband; Der Werkvertrag, Bem 1966. Eser Sözleşmesinde Müteahhidin Sadakat ve Özen Borcu, Prof. Dr. Kemal Oğuzman'a Armağan, GÜHFD Ocak 2002, S. l. 435 BİBLiYOGRAFYA GÖKYAYLA, E. Eser Sözleşmesinde Ek İş ve İş Değişikliği, İstanbul 2009. GÜMÜŞSOY KARAKURT, G. : Gelir Paylaşımlı İnşaat Sözleşmesinin Hukuki Ni- teliği, Prof. Dr. Turhan Esener'e Armağan Cilt iL İKÜHFD 2016, Cilt 15, S. 1. GÜMÜŞSOY KARAKURT, G. : Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmelerinin Şer- hi, Prof. Dr. Melih Kemal Omağ'a Armağan Cilt 1, İKÜHFD C.16, S. 2, Temmuz 2017. GÜMÜŞSOY KARA.KURT G. : Eser Sözleşmesinde Yüklenicinin Borca Aykınlığı- nm Önceden Belli Olması, İstanbul 2017. GÜNDOĞDU, F. GÜRPINAR, D. GÜRZUMAR, O.B. İNAL, E. İNAL, T. KAPLAN, İ. KAPLAN,İ. KARAHASAN,M.R. KARAYALÇIN, Y. KARTAL, B. KOCAAĞA,K. KOCAAĞA,K. KORKUT,Ö. KÖKSAL, T. Eser Sözleşmesinde İş Sahibinin Vadeden Önce İşi Başkasına Yaptırma Hakkı (TBK m.473 f.2), İstan- bul 2019. Eser Sözleşmesinde Ücretin Arttırılması ve Eksiltil- mesi, İzmir 2006. Zorunlu Unsur Doktrinine Dayalı Sözleşme Yapma Yükümlülüğü, Ankara 2006. Sonuca Katılmalı Sözleşme Kavramı ve Gelir Payla- şımlı İnşaat Sözleşmesi, İstanbul 2011. Tüketici Hukuku Kongresi, Ankara 2015. İnşaat Sektöründe Müşterek İş Ortaklığı - Joint Ven- ture, 2.Bası, Ankara 2007. İnşaat Sözleşmeleri Hukuku ve Endüstri Yatının Sözleşmeleri, Ankara 2013. Mülkiyet Hukuku, İstanbul 1978. İstisna Akdinde Deprem Rizikosu, Meseleler ve Gö- rüşler, Ankara 1978. Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi, Ankara 1993. Arsa Payı Karşılığı İnşaat Yapımında Ortaya Çıkan "İlave İş" ve "İlave Bağımsız Bölüm" Sorunu, Tür- kiye Barolar Birliği Dergisi, Kasım - Aralık 2009, Sayı 85. İnşaat Sözleşmesi, Ankara 2014. Türk Hukuku Bakımından Ortak Girişim (Joint Ventu- re) ve İş Ortaklığı, Legal Hukuk Dergisi 2007 Sayı 52. Uluslararası İnşaat Sözleşmesi Modeli Olarak FIDIC İnşaat İşleri Sözleşme Şartlan, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 2010-1, Sayı 20. İNŞAAT SÖZLEŞMESİ VE İLGİLİ MEVZUAT 436 KUNTALP, E. KURT, L. M. OĞUZMAN/ÖZ OĞUZMAN/ÖZ OĞUZMAN/SELİÇİ /OKTAY ÖZDEMİR OSER/SCHÖNENBERGER ÖZ, T. ÖZ, T. ÖZ, T. ÖZ, T. ÖZ, T. ÖZ, T. ÖZ, T. ÖZ, T. Sonuca Katılmalı Ödünç Sözleşmesi, Ankara 1980. Eser Sözleşmelerinde Süre Uzatımı, BATİDER, Cilt 27, Sayı 1, Mart 2011. Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt 1, 18.Bası, İs- tanbul 2020. Borçlar Hukuku Genel Hükümler Cilt 2, 16. Bası, İstanbul 2021. Eşya Hukuku, 22.Baskı, İstanbul 2020. Zürcher Kommentar zum Schweiz. Privatrecht, Ob- ligationenrecht II, 2. Au1l, Zürich 1936. Konut ve Tatil Amaçlı Taşınmaz Satımında Şekil So- runu ve Ayıplı İfa Eksile İfa Ayırımı, İkinci Tüketici Hukuku Sempozyumu, Ses Çözümleri ve Makaleler, İstanbul 2013 (Nisan). Yeni Borçlar Kanununda Satım ve Eser Sözleşmesi Bakımından Ayıba Karşı Tekeffül Düzenlemesinde- ki Değişiklikler, Prof. Dr. Mustafa Dural'a Armağan, İstanbul 2013. 6502 Saylı Kanunda İnşaat Sektörü Bakımından Ge- tirilen Yenilikler ve Değişiklikler, Yürürlüğe 5 Kala 6502 Sayılı Kanuna Göre Bankacılık ve İnşaat Sek- töründe Tüketici Hukuku ve Uygulamaları, Marmara Üniversitesi 23 Mayıs 2014 Sempozyumu Makalele- ri, Ankara 2014. Konusu Taşınmaz Olan Tüketici Sözleşmelerinde Geçerlilik ve Borca Aykırılık, Sektöre! Bazda Tü- ketici Hukuku ve Uygulamaları, 2014-2015, Ankara 2015, (s.137-160). İnşaat Sektöründe Eser Sözleşmesi, Konut Sektörün- de Tüketici Hukuku Uygulamaları, İstanbul 2016. İnşaat Sözleşmesi ve İlgili Mevzuat, 3.Bası, İstanbul 2016. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un Ayı- ba Karşı Tekeffül Hükümlerinin Uygulanmasında Borçlar Kanunu Hükümlerinin Yeri ve Rolü, Tüke- tici Hukuku Konferansı, 5-6 Aralık 2015, Makaleler, Tebliğler. Yeni Borçlar Kanununda Eser Sözleşmesine İlişkin Yenilikler, Medeni Kanun 'un ve Borçlar Kanunu'nun 437 BlBLIYOGRAYYA ÖZ, T. ÖZ, T. ÖZ, T. ÖZ, T. ÖZMEN 90.Yılı Uluslararası Sempozyumu, 1926' dan GOn0- müze Türk- İsviçre Medeni Hukuku, Cilt 11, Ankara 2017, (s.1113 -1122). Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi Şerhi Ve Kat İrtifakı, İnşaat Hukuku ve Uygulaması, Seçkin Ya- yıncılık, İstanbul Kasım 2017 (Kadir Has Üniversi- tesi ve Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakülteleri 10-11 Kasım 2016 Tarihli Uluslararası İnşaat Huku- ku Sempozyumu). Yargıtay'ın Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesine İlişkin Bazı İçtihatlarının Eleştirisi, Eğitim Mühendisi Fa- hamettin Akıngüç Armağanı, Fasikül Dergisi, Yıl 1O, Sayı 100, Mart 2018 İstanbul. İnşaat Sözleşmesinde İmkansızlık, Prof. Dr. Galip Sermet Akman'a Armağan, İstanbul 2020. İş Sahibinin Eser Sözleşmesinden Dönmesi, 2. Tıp- kıbası, İstanbul 2021. NARDAR-HAMAMCIOĞLU: Kat İrtifakı, 2.Bası, İstanbul 2015. ÖZTÜRK,P. SARI, S. SELİÇİ, Ö. SELİÇİ, Ö. SEROZAN, R. SEROZAN,R. SİRMEN, L. SİRMEN, L. SUNGURBEY, İ. ŞENOCAK,Z. Ortak Girişim (Joint Venture) ve Uygulanacak Hu- kuk, İstanbul 2001. Taşınmaz Rehninde Belirlilik (Muayyenlik) İlkesi, Prof. M. Kemal Oğuzman'ın Anısına Armağan, İs- tanbul 2000. Kesin Vadeli İşlemler, MHAD, S.3, 1968. İnşaat Sözleşmelerinde Müteahhidin Sorumluluğu, İstanbul I978. Sözleşmeden Dönme, İstanbul 1975. İfa, İfa Engelleri, Haksız Zenginleşme, 6. Bası, İs- tanbul 2014. Türk Özel Hukukunda Şart, Ankara 1992. Eşya Hukuku, 5. Baskı, Ankara 2017. Müteahhidin Teslim Gününde Yapıyı Bitiremeye- rek Temerrüde Düşmüş Olmakla Birlikte, Özellikle Yapının Büyük Bir Bölümünü Bitirmiş Bulunması Durumunda, Kendisine Yapının Bitirdiği Bölümüyle Orantılı Bir Ücret Ödenmesi Gerekir, Medeni Hukuk Sorunları, YHD Haziran 1982. Eser Sözleşmesinde Ayıbın Giderilmesini İsteme Hakkı, Ankara 2002. İNŞAAT SÔZLEŞMESI VE iLGİLi MEVZUAT 438 TANDOĞAN, H. TANDOĞAN, H. TANDOĞAN, H. TEKİNAY, S. S. TEKİNAY/AKMAN /BURCUOĞLU/ALTOP TUNÇOMAĞ, K. TUTKUN,C. TUZCUOĞLU, T. TÜZEMEN ATİK, E. UYGUR, T. UYGUR, T. von TUHR/ESCHER YALÇINDURAN, T. YAVUZ, C. YENİOCAK, U. Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri Cilt 11, Ankara 1987. Arsa Üzerinde İnşaat Yapma Sözleşmelerinde İşi Ta- mamlamadan Bırakan Müteahhidin Yapılan Kısımla Orantılı Ücret Alması Sorunu Üzerine Görüşler, BA- TİDER, Cilt XI, S.l, 1981. Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, Cilt II, 5. Tıpkı Basım, İstanbul 201O. Kat Mülkiyeti, İstanbul 1991. Tekinay Borçlar Hukuku, 7. Bası İstanbul 1993. Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 6. Bası, İstanbul 1976. İnşaat Hukukunda Alt Yüklenicilik Sözleşmesi, İs- tanbul 2019. Avrupa Birliği Normları ve 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Hükümleri Işığında Genel İşlem Şartlan, İs- tanbul 2020. FIDIC Kırmızı Kitap (New Red Book) Kuralları Uyarınca İnşaat Sözleşmelerinde Müteahhidin So- rumluluğu, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Der- gisi, C. XVIII, Yıl 2014, Sayı 2. Açıklamalı İçtihatlı Borçlar Kanunu, Cilt 4, Ankara 1993. : Açıklamalı, İçtihatlı Borçlar Kanunu, Sorumluluk ve Tazminat Hukuku, Cilt 6, Ankara 2003. : Allgemeiner Teil des schwezerischen Obligationen- rechts, Bd. II, Zürich, 1974. : Alt İstisna (Taşeronluk) Sözleşmeleri, Ankara 2000. Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 6. Baskı, İs- tanbul 2002. Gelir Paylaşımına Dayalı İnşaat Sözleşmesi, Ankara 2014.