powered by

powered by

Tüm Yönleriyle • • • Görüşler, özelgeler ve Yargı Kararlarıyla Serhat TAŞPINAR Sayıştay Denetçisi Ergun Avukatlık BOro.u Av. Çalidaf Evrim Ergiin Kııılırmılı il"atı., Oumluı,tnar 8uhtın No:3, Nuı uwı. A Blolı, K.ı •. o.ı,r. 33 OIS20 ç.tllııyı - AHl(AAA Tıl· (0312) 220 30 IO ea,un1v.o. 5�1 .. 2 Tüm Yönleriyle BELEDİYE GELİRLERİ Temel Kavramlar - Soru ve Cevaplar Görüşler, Özelgeler, Yargı Kararları ✓ Belediyelerin Tanımı , Kuruluşu, Görev ve Sorumlulukları ✓ 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunundaki Gelirler ✓ 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunundaki Gelirler ✓ Diğer Mevzuatlar Çerçevesinde Belediyelere Verilen Gelirler ✓ Belediye Gelirlerinden Doğan Alacakların Terkini ✓ Belediye Gelirlerinde Uzlaşma Müessesi ✓ Belediye Gelirlerinin Tahsil Usulü ✓ Belediyelerin Vergi Usul Kanununa Göre Yapabilecekleri İşlemler ✓ Belediyelerin Öz Gelirlerini Arttırma Yöntemleri 140 Soru ve Cevap İle Desteklenmiştir. SEÇKİN I Vergi & Maliye Bu kilap, ça/,şmafa,,ım sıPasında desleğini benden esiPgemeljen sevqill eşim Aljşe Çiğdem hanıma ve biPicik kızım Va,,en Ada 'ııa ilhaf ofunu!'. Önsöz Belediyeler, yetki sınırları içerisinde yaşayan vatandaşlann mahalli ve müş- terek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan kamu tüzel kişileridir. Bu görevle- rini yerine getirirlerken Kanun koyucunun takdir ettiği yetkiler çerçevesinde görevlerini yapmaktadırlar. Bu görevleri yapabilmeleri adına da bazı maliyetle- re katlanmaları gerekmektedir. Bu amaçla Belediyelere tahsis edilmiş birçok gelir türil bulunmaktadır. Bunlar aşağıdaki gibidir; Belediyelerin öz gelirleri arasında bulunan vergiler, İlan ve RekJam Vergi- si, Eğlence Vergisi, Çeşitli Vergiler: Haberleşme Vergisi, Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi, Yangın Sigorta Vergisi, Çevre Temizlik Vergisi ve Emlak Vergisinden oluşmaktadır. Belediyelerin öz gelirleri arasında bulunan harçlar, İşgal Harcı, Tatil Günle- rinde Çalışma Ruhsatı Harcı, Kaynak Suları Harcı, Tellallık Harcı, Hayvan Kesimi, Muayene ve Denetleme Harcı, Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcı, Bina İnşaat Harcı ve Çeşitli Harçlar: Kayıt ve Suret Harcı, İmar ile ilgili harçlar, İşyeri Açma İzni Harcı, Muayene, Ruhsat ve Rapor Harcı, Sağlık Belgesi Harç- larından oluşmaktadır. Belediyelerin öz gelirleri arasında bulunan harcamalara katılma paylan, Yol Harcamalarına Katılma Payı, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı ve Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payından oluşmaktadır. Ayrıca ücrete tabi işler (İlan, Taşıma vs.), Vergi Dışı Gelirler (Para Cezala- rı, Faiz Gelirleri vs.) ve Diğer paylar (Müze Giriş Ücretleri payı ve Maden Payı) da belediyelerin öz gelirlerini oluşturmaktadır. Belediyelerin öz gelirleri dışında Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Ayrılan Paylar ve Ödenekler, Genel ve Özel Bütçeli İdarelerden Yapılacak Ödemeler ve Borçlanma, Bağış ve Diğer Gelirler de öz gelirler dışındaki diğer gelir kalemle- rini oluşturmaktadır. Belediyelerin yukarıda saydığımız gelirler dışında özellikle kitabımızı fark- lı kılan; hal rüsumu, teknik alt yapı bedeli, atık su bedeli, para cezaları, geçiş hakkı, kira gelirleri, su kuyusu açılması geliri, jeotermal kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanununa göre alınması gereken paylar, baz istasyonu yer se- çim geliri, ticari araçlara verilen reklam geliri, zemin tahrip bedeli, (S) plaka satış geliri, Kamu Kurum ve Kuruluşları tarafından yapılan yardımlar, Büyük- şehir Belediyelerin Elektrik Üretim Lisans Harcı Geliri gibi birçok geliri de bulunmaktadır. 8 Tüm Yönleriyle Belediye Gelirlerı Kitabımızda Belediye gelirlerinin mevzuat çerçevesinde anlatımı yapıldık. tan sonra bu konular hakkında uyuşmazlık durumlarında Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay gibi yargı mercilerinin kararları, Gelir İdaresi Başkanlığı özelgeleri ve Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün görüşleri doğrultusunda soru-cevap ha. zırlanarak karışık olan mevzuat hükümleri basitleştirilmeye çalışılmıştır. Aynca Belediye gelirlerini yakından ilgilendiren Belediyelerin mali özerkliği ve öz gelir sorunu irdelenmeye çalışılmıştır. Bununla birlikte Belediye gelirlerinde uzlaşma, terkin, tahsil usulü, pişmanlık, tecil ve Vergi Usul Kanunun uygulana- bilirliği konulan da işlenmiş olup okuyucuların takdirlerine sunulmuştur. Serhat TAŞPINAR ANKARA 27.01.2016 - içindekiler Öns6z ........................................................................................................................................_ ........ 7 Tablolar Listesi.................................................................................................................... 27 Kısattmalar .................................................................................................................... 29 1. BÖLÜM: BELEDİYELERİN TANIMI. KURULUŞU. ORGANLARI. GÖREV VE SORUMLULUKLARI .......................................................... 31 1. BELEDİYELERİN TANIMI ............................................................................................... 31 2. BELEDİYELERİN KURULUŞU ............................................................................................ 32 3. BELEDİYELERİN GÖREV VE SORUMLULUKLAR!. ........................................................................ 32 4. BELEDİYELERİN YETKİ VE İMTİYAZLAR! .................................................................................. 33 5. BELEDİYELERİN ORGANLAR! ............................................................................................. 36 5.1. Belediye Meclisi ....................................................................................................... 36 5.1.1. Belediye Meclisin Görev ve Yetkileri ........................................................................ 36 5.2. Belediye Encümeni .................................................................................................. 38 5.2.1. Belediye Encümenin Görev ve Yetkileri ...................................................................... 38 5.3. Belediye Başkanı ..................................................................................................... 39 5.3.1. Belediye Başkanının Görev ve Yetkileri ...................................................................... 39 2. BÖLÜM: BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNİN KURULUŞU. ORGANLARI. GÖREV VE SORUMLULUKLAR! ................................................ 41 1. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİNİN GÖREV VE SORUMLULUKLAR! ................................................... 41 2. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİNİN ORGANLAR! ............................................................................. 45 2.1. Büyükşehir Belediye Meclisi ......................................................................................... 45 2.2. Büyükşehir Belediye Encümeni ..................................................................................... 45 2.3. Büyükşehir Belediye Başkanı ........................................................................................ 45 3. BÖLÜM: BELEDİYELERİN TARİHSEL GELİŞİMİ .................................... 47 4. BÖLÜM: GELENEKSEL BELEDİYECİLİKTEN ÇAĞDAŞ BELEDİYECİLİÇE GEÇİŞ ....................................................... 51 5. BÖLÜM: BELEDİYELERİN GELİRLERİ ................................................... 53 10 Tüm Yönleriyle Belediye Gelirleri 6. BÖLÜM: ANAYASA MAHKEMESİNİN BELEDİYE GELİRLERİ KANUNUNUN 96'NCI MADDESİNİ İPTALİNDEN SONRAKİ DURUM........................ SS ••••••••••••••••••••••············•••••••••••••••••••••••• 1. KANUN'DA YAZILI ORANLARIN GEÇERLİ OLDUĞU VERGİ VE HARÇLAR .......................................... 57 2. 2005/8730 SAYILI BKK'NIN GEÇERLİ OLDUĞU VERGİ VE HARÇLAR ................................................ 57 3. 2014/5896 SAYILI BKK İLE YAPILAN BELİRLEMELER YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILMIŞ MiDiR? ............... 58 4. YENİ KURULAN BELEDİYELERDE UYGULANACAK TARİFE NASIL BELİRLENECEKTİR? ....................... 59 5. SONUÇ İTİBARİYLE UYGULANACAK TARİFENASIL BELİRLENECEK? ............................................ 60 6. BELEDİYE GRUPLAR! BELİRLENMESİ ............................................................................................ 61 7. BÖLÜM: BELEDİYELERİN VERGİLENDİRME YETKİSİ .............................. 63 8. BÖLÜM: 2464 SAYILI BELEDİYE GELİRLERİ KANUNUNDAKİ GELiRLER ............................................................................ 69 1. İLAN VE REKLAM VERGİSİ......................................................................................................... 69 1.1. İlan ve Reklam Vergisinin Mükellefi/Sorumlusu ....................................................................... 69 1.2. İfan ve Reklam Vergisi İstisna/Muaflıkları ............................................................................... 69 1.3. İfan ve Reklam Vergisi Tarife/Nispeti ..................................................................................... 70 1.4. İlan ve Reklam Vergisinin Tarhı ve Ödenmesi ........................................................................ 71 1.5. İlan ve Reklam Vergisinde Büyükşehir ve İlçe Belediyesi Arasındaki Paylaşım .......................... 72 1.6. İlan ve Reklam Vergisi İle İlgili Soru ve Cevaplar ................................................................... 73 Soru-1: İş yerlerin.e tabela, levha vb. asmayanlar ile ½ metrekareye kadar olan ışıksıztabela 7 asanların ılan ve reklam vergisi mükellefiyeti var mıdır? .......................................... •••••••••••••• 3 Soru-2: !lan ve r�klam as�a, tahsis, yer ve bakım ücretleri için belediye tarafından yapılan tahak�uk ışlemlerı çerçevesınde mükelleflerinin geç beyanları veya yapılan denetimler sonucutespıt yapılması durumunda ilan ve reklam asma, tahsis, yer ve bakım ücretlerine gecikmezamm ı ve gecikme faizi uygulanacak mıdır?....................................... ............. ............... • .................... 74 Soru-3: Araçların üzerinde bulunan logolardan dolayı tahakkuk ettirilmesi gereken İlan veReklam 7 Vergisi, ilçe belediyesine mi yoksa Büyükşehir Belediyesinemi beyan edilecektir?••••••••••••••••••••••• 5 Soru-4: Mükellefler, ana cadde, bulvar vs. gibi yerlerecephesi olan iş yerlerininİlan ve Reklam 7 Vergisini hangi Belediyeye beyan edilmelidir? ...................................................................... 6 Soru-5: C-2 yetki belgeli nakliye araçlarına Ulaştırma Bakanlığı Karayolu Taşıma Yönetme!iğinin 19'uncu maddesi (a) fıkrası gereğince istenen İlan ve ReklamVergisi hangiBeledıyeye ödenecektir.? ............................................................................................................... 77 Soru-6: Vakıf Üniversiteleri İlan ve Reklam Vergisinden muaf mıdır? ................................................... 77 Soru-7: Banka müşterilerinin kullanmış olduğuyazar kasa fişlerinin arkasınaBankalogosunu n basılması durumunda İlan ve Reklam Vergisine tabi olur mu? .................................................. 78 Soru-8: Meslek Yüksekokullarıİlan ve Reklam vergisine tabi midir? ..................................................... 79 Soru-9: İlan ve Reklam Vergisini ntarhiyatında ışıklı reklam panosu sınıfından vergai lınabilmesi hangi şarta bağlıdır?......................................................•.•••••.•·•········••··•······•• ······················ •79 Soru-1O: Belediyemeclisleri İlan ve Reklam Vergisi Hadlerini belirleyebilir mi? ........................................ 80 Soru-11: Üzerinde yükümlü firmanın isim ve amblemi bulunan ve ücret karşılığı satılan kibritler ilan ve reklam vergisine tabimidir? ................................................................................................ 80 Soru-12: İlan ve Reklam vergisinin tahakkuk ettirilmemesinden dolayı kamu zararıne zaman doğar? .......... 80 içindekiler l 1 Soru•! J: Beledıyelerile Büyüqehır Beledıyeleriarasındak.ı İlan ve Reklam Verg,s, isteme Ymisının Sınırtan Nelerdir?............... ............... ..........................······················- ·- -····- •• 80 Soru-14: lıan ve Reklam Vergısınin yanında asma ve tahsıs ücretı alınabdmesının şartian n..ttir'? 81 Soru-15: Özel Televizyonlarda yayınlanan reklamlar, İlan ve Reklam Vergısıne Tebımıcfır?--···-·····-· ........ 82 Soru-16: Organize Sanayi Bölgelerindeki firmalar ilan ve reklam vergisi nden muaf mıdır?-··········-- ·········· 82 Soru•17: ilan ve Reklam Vergisinın beyan edilmemesi durumunda Belecfıyelerce yapılacak ışlemler nelerdir? ..................................................... ..................... ........................................... ······ 8.4 Soru•18: Siyasi partilerin siyasi faaliyetlerinden dolayı yaptıklan ilanlar, İlan ve Reklam Vergisine tabı midir? ............................................................................................................................85 Soru•19: Kitabevi, yayınevi gibi kurumlann eşyalann tanıtımını yaptıklan kataloglar, İlan ve Reklam Vergisine tabi midir? ······················································································· 85 Soru•20: Işıklı ve projeksiyonluilan ve reklam gelirlerinde dikkat edilmesi gereken konular nelerdir? .......... 85 Soru•21: Büyükşehir Belediye leri, yetkisinde bulunan yerlerin ilan ve reklam vergisi gelirlerini yatınm programlannda bulunan projeler için yardım maksadıyla ilçebelediyesine bırakabilir mi? 89 Soru•22: Büyükşehir Belediyesi sınırlarında bulunan ilan ve reklamlann asma, tahsis ve bakım ücretleri ilçe belediyeleri tarafından tahsil edilebilir mi? ............................................................ 89 Soru•23: Belediyenin ilan ve reklam pano hizmetlerini ihale ile 3. Kişilere vermesi durumunda ilan ve reklam vergisinin mükellefi kimdir? ....................................................................................... 90 Soru-24: Özel Anaokullan İlan ve Reklam Vergisine Tabi midir? .............................................................. 90 Soru•25: İlan ve Reklam Vergisinin sorumlu sıfatıyla ödenmemesi durumunda sorumluluk kime aittir? ......... 90 Soru•26: Motorlu taşıtların üzerine alınan reklamlar, İlan ve Reklam vergisine tabi midir? ........................... 91 Soru-27: Serbest Bölgelerde İlan ve Reklam Vergisi Alınabilir mi? ........................................................... 91 Soru•28: Ticari amaçlı kullanılan minibüslerin Üzerlerindeki yön ve adres gösteren levhalar ilan ve reklam vergisine tabi midir?.................................................................................................. 91 2. EĞLENCE VERGİSİ..............··············· ···· ............................................................................ 93 2.1. Eğlence Vergisinin Mükellefi ........................................................................................... 93 2.2. Eğlence Vergisinin İstisna ve Muaflıkları ........................................................................... 93 2.3. Eğlence Vergisinin Matrahı ............................................................................................ 93 2.4. Eğlence Verginin Ödenme Zamanı ................................................................................... 97 2.5. Eğlence Vergisinde Büyükşehir ve İlçe Belediyesi Ayrımı ..................................................... 97 2.6. Eğlence Vergisi ile İlgili Soru ve Cevaplar ........................................................................ 101 Soru•1: Soru•2: Soru•3: Soru•4: Soru•5: Soru•6: Soru•7: Soru•8: Soru•9: İnternet Kafe, Kahvehane ve Kıraathanelerden Eğlence Vergisi Alınabilir mi? .............................. 101 Eğlence vergisinin matrahına katma değer vergisi dahil edilecek midir?Eğer edilecekse katma değer vergisi dahil olarak düzenlenen giriş biletleri üzerinden hesaplanması gereken eğlence vergisinin iç yüzde yöntemi ile bulunacak katma değer vergisi hariç bedel üzerinden mi Eğlence Vergisi Hesaplanacaktır? ................................................................................... ! Ol Turizm İşletme Belgeli Otellerde yer alan bar ve diskoteklerde yapılan eğlence faaliyetleri, eğlence vergisine tabi midir? ............................................................................................... 102 Müşterek bahis düzenleyen Spor Toto teşkilatı ve diğer müşterek bahis düzenleyen şirketlerden eğlence vergisi alınacak mıdır? ........................................................................... 102 Buz pateni pisti işletmeciliği faaliyeti, eğlence vergisine tabi midir? .......................................... 104 Atari, Oyun Makinesi ve Bilgisayar Oyunlarının Oynatıldığı Play Station Oyun Salonlarının İşleticileri Eğlence Vergisi Ödeyecek midir? ........................................................................... 105 Bilardo Federasyonuna bağlı olarak açılan bilardo spor okulları Eğlence Vergisine tabi midir? ...... 106 Bowling faaliyetinde bulunan işletmeden eğlence vergisi alınabilir mi? ..................................... 106 Biletle Girilen Sinema, H0·30 Flight Simulators ve Küre İşletmeleri, Eğlence Vergisine Tabi midir? ............................................................................................................................... 107 Soru•1O: Tek kişilik gösterinin (stand•up) ortaoyunu olarak değerlendirilmesihalind e, eğlence vergisi tahakkuk edecek midir? .................................................................................................. 109 Soru•11: Eğitim kültür ve sosyal amaçlı seminer, konferans vb. düzenlenen organizasyonlar eğlence vergisine tabi midir? ......................................................................................................... 11O �!! ,ı _- ..!_T�u�m�Y�o�nl::;:e�rryE-1" Beledrye Ge - 1 - ı - , . ı . • . • .. Soru 12 Btltdıy, ı rlarındı b""'1an ucreıı. g ,,, yıp,laoptı,ıa,. EO�nce Ve,g,,ne tabi mıcfı(1 ııo Soru 13 Konse1 vın.lmısı hıımttı ıonucundı konsllfı veren rTlj yok,ı11,ıcı r,rma mıEo,ence Vırvıı 1nınMu� fıd•ı? 1ıo Soru 14 Ote4 lçınd bulunan� lence yırleııEOlenco Verg,sıne tabı m,M? 1ıı Sorul 5 EOteocı Vtrgısınınôdtnmemoı, durumunda Beledıyelerıo yıpmı,ı ge1ekenler nelerd •" 11ı Soru-l6 At vırııı Oıennden oynan bılııslerde EOlooce Vergısı ganyan bayılerının buluod� u yer befedıyeıı mı yoksa hıpodromun bulunduQu yer beledıye,ı üıerınden mıabnacakııf? 1 1ı Sonı-17 DOQOn SeJonlan EQlence Vergısıne Tabı mıdır? 11 1 Soru•18. EOlence VergısıilçeBeledıyosıne mı yoksa BliyukşehırBeledıye,ıne mı odenır? 11ı Soru-l 9 Spor Genel Mlidurlüğü tarafından düzenlenen Süper Lıgmaçlarından Eglence Vergııı talep edılebılırmı? 1 1 l Soru-20 Eğlence vergısınınzamanaşımı kaçyıldır? ..... ....... · ........... •········ ........ 11 3 Soru-21: 4 ve 5 yıldızlı otellerdenEğlence vargısı alınacak mıdır?.......... .... .... ... .. • ••• • 114 Soru-22. Bıra ve alkollüıçkııçılen veya satılan tümışyerlerı Eğlence Vergısıne tabı mıdır? ..................... 11 � So N· 23 : S oru-24 : G O· k art Pıstıışletılen yerlere Eğlence vergısı tahakkuk ettır I ı e b 1 ı ır mı 1 . ................... S ı rk g ö sterılennden Eğlence Vergısıalınır mı?....................................................... . .............• 1Jg ••••••• ..... 1.lllg Soru-25: Halı saha işletmelerı Eğlence Vergisine Tabmi ıdir? ............................................................. g 3. HABERLEŞMEVERGİSi ....................................................................................................... 117 3 • 1 • Haberleşme V ergı • sı • nı • n M- u k e il e t· 1............... ................................................ .. .............................l l7 32Hb I . ............................................................................................................. 117 • • a er eşme Vergısinin Matrahı............................................................................. ........ 3 • 3 • Hab e rt eşme V erg • ıs • ın • ın N · ıspet · ı .............................................................................. ••••••••••• l l 8 3 • 4 • H a b e rt eşme V ergisinin Beyanı ve O • • demesi.........................................·....·•..••••••.......• •••••• ········ 118 3 • 5 • H a b er ı eşme V ergisi i • le i • lgili Soru ve Cevaplar ....................................................................... 118 Soru-1: TelekomünikasyonKurumundan ruhsat veya genelizinalmış işletmecilere, verilen alt yapı 118 kullanım hakkı karşılığında alınan bedeller üzerinden haberleşme vergisi alınır mı?...................... Soru-2: Arama bazında taşıyıcı seçimi yöntemi ile uzak mesafe hizmeti sunmak üzere yetkilendirilmişişletmecilerinverginin mükellefi durumunda olmaması nedeniyle, Telekomünikasyon Anonim Şirketi'nin, işletmecilerinhizmet bedellerinin tahsilatına aracılık 119 etmesi işi haberleşmevergisine tabi olacak mıdır? ............................................................ 20 1 Soru-3: GSM abonelerindentahsiledilen tutarlar haberleşme vergisine tabi midir? ................................. Soru-4: Belediyelerin haberleşme vergisi haczedilebilir mi? ................................................ 121 4. ELEKTR İKVE HAVAGAZI TÜKETİM VERGİSİ ..................................................................................... 4.1. Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisinin Mükellef ve Sorumlusu............................................. .. 4 • 2 • Elektrik ve H avagazı T u "k et • ım V erg • ıs • ın • ınl • stı • snaları. ............................................................. 122 4 • 3 . Elek.t r k ı ve H avagazı T u •k• et • ım V erg • ıs • ın • ın M atra h 1 ................................................................... 122 4 • 4 • Elek.tr k ı ve H avagazı T" u k et • ım V ergı • sı • nı • n N ı . spet • ı..................................•••...·•......•••••••• .......................... •• 123 4.5. Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisinin Beyan ve ÖdemeZamanı ............................................. 123 4.6. Elek.trkı ve Havagazı Tu"ket•ımV ergı•s• ıı·1e 1·1g·ı1ı·S oru veC evap1ar...................................•• .................. •••••••• 123 Soru-1: Elektrik Dağıtım şirketleri dağıttıkları elektriğin vergisinden sorumlu mudur? ............................ 123 Soru-2: Şeker Fabrikalarında üretim dönemlerinde elektrik üretimi yapıldığı ve_üreıi·m·tesısl�rın?e kullanıldığı, üretim yapılmadığı dönemlerde elektrik üretimi y�pılmadıgı belı�ıler�kureıı� . yapılmayan dönemler içinelektrik vehavagazı tüketim vergısı beyannamesı verı!e�ekmıdır 1 ·•••••124 Soru-3: Organize Sanayi Bölgesi Müdürlükleri Elektrik veHavagazı Tüketim Vergisinden istisna mıdır? .................................................................................................................. 125 Soru-4: Ooğalgaz tüketimindenelektrik vehavagazı tüketim vergisi alınabilir mi?................................• ......... 125 Soru-5: Elektrik veHavagazı Tüketim Vergisinin Nispetindebelirtilen %ı·ıik ışlerin tespiti nasıl yapılmalıdır?......................................................................................................... 126 Soru-6: Hatalı olarak fazla ödenen Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi iade alınabilir mi? ...................... 126 lçlndekller il Sonı-7 Soru-8. Soru-9: Soru-10: Soru- 11: Soru•12: Soru•13: Soru-14: Soru•15: Soru•16: 1 Soru-17: Befedıvetı,ı ait rnmidan, tarıthane ve cfiıOe, yırte,dı kulındın elıttrik. Eleitnt ve Havıgazı Tükatım Vırgllfflden rooaf �dıf?. 125 Metro tışımacıhO, faaliyetinde tdının� aettnt tfıtıtffl w,gısın, tıano, orın Ozerinden 6deyecektir?· ··················-·-·-···.................................······- ı27 ElektnOini kendisi Oretenler, Elektrik veHmtgaz, Tüketim VırQisıne tabı mıdiı? _ . ----· _121 Elektrik Üretip ÜrettiOı Elektriği Ortaklann Kulanrmrna Sunan YDkfJmJu Şıruti mı Yoku Elektriği Kullananlar mı Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisinden Sonmk,dı.r?. ·- 128 Belediyeleri nhizmet götfinnediği yerlerden Elektrik ve Havıgaz:ı Tüketim Vergisı Ahnabıfir mi?............................. ......................... .............. ......._.... ..................·--······-····-····-·--····-- ···128 Kamuve Üniversite Hastaneleri Elektrik ve Havagım Tüketim Vergisinden muaf mıdıt?..·. ·········129 Okul ve Sağlık Ocağı gibi yerler Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisinden Muaf mıdır?----· ---129 Belediyenin kendi bünyesindebulunan kreşler, Elektrik ve Havaga:zı Tüketim Vergisinden istisnamıdır? .......................................................................................................... 129 Sosyal Hizmetler Çocuk EsirgemeKurumu Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisinde Muaf Mıdır?................................................................... .......................................................... ...._._ .......... 130 Büyükşehir Belediyesinin,Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi Tahsil Etme Yetkisi var mıdır? ........................................................................................................................ 130 Belediyeler özel bankalardan kullanacaklan kredi teminatı olarak Elektik ve Havagazı Tüketim Vergisini Temlik edebilir mi? ...................................................................................... 130 5. YANGIN SİGORTASI VERGİSİ .......................................................................................................... 132 5.1. Yangın Sigortası Vergisinin Mükellefi ......................................................................................... 132 5.2. Yangın Sigortası Vergisinin Matrahı ........................................................................................... 132 5.3. Yangın Sigortası Vergisinin Nispeti ............................................................................................ 132 5.4. Yangın Sigortası Vergisinin Beyan ve Ödeme Zamanı ................................................................ 132 5.5. Yangın Sigortası Vergisinin İstisnası ........................................................................................... 133 5.6. Yangın Sigortası Vergisinin Hangi Belediyeye Ödeneceği Karmaşası ........................................ 133 6. ÇEVRE TEMİZLİK VERGİSİ ................................................................................................................ 135 6.1. Çevre Temizlik Vergisinin İstisnaları .......................................................................................... 135 6.2. Çevre Temizlik Vergisinin Mükellefi ........................................................................................... 135 6.3. Çevre Temizlik Vergisinin Tahakkuku ve Nispeti ........................................................................ 136 6.3.1. Konutlara Ait Çevre Temizlik Vergisi .................................................................................... 138 6.3.2. İşyerleri ve Diğer Şekilde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi ................................. 138 6.3.2.1. Büyükşehir Belediyeleri Dışındaki Belediyelerde Uygulanacak Çevre Temizlik Vergisi ......... 138 6.3.2.2. Büyükşehir Belediyelerinde Uygulanacak Çevre Temizlik Vergisi ..................................... 139 6.3.2.3. İndirimli Çevre Temizlik Vergisi Uygulaması .................................................................. 139 6.4. Çevre Temizlik Vergisinde Belirtilen Bina Grupları ...................................................................... 140 6.5. 6360 sayılı Kanun Sonrası Büyükşehir ve İlçe Belediyelerindeki ÇTV'nin Durumu ...................... 141 6.6. Çevre Temizlik Vergisi İle İlgili Soru ve Cevaplar ........................................................................ 143 Soru•1: Soru-2: Soru•3: Soru•4: Soru-5: Soru•6: Soru•7: Soru•8: Boş binalar, Çevre Temizlik Vergisine Tabi midir? ................................................................ 143 Çevre Temizlik Vergisinin zamanaşımı süresi kaç yıldır? ........................................................ 144 Zamanaşımına uğramış Çevre Temizlik Vergileri için düzeltme istenebilir mi? ........................... 144 ÇTV'nin kiracı tarafından ödenmemesi durumunda mal sahibi nin sorumluluğu nedir? ................ 146 Çöp toplama hizmeti götürülen köylerden ÇTV istenecek midir? ............................................. 147 Home•office olarakkullanılan daireler çevre temizlik vergisinetabi midir? ................................ 147 ATM'lere Çevre Temizlik Vergisi tahakkuk ettirilebilir mi? ...................................................... 147 Çevre Temizlik Vergisinin tahsil zamanaşımına uğramaması için izlenmesi gereken adımlar nelerdir ve zamanaşımına uğraması durumunda sorumluluk kimlere aittir? ............................... 148 h . 1 ....... e 3 Tum Yônlerıyl-, Belı,dıye G8hr1- ı, 14 Soru•9 Suıhtıyacını Beledıyeceıesıs edılmış su şebekesı dışında k.ar1ılayan konvtlann çevre Temızlık Vergısı nasıl hesaplanacaktır? Soru•1O ÇTVnın zamanında bıldınmı vermeyen mükellefe uygulanacak ceza haddı nedır? 1 9.BÖLÜM: EMLAK VERGİSİ KANUNUNDAKİ BELEDİYE GELİRLER •İ••••• S3 . ..................................................................................................................... 154 1. EMLAK VERGiSi iLE iLGiLi ÖNEMLi TANIMLAR ........................................ ........................ . ........... 15 i .l ............ 2. B NA VERGIS ..................................................................... ............................. 156 2.1. BinaVergısindeDaimi Muaflıklar ........................................................................... 159 2 2 . s . · ına Ve · rg · ısınde G · eç · ıcı Muaflıklar ................................................................................161 s· ... ............. 2.3. ına Vergısını Matrahı ........................................................................................ 162 2.4. BinaVergisinin Nispeti................................................................................................ 163 2.5. BinaVergisi Mükellefiyetin Başlaması ve Bitmesi ...................................................... 163 2.6. Bina VergisininVergininTarh ve Tahakkuku.................................................................... 164 2.7. BinaVergisininİndirimli Uygulanacağına Dair Bakanlar Kurulu Kararı ................................. 168 2.8. Bina Emlak Vergisinin Hesaplanmasına İlişkinÖrnekler .................................................... 171 2.9. BinaVergisi İle İlgili Soru ve Cevaplar................................................................................•:::::..'. 111 Soru-1: Binaile birlikteavlu bahçe gibi mütemmim cüzleri içinde vergi ödenir mi?.....................� .. • Soru-2: Mükelleflerininşaat; bitenbinalarıiçin verdıkleri beyannamelerine istinaden mükellefive ��'. ... 171 angı yı da başlayacaktır?.................................................................................. • ................ 17 Soru-3: Yeni inşa edilenevin bina vergisi, arsasının vergisinden az olabilir mi? ..................................... 172 Soru-4: Özürlü vatandaşlara ait hisseli dükkanlardan bina vergisi alınacak mıdır? .........................•·::::..•.• 11 4 Soru-5: 200 m2'den büyük alanlar için indirimli bina vergisi oranı uygulanabilir mi?.............• ..• � 174 Soru-6: Kat irtifakı olan gayrimenkulün,bina olarak kullanılm aya başlanılması halindeuygulana.��.......... em 1 a k verg . ıs . ınas 1 ı h esaplanı r? .......................................................................... k .. esilir S oru 7 - : Esk - ures · ı·· ıçın d e ver · ılmeyen emlak vergisi beyannamesi nedenı • y ı e usus ı üzlük cezası ................. 175 mi?........................................................................................................:··..•·:····•..··ö ��tespit 76 Soru-8: Mükellefinsahip olduğu bina ile ilgili olarak beyan ettiği değerin, mad.dıdelılfere� .................. ••1 178 edilen rayiç bedelden düşük olması halinde uygulanacak yöntem nedır?..: ....•··;� ·....................... Soru-9: Emlak vergisi, irtifak hakkı sahibinden mi yoksa intifa hakkı sahibi nden mı.alın• gisi rni Soru-10: ·· .. · . ·•miyoksabınaver 178 Arazının uzerıne gecekondu yapılması durumunda arazı vergısı .......................... .. alınmalıdır? ........................................ ............... ..................:..•·..:·:·esind� ·�ükellef 178 Soru-11: Eski unvanla kayıtlı taşınmazların yeni unvanla tapuya tescıl ettırılm ........................... .. değişikliği kabul edilip bildirim yapılması gerekir mi?..................................... ............................ 179 Soru-12: BinaVergisi, BinayaMalik Gibi Tasarruf Edenden İstenebilir mi?....................••:::: ....................... 179 Soru-13: Tarım Kredi Kooperatifleri emlak vergisindenmuaf mıdır? ....................................................... 179 Soru-14: Belediyelereai t personel lojmanları bina vergisindenmuaf mıdı.r.? .......................................... 179 Soru-15: Sendi kalaraaitbinalar emlak vergisinden muaf mıdır?.............._.:.•. .. :� ...................................... 180 Soru-16: Yangında hasar görenbir bina Emlak Vergisindenmuaf tutulabılır mı......................................... 180 Soru-17: Emlakvergi sinekarşı dava açma süresi nasıl hesaplanır?..........................;......... 180 rd Soru•18: Beledi yeyehatalıödenenemlak vergisinde zamanaşımı süresi �ek�da ır·��;���;�. . iİi;k.i�....... Soru-19: 3. Derece doğasl il alanında kalan ve üzerinde yapılaşmayasagı bu unana ................................ 180 emlakvergisitahakkukettirilebilir mi?.................................................................d ... gi .. . . ' I d • t m 1 ·yat yapması durumuna ver Soru•20: Emlak vergisini beyan etmeyenmukellef ıçın arenına . ................... 180 ziyaı cezası uygulanacak mıdır? ........................................................ ••..•••••••• 3. ARAZİ VERGİSİ................................................................................................• ................ ••••.•. 182 3.1. Ara · zıVer · gı · sı · nın M u "k 1 1t 1 · ......................................................................................... 182 . . raz ·ı V erg ı ·sı ·n d e 2 D a·ımı·Muaflıklar ................................................•....................• ................................................ 182 8 lçındelıtıler 3 3 Arazı Vergısınde Geçıcı Muaflıklar ••• · ------------------------- ·-183 3.4. Arazı Vergısındekı İstısnalar ......... . . . .. . ................................................ ... 184 3.5. Arazı Vergısinde Matrah ve Vergi Değen ..................... .....·-··········· ..... -····- l84 3.6. Vergı Değerinı Tadıl Eden Sebepler ......................... .......................... ...................·.·······- ··············· 186 3.7. Arazı Vergısının Nispet, ............................................................................................................ 187 3.8. Arazi Vergısi Mükellefiyetinin Başlangıcı ve Bitişı. .................................................................... l 87 3.9. Arazı Vergısinın Tarh ve Tahakkuku .......................................................................................... 188 3.1 o.Bina ve Araz.i Vergilerinde Zamanaşımı ile Süresinin Başlangıcı. .............................................. 188 3.11. Beledi ye Sınırları İçerisinde Yapılmış Olan Kamulaştırma İşlemlerinin Tapu İdaresi Tarafından ilgili Belediyeye Bildirilmemesi Sonucu Emlak Vergisi Gelirinde Kayıp ve Kaçağın Ortaya Çıkması ........................................................................................................ 189 3.12. Arazi Vergisinin Hesaplanmasına İlişkin Örnekler .................................................................... 191 3.13. Arazi Vergisine İlişkin Soru ve Cevaplar ................................................................................. 192 Soru-1: Taşınmazın birden fazlacephesinin yola bakması durumunda, emlak vergısinın nasıl hesaplanacakt ır?................. ............................................................................................. ······ 192 Soru-2: Beledıye ve mücavir alan sınırlan dışında bulunan arazi, arsa ve arsa sayılacak parsellenmemiş araziler arazi vergisi ödenecek midir?............................................................_.192 Soru•3: Turizmişletmelerinedahil binalar için geçici emlak (bina) vergısı muafiyetinin uygulanmasında geçerli olan belgeler ve süreler nelerdi r? ................................................... 194 Soru•4: imar Uygulaması neticesindearsaya dönüşen ve zirai faaliyette kullanılan arazinin emlak vergisi, arazi vergisi olarak mı ödenecektir? ...................................................................... 196 Soru-5: Köylerdeki araziler emlak vergisinden muaf mıdır? ............................................................. 197 Soru•6: 1. Derece doğal sit alanı içerisinde kalan arsalar, emlak vergisinden muaf mıdır? ................... 197 Soru-7: Kooperatiflereai t arsalar emlak vergisinden muaf mıdır? .................................................... 198 Soru-8: Gecekondu Önleme Bölgesindenalınan araziler Emlak Vergisine tabi midir? ........................... 199 Soru•9: Vakıf Üniversiteleri Emlak vergisine tabi midir? .................................................................. 200 Soru-1 O: Binanın yıkılması durumunda Emlak Vergisi açısından nasıl bir yol izlenmelidir? ...................... 200 Soru-11: Arsabirim m2 değerini esas alarak asgari beyan değerinden düşük beyanda bulunan A.Ş.'yeceza kesilmeli midir? ........................................................................................... 201 Soru-12: Kat irtifakı olan gayrimenkulün, binaolarak kullanılmaya başlanılması halinde uygulanacak emlak vergisi nasıl belirlenir? ........................................................................................... 202 Soru-13: Emlak Vergisi alacaklarının tahsil edilmeyerek zamanaşımına uğratılmasında Muhasebe Yetkilisininsorumluluğu var mıdır? ................................................................................... 203 1O. BÖLÜM:BELEDİYELERİN HARÇLARI ................................................... 207 1. İŞGAL HARCI.........................................................................................................·..····.... ··············· 207 1.1. İşgal Harcının Mükellefi ............................................................................................................... 207 1.2. İşgal Harcından İstisnaları ........................................................................................................... 207 1.3. İşgal Harcının Tarifesi .................................................................................................................. 208 1.4. İşgal Harcı Büyükşehir Belediye Tarafından mı İlçe Belediyesi Tarafından mı Tahsil Edilecektir? ................................................................................................................................. 209 1.5. İşgal Harcı ile İlgili Soru ve Cevapl ar ........................................................................................... 209 Soru-1: Beledi ye Sınırları İçerisinde Bulunan Telefon Direkleri İşgal Harcına Tabi midir? ........................ 209 Soru-2: Belediye, Meclisi Kararı ile Semt Pazarlarından İşgal Harcı İçin Öngörülen m2 Birim Fiyatları Göz Önüne Alınmaksızın Günlük Tutar Belirleyebilir mi? ......................................................... 21o Soru-3: Beledi yeler, 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunundan Ayrı Olarak Tarife Belirleyebilir mi? ......... 210 10 Tum Yönlerryle Beledrye o� Soru 4 Beledı yelerıle Kıra Sozleşmesı YapıldıOıDurumlardaAnlaşmaıfıklar HanQı MahlcemeMrdt Sonuçlandınlır? . .. .... . 2ı Soru 5 Belodıyeler personel yetersızlıOı durumunda ışgalharçlannın tahsılatında çalııtınlmakrız., ıhaleyoluyla personel temın edebılırfer mı? ................ .................................................. lı Soru 6 Beledı yeyeÖdenen işgal Harcından Vergı Tevkıfatı Yapılırmı? ............................................ 2ı, Sonı-7. işgal harcının tahakkuk-tahsıl ışlemlerı nasıl yapılmalıdır? .................................................. 2ıı 2. TATİL GÜNLERiNDE ÇALIŞMA RUHSAT!HARCI ................................................................... 21l 2.1. ...................................................................................................................... Harcı Mükellefi..................... ............................................................................................. 211 •••••••••••••••••••• ••••••••••••••••••• •••••••••••••••••• •••••••••• t 2.2. ...................................................................................................................... Harcın Tarıfesi ........................................................................................................................... 21 4 2.3. ...................................................................................................................... Mükellefiyet Donemi ve Harcın Ödenmesi ..................................................................................... 214 2.4. ...................................................................................................................... Adi Ortaklıklarda Harcın Muhatabı ..................................................................................................... 214 2.5. ...................................................................................................................... Tatil Günlerinde Çalışma RuhsatıHarcı Soru ve Cevaplar ....................................................................... 215 Sonı-1: Hafta Tatılı Hangi Gündür? .......................................................................................... 21s Soru-2: Ulusal ve Resmı Tatıller kaç gündür ve hangi günlerdir? ..................................................... 215 Sonı-J: Banka şubeler, tatil günlerindeçalışma ruhsatı harcından muaf mıdırlar? .............................. ııs Soru-4: �okantalar tatil günlerinde çalışmaruhsatıharcındanmuaf mıdırlar? .................................. ııe Soru-5: lnternet Kateler tatil günlerinde çalışma ruhsatıhar cındanmuaf mıdırlar? .................:· ............... 21ı Soru-S: A�a.ryakıt ve LPG istasyonlarına Tatil Günlerinde Çalışma Ruhsatı Harcıtahakkuk ettınlecek �ıdır? ..................................................................................................................... 21} Soru-7: Ozel öğretım kurumları Pazar günü çalışmalarıhalind eTatil günler indeçalışma ruhsatharcı odemek zorundalar mı? ............................................................................................... 21a Soru-8: Taksi durakları Tatil G��;r.e•ı..•ndeÇal ışma H arcına T a b ı . m . ı d ı . ı _ : , . , ........................................... 218 Soru-9: Eczaneler Tatil Günler inde Çalışma Harcına Tabmi idir? ...................................................... ııa Soru-l O: Büyükşehir Belediyesi sınırlarında yer alan işletmelerin Tatil GünlerindeÇalışmaHarcıkım tarafından alınacaktır? ............................................................................................. 219 Soru-l l: Tatıl Günlerinde Çalış�·�·�·�hsat Harcının tarh ve tahakkuk ettiriı�����i nedeniyle Muhasebe Yetkilisinin sorumluluğu var mıdır? ................................................................. 219 3. KAYNAK SULARI HARCI .................................................................................................... 221 •••••••••••••••••••••••••••••••·•·································••••••••••••••••••••• 3.1. ........................................................................................................................ Kaynak Suları HarcınınMükellefi ...................................................................................................... 221 3.2. ........................................................................................................................ Kaynak Suları Harcının Tarifesi. ...................................................................................................... 222 ••••••••••••••••••••••••••••••··•••••••••••••••••••••••• 3.3. ......................................................................................................................... Kaynak Suları Harcının Ödenmesi .................................................................................................... 222 3.4. ......................................................................................................................... Kaynak Suları ile İlgili Soru ve Cevaplar ............................................................................................... 223 Soru-1: Belediyeler kaplara özel işaret koymadan kaynak suları harcıisteyebilir mi? ........................... 223 Soru-2: Kaynak Suları Harcının hesaplanması nasıl yapılır? ............................................................ 223 4. TELLALLIKHARCI ....................................................................................................... 2. 24 4.1. ......................................................................................................................... Tellallık HarcınınMükellefi .................................................................................................... 224 4 • 2 • Tellallık Harcının Matrahı •••••···•·······································••••••••••••••••••••••••••••••••• .. 224 4.3. Tellallık Harcının Nispeti. ............................................................................................. 224 4 • 4 • Tellallık Harcının o" denmes·ı ··········································•••••••••••••••••••••••••••••••••••••• . • ... 225 4.5. Tellallık Harcı ile İlgili Soru ve Cevaplar ......................................................................... 2 25 Soru-1: İhalekapsamında ödenen tellaliyeharcıihalenin iptali ile geri istenebilir mi? ............................ 2 25 Soru-2: Kamu bankaları tellallık harcından muaf mıdır? .................................................................. 22 5 Soru-3: Tellallık Harcının tahsilatı amacıyla ne zaman ödeme emri düzenlenebilir? ................................ 226 Soru-4: Vergi Dairesi marifeti ile yapılan satışlarda tellallık harcının mükellefi kimdir? ........................... 227 Soru-5: Leasing firmaları gibi finansal kuruluşlar tellallık harcından muaf mıdır? .................................. 228 Soru-6: Belediyeler, belediye münadisi veya tellalı bulundurulmaksızın tellallık harcı talep edebilirmi? ....... 229 lçındekıler 17 5. HAYVAN KESİMİ, MUAYENE VE DENETLEME HARCI. .............................................................. 229 5.1. .......................................................................................................................... Hayvan Kesımı, Muayene ve Denetleme Harcının Mükellefi ...................................................................... 230 5.2. ......................................................................................................................... Hayvan Kesımı, Muayene ve Denetleme Harcının Tarifesi ....................................................................... 230 5.3. .......................................................................................................................... Hayvan Kesimi, Muayene ve DenetlemeHarcının Ödenmesi .................................................................... 23l 5.4. ..........................................................................................................................Hayvan Kesimi, Muayene ve Denetleme Harcı ile İlgıli Soru ve Cevaplar .................................................... 231 Soru-1 Beledıye den kıralama yoluyla mezbaha ışleten şahıslardan; hayvan kesım, muayene denetleme harcı alınır mı?. ... ....... ....... ........................................................................ ............... 231 Soru-2: Beledıye sınırları ve mücavir alanlar içerisindekı küçükbaş ve büyükbaş hayvan kesimi yapılan özel kombınalardan hayvan kesimi muayene ve denetleme harcı alınır mı? ................... 232 Soru-3· Beledıye sınırları dışındakesilenhayvanların etlerının beledi ye sınırlarıiçinde satışa sunulması sırasında hayvan kesimı muayene ve denetleme harcı alınacak mıdır? ..................... 233 6. ÖLÇÜ VE TARTI ALETLERİ MUAYENE HARCI .......................................................................... 234 6.1. Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Tarifesi ................................................................ 234 6.2. Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Ödeme Şekli ......................................................... 237 7. BİNA İNŞAAT HARCI ......................................................................................................... 237 7. 1. Bl·naı·nşaat Harcının İstisnaları.........................................··•..................•· ······• ···················· 238 7. 2. Bl·n·aınşaat Harcının Mükellefi •··········.... ...............·•••••· ........................ .... ••••••••••••••••••••••• ········ 239 7.3. Bl·naı'nşaat Harcının Matrahı ........••.................··...........................••.......... •••••••••••••••••••• ············· 239 7.4. Bina İnşaat Harcının Ödenmesi ve Yeri ........................................................................... 239 7.5. Bina İnşaat Harcının Tarifesi .......................................................................................... 239 7.6. Bina İnşaat Harcı ile İlgili Soru ve Cevaplar ...................................................................... 240 Soru-1: Beledi yeler, Bina İnşaat Harcı Dışında Herhangi Bir Ücret Talep Edebilirler mi? .........................240 Soru-2: Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri, binainşaat harcından muaf mıdır? ................................. 241 Soru-3: Vakıf Üniversiteleri Bina İnşaat Harcından İstisna mıdır? ....................................................... 242 Soru-4: Cami Derneği tarafından yaptırılacak olan kur'an kursu binasının inşaat harcına tabi midir? ........ 242 Soru-5: Öğrenci Yurdu İnşaatı, binainşaat harcından istisna mıdır? ................................................... 243 Soru-6: TOKİ (Toplu Konut İdaresi) tarafından yaptırılan yapılar bina inşaat harcından muaf mıdır? ......... 243 Soru-7: Teknoloji Bölgeleri Kanunu Kapsamında Kurulan Yönetici Şirket, bina inşaat harcından muaf mıdır? ........................................................................................................................ 244 Soru-8: Sanayi bölgelerinde yapılan fabrika inşaatları bina inşaat harcından istisna mıdır? .................... 245 Soru-9: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yaptırılan ek hizmet binası bina inşaat harcından istisna mıdır? ................................................................................................................ 245 Soru-10: Yüksek Öğretim Kurumları yapacaklarıyapılar içinbina inşaat harcından istisna mıdır? ............. 246 Soru-11: Bina İnşaat Harcınınmatrahının tespitinde, her bir bağımsız bölüm ayrı ayrı olarak mı, yoksa binanın toplam yüzölçümü üzerinden mi hesaplanacaktır? ........................................... 246 Soru-12: Ruhsat alınarak başlanan daha sonra inşaat bitirilemediği için ruhsatsız duruma düşen inşaatın ruhsatının yenilenmesi aşamasında harç alınacak mıdır? ........................................... 246 h . .............................. 8 ................................ 2 Soru-13: Bina İnşaat harcı ödenip de inşaattan vazgeçildiği durumlarda harç geri alınabilir mi? ................ 247 Soru-14: Bina inşaat harcı ödenip de 2 yıl içinde işe başlanamadığı takdirde inşaat ruhsatının yenilenmesi durumunda tekrar harç alınır mı? ...................................................................... 247 Soru-15: Özel Hastane İnşaatı Bina İnşaat Harcına Tabi midir? .............................................................248 Soru-16: Mülkiyeti Büyükşehir belediyesi bünyesindeki şirketlere ait parsellere yapılacak yapıların bina inşaat harcını Büyükşehir Belediyesi tahsil edebilir mi? .................................................. 248 Soru-17: Bina İnşaat Harcınınzamanaşımına uğratılması dolayısı ile kimler sorumludur? ........................ 248 8. DİĞER HARÇLAR .............................................................................................................. 249 8.1. Kayıt ve Suret Harcı ...................................................................................................... 249 8.2. İmar İle İlgili Harçlar .................................................................................................... 249 18 Tum Yonlerıyle Beledıye Gelırıe, 1 8 2 1 imar Mevzuatı he llgılı Harçlarallışkın Soru ve Cevaplar. Soru 1 . ...... 2so d üm ıle ınşa edılen BeledıyeKanununun73 'uncü maddesı kapsamındakentsel onuş 250 yapıların teslımındeımar ıleılgılıharçlan ndurumu nasıldır? Soru 2 TOKi. kayıt ve suret ıleımarıleılgılıharçlardan muaf mıdır? •• • 7 Soru3 Hazıneye aıt taşınmazların cıns deQışıklıQıışlemındenımarıleılgılıharçlar alınır mı ...ısı ·!!! Soru-4 Vakıf Ünıvarsıtelen imar ıle llgılıHarçlardanıstısnamıdır1 .......................................... 252 8.3. tşyerı Açma İznı Harcı ............................................................................................................ 2 52 8 3 1 lşyerı Açma lzın Harcııle llgılı Kavraml ar........................................................... ............... 254 8.3.2. lşyerı Açma Ruhsatı Verılecek lşyerlerınde Aranan Şartlar .................................................. 256 8.3.3 İşyerı Açma Ruhsatının Düzenlenmesı................ .................................... ............... ...•..·.· .......... 256 8.3 4. iş Yerı Açma Harcının Hesaplanması.. ......... . ......... . ................ ................. ....... ...... 257 8.3 5. İşyerı Açma İzın Harcı İle İlgılı Soru ve Cevaplar .............................................................. 257 Soru-1 Vakıflar, işyen Açma tzın Harcından ıstısnamıdır?..............• ......... h 1 Soru-2. Beledıyeler, dış hekımlerının muayenehanesı açılışındaışyeraı Ç maıznı arc 25 alabılırler mı? .. • .. ..... ..... ... ......... •...... .......... .......... a • labılır . t . e .. rm ? ı ............ 258 Soru-3. Beledıyeler, avukatlarınbüro açılışındaışyerıaçmaıznıharcı ? .................... 258 alabitırler mı.......... Soru-4: Beledıyeler, T.C. Ziraat Bankalarından ışyerı açma ıznıarcı omasıgerekir . . • nharcının a I1 259 Soru-5: Fırmanın nev ı değışmesı durumundatekrar ışyenaçmaızı ................................ mı?..... . ........................................................................ .................. ................ 259 Soru-6: Tarım KredıKooperatıflen ış yerıaçmaızinharcındanmuaf mıd.ır.?....d....ş..Y. .•� �açma Soru-7: i • ş yennıntaşınarak başkabi rbeledıyesınırlarına taşınma sıdurumuna 1 259 ızın harcı alınacak mıdır?.................................................. . ........ a. ızinharcı aranır Soru-8: Şırket bırleşmesıileyenı biriş yeri açılmasıdurumund aış yen açm ............................ 259 mı?................. ................. .......................................................... . . h cındanmua f 59 Soru-9: Karayolları Genel MüdürlüğününAsfalt Plent Tesisi, işyen açmaızın ar ...................... 2 mıdır? ................................................................................................. .�...? ....... 260 Soru-1O: İş yeri açma ruhsat harcının tahakkuk ettırilmemesindenkimsorumluur· ..................... 260 8 4 . . M uayene, R u h sa t ve R apar H arcı ............................................................................. 261 Soru-l: Muayene, Ruhsat ve Rapor Harcıİhbarnam eYerineYazıİleİstenebılirMı? ...............................26l 8.5. Sağlık Belgesi Harcı.................................... ....................... ..............................................: :::: ........ 261 8.6. Diğer Harçlara Ait Tarifeler............................................................... ............................ . ... Z65 11. BÖLÜM:HARCAMALARA KATILMA PAYLARI................................. 26S ·····••••••••• 1. HARCAMALARA KATILMA PAYLARININ HESAPLANMASI................................... ............. 266 1.1. Muaflıklar...................................................................................................... .• ...... 266 1.2. Harcamalara Katılma Payları nınTahakkuk Şekli............................................... · . ······•••• . ••••• ....... 266 1.3. Harcamalara Katılma Paylarının Tahakkuk Zamanı............................................ ...................... 266 1.4. Harcamal ara KatılmaPaylarının İlanı..................................................... ............. ................... 266 1.5. Harcamalara Katılma Paylarının Tahsil Şekli ................................................................ 267 2. YOL HARCAMALARINA KATILMA PAYI.................................................... ................. ........................ 267 2.1. Yol Harcamalarına KatılmaPayının Hesaplanması......................................... .... . ......................................................... 68 2.2. YolHarcamaların aKatılmaPayının Tahakkuk Şeklı..................................... ........................... 268 2.3. Yol Harcamalarına Katılma Payının Tahakkuk Zamanı....................................... ..... . ............... 268 3 KANALİZASYON HARCAMALARINA KATILMA PAYI.......................................... .......... • p H I ması ............................................. 269 3.1. KanalizasyonHarcamalarınaKatılma ayının esapan .................. .. _!fındekıler 19 3 2 Kanalızasyon Harcamalanna Katılma Payının Tahakkuk Şeklı .. ............................................... 269 3.3.Kanalızasyon Harcamalarına Katılma Payının Tahakkuk Zamanı...................................� ............ 269 4 SU TESİSLERi HARCAMALARINA KATILMA PAYI............. ......................................................... 269 4.1. SuTesısleri Harcamalarına Katılma Payının Hesaplanması ..................................................... 269 4.2. SuTesıslerı Harcamalarına Katılma Payının Tahakkuk Şeklı .................................................... 269 4.3. Su Tesısleri Harcamalarına Katılma Payının Tahakkuk Zamanı. ................................................ 269 5. HARCAMALARA KATILMA PAYINA İLİŞKİN SORU VE CEVAPLAR ............................................. 270 Soru-1 imar planına göre umumıhızmetlereayrılmış alanlar ıçın vatandaşlar adına yol harcamalanna katılmapayı tahakkuk ettırılebi lır mı?.............. .................. . ... . .. .. ... ....................................... 270 Soru•2. Beledı yeler ve vatandaşlar arasındakı harcamalara katılmapaylarına ılışkın ıhtılaf halındahangı mahkemeler görevlıdır? ................................................................................................ 270 Soru-3: Gayrimenkullerin vergi değerlen dıkkatealınmadan her bir daıre sahibı adına yol harcamalanna katılma payı tahakkuk ettırılebilır mı? ..................................................................................... 270 Soru-4: Yol Harcamalarına KatılmaPayı hesap dönemısonunda gıder olarak göstenlebilirm i? ....................... 271 Soru-5: Vakıf Üniversıtelerı, Harcamalara Katılma Paylarından Muaf mıdır? .............................................. 271 Soru-6: Rusya Federasyonu Büyükelçiliğı, Harcamalara Katılma PayındanMuaf mıdır? ............................... 272 Soru-7: Kamu menfaatine yararlı dernekler harcama katılmapaylannd anmuaf mıdırlar? ............................. 272 Soru-8: Harcamalara katılma payının asgari değer üzerindenmi, yoksa tapu üzerindeki satış bedeli üzerındenmi hesaplanacaktır? ......................................................................................... 273 Soru-9: Kanalizasyon harcamalarına katılma payı karşılığındaödenen tutarların gi der kaydı hangi tarihte yapılacaktır? ................................................................................................................... 274 Soru•1O: Su idareleri, su kullanımı amacıyla kullanıcılarınınkartlı sayaç kullanmalannı zorunlu hale getirebilir mi? ................................................................................................................... 276 Soru-11: Devlet Okulları, Yol Harcamalarına KatılmaPayından Muaf mıdır? ................................................ 276 Soru-12: Kanalizasyon ve su harcamalanna katılım paylarının hiç tahakkuk ettirilmemesinden dolayı sorumluluk kimeaittir? ...................................................................................................... 277 Soru-13: Temizlik hizmetlerinekatılım payı adı altında ücret alınabilir mi? .................................................. 277 Soru•14: Yol Harcamalarına Katılım Payı evin malikindenmi kiracısındanmı alınır? ..................................... 278 12. BÖLÜM:ÜCRETE TABİ İŞLER ............................................................ 279 1. ÜCRETİNK ONUSUVE KAPSAM! .................................................................................... 279 1.1. Belediyeler ceÜcr et Uygulama Esasları ....................................................................... 280 1.2. Ücret Uygulamaları naİlişkin Aşağıda Örnekler .............................................................. 280 1.3. BelediyelerdeÜcretlereİlişkin Soru ve Cevaplar ............................................................ 281 Soru-1: Ücrete Tabi İşler İçin Alınması Gereken Ücretlerden, GecikmeZammıveya GecikmeFai zi Alınabilir mi? ................................................................................................................ 281 Soru-2: Soru-3: Soru-4: Soru-5: Soru-6: Soru-7: Soru- 8: Beledi yeler vatandaşlardan evlerinin önlerine park yapmaları dolayısı ilepark ücreti alabilirler mi? ............................................................................................................................. 282 Kooper atifler 775 Sayılı Gecekondu Kanunu Kapsamında İnşa Edeceği Konutlar ileİlgili Olarak İnşaat Ruhsatı Çıkarmak İçin İmar Çapı ÜcretindenMuaf mıdır? ...................................282 Vergiden muaf Vakıflar, bina inşa işi ile ilgili olarak beledi yelerce tahsil edilen ücretlerden muaf mıdır? ................................................................................................................. 283 Kişilere ait taşınmazların değer kazandığı gerekçesiyle, idari hizmetlerin karşılığı olarak, beledi ye tarafından belirlenen tarifeye dayanılmak suretiyle herhangi bir bedel alınabilir mi? ...... 283 Beledi yeler su alacaklarını faizsiztaksitlendirebilirlermi? ........................................................ 285 Eksik su bedeli tahsil edilmesindeBeledi yeBaşkanının sorumluluğu var mıdır? ........................ 286 Beledi yeler su borçlarına uygulanan faizlereindirimyapabilirl er mi? ........................................ 289 1 20 Soru•9 Soru.ıo Soru.ı ı Beledıyekendıpe rsoneıne ındırımlı su satışı yapabılır mı 1 Beledıyenın su gelır1en hacı edılebılır mı? Tum Yonlerıyle Beledıye Geı ---ırı11, Soru•12 Sonı-13: Sonı-14: Sonı•15: Beledıyecesu nulan motorlu araçkıralama bacatemızleme, ılaçlama vb muhtelıf hızmetler arşılıgında alına • • n ucretler üzennden KOV hesaplanacak mıdır? Kul ve cunıf taş ımaışınden ücret alınabılır mı? rı t ara f ından talep edılen ımar p • lanı revızyonu ıçın ucret talep e d ı I e b ı 1 ır mı? llgılıler tarafınd n a t a ı ep edılen mevzıımar planı ıçın ücret talep e d I ı e b I ı ır mı ? Yapı denetım h arcına ek olarak genel ıskan denetım ücreti veya ınşaatı tamam ı anan b eIedıyece mua • vene ucreıı alınabılır mı?. .. ........ • • ... • • • •• •• ••••·· • 29< 13. �ÖLÜM:DİĞER PAYLAR ..................................................................... 2Ss 1.�.����!:İ�i�şc�:��eRİ.�IAYı·ıl·.-l .................................................................................. 295 s rıı e gıı Soru ve Cevaplar ............................................................. 29 s onı•1: Şırketlerce veya Beledıyenın kendı ışlettıği müzelere gırış ücretınden KOV tahsıl edılecek mıdır?..:··· .................................................................................................................... 295 Sonı.ı: Hem müze hem de tıren yerinı ıçeren alanlardan tahsıl edılen tutarlardan beledıyeye pay ayrılması gerekır mı? .................................................................................................... 2. 96 Sonı.3: _ M u · z: g • ırış u - cretı ıle müze bılet fiyatlarının ayrı ayrı mı tespıt edılmelıdır 1 .....: ......................... 2. 9 6 Sonı. 3 : B�yukşehır Beledıyesince tahsıl edılen müze giriş ücretlerinin ılçe beledıyesı payının gonderılmemesı kamu zararı mıdır? .................................................................................. 296 2. MADEN PAYI ............................................................................................................... 29) 2.l. Maden Payı ile İlgilı Soru ve Cevaplar ........................................................................ 29) Sonı-1: Madenin çıkarıldığı yerinbelediyeninmücavir alanının dışında olması ancak madenin ışlendığı fabrikanın mücaııır alan ıçinde olması durumunda maden payı alınacak mıdır? ............. 29 1 Soru•2: 3213 Sayılı Maden Kanununun 14.üncümaddesinde yer alan paylar indırim konusu yapılabılır mı? ............................................................................................................... 29} Soru-3: İlçe Belediyesi tarafından tahsil edilmesi gereken maden işletmesi paylarının Büyükşehir tarahndan tahsıl edılmesı durumunda kamu zararı oluşur mu? ................................ 298 14. BÖLÜM: GENEL BÜTÇE VERGİ GELİRLERİNDEN AYRILAN PAYLAR VE ODENEKLER ............................................................... 299 1. GENEL BÜTÇE VERGİ GELİRLERİNDEN AYRILAN PAYLAR ....................................................... 299 2. İL ÖZEL İDARE PAYLARININ TAHSİSİNE İLİŞKiN ESASLAR ..................................................... 299 3. BELEDİYE PAYLARININ TAHSİSİNE İLiŞKİN ESASLAR ........................................................... 30o 4. DENKLEŞTİRME ÖDENEĞİ ............................................................................................ 301 5. KESİNTİ YAPILMASI .................................................................................................... 301 6. GENEL BÜTÇE VERGİ GELİRLERİNDEN AYRILAN PAYLARA İLİŞKİN SORUVE CEVAPLAR ............... 302 Soru•!: Beledıyelere aıt borçlar nedeniyle iller Bankasıpayına haciz konulabilir mi? ............................... 30 2 Soru•2: Beledıyenınhaczedılemeyen gelirlerı arasındaki sayılan genel bütçe vergi gelirlerınden ayrılan payın ayrı bir hesapta tutulmaması nedeniyle hacizişlemi yapılabilir mi? ......................... 302 Soru•3: Vadelı Hesapta tutulan İller Bankası payının faızJerı haczedilebilir mı? ........................................ 3QJ Soru-4: Genel BütçeVergi Gelirlerinden Ayrılan Paylar öz gelirlere dahil edilebilir mi? ............................. 3QJ Soru-5: Büyükşehir İlçeBeledıyelerinın İller Bankası Payı Nasıl Hesaplanır? .......................................... 304 k Mulk Sahıple lçındekıler 21 15. SÖLOM:BEL . EDiYELERiN BORÇLANMA SURETİYLE ELDE ETl'iCt GELiRLER ............................................................................ 309 1. İÇ BORÇLANMA .................................................·.·.····· .............................................................. 31O 1.1. İller Bankasından Borçlanma ...................................................................................... 31O 1.2. Ticari Bankalardan Borçlanma ..................................................................................... 311 1.3. Tahvil İhracı Şeklinde Borçlanma ................................................................................. 311 2. DIŞ BORÇLANMA ........................................................................................................ 311 3. BELEDİYELERİN BORÇLANMA LİMİTLERİ ............................................................................. 312 4. BELEDİYELERDE BORÇLANMA YETKİSİ VE SiNiRi ................................................................... 313 5. HERHANGİ BİR SINIRLAMAYA TABİ OLMAYAN BORÇLANMALAR ............................................ 313 6. MAHALLİ İDARELERİN DİĞER KAMU KURUMLARINDANBORÇLANMASl. .................................... 314 7. BELEDİYEL ERBAŞKA KURUMLARA BORÇ VEREBİLİRMİ? ........................................................ 315 7.1. Belediyeler Kendi Şirketlerine Borç Verebilir mi? ............................................................. 315 7.2. Belediyeler, Şahıslara Borç Verebilir Mi? ....................................................................... 315 7.3. Büyükşehir Belediyesi İlçe Belediyesine Borç Verebilir Mi? ............................................... 316 7.4. Büyükşehir Belediyesi Bağlı Kuruluşuna Borç Verebilir Mi? ................................................ 316 7.5. Belediyeler, Belediye Yasasının 75. Maddesinde Kapsamında Borç Verebilir Mi?.................... 316 16. BÖLÜM:DİĞER BELEDİYE GELİRLERİ .................................................. 319 1. OTOPARK GELİRLERİ ...................................................................................................... 319 1.1. Otopark Yönetmeliğinin Dayanakları ............................................................................. 319 1.2. Otoparklara İlişkin Genel Esaslar ................................................................................... 320 1.3. Otoparkların Amacı Dışında Kullanılamayacağı ................................................................. 321 1.4 Otopark Bedelinin Tahakkuk ve Tahsili ........................................................................... 321 1.5. Otopark Hesabından Yapılacak Harcamalar ...................................................................... 322 1.6. Büyükşehir Belediyelerince Tahsil Edilen Otopark Gelirlerinin Paylaşımı ................................ 323 1.7. Otopark Gelirlerinin Haczedilemezliği ............................................................................. 325 2. HAL RUSUMU ............................................................................................................... 326 2.1. Hal Rusumun Nispeti ................................................................................................. 326 2.2. Hal Rusumunun İstisnaları .......................................................................................... 326 2.3. Hal Rusumuna İlişkinDiğer Hususlar ............................................................................. 326 2.4. Hal Rusumunun Belediyelere Aktarılması ....................................................................... 326 2.5. Kanun Hükümlerine Aykırı Hareket Edenler Hakkında Uygulanacak Yaptırımlar ...................... 327 2.6. Hal Rüsumunun Tahsilatında Yaşanan Sorunlar ............................................................... 328 3. BELEDİYELERE DİĞER KANUNLAR İLEVERİLEN İDARİ PARA CEZALARINDAN DOĞAN GELİRLER ... 328 4. TAŞINIRVE TAŞINMAZ MALLARDAN ELDE EDİLENGELİRLER ................................................. 338 5. GEÇİŞ HAKLAR! .............................................................................................................. 340 5.1. Belediyelerin Geçiş Hakkı ile İlgili Yükümlülükleri.............................................................. 341 64 1 e ınan yerlerden aynıışlenıçınharcama . 22 Tum YOnlerryle Beled rye O ,ı.,. � 5 2 Genci Hukumıer ................................. 5 3 ÖrnekG . ............ ······...... ..······.......... l 6 TEKN 1 K ALTy cçış Hakkı Ucreı Tanfes.ı . ................................... ••••••••••••••••••• 34, · .............................. • Soru1 T cıknı A kA PI lty BEDELi .... .....•. ..... ............... . ............................ ....... · . · . ······················• .............. .: - u ,. . Soru 2 Tek k Al opı Bedelı KımT arafından Ödenır?............. .. .... ..... •· ••••••• • .• ....... , ı.. nı ı Yapı Bedel I H nd ..,, -341 Soru•J T k 1 18 arcamalara Katılma Paylanaras ı a kı fark nedı, ı ................... ........... e nık alt yapı bed 11 111 k 8 tılma payı alınabılır mı7••••• ........ ..34ı 7 ATIKS U ALTYAPI VE EVSEL KATI ATIK BERTARAFTESİSLERİTARiFELERi ............................... J49 7 1 • Toplam SıstemMaıı· yet . ı ................ .······.....................····•• 3Sı 7 2. Atık Su Sistem,·B·ı ...:··············..................................... ·····························• 3. 51 7·3·Evsel Katı Atık s· ı eş • enle .. rı .............................................................................. 351 7 4 A ıstemı Sureçleri..................................................... .... • • tık Su Hizmeti · • 1 · •• ..................................................................................... 352 7.s. en çın Ucretlendirme ..............................··.......••........ Evsel Katı Atk H. . . . .. . ................................................................. 352 ızmetlerı lçın Ucretlendırme ........................ .... 7.6. Atık Su TarifeT .u. r 1 en . ......................................................................................... 353 7.7. Evsel Katı Atk T . ............ ........................... ................................................... 353 1 arıfe Türleri ............................ .... 6. ATIK YÖNETİMİ ................................ .................................................... 354 6.1. Atık Yönr ......···:·:·.. :··· . .......................... .......................... 354 e ımıne llışkınGenel ilkeler.................................................... 8 • 2 • Atık Yönetimine İlişkin Belediyelerin Görev ve Sorumlulukları. ......................................... 351 8.3. Atık y·· . . . . . .............................................................................................. 359 onetımını llgılendirenDiğer Mevzuatlar................................. .... . 8 .4. Ambalaj Atıklarının Toplanması ve İmtiyazH akkı ......................................................... 360 9 •iLAN EDİLMİŞ YERALTI SUYUİŞLETMESAHALARI İÇİNDE KUYU AÇILMASI ............................. 361 l O. JEOTERMAL KAYNAKLAR VEDOĞAL MİNERALLİ SULAR KANUNUNA GÖRE ALINMASI GEREKEN İDARE PAYININ1 /5'i ................................................................................... 362 11 • BAZ İSTASYONU YER SEÇ · iM • i GEL · iR · i................................... • .................................... 363 12• YAPI DENETİMİNDE BELEDİYELERİ İLGİLENDİREN DURUMLAR ............................................. 363 12··1 Yapı DenetimininKapsamı ................................................................................ 364 12.2. İlgili İdare Kavram ..ı ....................................................................................... 364 12.3. Yapı DenetimKuruluşlarınınBelediyelere Karşı Sorumlulukları ....................................... 365 12•4. 8e1edı • ye 1 er • ın G. o . rev ve S orum 1 u 1 u ki arı........................... ............................ ........................................ 366 12.5. Sorum1u1ukiar ve yapıIamayacak 1ş·1er.............................. •.......... ·..•••••••••••• ••.....• ..... ••••••.. •••••• 3 66 12.6. YapıDenetimHizmet Sözleşmesi ......................................................................... 3 67 12.7. Yapı Dene tı • m • ı H esa b ı...................................................•••··•••····••·••••••••• ..••••• ........................................ 367 12.8. Hizmet Bedelinin Tespiti ..................................................................................... 3 67 12.9. Hı • zme t B e d e 1 ı ·T a k s· ırı er• ı.................................................................... . ................... 369 12.1O. Hı•zmet Bede1ın· ı•n Odenmesı·..........................................................•••·• .............· ·......· ........ ••·· 370 13 • Ti.CARI.ARAÇLARA VERi.LENREKLAM U..CRETI. •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• .......................... 371 13.1. Ticari Araç Reklam Yetki Belgesi Alma Mecburiyeti ile Verilmesi ve Kullanılmasına Ait Usul ve Esaslar ................................................................................................ 371 13.2. ReklamKampanyasına İlişkinUsul ve Esaslar ile Teminat Şartları..................................... 371 13.3. Ticari Araçlara ReklamTakılması ve Bulundurulmasında Uyulacak Usul ve Esaslar ............. 372 13.4. Yetki ve İzin Belgesinin Basımı, Kullanıma Sunulması ve ÜcretlerininBelirlenmesi ................... 374 14. "S" PLAKAU ARAÇLAR ÖZEL İZİN BELGESİ ...................................................................... 374 lçlndekıler 2l 15. ZEMiN TAHRİP BEDELİ. .... ................................... .. .. ............................................................ 376 16. HAFRİYAT T OPR - AGI, i • NŞAAT VE ASFALTVB. ATIKLARIN TAŞINMASI i • Z • iN BELGESi. ................. 378 16.1. Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Asfalt vb. Atıklann Taşınması ile İlgili Belediyelerin Görev ve Yetkılen 378 16.2. Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Asfalt vb. Atıklann Taşınması İzın Belgesi Ücretlerinin Belirlenmesi 379 17. BELEDİYELERE KAMU KURULUŞLARINCA YAPILAN MALİ YARDIMLAR ....................................... 380 17.1. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı'nca Yapılan Yardımlar ........................................................ 380 17.1.1. BeledıyelerinKentsel Altyapı İhtiyaçlanna Yönelik Yardımlar ........................................ 380 17.2. Kültür ve Turizm Bakanlığınca Yapılan Yardımlar ............................................................. 382 17.2.1. Kültürel, Sanatsal ve Turistik Gel işmeyeve Tanıtıma Yöneli kProjelere Yardım ................. 382 17.2.2. Taşınmaz Kültür Varlıklarının Korunmasına İlişkin Yardımlar .......................................... 383 17.3. Çevre ve Orman Bakanlığınca Yapılan Yardımlar ............................................................. 386 18. DOĞALGAZ A.Ş. ORTAKLIK PAYI .......................................................................................... 389 19. BÜYÜKŞEHİR BELEDİYELERİN ELEKTRİK ÜRETİM LİSANS HARCI GELİRİ .................................... 389 19.1. Harcın Mükellefi ........................................................................................................ 389 19.2. Harcın Matrahı ......................................................................................................... 390 19.3. Elektrik Üretim Lisans Harç Oranı ................................................................................ 390 19.4. Harcın Ödeme Zamanı ................................................................................................ 391 20. ÜCRET NİTELİĞİNDEGELİRLERE İLİŞKİN BAZI ÖRNEK TARİFELER .............................................. 391 21 • DİĞ ER GEL • iRLERE i • L • iŞK • iNSORU VE CEVAPLAR ....................................................................... 396 Soru-1: Belediyeler arsa, konut ve işyerleri üretimi, tahsisi, kiralanması ve satışı yapabilirler mi? .............. 396 Soru-2: Belediyeler İmar Kanununa göre hissedar olduklarıtaşınmazl ardaki hisselerini satabilirler mi? ......... 402 Soru-3: Belediyelere ait otopark gelirleri haczedilebilir mi? ............................................................. 404 Soru-4: Belediyelerkendi çıkardıkları kaynak suyunun fazlasını satabilir mi? ........................................ 404 Soru-5: Otellerden alınması gereken katı atık bedeli hangi kriterlere görealınmalıdır? ............................... 405 17. BÖLÜM:BELEDİYE ALACAKLARINDA UZLAŞMA MÜESSESESİ ............. 407 1. UZLAŞMANIN KAPSAM! ...................................................................................................... 407 2. UZLAŞMA KOMİSYONLAR iNiN YETKİLERİ .............................................................................. 409 3. UZLAŞMA KOMİSYONLARiNiN TEŞKİLİ ................................................................................... 409 4. UZLAŞMA TALEBİ .............................................................................................................. 409 5. UZLAŞMA GÜNÜNÜN ERTELENMESİ ..................................................................................... 41O 6. UZLAŞMANIN KESİNLİĞİ .................................................................................................... 41O 7. UZLAŞMA VE CEZALARDA İNDİRME ....................................................................................... 41O 8. ÖDEME ZAMANI .................................................................................................................. 41O 9. UZLAŞMA KONUSU YAPILABİLECEKVE YAPILAMAYACAK CEZALAR .......................................... 411 10. SONUÇ İTİBARİYLE UZLAŞMADA GÖZ ÖNÜNDE TUTULACAK HUSUSLAR ................................. 412 1 TEC - 24 Tu - m . Y6 . nle . rıy ; le . Be ; le , diy : e G r eı � , 1 � 18. BÖLÜM:BELEDİYE GELİRLERİNDEN DOĞAN ALACAKLARIN TERKİNi. ..........••••••••• ···· 41 il •••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••••• •••••• 1iı) 1. 213 SAYILI VERGİ USULKANUNUNA GÖRE TERKİN...................................... ·•••••••••••••••••••••••••••·•·.415 2. 6183 SAYILI AMME ALACAKLARININTAHSİLUSULÜ HAKKINDA KAN UN HÜKÜMLERİNE GÖRET ERKİN .................................................................................................................. 41 8 3. ÜCRETGELİRLERİNİN TERKİNİ ............................................................................................. 41) 19. BÖLÜM:BELEDİYE GELİRLERİNİN TAHSİL USULÜ .....................• ...........4 lS l. 6183 SAYILI AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDA KANUNA GÖRE TAHSİL ········· ••419 2. İCRA VE İFLAS KANUNUNA GÖRE TAHSİL ............................................................................. 421 3. 6183 SAYILI KANUNA GÖRE TAHSİLAT AŞAMALAR..l ............................................................. 421 3.1. Takibata Geçebilmek İçin Alacak Kesinleşmiş ve Vadesi Gelmiş Olmalıdır.....•••••:••• ··········· 421 3.2. Takibata Beledi yenin Tahsile Yetkili Birimince Düzenlenecek ÖdemeEmri Tebliği ile Başlanır ................................................................................................................... 422 3.3. Kendi sine Ödeme Emri Tebliğ Edilen Kimse Ödeme Yapmazsa Belediyenin İlgili BirimiHaciz Safhasına Geçer • ••••••••••••••••••••••········• ···················· •••••••••••• •••••••••••••••• •••••••••••••••••.. 4 � 2, 3.4. �183 Sayılı Kanuna Tabi Alacaklar İçin Ödeme Emri İcra Dairesi Tarafından Düzenleni rse iptal Edilir ................................................................................................................. 424 20. BÖLÜM:BELEDİYELERİN VERGİ USUL KANUNA GÖRE YAPABİLECEKLERİ İŞLEMLER ................................... •••••• 42 '1 1. YOKLAMA ..................... ......................................................................... .......................... •••••••428 2. BİLGİ İSTEME 4. ............................................................................................................................... 28 3. CEZA KESME ..................................................................................................................... 429 4 UZLAŞMA ....................................................................................................................... 429 • ••••••••••••••••••••••••••••••••• •••••••• •••••••· ··•······························· ··············•••••••••••••••••• 2 l. BÖLÜM:BELEDİYE GELİRLERİNİN TECİL EDİLMESİ ................ ••••••• 43 1 .ILUYGULAMASI ........................................................................................................ 431 • ••••••••••••·•··················· ································ ····••••••••••••••••••••••• ••••••••••••• 1.1. Kapsam .................................................................................................................... 4 31 1.2. Başvuru .................................................................................................................... 43 2 1. 3. Çok Zor Ourum Koşu1u .........,..................... ................. .....,... ......••·•·••·••••••••••••••• ................. · ..... 432 1 .4·.1darece YapıIacak·1nce1eme ............. ..............................................•·•····· ·····•••••••••••••••••• ................. ••••••••• 432 1.5. Tecil Süresi ............................................................................................................... 432 1.6. Teminat Gösterilmesi....................................... ................ ..............................................••••••••••• 433 t 1.7. Tecil Faizi........................................................ ............................................ ............................. .433 22. BÖLÜM:BELEDİYE GELİRLERİNDE PİŞMANLIK MÜESSESESİ. .......... 435 İçindekiler 25 23. BO •• LU •• M:BELEDi . YELERi . N Ö . Z GEL . iRLERi . NASIL ARTIRILIR ? . .............. 439 t. BELEDİYELERİNMALİ ÖZERKLİĞİ ................................................................................ 440 2. BELEDİYELERİNYILLAR İTİBARİYLEGELİRLERİNDEKİ DEĞİŞİKLİKLER ...................................... 441 3. ÖZ GELİRLERİN ARTIRILAMAMASININ NEDENLERİ. ......................................................... 444 4. ÖZGELİRLERİNARTIRILMASINA İLİŞKİN YAPILMASI GEREKENLER ...................................... 445 24. BÖLÜM:DİĞER KANUNLARDA YER ALAN BELEDİYE GELİRLERİNE İLİŞKİN İSTİSNA VE MUAFİYETLER ................................ 449 25. BÖLÜM:BELEDİYE GELİRLERİ HAKKINDAKİ MEVZUAT ÖZETİ ........... 453 t. BELEDİYE GELİRLERİ İLEİLGİLİBAKANLAR KURUL UKARARLARI. ........................................... 453 2. BELEDİYEGELİRLERİİLE İLGİLİ YÖNETMELİKLER ................................................................ 453 3. BELEDİYE GELİRLERİ GENELTEBLİĞLERİ ........................................................................... 454 4. BELEDİYEGELİRLERİKANUNU SİRKÜLER İ .................................................................... 455 EKLER EK-1: BELEDİYE GELİRLERİKANUNU ........................................................................... 459 EK-2: 2464 SAYILIBELEDİYEGELİRLERİKANUNUNU NÇEŞİTLİHARÇLARLAİLGİLİ HÜKÜMLERİNİNUYGULANMASINAİLİŞKİNYÖNETMELİK .................................. 486 EK-3: 2464 SAYILIBELEDİ YEGELİRLERİKANUNUNUNH ARCAMALARAKAT ILMAPAYLAR!İLE İLGİLİHÜKÜML ERİNİNUYGULANMAS INAİLİŞKİNYÖNETMELİK .......................... 490 EK-4: BELEDİYELERİNARSA, KONUT VE İŞYERİÜRETİMİ, TAHSİSİ, KİRALAMASI VESATIŞINA DAİR GENELYÖNETMELİK ................................................................................. 495 EK-5: BELEDİYEGEL İRLERİKANUNUGENELTEBLİĞİ (SERİNO: 45) ......................................... 501 EK-6: ANAYASA MAHKEMESİNİNBELEDİYE GELİRLERİKANUNUN 96-8 MADDESİNİİPTAL EDEN KARAR ! .................................................................................................. 507 EK-7: MAHALLİ İDARELERUZLAŞMA YÖNETMELİĞİ .......................................................... 513 EK-8: 394 SAYILI HAFTA TATİLİHAKKINDA KANUN ............................................................. 518 EK-9: KATMA DEĞER VERGİSİMÜKELLEFLERİN İNÖDEMEKAYD EDİCİCİHAZLAR! KULLANMALAR! MECBURİ YETİHAKKI NDAKANUNLA İLGİLİ GENEL TEBLİĞ (SERİNO: 63) ..................................................................................................... 520 Kaynakça ....................................................................................................................... 523 Kavramlar Dizini .............................................................................................................. 525 Yazarın Özgeçmişi ............................................................................................................ 527 Tablolar Listesi Tablo 1: Tablo 2: Tablo 3 : Tablo 4 : Tablo 5: Tablo 6: Tablo 7: Tablo 8: Tablo 9: Tablo 10: Tablo 11: Tablo 12: Tablo 13: Tablo 14: Tablo 15: Tablo 16: Tablo 17: Tablo 18: Tablo 19: Tablo 20: Tablo 21: Tablo 22: Tablo 23: Tablo 24: Tablo 25: Tablo 26: Tablo 27: Tablo 28: Tablo 29: Tablo 30: Tablo 31: Tablo 32: Tablo 33: Tablo 34: Tablo 35: Tablo 36: Tablo 37: Belediye Gelirleri ve Gelirlerin Belirlenme Yöntemleri. ................................................ 68 İlan ve Reklam Vergisinin Tarife ve Nispeti .................................................................. 70 İlan ve Reklam Vergisi Beyannamesi ........................................................................... 92 Eğlence Vergisinin Nispet ve Miktarı ............................................................................ 94 İBB'nin At Yarışı Gelirlerini İlçe Belediyeler Dağıtımını Gösteren Tablo ..................... 96 Ödeme Kaydedici Cihazlarla Düzenlenecek Giriş Bileti Örneği ................................... 99 Eğlence Vergisi Bilgi Formu ........................................................................................ 100 Haber leşme Vergisi Beyannamesi .............................................................................. 121 Elektrik ve Havagazı Tüketim Vergisi Beyannamesi ................................................... 131 Yangın Sigortası Vergisi Beyannamesi .......................................................................134 Belediyelere Ait Vergilerin Beyanname ve Ödeme Zamanları ..................................134 Büyükşehir Belediyeleri Dışındaki Belediyelerce Uygulanacak ÇTV Tutarları ......... 139 Büyükşehir Belediyelerince Uygulanacak ÇTV Tutarları ........................................... 139 İndirimli ÇTV Tutarları .................................................................................................. 140 Çevre Temizlik Vergisinde Belirtilen Bina Grupları .................................................... 140 Bina Vergisi Oranları.................................................................................................... 163 Arazi ve Arsa Vergisi Oranları ..................................................................................... 187 İşgal Harcının Tarifesi .................................................................................................. 208 Tatil Günlerinde Çalışma Harcının Genel Tarifesi ....................................................... 214 Kaynak Suları Harcının Genel Tarifesi .......................................................................... 222 Bina Grupları İtibariyle Belirlenen Kaynak Suları Harçları .......................................... 222 Hayvan Kesimi, Muayene ve Denetleme Harcının Genel Tarifesi ............................. 230 Hayvan Kesimi, Muayene ve Denetleme Harcının Belediye Grupları Tarifesi .......... 230 Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Genel Tarifesi ............................................. 235 Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Tartı Ağırlığı Tarifesi .................................. 235 Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Uzunluk Ölçüsü Tarifesi ............................. 235 Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Akıcı ve Kuru Taneli Maddelerin Hacim Ölçeği Tarifesi .................................................................................................... 236 Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının El Terazi Tarifesi ......................................... 236 Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Normal Masa Terazi Tarifesi ..................... 236 Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Otomatik Terazi Tarifesi. ............................ 236 Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Elektronik Terazi Tarifesi ............................237 Ölçü ve Tartı Aletleri Muayene Harcının Kantar ve Baskül Tarifesi .......................... 237 Konut İnşaatı için Bina İnşaat Harcının Genel Tarifesi ................................................ 239 İşyeri İnşaatı için Bina İnşaat Harcının Genel Tarifesi ................................................. 240 Konutlar için Belediye Grubu İtibariyle Bina İnşaat Harcı Tarifesi ............................. 240 İşyeri için Belediye Grupları İtibariyle Bina İnşaat Harcı Tarifesi ............................... 240 Diğer Çeşitli Harçlara Ait Genel Tarife Cetveli ............................................................ 261 ( ,.I rı,,,•L '"ır• (6• il,ı.,ı 1 ,.,,1(1'", ..., 1 Tablo 11: Belediyelere Ait Vergilerin Beyanname ve Ödeme Zamanları BEYANNAME TÜRÜ BEYANNAME VERME ZAMANI VERGiÖDEME ZAMANI EMLAK VERGiSi - - Birinci taksit Mart-Mayıs, ikincı taksit Kasım ŞANS OYUNLAR! VERGiSi Şans oyunları vergisı beyannamesi Vergilendirme döneminı izleyen ayın yirminci günü akşamına kadar Beyanname verme süresi içinde İLAN VE REKLAM VERGiSİ ilan ve reklam vergisi beyannamesi ilan veya reklamınyapıldığı ayı takip eden ayınyirminci günü akşamına kadar Beyanname verme süresi içınde EĞLENCE VERGiSi Eğlence vergisi beyannamesi Vergilendirme dönemini izleyenayın yirminci günü akşamına kadar Beyanname verme süresi içinde HABERLEŞME VERGiSİ Haberleşme vergisi beyannamesi Vergilendirme dönemini izleyen ayın sonuna kadar Beyanname verme süresı içinde ELEKTRiK VE HAVAGAZJ TÜKETiMVERGiSi Elektrik vehavagazı tüketim vergisi beyan- namesi Vergilendirme dönemini izleyen ayın yirminci günü akşamına kadar Beyannameverme süresi içinde YANGIN SIGORTASI VERGİSİ Yangın sigortası vergisi beyannamesi Vergilendirme dönemini izleyen ayın yirminci günü akşamına kadar Beyanname verme suresı içinde 135 8 Bölüm: 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunundaki Gelirler 6. ÇEVRE TEMİZLİK VERGİSİ Belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir. "Çevre temizlik hizmetinden", konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan bina- larda yeme, içme, kullanma, büro ve benzeri faaliyetler sonucu veya park ve piknik alanları gibi yerlerde oluşan ve çevrenin kirlenmesine neden olan her türlü çevresel atıkların, çevre ve insan sağlığına olumsuz etkilerinin önlenmesi için düzenli bir şekilde toplanması, taşınması, geri kazanılması, düzenli depolanması ve bertarafı suretiyl e çevreye ve insan sağlığına zararsız hale getirilmesi ve bu suretle ekonomi- ye katkı sağlama işlemlerinin tümünün veya birkaçının anlaşılması gerekir. 90 6.1. Çevre Temizlik Vergisinin İstisnaları Genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler, bunla- rın kuracakları birlikler, darülaceze ve benzeri kuruluşlar ve üniversiteler tara- fından münhasıran hizmetlerinde kullanılan binalar, Kızılay Genel Merkezi ile şubeleri ve kampları, Kredi ve Yurtlar Kurumuna ait öğrenci yurtlan, korumalı işyerleri ile umuma açık ibadet yerleri, karşılıklı olmak şartıyla elçilik ve konso- losluk hizmetlerind e kullanılanlarla elçilerin ikametine mahsus olan binalar, milletlerarası kuruluşlar ve bunların temsilcilikleri tarafından kullanılan binalar ile bunlann müştemilatı vergiye tabi değildir. Örneğin, (A) İl Özel İdaresinin sahibi bulunduğu işyerini her hangi bir şah- sa veya kuruma kiraya vermesi, katma bütçeli bir idare olan Karayollan Genel Müdürlüğünün sahibi bulunduğu lojman binalarını mensuplarına tahsis etmesi halinde, kiraya verilen iş yeri ile lojman olarak tahsis edilen bu binalar, çevre temizlik vergisine tabi tutulacaktır. 6.2. Çevre Temizlik Vergisinin Mükellefi Verginin mükellefi, binaları kullananlardır. Mükellefiye t binanın kullanımı ile başlar. Barınma amacı ile oturulan, dolayısıyla konut olarak kullanılan yerlerde, içme veya temizlik için su kullanan gerçek ve tüzel kişilerle belediyeler veya büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde ise su ve kanalizasyon idareleri arasında bir hizmet sözleşmesi yapılmakta ve hizmet sözleşmesi yapan bu gerçek ve tüzel kişiler de "Abone" olarak adlandırılmaktadırlar. 80 30 Seri No.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğ· iı-Bölüm" Tüm Yönleriyle Belediye Gelırle,; 136 Dolayısıyla konutların vergilendirilmesinde, kullandıktan konuta ait su aboneliği bulunanlar, çevre temizlik vergisinin de mükellefi olup, adlarına su bedeli ile birlikte tahakkuk edecek çevre temizlik vergisini de ödemekle ytlkürn. lü bulunmaktadırlar. Kullandıkları konuta ait su aboneliğinin başka gerçek veya tüzel kişilerin yahut apartman yönetimi adına olması halinde vergi, su abonesi olanlar tarafın. dan ödenecek ancak, su aboneliği olanlar ödediği bu vergiyi binayı kullananlar. dan talep edebileceklerdir. ÖRNEK: 1. (A) Şahsı sahibi bulunduğu konut için su abonesi olduktan sonra konutu (B) şahsına kiralamış ve su aboneliği kiracı adına yapılmamışttr. Budurumda, (A) şahsı su faturası ile adına tahakkuk etmiş bulunan su bedeli ile birlikte çevre temizlik vergisini ödeyecek ve ödediği vergiyi kiracı (B)'den ta. lep edebilecektir. ÖRNEK: 2. 1O daireli bir apartmanın su aboneliği (B) şahsı adına "ortak abone" olarak tek su sayacı takılarak tesis edilmiştir. Bu durumda, (B) şahsı 10 daire ile ilgili çevre temizlik vergisini, su tüketim bedeli ile birlikte ödeyecektir. (B) şahsı ödediği çevre temizlik vergisini de her bir daireyi kullanan şahıslar- dan, su bedelinin dağıtım usulünü esas alarak talep edecektir. Boş olup, kulla- nılmayan dairelerde su tüketimi olmayacağından, boş bina sahipleri çevre te- mizlik vergisi ödemeyeceklerdir. 81 6.3. Çevre Temizlik Vergisinin Tahakkuku ve Nispeti Su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan cevre temizlik vergi- si, su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuk etmiş sayılır. Bu suretle tahakkuk eden vergi, su tüketim bedeli ile birlikte belediyelerce tahsil edilir. Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlardaki çevre temizlik vergisi ise 20.l 1.1981 tarihli ve 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon idare- lerince tahsil edilir. İş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, be- lediyelerce binaların tarifedeki derecelere intibak ettirilmesi üzerine her yılın Ocak ayında yıllık tutarı itibarıyla tahakkuk etmiş sayılır. Tahakkuk eden vergi, bir defaya mahsus olmak üzere, belediyelerin ilan mahallerinde bir ay süreyle topluca ilan edilir. İş yeri ve diğer şekilde kullanılan binalarla ilgili olarak ta- hakkuk eden bu vergi, her yıl, emlak vergisinin taksit sürelerinde ödenir. 81 30 Seri No.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebll�I "111-Bölüm" 8.Bölüm: 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunundaki Gelirler 137 Su ve kanalizasyon idareleri büyük şehir dahilindeki her ilçe veya ilk ka- deme belediyesinin belediye ve mücavir alan sınırlan içinde bulunan konutlara ilişkin olarak tahsil ettiği çevre temizlik vergisi ile bu verginin süresinde öden- memesi nedeniyle tahsil ettiği gecikme zammının yüzde seksenini tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar bir bildirim ile ilgili belediyeye bildi- rerek aynı süre içinde öder. Tahsil edilen vergi ve gecikme zammının yüzde yirmisini ise münhasıran çöp imha tesislerinin kuruluş ve işletmelerinde kulla- nılmak üzere büyük şehir belediyesinin hesabına tahsilatı takip eden ayın yir- minci günü akşamına kadar aktarır. Büyük şehir belediye sınırlan içinde bulu- nan belediyelerin kendileri tarafından tahsil edilen çevre temizlik vergisinin yüzde yirmisi aynı esaslar çerçevesinde büyük şehir belediyelerine aktarılır. Tahsil ettiği vergiyi veya gecikme zammını yukarıda belirtilen süre içinde ilgili belediyeye yatırmayan idarelerden, bu tutarlar 6183 sayılı Amme Alacak- larının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik edilerek tahsil edilir. Bakanlar Kurulu; beşinci fıkradaki tarifede yer alan bina gruplarını belir- lemeye ve bu maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarında yer alan tutarları yöre- ler, belediyelerin nüfus ları ve bina grupları itibarıyla ayn ayn dörtte birine ka- dar indirmeye veya yarısına kadar artırmaya yetkilidir. Belediye meclisleri, bulundukları mahallin sosyal ve ekonomik farklılıkları ile büyüklüklerini de dikkate alarak binaların hangi dereceye gireceğini tespit etmeye yetkilidir. Maliye Bakanlığı, mükellefiyetle ilgili olarak bildirim verdirıneye ve buna ilişkin usulleri belirle meye, İçişleri Bakanlığının da görüşünü alarak bu madde- nin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidi r. Çevre Temizlik Vergisinin uygulaması ile ilgili her yıl Maliye Bakanlığı 82 tarafından güncel değerleri içeren Tebliğ yayınlanmaktadır. 20l 5 yılına ilişkin güncel değerler aşağıdaki gibidir. Her yıl ı:;üncellenen rakamların esas alın- ması gerekmektedir. 83 82 1.1.2016 tarihinden itibaren uygulanması ile ilgili olarak; 25.12.2015 tarihli ve 29573 sayılı Res- mi Gazete'de yayımlanan Maliye Bakanlığının 47 Seri No.lu Tebliği esas alınmıştır. aJ 30 Seri No.lu Belediye Gelirleri Kanunun Genel Tebliğinin iV. Bölümü gereği "Çevre temizlik vergisi ile f/gi/1 maddenin son fıkrasında, Maliye Bakanlığının mükellefiyetle ilgili olarak bildirim verdirmeye ve buna ilişkin usulleri belirlemeye, içişleri Bakanlığının da görüşünü alarak bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu hükme bağ/anmıştır. Bu hüküm doğrultusunda içişleri Bakanlığından alınan gôrüş ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu- nun 14'üncü maddesi hükmü dikkate alınarak Bakanlığımızca çevre temizlik vergisinin beyan, tahakkuk ve ôdenmesine ilişkin usul ve esaslar aşağıdaki şekilde belirlenmiştir." her yıl güncel tarifeler belirlenmektedir. 138 Tüm Yönleriyle Belediye Gelırlerj 26.5.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44 'üncü maddesinde, belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu; konutlara ait çevre temizlik vergisinin, su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına büyükşehirlerde ı5 kuruş, diğer yerlerde 12 kuruş olarak hesaplanacağı; işyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisinin mad. dede belirtilen tarifeye göre alınacağı ve büyükşehirlerde %25 artırımlı uygula. nacağı; bu maddede yer alan tutarların her yıl yeniden değerleme oranında anı- rılacağı ve bu tutarların belirlenmesinde, vergi tutarlarının yüzde beşini aşma. yan kesirlerin dikkate alınmayacağı hüküm altına alınmıştır. . Ba�anlığımızca 2015 yılı için yeniden değerleme oranı %5,58 (beş virgül ellı sekız)olarak tespit edilmiş ve l0/l I/ı0I5 tarihli ve 29528 sayılı Resmi Gazete'deyay ımlanan Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 457) ile ilan edilmiş bulunmaktadır. Buna göre; l /1/2016 tarihinden itibaren konutlar ile işyerleri ve diğer şekil- de kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi aşağıdaki tutarlara göre tahsil edilecektir. 6.3.1. Konutlara Ait Çevre Temizlik Vergisi Konutlara ait çevre temizlik vergisi; su tüketim miktarı esas alınmak sure- tiyle metreküp başına büyükşehir belediyelerinde 26 kuruş, diğer belediyelerde 20 kuruş olarak hesaplanacaktır. Diğer taraftan, belediyenin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan ancak, su ihtiyacını belediyece veya büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idare- lerince tesis edilmiş su şebekesi haricinden karşılayan konutlara ilişkin çevre temiz. lik vergisi, aşağıda yer alan ilgili tarifelerin yedinci grubunun belediye meclislerince en son intibak ettirilen derecel ere ait tutarlar üzerinden tahakkuk ettirilecektir. 6.3.2. İşyerleri ve Diğer Şekilde Kullanılan Binalara Ait Çevre Temizlik Vergisi İşyerleri ve diğer şekilde kullanılan binalara ait çevre temizlik vergisi, bü- yükşehir belediyeleri ve büyükşehir belediyeleri dışındaki belediyelerde aşağı- daki tarifelere göre uygulanacaktır. 6.3.2.1. Büyükşehir Belediyeleri Dışındaki Belediyelerde Uygulanacak Çevre Temizlik Vergisi Büyükşehir belediyeleri dışındaki belediyelerde uygulanacak olan çevre temizlik vergisi tarifesi aşağıda yer almaktadır. 8.Bölüm: 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunundaki Gelirler 139 Tablo 12: Büyükşehir Belediyeleri Dışındaki Belediyelerce Uygulanacak Ç1V Tutartan BinaGrupla rı BinaDereceleri veYıllık Vergi Tutarları {TL) 1. Derece 2. Derece 3. Derece 4.Derece 5. Derece 1. Grup 2.600 2.000 1.600 1.370 1.160 2.Grup 1.600 1.200 1.000 800 690 3.Grup 1.160 800 690 500 400 4. Grup 500 400 300 260 200 5. Grup 300 260 179 168 137 6.Grup 168 137 90 80 58 7.Grup 58 46 32 27 21 6.3.2.2. Büyükşehir Belediyelerinde Uygulanacak Çevre Temizlik Vergisi 2464 sayılı Kanun un mükerrer 44'üncü maddesinin beşinci fıkrasına göre, büyükşehir belediyelerinde çevre temizlik vergisi, diğer belediyelerde uygula- nan çevre temizlik vergisi tutarları %25 artınlarak hesaplanacaktır. Buna göre büyükşehir belediyelerinde uygulanacak olan çevre temizlik vergisi tarifesi aşağıda yer almaktadır. Tablo 13: Büyükşehir Belediyelerince Uygulanacak ÇTV Tutarları Bina Grupları Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) 1. Derece 2.Derece 3. Derece 4. Derece 5.Derece 1. Grup 3.250 2.500 2.000 1.712 1.450 2. Grup 2.000 1.500 1.250 1.000 862 3.Grup 1.450 1.000 862 625 500 4.Grup 625 500 375 325 250 5. Grup 375 325 223 210 171 6.Grup 210 171 112 100 72 7. Grup 72 57 40 33 26 6.3.2.3. İndirimli Çevre Temizlik Vergisi Uygulaması 2464 sayılı Kanunun mükerrer 44'üncü maddesinin onikinci fıkrasında, "Ba- kanlar Kurulu; beşinc i fıkradaki tarifede yer alan bina gruplarını belirlemeye ve bu madde nin dördünc ü ve beşinci fıkralarında yer alan tutarları yöreler, beledi- yelerin nüfusları ve bina grupları itibarıyla ayrı ayrı dörtte birine kadar indirme - ye veya yarısına kadar artırmaya yetkilidir. "hükmü yer almaktadır. Bu hükmün verdiği yetkiye dayanılarak yayımlanan 2005/9817 sayılı Ba- kanlar Kurulu Kararının 7'nci maddesine göre; konut, işyeri ve diğer şekilde kullanılan binalar için belirlenen tutarlar, büyükşehir belediye sınırları içinde bulunanlar hariç olmak üzere kalkınmada öncelikli yörelerdeki belediyeler ile nüfusu 5.000'den az olan belediyelerde %50 indirimli olarak uygulanacaktır. Tüm Yönleriyle Belediye Gelirlerı 140 ı - , c a ·c 2 ·- t>- Buna göre, kalkınmada öncelikli yörelerdeki belediyel�.r ile n��su 5.000'den az olan belediyelerde bulunan konutlara ait çevre temızlıkvergısı su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle metreküp başına ıO kuruşol_ar�khesap. }anacak; işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalara ait çevre temızlık vergisi tutarları ise aşağıdaki tarifeye göre hesaplanacaktır. Tablo 14: İndirimli ÇTV Tutarları Bina Dereceleri ve Yıllık Vergi Tutarları (TL) 6.4. Çevre Temizlik Vergisinde Belirtilen Bina Grupları 84 Tablo 15: Çevre Temizlik Vergisinde Belirtilen Bina Grupları 84 2005/9817 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı Eki. Bina Grupları 1. Derece 2. Derece 3. Derece 4. Derece 5.Derece 1. Grup 1.300 1.000 800 685 580 2. Grup 800 600 500 400 345 3. Grup 580 400 345 250 200 4. Grup 250 200 150 125 95 5. Grup 150 130 89 84 68 6. Grup 84 68 45 40 29 7. Grup 29 23 16 13 10 141 8 Bölüm: 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunundaki Gelirler 2005/98 17 sayılı Bakanlar Kurulu Karannın uygulanması sırasında asağ1- daki hususlara riayet edilecektir: - Öğrenci sayısı ve yatak kapasitesi esas alınan binalar, yürütülen hizmetlerin bütünlüğü bakımından birlikte dikkate alınır. Buna göre hizmet bütünlüğü- nün gerektirdiği bina grupları tek bina olarak değerlendirilir. Ancak bunlar- dan hizmet bütünlüğü dışında kullanılanlar ile ayn ayn ya da bölümleri iti- bariyle hizmet bütünl üğü içinde veya dışında başka kişiler tarafından kulla- nılanlar ayn bina olarak, dahil oldukt an gruplar ve kriterler dikkate alınarak vergilendirilir. - Yatak kapasitesi ve koltuk sayısı dikkate alınarak vergilendirilecek binalar- da kapasite doluluğu aranmaz. - Kullanım alanı dikkate alınarak belirlenen yerlerde metrekare ölçüsü kapalı ve açık alanların toplamı için dikkate alınır. - Personel sayısı dikkate alınarak vergilendirilecek binalar için mükellef ya da mükellefler, personel sayısına dahil edilir. 1 ton/gün ve daha fazla evsel atığı olan işyeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar I'inci grup bina olarak değerlendirilir. Atıklarını arıtrrıa, geri kazanma veya imha tesisi olan ve bu tesisleri faali- yette bulunan binalar, bu durumları belgelendirilmek şartıyla iki alt bina gru- bunda değerlendirilir. Bu tür yerlerin altıncı ve yedinci grupta yer alması halin- de en son grup dikkate alınır. Belediye meclislerince, mükellefler dikkate alınmaksızın bina grupları iti- bariyle derecelere intibak yapılır. Bu intibak ve derecelere isabet eden vergi tutarlarını ihtiva eden liste, Ocak ayının ilk gününden itibaren bu ay süresince ilgili belediyenin ilan koymaya mahsus mahallerinde bir defaya mahsus olmak üzere ilan edilir. Takip eden yıllarda, bina grupları ve derecelerdeki değişiklikler ile vergi tu- tarlarını ihtiva eden liste her yıl Ocak ayı süresince yeniden ilan edilir. 6.5. 6360 sayılı Kanun Sonrası Büyükşehir ve İlçe Belediyelerindeki ÇTV'nin Durumu 12. ı 1.20 l 2 tarih ve 6360 sayılı kanun ile yeni büyükşehirler kurulmuştur. Bu kanunun ilgili maddeleri 31.03.2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Söz konusu kanuna göre yeni bilyilkşehir olan illerde ilçe belediyelerinin bir kısım hizmetler yeni kurulan bilyilkşehir belediyesine ve su ve kanalizasyon Tüm Yönleriyle Belediye Gelirleri 142 idaresine devredilmiştir. Söz konusu hizmetlere ilişkin personel, taşınır ve ta- şınmazlarla birlikte bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçlarda ilgili kuruma devredilecektir. Ancak, kanun gereğince devredilecekler arasında sayılmayan hizmetlere ilişkin alacak ve borçların da devredildiği görülmektedir. İlçe belediyelerinin 31.03.2014 tarihine kadar tahakkuk etmiş olan çevre temizlik vergilerinin dev. redilmesi bunun bir örneğini oluşturmaktadır. . 1_2. 1 1??12 tarih ve 6360 sayılı On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve y ırmıy edı ilçe Kurulması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnameler- de Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un (6360 sayılı Kanun) 31.03.2014 tari- hinde yürürlüğe giren Geçici 1'inci maddesinin (8) fıkrasında; "Bu Kanunla büyük.şehir ilçe belediyesi olan belediyelerce yürütülen su, kanalizasyon, katı atık depolama ve bertaraf, ulaşım, her çeşit yolcu ve yük terminalleri, toptancı halleri, mezbaha, mezarlık ve itfaiye hizmetlerine ilişkin olmak üzere personel, her türlü taşınır ve taşınmaz malları ve bu hizmetlerin yerine getirilmesine yönelik yatırım, alacak ve borçları, komisyonca ilgisine göre büyükşehir belediyesi ile ilgili bağlı kuruluş arasında paylaştırılır." 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun 'Çevre temizlik vergisi' başlıklı Mükerrer 44'üncü maddesinde· ' "Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çev- re temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanı- lan binalar çevre temizlik vergisine tabidir. Su tüketim miktarı esas alınmak suretiyle hesaplanan çevre temizlik vergisi, su faturasında ayrıca gösterilmek suretiyle tahakkuk etmiş sayılır. Bu suretle tahakkuk eden vergi, su tüketim bedeli ile birlikte belediyelerce tahsil edilir. Su ve kanalizasyon hizmetleri ayrı bir kanunla düzenlenmiş bulunan büyiik şehir belediye sınırları ve mücavir alanlardaki çevre temizlik vergisi ise 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan su ve kanalizasyon ida- relerince tahsil edilir. ... "denilmektedir. Çevre temizlik vergisinde vergiyi doğuran olay belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanma şeklinde ifade edilmiştir. Çevre temizlik hizmetle- rinden yararlanma sonucu doğan vergi su tüketim miktarı esas alınarak hesap- lanmakta ve su faturasında gösterilmek suretiyle tahakkuk ettirilmekte ve tahsil edilmektedir. S. Bölüm: 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunundaki Gelirler 1'3 Çevre temizlik vergisinde, vergiyi doğuran olayın su hizmetleri ıle alakası bulunmamaktadır . Sadece verginin hesaplanması ve tahakkuku su tüketimi Oze- nnden ve tahsilatı da su faturası içerisinde yapılmaktadır. Dolayısıyla, çevre temizlik vergisi alacaktan 6360 sayılı yasanın öngör- düğü devredilecek hizmetler ve bunlara ilişkin alacak ve borçlar içerisinde değildir. Buna göre, 3l.03. 2014 tarihine kadar tahakkuk etmiş olan çevre te- mizlik vergisi alacaklarının tahakkuku yapmış olan ilçe belediyesi tarafından tahsil edilmesi gerekmektedir. 31.03.2014 tarihine kadar tahakkuk etmiş olan çevre temizlik vergisi alacakları su ve kanalizasyon idarelerine devredilmeye- cektir. O1.04.2014 tarihinden itibaren tahakkuk ettirilen çevre temizlik vergileri ise 2464 sayılı yasanın mükerrer 44'üncü maddesi gereği su ve kanalizasyon idare- leri tarafından su fatural arı içerisinde tahakkuk ettirilerek tahsil edilecek ve tahsil edilen verginin %20'si büyükşehir belediyesine ve geriye kalan %80'i de ilgili büyükşehir ilçe belediyesine aktarılacaktır. 6360 sayılı kanuna göre oluşturulan komisyonun 31.03.2014 tarihinden ön- ce tahakkuk etmiş olan çevre temizlik vergisinin su ve kanalizasyon idarelerine devredilmesine ilişkin karan yetki yönünden yasaya aykırıdır. Yasanın devredi- lecek hizmetler ve bunlara ilişkin alacak ve borçlar düzenlemesi kapsamında olmayan devirler açıkça yasaya uygun değildir. 85 6.6. Çevre Temizlik Vergisi İle İlgili Soru ve Cevaplar Soru-1: Boş binalar, Çevre Temizlik Vergisine Tabi midir? Belediye Gelirleri Kanunu'nun mükerrer 44'üncü maddesinde 5035 sayılı Kanunla yapılan değişiklik ile boş bulunan binalar l.1.2004 tarihinden itibaren çevre temizlik vergisi kapsamından çıkarılmış olduğundan vergiye tabi tutul- mamaktadır. Buna göre, l. l .2004 tarihine kadar boş binaların, çevre temizlik vergisinin binanın malikleri veya malik gibi tasarruf edenleri tarafından ödenmesi gerekir. Ancak, henüz tamamlanmamış, ruhsatı alınmayan ve kullanılmayan fabrika binası için çevre temizlik vergisinin alınmaması gerekmektedir. 86 85 Hakem, Mali, "BOyükşehir lıçe Belediye/erinin Çevre Temizlik Vergileri Yanlış Ellerde", https://www.malihakem.com/analizler/buyuksehir-ilce-belediyelerinln- cevre-temizlik-vergilerı- yanlls-ellerde_an 177.html 86 Gelir idaresi Başkanlığının 03.08.2006 tarih ve B .07.1.GIB.0.66/6601- 728/60690 sayılı özelgesi. Tüm Yönleriyle Belediye Gelirler, 144 Soru-2: Çevre Temizlik Vergisinin zamanaşımı süresi kaç yıldır? 213 sayılı Vergi Usul Kanununun l l4'üncü maddesinde, "Vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar. 126'ncı maddesin. de de 114'üncü maddede yazılı zamanaşımı süresi dolduktan sonra meydana çıkarılan vergi hataları düzeltilemez." hükümleri yer almaktadır. Vergi Usul Kanununun ı26'ncı maddesinde yer alan düzeltme zamanaşım 1 süresi, aynı Kanunun 114'üncü maddesinde yer alan tarh zamanaşımı süresi. dir. 87 Soru-3: Zamanaşımına uğramış Çevre Temizlik Vergileri için düzeltme istenebilir mi? 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 1'inci maddesinde; "Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediye/ere ait vergi, re. sim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibifer'i amme alacakları ve aynı idare/e. rin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hiz. metleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip mas. rafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur. Türk Ceza Kanununun para cezalarının tahsil şekli ve hapse tahvili hak- kındaki hükümleri mahfuzdur. 11 hükmü yer almaktadır. Diğer taraftan, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 98'inci madde- sinde, "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alı- nacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir. Bu hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, belediyeler tarafından tahsil edilen vergiler ile katılma paylarının 6 I 83 sayılı Kanun kapsamında takip ve tahsil edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. İlgide kayıtlı yazınızın incelenmesinden, mükelleften icra müdürlüğü vası- tasıyla takibi yapılan alacakların belediyeler tarafından 6183 sayılı Kanun hü- kümlerine göre takip ve tahsil edilmesi gereken alacaklar arasında yer aldığı anlaşılmıştır. Bu itibarla, söz konusu alacakların mükellefler tarafından süresinde öden- memesi durumunda, bu alacakları belediyeler 6 l 83 sayılı Kanunu hükümlerine göre takip ve tahsil etmeleri gerekınektedir. 87 Gelir idaresi Başkanlığının 03.08.2006 tarih ve B.07.1.GIB.0.66/6601-728/60690 sayılı özelgesi. tAl5 8. Bölüm: 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunundakı Gelirler Aynca tahsil zamanaşımına ilişkin olarak 6183 sayılı Kanunun � Tahsil zamanaşımı başlıklı 102'nci maddesinde; "Amme alacağı, vade.nnın rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tah- sil edilmezse zamanaşıınına uğrar. Para cezalarına ait hususi kanunlardakı :amanaşımı hükümleri mahfuzdur. Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olu- nur." hükmü, Zamanaşımının kesilmesi başlıklı 103'üncü maddesinde de, "Aşağıdaki hallerde zamanaşımı kesilir: 1. Ödeme, 2. Haciz tatbiki, 3. Cebren tahsil ve takip muameleleri sonucunda yapılan her çeşit tahsilat, 4. Ödeme emri tebliği, 5. Mal bildirimi, mal edinme ve mal artmalarının bildirilmesi, 6. Yukarıdaki 5 sırada gösterilen muamelelerden herhangi birinin kefile veya yabancı şahıs ve kurumlar mümessillerine tatbiki veya bunlar tarafından yapılması, 7. ihtilaflı amme alacaklarında kaza mercilerince bozma kararı verilmesi, 8. Amme alacağının teminata bağlanması, 9. Kaza mercilerince icranın tehirine karar verilmesi, 10. İki amme idaresi arasında mevcut bir borç için alacaklı amme idaresi tarafından borçlu amme idaresine borcun ödenmesi için yazı ile mürac aat edilmesi. / /. Amme alacağının özel kanunlara göre ödenmek iizere ıniiracaa tta bu- lımıılnıası ve/veya ödeme planına bağlanması. Kesilmenin ras tladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren zamanaşıını yeniden işlemeye başlar. Zaınanaşıınının bir bozma kararı.v la ke- silmesi halinde zamanaş ımı başlangıcı yeni vade giiniiniin rastladığı; amme alacağının teminata bağlanması veya icranın kaz a mercilerince durdunılması hallerinde zaınanaşımı başlangıcı teminatın kalktığı ve durma siiresinin sona erdiği tarihin rastladığı; takvim yılını takip eden ıakvim yılının ilk giiniidiir." hükmü, Tüm Yönleriyle Belediye Gelirle, 1 146 Zamanaşımının işlememesi başlıklı ı04'üncü maddesinde ise, "Borçlunıın yabancı memlekette bulunması, hileli iflas etmesi veya terekesinin tasfiyesi do. /ayısıyla hakkında takibat yapılma sına imkan yoksa bu hallerin devamı miidde. ıince zamanaşımı işlemez. Zamanaşımı, işlememesi sebeplerinin kalktığı günün bitmesinden itibaren başlar veya durmasından evvel başlamış olan cereyanına devam eder." hükmü, yer almaktadır. Buna gö re, mükellefin söz konusu olayda emlak vergisi, cevre temizjjk vergisi ve katılma paylarının zamanasımına uğradığı yönündeki iddiasının, ZA_: manasımını kesen veya islemesini engelleyen sebeplerin bulunup bulunmadığı acısından yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde ilgili belediyeden arastııı: !arak değerlendirilmesi gerekmektedir. 88 Soru-4: ÇTV'nin kiracı tarafından ödenmemesi durumunda mal sahibinin sorumluluğu nedir? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44'üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, çevre temizlik vergisi mükellefinin binaları kullananlar ol- duğu, mükellefiyetin de binanın kullanımı ile başlayacağı hükme bağlanmıştır. Buna göre, çevre temizlik vergisinin mükellefi binaları kullananlar oldu- ğundan, binaları kullananların kiracılar olması halinde çevre temizlik vergisinin de kiracılar tarafından ödenmesi gerekmektedir. 2464 sayılı Kanunun 98'inci maddesi nde, "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanuna göre alınacak vergi, harç ve katılma payları hakkında 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve bunların ek ve tadilleri hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir. 213 sayılı Kanunun 114'üncü maddesinde, "Vergi alacağının doğduğu tak- vim yılını takip eden yılın başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmeyen vergiler zamanaşımına uğrar."; 6183 sayılı Kanunun 102'nci maddesind e ise, "Amme alacağı, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar." düzenlemeleri yapılmıştır. Bu hükümlere göre, çevre temizlik vergisinin mükelle finin kiracı olduğu ve verginin ödenmediği durumlarda, 6183 sayılı Kanunun cebri takip hükümlerinin mükellef olan kiracı hakkında uygulanması ger ekmektedir. Bunun yanı sıra, çevre temizlik vergisi, vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın 88 Gelir idaresi Başkanlığının 03.08.2006 tarih ve B.07.1.GIB.0.66/6601-728/60690 sayılı özelgesi. 8.BOium: 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunundaki Gelirler başından başlayarak beş yıl içinde tarh ve mükellefe tebliğ edilmezse tarh 7.3- manaşımına, vadesinin rastladığı takvim yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmediği durumda da tahsil zamanaşımına uğraya- caktır. Soru-5: Çöp toplama hizmeti götürülen köylerden ÇTV istenecek midir? 2464 sayılı Belediye Gelirler Kanununun mükerrer 44'üncü maddesinde "Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve belediye/erin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerde kullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir..." hükmü yer almaktadır. Kamın hük- münün değerlendirilmesi neticesinde; belediye mücavir alan sınırlan içerisinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, işyeri veya djğer şekilde kullanılan binalar için Çevre Temizlik Vergisi ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir. 89 Ancak 6360 sayılı Kanuna göre tüzel kişiliği kaldınlan köylerde 2014 yılında yapılan mahalli idare seçimlerini izleyen 5 yıl süreyle CTV alınmayacaktır. Soru-6: Home-office olarak kullanılan daireler çevre temizlik vergisine tabi midir? Gelir İdaresi Başkanlığının 03.08.2012 tarih ve 801 53 sayılı özelgesinde; "hem ofis hem de konut olarak kullanılan yerlerin nitelik itibariyle iş yeri sayıl- dığından Çevre Temizlik Vergisinin tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir. " De- nilmektedir. Ancak kanımca home ofis adıyla kullanılan konut olarak kullanılan yerlerin çokluğu nedeniyle yoklama elemanlarıy la kontrol edilerek iş yeri veya konut olduğu kanaatine varılmasının doğru olacağı değerlendirilmektedir. Soru-7: ATM'lere Çevre Temizlik Vergisi tahakkuk ettirilebilir mi? 5411 Sayılı Bankacılık Kanununun 3. maddesinde; şube; elektronik işlem cihazlarından ibaret birimler hariç olmak üzere, bankaların bağımlı bir parçasını oluşturan ve bu kuruluşların faaliyetlerinin tamamını veya bir kısmını kendi başına yapan, sabit ya da seyyar bürolar gibi her türlü işyeri olarak tanımlanmış- tır. Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin ir delenmesinden; işleme konu ATM (elektronik işlem cihazları)'ler bir banka şubesine bağlı makina olup; işyeri ya da şube olarak değerlendirilemeyeceği görülmektedir. Kaldı ki; Ban- kacılık Kanunu söz konusu cihazları açıkça şube tanımı dışında bırakarak, işyeri olarak değerlendirilmesini de mümkün kılmamaktadır 90 . 89 Mahalli idareler Genel Müdürlüğünün 18.03.201O tarih ve B. 05.0.MAH.0.01.01.00/8424- 45348 sayılı görüşü. 90 Danıştay 8. Daire, Esas. 2013/ 4844, Karar. 2014/7037, Tarih. 14.10.2014 Tüm Yönleriyle Belediye Gelirleri 148 Danıştay'ın vermiş olduğu başka bir karar münasebetiyle yapmış olduğu tanıma göre ATM'leri iş yeri olarak saymak mümkün değildir. Bu nedenle Çev. re temizlik vergisi tahakkuk ettirilemeyeceği düşünülmektedir. Soru-8: Çevre Temizlik Vergisinin tahsil zamanaşımına uğramaması için izlenmesi ge- reken adımlar nelerdir ve zamanaşımına uğraması durumunda sorumluluk kim- lere aittir? 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 11 Kanu. nun şümulü" başlıklı l 'inci maddesinin birinci fıkrasında; "Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbi- katından mütevellit olan diğer alacakları ile bunların takip masrafları hakkında bu kanun hükümleri tatbik olunur." "Cebren tahsil ve şekilleri" başlıklı 54'üncü maddesinde, "Ödeme müddeti içinde Ödenmeyen amme alacağı tahsil dairesince cebren tahsil olunur. Cebren tahsil aşağıdaki şekillerden herhangi birinin tatbiki sure- tiyle yapılır: 1- Amme borçlusu tahsil dairesine teminat göstermişse, teminatın paraya çevrilmesi yahut kefilin takibi, 2- Aınme borçlusunun borcuna yetecek miktardaki malların haczedilerek paraya çevrilmesi, 3- Gerek/i şartlar bulunduğu takdirde borçlunun iflasının istenmesi.", 11 Ödeme emri 11 başlıklı 55 1 inci maddesinde, "Amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 7 gün içinde borçlarım ödeme- leri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumu bir "Ödeme emri" ile tebliğ olu- nur. Ödeme emrinde borcun asri ve feri/erinin mahiyet ve miktarları nereye ödeneceği, müddetinde ödemediği veya mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil ve borçlunun mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağı, gerçeğe aykırı bildirimde bulundu- ğu takdirde hapis ile cezalandırılacağı kayıtlı bulunur. Ayrıca, borçlunım 114'iincii maddedeki vazifeleri ve bu vazifeleri yerine getirmediği takdirde hak- kında tatbik edilecek olan ceza bu ödeme emrinde kendisine bildirilir. a Bölüm: 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunundaki Gelırler Belediye hududu dışındaki k öylerde bulunan borçlulara ödeme emirleri muhtarlıkça tebliğ olunur. Ödeme emirlerinin muhtarlığa tev dii tarihinde n iti- baren 15 gün içinde tebligat yapılmadığı takdirde ödeme emirleri tebliğ edil- memiş olan borçluların isimleri ödeme emri hüküm ve mahiyetindeki bir "ö de- me cetveline" alınarak borçlular borçların ödemeye ve mal bildiriminde bulun- maya çağırılırlar. Ödeme cetveli köy ihtiyar kunılu kapısına bir örneği de köy- de herkesin görebileceği umumi bir mahalle /Ogün müddetle asılmak suretiyle tebliğ olunur ve cetvelin asıldığı Köy muhtarlığı münadi vasıtasiyle ilan olunur. Cetvel asılırken ve indirilirken keyfiyet muhtarlıkça zabıt varakası yle tesbiı edilir. Cebren tahsil ve takip ödeme emrinin tebliği veya ödeme cetvelinin indi- rilmesi tarihinde başlamış olur. Borcunu vadesinde ödemeyenlere ait malları elinde bulunduran üçüncü şa- hıslardan bu malları 7 gün içinde bildirme leri istenir.", "Teminatlı alacaklar da takip" başlıklı 56'ncı maddesinde, "Karşılığında teminat gös terilmiş bulunan amme alacağı vadesinde öden- mediği takdirde, borcun 7 gün içinde ödenmesi, aksi halde teminatın paraya çevrileceği veya diğer şekillerle cebren tahsil devam olunac ağı borçluya bildiri- lir. 7 gün içinde borç ödenmediği takdi rde teminat bu kanun hükümlerine göre paraya çevrilerek amme alacağı tahsil edilir.", "Mal bildirimi" başlıklı 59'uncu maddesinde, "Mal bildirimi, borçlunun gerek kendisinde, gerekse iiçiincü şahıslar elinde bulunan mal, alacak ve haklarından borcuna yetecek miktarın, nevini , mahiye- tini, vasfını, değerini, her türlü gelirlerin veya haczi kabil mal veya ge liri bu- lımmadığını ve yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve buna nazaran borcunu ne s uretle ödeyebileceğini yazı ile veya sözle tahsil dairesine bildirmesidir. Köylerde mal bildirimi, Maliye Bakanlığınca tespit ve ilan edilecek vergiler dışında kalan amme borçlan için köy muhtarlığ ına da yapılabilir. Sözle bildirim halinde keyfiyet bir za bıtla tesbil edilir. Her iki halde bil di- rimin yapıldığına dair amme borçlusuna pulsuz makbuz verilir.", "Mal bildiriminde bulunmayanlar" başlıklı 60'ıncı maddesinde, "Kendisine ödeme emri tebliğ edilen borçlu, 7 giinliik miiddet içinde borcıı- nıı ödemediği ve mal bildiriminde de bıılıınınadığı takdirde mal bildiriminde bıılıınuncaya kadar bir de.faya mahsus olmak ve iiç ayı geçmemek iizere hapisle tazyik olunur. 150 TCım Yönleriyle Beledıye Gelir� llcıpisle ta=yik kararı, ödeme emrinin tebliğini ve 7 glinliik müddetin bitme. sini mı7taakıp ıalıs il dairesinin yazılı talebi (izerine icra tetkik mercii hakırn, tarafından 'erilir. Bıı kararlar Cumhuriyet Savcılığınca derhal infaz olunur. İcra tetkik mercii hakimi tarafından verilen hapsen tazyik kararları h er tür. Iü harç ve resimden muaftır. ", "Tahsil zamanaşımı" başlıklı 102'nci maddesinde, "Amme alac ağı, vadesinin rastladığı takvimi yılını takip eden takvim yılı başından itibaren 5 yıl içinde tahsil edilmezse zamanaşımına uğrar. Para ceza. farına ait hususi kanunlarındaki zamanaşımı hükümleri mahfuzdur. Zamanaşımından sonra mükellefin rızaen yapacağı ödemeler kabul olunur.", "Zamanaşımının işlememesi" başlıklı 104'üncü maddesinde, "Borçlunun yabancı memlekette bulunması, hileli iflas etmesi veya tereke. sinin tasfiyesi dolayısıyla hakkında takibat yapılmasına imkan yoksa bu hallerin devamı müddetime zamanaşımı işlemez. Zamanaşımı, işlememesi sebeplerinin kalktığı günün bitmesinden itibaren başlar veya durmasından ewel başlamış olan cereyanına devam eder." hüküm. leri bulunmaktadır. Yukandaki mevzuat hükümlerine göre, tahakkuk etmiş cevre temizlik ver- gisini ilgili vade sonuna kadar ödemeyen mükelleflere, durum 7 gün içerisinde bir ödeme emri belgesi ile bildirilerek, vergisini ödemesi veya vergi borcuna karsılık gelmek üzere teminat göstermesi istenecektir. Sonuç itibariyle, vergi borcunu ödemeyen mükelleflerden, söz konusu vergi cebren tahsil yoluyla tah- sil edilecektir. Şayet ilgili takvim yılı içerisinde tahakkuk etmiş amme alacağı aynı yıl içerisinde ödenmez ve bir sonraki yılın başından itibaren 5 yıl içerisinde de cebren tahsil yoluyla gerekli tahsilat yapılmazsa, söz konusu amme alacağı zamanaş ımına uğrayacaktır. Dolayısıyla tahsil zamanaşımına uğramış amme alacağının ilgili mükelleflerden de tahsil edilme imkanı ortadan kalkacaktır. Ödeme emri tebliği ve haciz işleminin yapılması halleri zamanaşımını ke- sen sebeplerden olup zamanaşımını durduran sebeplerden değildir. Her iki du- rum birbirinden farklı sonuçlar doğurmaktadır. Zamanaşımının kesilmesi halin- de, kesilme olayının vuku bulduğu tarihi takip eden yılın başından itibaren 5 yıl içerisinde cebren de olsa tahsil edilmeyen vergi zamanaşımına uğrarken; zama- naşımının durması (işlememesi) durumunda ise, durduran sebeplerin devamı süresince zamanaşımı işlememektedir. 8 Bölüm: 2464 Sayılı Belediye Gellrlerl Kanunundıkl Gelirle, 151 6183 sayılı Kanunun "Zamanaşımının işlcmeme!i" başlıklı J04'0nc0 madde!i: "Borçlımıın yabancı memleketle bulunması, hileli iflas eımui veya ıereu- siniıı tasfiyesi dolayısıyla hakkında takibat yapılmasına imkan yolc.,a hu hallerin de,•aını müddetince zamanaşımı işlemez. Zamanaşıını, işlememesi sebeplerinin kalktığı günün bitmesinden iıiharoı başlar veya durmasından evvel başlamış olan cereyanına devam eder." htllc:mü gereği ödeme emri gönderilmesi ve tebliğlere rağmen ödenmeyen vergilerin teminat altına alınması için taşınmazların tapu kayıtlanna haciz konulması iş- lemlerinin zamanaşımını durduran durumlardan olmadığı görülmelctedir. Bu itibarla maddeye konu 2007 yılında konutlar için tahakkuk etmiş çevre temizlik vergisinin, 2012 yılı sonu itibariyle tahsil edilmeyerek zamanaşııruna uğratılması ve tahsil imkanının kanunen ortadan kalkmış olmasından dolayı gecikme faizi dahil toplam ...... TL kamu zararının; Üst Yönetici (Belediye Başkanı) ... ve Muhasebe Yetkilisi (Mali Hizmetler Müd.) ... müştereken ve müteselsilen 6085 sayılı Sayıştay Kanunu'nun 53'üncü maddesi gereğince hü- küm tarihin den itibaren işleyecek faizleri ile ödettirilmesine oy birliğiyle tazmi- nine karar verilmiştir. 91 Görüldüğü üzere CTV'nin tahsil zamanasımına uğratıl- ması nedeniyle sorumluluk Üst Yönetici ve Muhasebe Yetkil isine yüklenmiştir. Soru-9: Su ihtiyacını Belediyece tesis edilmiş su şebekesi dışında karşılayan konutlann Çevre Temizlik Vergisi nasıl hesaplanacaktır? Su ihtiyacını belediyece tesis edilmiş su şebekeleri dışında karşılayan ko- nutlara ilişkin ÇTV yıllık tarifenin 7'nci grubunun bele diye meclislerince belir- lenecek derecesi üzerinden hesapl anması suretiyle emlak vergisinin taksit süre- leri içerisinde ödenmesi gerekir 92 . Soru-10: ÇTV'ninzamanında bildirimi vermeyen mükellefe uygulanacak ceza haddi nedir? Ol .O1.201O tarihinden geçerli olmak üzere konutlarda ÇTV su faturası ilze- rinden ödeyecek ve bildirimde bulunmayacakl ardır. Ancak su ihtiyacı belediye tarafından karşılanmayan konutlar ile iş yerleri bu binaları kullanmaya başladık- ları tarihten itibaren 30 gün içinde bildirim vereceklerdir. Bildirim vermeyenlere VUK 352-11/7 maddesi uyarınca ikinci derece usul- süzlük cezası kesilmesi gerekmektedir 93 . 91 Sayıştay 6. Dairesinin 06.02.2014 tarih ve 55 sayılı kararı 92 Gelir idaresi Başkanlığının 10.08.2006 tarih ve 062637 sayılı yazısı. 93 Gelir idaresi Başkanlığının 06.07.2006 tarih ve 050063 sayılı yazısı. EMLAK UEROISI HAnununDAHi BELEDiYE OELİRLERİ Emlak, halk dilinde mülkün çoğulu olarak bina, arsa ve arazi niteliğindeki gayrimenkullerden oluşan serveti (malvarlığı) ifade etmek için kullanılır. � Em- lak vergisi, servet üzerinden alınan vergiler içinde en eski ve hemen hemen her ülkede uygulanan, kişilerin vergi ödeme gücünün bir göstergesi olan bina ve arazi gibi taşınmaz servet unsurlarını vergilendiren bir niteliğe sahiptir. Emlak vergisi, özellikle de arazi vergisi medeniyetlerin tanıdığı en eski vergilerden biridir. 19. yy'ın başlarına kadar taşınmaz servet sahibi olmak vergi ödeme gücünün bir karinesi sayılmış ve bu varlıkların vergilendirilmesi iktidar prensibine dayandırılarak savunulmuştur. Ancak 19. yy'ın ortalarından itibaren para ekonomisinin hızla gelişmesi, bina ve arazinin diğer servet unsurları ya- nında nispi önemlerini kaybetmeleri, sağlanan gelir ile taşınmaz servetin tutan arasında yakın bir ilişkinin bulunmaması ve gelirin vergi ödeme gücünü yansı- tan daha iyi bir ölçü olduğunun kabul edilmesi gibi nedenlerle emlak vergisinin iktidar prensibine dayandırılarak savunulması yerini fayda prensibine bırakmış- tır.9s Emlak vergisinin konusunu oluşturan unsurlar, bazı ülkelerde sadece arazi, bazılarında sadece bina, çoğu ülkede ise hem arazi hem de binadır. Diğer yan- dan Belçika ve İrlanda gibi ülkelerde, makine, teçhizat vb. unsurlar da emlak vergisi kapsamına girmektedir. Yerginin konusu ne olursa olsun emlak vergisi sistemlerinin kurulma sürecinin aşağıdaki temel adımlardan oluştuğu görülmek- tedir96. • Verginin konusunun seçilmesi, • Vergi yükümlüsünün tanımlanması, 94 AKSOY Ş. (1998). Kamu Maliyesi, Filiz Kitabevi, 3. Baskı, lstanbul 95 Selahattin Tuncer, "Emlak Vergisi (Açık Oturum Özeti)" (lstanbul: iktisadi Araştırmalar Vakfı Yayınları, No: 28, 1971}, s. 3. 96 Rlchard Almy, A Survey of Property Tax Systems in Europe (The Minlstry of Finance Republic of Slovenl a, Department of Taxes and Customs, March , 2001) , s. 13. http://www.ogjd.com/europeanTaxSystems.pdf (Erişim: 05.06.2009) Tüm Yönleriyle Belediye Gelırlerı 154 • Vergi matrahının belirlenmesi ' • Değerleme ölçütlerinin oluşturulması, • Vergi oranlannın saptanması, • Vergileme dışında tutulacak unsurlann belirlenmesi. Emlak vergisi "objektif' bir vergidir. Çünkü gerçek ve tüzel kişiler tarafın- dan sahip olunan arsa, arazi ve bina dolayı sıyla ödenen vergi, bu tür varlıklann neden olduğu borçlar için hiçbir ayarlama ve indirim yapılmasına izin vennedi- ği gibi yükümlül erin kişisel ve ailevi durumları da dikkate alınmamaktadır 7 • 1. EMLAK VERGİSİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ TANIMLAR Bina Tabiri: Bu kanundaki bina tabiri, yapıldığı madde ne olursa olsun, gerek karada gerek su üzerindeki sabit inşaatın hepsini kapsar. Bu kanunun uygulanmasında Vergi Usul Kanununda yazılı bina mütem- mimleri de bina ile birlikte nazara alınır. Yüzer havuzlar, sair yüzer yapılar, çadırlar ve nakil vasıtalarına takılıp çe- kilebilen seyyar evler ve benzerleri bina sayılmaz. Amacına uygun olarak ta- mamlanmamış binalar da bina sayılmamaktadır. Danıştay 9. Dairesinin 17.11.1993 tarih ve E: 1992/2201, K: 1993/4145 sa- yılı karan; 1319 sayılı Kanun'un 2. maddesindeki "sabit" sözcüğü, binanın geçici ya da kalıcı olmasını değil, binanın arza bağlı olmasını ifade ettiğinden bir fabrikanın işlevini tamamladıktan sonra kaldırılacak olmasının emlak vergi- si tarhına engel teşkil etmeyeceği, şeklindedir. Yine, emlak vergisi bakımından bina mütemmimler i de (tamamlayıcılan) bina ile birlikte dikkate alınmaktadır. Binanın mütemmimi niteliği taşıyan arazi ve arsalar da vergi bakımından binaya dahil olup bina vergisine tabidirler. Vergi Usul Kanunu'nun 305'inci maddesine göre, kullanış bakımından binanın ta- mamlayıcısı olan arazi, avlu ve bahçe binanın mütemmimi sayılmaktadır. An- cak binadaki sabit üretim tesisatı vergi konusu dışındadır. (Öncel v.d., 2010:359). Kat mülkiyetine konu olabilecek veya ortak faydalanma dışında müstakilen kullanılabilecek duruma getirilen dükkan, daire, depo gibi ortak yerlerin ayrıca değerlendirilmesi ve kat (bağımsız bölüm) maliklerinin paylan oranında ayrı ayrı emlak vergisine tabi tutulması gerekir. Bu konuda Emlak Yergisi Genel 97 Salih Turan, Vergi Teorisi ve Politikası (5. Baskı. lstanbul: Filiz Kitabevi, 1993), s. 143. 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 155 Tebliğlerinde yer alan açıklamalardan anlaşılacağı üzere ister müştemilat olsun. ister ortak kullanılan yer olsun, bütün binalar emlak vergisine tabıdir (Yenice. 2011). Mükellef: Bina Vergisini, binanın maliki, varsa intifa hakkı sahibi. her ıki- si de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenler öder. Bir binaya paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükel- leftirler. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar. Emlak vergisinin mevzuattaki karşılığı aşa2ıdaki gibidir; - 1319 Sayılı Emlak Kanunu - Vergi Usul Kanunu - Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun - İdari Yargılama Usul Kanunu - İmar Kanunu - Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu - Boğaziçi Kanunu - Kat Mülkiyeti Kanunu - (Bakanlar Kurulu Kararları ile vergiye ilişkin düzenleme yetkisi bulunma- dığında sadece istisna. Muaflık ve indirim gibi konularda BKK çıkanlabi - lir.) - Emlak Vergisine Matrah Olacak Vergi Değerlerinin Takdirine İlişkin Tü- zük (15.03.1972 tarih ve 14129 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır) - Tasarrufu Kısıtlanan Bina, Arsa ve Arazi Hakkında Yönetmelik, - ( I7.l l.1986 tarih ve l 9284 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.) - Planlı Alanlar Tip İmar Yönetmeliği, - (02.1l.1985 tarih ve l8916 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlan- mıştır.) - Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği, - (02. l l. l985 tarih ve 18916 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlan- mıştır.) - Mükelleflerin İzahat Taleplerinin Cevaplandırılma ına Dair Yönetmelik, Tüm Yönleriyle Belsöıyı, � 156 - (28.08.201O tarih ve 27686 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.) - Büyükşehirler tarafından çıkarılan imar Yönetmelikleri. - (Örneğin İstanbul İmar Yönetmeliği, Ankara imar Yönetmeliği gibi.) - Emlak Vergisi Kanunları Genel Tebliğleri - (Örneğin son çıkan Seri No: 66) Emlak vergisi, bina vergisi ve arazi vergisi olmak üz ere iki anabaşlıktan oluşmaktadır. 2. BİNA VERGİSİ Bina vergisinin konusunu, Türkiye sınırları içinde bulunan binalaroluşturur (EVK. md. 2). Dolayısıyla vergi mükellefleri, yalnızca Türkiye'deki binalan nedeniyle vergi ödeyeceklerdir. Başka bir deyişle mükelleflerin yurt dışında bulunan binaları bu verginin kapsamı içerisine alınamamıştır (Aslan, 2001: 194). Aynı zamanda yapım aşamasında bulunan tamamJanmamış inşaatlar bina olarak değerlendirilmez. Vergilendirmek açısından binanın imar mevzu atına uygun olup olmamasının da bir önemi vardır. Tamamlanmış binalardan (daire veya işyeri) oturma veya kullanma izni alınmış olanlar fiilen oturulmasa veya kullanılmasa bile bina olarak değerlendi- rilirler. Binanın yapımında kull anılan malzemenin mahiyeti önemli değ ildir. Bina taş, demir, ahşap, beton, plastik, vb. maddelerden imal edilmiş olabilir. Yapı malzemelerinin farklılığı inşa edilenin bina vasfını etkilemez, sadece bi- nanın matrahını (değerini) etkiler. Kullanılış bakımından bina ile birlik teşkil eden avlu, bahçe, kömürlük ve arazi binanın mütemmimi k abul edilecektir (VUK. Md. 309/son). Kat mülkiyeti kanununa göre kat mülkiyeti kurulmuş binalar bağımsız bölümleri birer bağımsız bina olarak değerlendirilir (Şenyüz, 2005: 320). 2.1. Bina Vergisinde Daimi Muaflıklar Aşağıda yazılı binalar, kiraya verilmemek (24.l1.l 994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun kapsamında yapılan işletme hakkı devirleri hariç) şartıyla Bina Vergi- sinden daimi olarak muaftır. ((a), (b), (s), (y) ve (z) fıkraları için kiraya veril- meme şartı aranmaz.) a. Özel bütçeli idarelere (Mazbut vakıflar dahil), il özel idarelerine, belediye- lere, köy tüzel kişiliğine, kanunla kurulan üniversitelere ve Devlete ait bi- nalar; 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 157 b. İl özel idareleri, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlik.JCT veya bunlara bağlı müesseselere ait; ba) Su, elektrik, havagazı, mezbaha ve soğuk hava işletme binaları: bb) Belediye sınırlan içindeki yolcu taşıma işletme binaları ve kapalı durak yerleri; c. Köylere ve köy birliklerine ait tanın işletme binaları, soğuk hava depolan. içmeler ve kaplıcalar ile bunlar tarafından köylünün umumi ve müşterek ih- tiyaçlarını karşılamak maksadıyla işletilen hamam, çamaşırhane, değirmen- ler ve köy odaları; d. Ordu evleri, askeri gazino ve kantinler ile bunların müştemilatı; e. Kamu menfaatlerine yararlı derneklere ait binalar (Kurumlar Vergisine tabi işletmelere ait olmamaları veya bunlara tahsis edilmiş bulunmamaları şar- tlyla); f. Kazanç gayesi olmamak şartıyla işletilen hastane, dispanser, sağl � rehabi- litasyon, teşhis ve tedavi merkezleri, sanatoryum, prevantoryum, öğrenci yurtlan, düşkünler evi, yetimhaneler, revirler, kreşler, kütüphaneler ve ko- runmaya muhtaç çocukları koruma birliklerine ait yurtlar ve işyerleri ile benzerleri; g. Dini nızmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulunan ibadethaneler ve bunların müştemilatı; b. Zirai istihsalde kullanılmak şartıyla makina ve alet depolan, zahire ambar- lan, samanlıklar, arabalıklar, ağıllar, ahırlar, kümesler, kurutma mahalleri, böcekhaneler, serler (seralar) ve benzeri binalarla, işçi ve bekçi bina, kulü- be ve barakaları; i. Su ürünleri müstahsillerinin istihsalde kullandıkları ağ ve alet depolan, kayıkhaneler, denizlerde ve göllerdeki işçi ve balıkçı kulübe ve barakaları; (Yukarıda "h" ve "i" fıkralarında yazılı binaların bir kısmı ikamete ve bir kısmı da mezkur fıkralarda yazılı maksatlara tahsis edilmiş bulunduğu tak- dirde vergi, yalnız ikamete tahsis olunan kısım için uygulanır.) j. Umuma tahsis edildiği Maliye ve Gümrük Bakanlığınca kabul edilen rıh- tım, iskele, dalgakıran ve bunların mütemmimleri ile, demiryollan ve köp- rü, rampa ve tünel, yeraltı ve yerüstü geçitleri, peron alimantasyon tesisleri, iskele ve istasyon binaları ile yolcu salonları, cer ve malzeme depolan gibi demiryolu mütemmimleri, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Mü- Tüm Yonleriyle Beledıye Gelir1eri 158 düdüğüne ait hava liman ve meydanlanndaki terminal binalan, teknik blok, hangar, sistemlere ait depo; elektronik, elektrik ve mekanik sistemlere ait laboratuvar ve bakım tesisleri, pist taksirut ve apron sahası ile ısı ve enerji santralleri, hidrofor tesisleri, gerek hava liman ve meydanlarında ve gerekse uçuş yolları üzerindeki seyrüsefer yardımcı (radar, ILS, YOR,DME, NDB gibi) tesisleri ile hava yer ve yer muhabere sistemleri (VHF, UHF, HF) ve yukarıda belirtilen sistem ve tesislerin mütemmimleri. (Diğer depolar, ant- repolar, müstakil lojman ve müstakil idarehane binaları mütemmimsayıl- maz); k. Her nevi su bentleri, baraj, sulama ve kurutma tesisleri; 1. Yabancı devletlere ait olup elçilik ve konsolosluk olarak kullanılan binalar ile elçilerin ikametine mahsus binalar ve bunların müştemilatı (Karşılıklı olmak şartiyle) ve merkezi Türkiye'de bulunan milletlerarası kuruluşlara, milletlerarası kuruluşların Türkiye'deki temsilciliklerine ait binalar; m. Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflara ait binalar (Vakıf senedindeki cihete tahsis edilmek şartıyla); n. Enerji nakil hatları ve direkleri. o. ve Spor Bakanlığı Beden Terbiyesi Gene Müdürlüğüne tescil edilmiş ama- tör spor kulüplerine ait binalar (Gelir veya Kurumlar Vergisine tabiişlet- melere ait olmamaları veya bunlara tahsis edilmemeleri şartıyla); p. Tarım kredi, tarım satış kooperatifleri, l163 sayılı Kanuna uygun olarak teşekkül eden kooperatifler ve bu kooperatiflerin kuracağı kooperatif birlik- leri, kooperatif merkez birlikleri ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliğinin ve Türk Kooperatifçilik Kurumunun sahip oldukları kendi hizmet binalan. r. Karşılıklı olmak şartıyla Uluslararası Antlaşmalar hükümlerine göre azınlık sayılan cemaatlara ait özel okul binaları. s. Türk Silahlı Kuvvetlerini (Jandarma Genel Komutanlığı dahil) güçlendir- mek amacıyla kurulmuş vakıflara ait binalar. t. Tersane binaları (müstakil büro ve müstakil lojman binaları hariç.) u. Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan binalar (Gelir Vergisin- den muaf esnaf ile basit usulde Gelir Vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan binalar hariç olmak üzere, ticari, sınai ve tu- ristik faaliyetlerde kullanılan binalar ile muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kulla nılan binalar için bu muafiyet uygulanmaz.) 159 9 Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri x. Doğalgaz, ham petrol ve bunların ürünlerinin nakli ve dağıtımı amacıyla kullanılan boru hatları ile bunların ayrılmaz parçası olan istasyonlar (Pom- pa, kompresör, basınç düşürme ve ölçüm, hat vana grupları, haberleşme. pik, katodik koruma gibi), y. 18.6.l 999 tarihli ve 4389 sayılı Bankalar Kanunu hükümlerine göre temettü hariç ortaklık haklan ile yönetim ve denetimleri veya hisseleri kısmen veya tamamen Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna intikal eden bankalara, tasfiye- leri Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu eliyle yürütülen müflis bankaların iflas idarelerine ait binalar. z. 28/3/2002 tarihli ve 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 7/A maddesi kapsamında kira sertifikası ihracı işlemine konu olan binalar. 2.2. Bina Vergisinde Geçici Muaflıklar a. Mesken olarak kullanılan bina veya apartman dairelerinin, 2.500 Yeni Türk Lirasından az olmamak üzere vergi değerinin 1/4 ü, inşalarının sona erdiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren 5 yıl süre ile geçici muafiyetten fay- dalandınlır. Bu binaların, bina apartman ise dairelerin, mesken olarak kullanılması şartiyle, sahn alma veya sair suretle iktisap olunması halinde de yukardaki muaflık hükmü kalan süre için uygulanır. Mevcut binalara ilave yapılması halinde, 33'üncü maddenin (1) sayılı ben- dine göre beyan edilen değerden bu kısma isabet eden değer için, yukarda yazılı muafiyet aynı şart ve süre ile uygulanır. Binanın, bina apartman ise dairenin, kısmen veya tamamen mesken olarak kullanılmaması halinde bu binaya veya daireye tanınmış bulunan muafiyet bu halin vuku bulduğu yılı takip eden bütçe yılından itibaren düşer. b. Turizm Endüstrisini Teşvik Kanunu hükümleri dairesinde turizm müesse- sesi belgesi almış olan Gelir veya Kurumlar Yergisi mükelleflerinin adı ge- çen kanunda yazılı maksatlara tahsis ettikleri ve işletmelerine dahil binaları, inşalarının sona erdiği veya mevcut bin aların bu maksada tahsisi halinde tu- rizm müessesesi belgesinin alındığı yılı takip eden bütçe yılından itibaren 5 yıl süre ile geçici muafiyetten faydalandırılır. c. Deprem, su basması, yangın gibi tabii afetler sebebiyle binaları yanan, yıkı- lan veya kullanılmaz hale gelen veya yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ ve benzeri (Deprem hariç) afetlerle zarar görmesi muhtemel Tum Yonleriyle Belediye Ge1tı1er1 160 yerlerdeki binaların vergi mükellefleri tarafından afetin vuku bulduğu veya afete maruz bulunduğ unun yetkili kuruluşça tebliği tarihinden itibaren en geç 5 yıl içinde afetin vuku bulduğu yerde veya kamu kuruluşlarınca göste. rilen yerlerde inşa edilen binalar inşalarının sona erdiği yılı, kamu kuruluş. larınca ilgili kanunlarına göre inşa olunup hak sahiplerine teslim edilen bi- nalar devredildikleri yılı takip eden bütçe yılından itibaren 1 Oyılsüre ile geçici muafiyetten faydalandırılır. (Bu halde, bu maddenin (a) fıkrası hük- mü uygulanmaz.) Şu kadar ki, kamu kuruluşlarınca afet bölgesi olduğu nedeniyle inşaat ya. sağı konulan yerlerde yapılan binalar için bu muafiyet uygulanmaz. Muafiyetten faydalanacak mükellefler, imar ve İskan Bakanlığından veya bu Baka nlığın yetkili kıldığı kuruluşlarda n afete maruz kaldıklarına dair alacakları bir belgeyi vergi dairesine ibraz etmeye mecburdurlar. d. Fuar, sergi ve panayır yerlerinde inşa edilen binalar (Bu yerlerin açık bu- lunmadığı zamanlarda da kullanılanlar hariç), bu maksada tahsis edildikleri süre için vergiden muaftır. e. Planlama Teşkilatınca tespit ve tayin edilen geri kalmış bölgelerde inşa edilen sınai tesisler, inşalarının sona erdiği yılı takip eden bütçe y ılından itibaren 5 yıl süre ile geçici muafiyetten faydalandırılır. f. Organize sanayi bölgel eri ile sanayi ve küçük sanat sitelerindeki binalar, inşalarının sona erdiği tarihi takip eden bütçe yılından itibaren 5 yıl süre ile geçici muafiyetten faydalandırılır. Yukarıda (a), (b), (c) ve (d) fıkralarında yazılı muafiyetlerden istifade için, mezkur fıkralarda yazılı hallerin vukuunda, keyfiyetin bütçe yılı içinde ilgili vergi dairesine bildiril mesi şarttır. Ancak, bu olaylar bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulduğu takdirde bildirim, olayın vuku bulduğu tarihte n itibaren üç ay içinde yapılır. Süresinde bildirimde bulunulmazsa muafiyet, bildirimin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılından muteber olur. Bu takdirde bildirimin yapıldığı bütçe yılının sonuna kadar geçen yıllara ait muafiy et hakkı düşer. (Köylerdeki inşaat için bildirimde bulunulmaz.) Danıştay 9. Dairesi 18.09.1997 tarih ve E: 1996/3368, K: 1997/2606 sayılı kararında; Emlak Vergisi Kanunu'nun 5. maddesinin sondan bir evvelki fıkra- sında muafiyet uygulamalarında (a), (b) (c), (d) fıkralarında yazılı muafiyet/er- den istifade için bildirimin şart olduğu (/) fıkrasında yazılı (organize sanayi bölgesi gibi) yerler için böyle bir hüküm bulunmadığı gerekçesi ile organize 161 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri sanayi bölgeleri ile küçük sanat sitelerindeki binaların 5 yıl süre ile geçici mua- fiyetten yararlanacağına, karar vermiştir. 2.3. Bina Vergisini Matrahı Bina vergisinin matrahı binanın Emlak Vergisi Kanunu kapsamındaki hü- kümlerine göre tespit olunan vergi değeridir. Binalar için vergi değeri, Maliye ile Bayındırlık ve İskan Bakanlıklarınca ortaklaşa tespit ve ilan edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile binaya ait veya isabet eden arsa değeri toplanarak bulunan değerdir. Fakat bu kanunda belirlenen istisna ve muafiyetler düşüldükten sonra vergi ödeyeceği için matrah, rayiç bedelden bu kanunda be- lirlenen, muafiyet ve istisnalar düşüldükten sonra kalan lusım aranmaktadır8. Aynı zamanda yapım aşamasında bulunan tamamlanmamış inşaatlar bina olarak değerlendirilmez. Vergilendirmek açısından binanın imar mevzuatına uygun olup olmamasının da bir önemi vardır. Tamamlanmış binalardan (daire veya işyeri) oturma veya kullanma izni alınmış olanlar fiilen oturulmasa veya kullanılmasa bile bina olarak değerlendirilirler. Binanın yapımında kullanılan malzemenin mahiyeti önemli değildir. Bina taş, demir, ahşap, beton, plastik, vb. maddelerden imal edilmiş olabilir. Yapı malzemelerinin farklılığı inşa edilenin bina vasfını etkilemez, sadece binanın matrahını (değerini) etkiler. Kullanılış bakımından bina ile birlik teşkil eden avlu, bahçe, kömürlük ve arazi binanın mütemmimi kabul edilecektir (VUK. Md. 309/ son). Kat mülkiyeti kanununa göre kat mülkiyeti kurulmuş binalar bağımsız bölümleri birer bağımsız bina olarak değerlendirilir (Şenyüz, 2005: 320). Bina ve rgisi matrahının hesaplanmasına ilişkin takip edilecek yol su şekilde özetlenebilir9: • Binanın dıştan dışa yüzölçümü ile bina metrekare nonnal inşaat maliyet bedellerini gösteren daha önceden resmi olarak belirlenmiş cetvelde yer alan ortalama rakam çarpılacaktır. • Bu çarpım sonucu ortaya çıkacak rakama, varsa asansör, kalorifer veya klima tesisatı farkı ilave edilecektir. Bu ilave, söz konusu rakamın asansör için yüzde 6, kalorifer için yüzde 8'i oranında olacaktır. • Bu suretle bulunan toplam değerden yıllara ve inşaat cinsine göre belirtilen yıpranma payı düşülecektir. 98 ARSLAN M . (2001). Türk Vergi Sistemi, Nobel Yayın DaQıtım, 2. Baskı. Ankara s. 199. 99 Do{ıan ŞenyOz, Türk Vergi Sistemi (11. Baskı. Ankara: Yaklaşım Yayıncılık, 2005), s. 637 Tum Yönleriyle Beledıye Gelırlerı 162 • Yıpranma payı d0ş0ldUkten sonra kalan değere arsa veya arsa payının asga. ri ölçülere göre tespit edilen değeri ilave edilecektir. Bina vergisi uygulaması bakımından gerçekçi bir vergi uygulaması için EVK. m. 33 kapsamında hangi hallerde vergi değerinin değişmiş kabul edilebj. leceğini gösteren sebepler sayılmıştır. Bunlar; • Yeni bina inşa edilmesi (mevcut binalara ilaveler yapılm ası veya kalorifer tesisleri konulması yeni inşaat hükmündedir). • Bir binanın yanması, yıkılması suretiyle veya diğer nedenlerl e tamamen veya kısmen harap olması veya binada mevcut asansör veya kalorifer tesis- lerinin kısmen veya tamamen kaldırılması. • Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ika- mete özgü mahallelerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına özgü mahaller haline kaydedilmesi. • Arazinin hal ve heyetinde değişiklik olması: Bir binanın mütemmimi du- rumundan çıkması veya bir arazi ve arsanın bina mütemmimi durumuna girmesi. Bir bina veya arazinin taksim ya da ayrılması veya mükellefinin değişmesi • Arazi ve arsaların tek bir arazi ve arsa haline getirilmesi veya birden çok hisselere ayrılmış olan bir binanın bütün hisselerinin birleştirilmesi • Herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında de- vamlı olmak üzere bina veya arazinin değerlerinde %25"i aşan oranda art- ına veya eksilme olması, şeklinde be lirlenmiştir (Edizdoğan, 2003: 277). 2.4. Bina Vergisinin Nispeti Bina vergisinin oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde iki- dir. Bu oranlar, 52l 6 sayılı Kanunun uygulandığı büyük şehir belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde % I 00 artırımlı uygulanır. Bakanlar Kurulu, vergi oranlarını yarısına kadar indirmeye veya üç katına kadar artım1aya yetkilidir. Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşı- nı doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenle- rin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldık- ları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetim- lerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m 2 'yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indinneye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 16J tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkın- da bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslannı belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. Yeni inşa edilen bina veya binaların vergisi, arsasının (veya arsa payının) vergisinden az olamaz. Bu hüküm binaların inşalarının sona erdiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren dört yıl uygulanır. Tablo 16: Bina Vergisi Oranları Konut Oığer Sınalar il ve ilçelerde Binde1 Binde 2 Büyükşehir Belediye sınırlarında Binde2 Binde 4 2.5. Bina Vergisi Mükellefiyetin Başlaması ve Bitmesi Bina vergisi mükellefiyeti; a) 33'üncü maddenin (1) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu, aynı maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde ise bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi, b) Dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı tarihi, c) Muafiyetin sukut ettiği tarihi, Takip e den bütçe yılından itibaren baslar. Yanan, yıkılan, tamamen kullanılmaz hale gelen veya vergiye tabi iken muaflık şartlarını kazanan binalardan dol ayı mükellefiyet, bu olayların vuku bulduğu tarihi takip eden taksitten itibaren sona erer. Oturulması ve kullanılması kanunların verdiği yetkiye dayanılarak yasak edi- len binaların vergileri, mükelleflerce keyfiyetin vergi dairesine bildirilmesi veya vergi dairesince re'sen tespit edilmesi üzerine, bu olaylann vukua geldiği tarihlerden sonra gelen taksitlerden itibaren, bu hallerin devam ettiği sürece alınmaz. 2.6. Bina Vergisinin Verginin Tarh ve Tahakkuku Bina vergisi, ilgili belediye tarafından; a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldığ ı yılı takip eden bütçe yılının Ocak ve Şubat ayl arında, Tüm Yönleriyle Belediye Gelirler, 164 20/12/2006 TARİHLİ VE 2006/11450 SAYILI KARARNAME MADDE 1 - I319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8'inci maddesinin ikinci fıkrası hükmü gereğince kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup on sekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olm adığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanun- la kurulan sosyal güvenlik kurumlanndan aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2'yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (in tifa hakkına sa hip olunması hali dahil), söz konusu meskene ait bina vergisi oranı, 2007 ve müteakip yıllar için sıfıra indirilmiştir. MADDE 2 - Bu Karar l/1/2007 t arihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürür- lüğe girer. MADDE 3 - Bu Karar hükümlerini Maliye Bakanı yürütür. b) 33 'üncü maddenin ( 1) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerle bildirim verilmesi icabeden hallerde, vergi değerini tadil eden sebeplerin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılın Ocak ayı içinde, vergi değerini tadil eden sebep yılın son üç ayı içinde vuku bulmuş ve bildirim, vergi değerini tadil eden sebebin meydana geldiği bütçe yılını takip eden yılda verilmiş ise bildirimin verildiği tarihte, c) 33 'üncü maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı hallerde, takdir işlemle- rinin yapıldığı bütçe yılını takip eden yılın Ocak ve Şubat aylarında, 29'uncu maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildirim verme süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu suretle tarh olunan vergi- ler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir. Yapılan tarh ve tahakkuku takip eden yıllarda, 29'uncu maddeye göre tespit edilen vergi değeri üzerinden hesaplanan bina vergisi, her bütçe yılının başından itibaren o yıl için tahakkuk etmiş sayılır. Bir il veya ilçe hududu içerisinde birden fazla belediye olması halinde, be- lediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan binaya ait bina vergisini tarha yetkili olacak belediye, ilgili valiler tarafından belirlenir. 2.7. Bina Vergisinin İndirimli Uygulanacağına Dair Bakanlar Kurulu Kararı Bakanlar Kurulu kararına istinaden; - hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, - gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldık- ları aylıktan ibaret bulunanların, 1&5 9 Bolum: Emlak Vergisi Kanunundaki Beledlye Gelırleri - gazilerin, - özürlülerin, - şehitlerin dul ve yetimlerinin, Türkiye sınırlarında olmak kaydı ile 200 m2'yi geçmeyen tek meskenlerin bina vergisi oranı 0' dır. Burada üzerinde durulması gereken nokta yukarıda sayılan özellikleri taşısa bile 200 m2'yi geçen meskenler indirimli orandan fay- dalanamayacaktır. Konunun a yrıntıları 38 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde açıklanmıştır; 38 SERİ NO.LU EMLAK VERGiSi KANUNU GENEL TEBLiĞi Resmi Gazete No: 25333 (3.M) Resmi Gazete Tarihi: 31/12/2003 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun(]) 8'inci maddesinin indirimli vergi oranı uygu- lamasına ilişkin ikinci fıkrası 4962 sayılı Kanunun(2) l5'inci maddesi ile yeniden düzenlenmiş olup, konu ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görOlmUştilr. 1. indirimli Bina Vergisi Oranı Uygulamas ı Bilindiği gibi, Emlak Vergisi Kanununun 8'inci maddesinin değişik ikinci fıkrasında. "Ba- kanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldunnamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenl erin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırlan içinde brüt 200 m2'yigeçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indinneye yetkilidir. Bu hüküm, yukıırıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hissele- rine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan mes- kenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belge lemenin usul ve esaslarını belir- lemeye Maliy e Bakanlığı yetkilidir." hükmüne yer verilmiştir. Anılan hükmün verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 2003/6576 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı(3) ile de, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldunnamış olan- lor hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, şehitlc- rın dul ve yetiml erinin Türkiye sınırları içinde bıilt 200 m2'yi geçmeyen tek meskene sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), bu meskene ait bina vergisi oranı 2004 yılı için sıfıra indirilmiştir. Bu hükümlere göre, indirimli bina vergisi oranından yararlanacak mükellener ve indirim- lı vergi oranından yararlanmanın usul ve esasları aşağıda nçıklunınıştır. 1. indirimli Blno Vergisi Oranındun Yarurlnnacnk Mükellefler Bakanlıır Kurulunca belirlenecek indirimli vergi oranından, TOrkiye'dc br0t yllzölçUmU 200 m2'yi geçmeyen tek meskeni olan veya tek meskenin intifa hakkına sahip bulunan: Tüm Yönleriyle Belediye Oerırı.rı 166 - Kcndisınc bakmakla mükellef kimsesi olup 18 yaşını doldunnamış olanlar hariç olmak Ozcrc hıçbır gelın olmadığını belgeleyenler, - Gclırlcri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlanndao aldıklan emeldi, dul, yctım, öl 0m ve maluliye t aylığında n ibaret bulunanlar, - Gaziler, - Şehitlerin dul ve yetimleri, yararlan acaklardtr. 2. Hiçbir Geliri Olmayan Mükelleflerin Geliri Olmadığını Belgelemeleri Emlak Vergisi Kanununu n 8'inci maddesinin ikinci fıkrasında 4962 sayılı Kanunla yapı- lan değişiklıkle, Bakanlar Kurulu'nca belirlenecek indirimli vergi oranından yararlanacak mü- kellefler kapsamına, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onse kiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyen mükellefler de alınmıştır. Anılan fıkrada aynca , geliri olmadığı nı belgelemenin usul ve esas lannı belirleme konusunda Ma liye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Buna göre, hiçbir geliri olmadığını belgeleyen mükellefler indirimli vergi oranından ya. rarlanacaklar, dolayı sıyla sahibi bulundukları 200 m2'yi geçmeyen tek meskene ait bina vergi- si, indirimli vergi oranı dikkate alınarak hesaplanacaktır. Kendis ine kanunen bakmakla mükellef kimsesi buluna n 18 yaşını doldurmamış çocukJa- nn 200 m2'yi geçmeyen mesken binalarına ait verginin hesabında ise, indirimli bina vergisi oranının uygulanması mümkün olmayıp, nonnal bina vergisi or anı uygul anacaktır. Ancak, hiçbir geliri olmayan çocuğa kanunen bakmakla mükellef olan veli veya vasinin de hiçbir geli- rinin bulunmadı ğının belgelenmesi halinde, 18 yaşını doldunnamış bulunan çocuğun sahip olduğu t ek meskene ait bina vergisinin hesabında indirimli vergi oranı uygul anabilecektir. Hiçbir geliri olmadığını beyan eden mükelleflerin, indirimli vergi oranından yararlana- bilmeleri için, hizmet karşılığı elde edilen ücret geliri, ticari, sınai ve mesleki faaliyet geliri, tarımsal faaliyet geliri, menkul ve gayrimenkul geliri, faiz ve temettü geliri veya benzeri türde bir gelirinin olmaması gerekmektedir. Bu ne denle müke lleflerin; a) İkametgahlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklan- na, b) T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına, dair alacakları belgeleri, bu Tebliğ eki form ekinde ilgili belediyeye venneleri gerekmek- tedir. Bu form ve eki belgeleri, ilk defa mükellef olanlar, verecekleri bina vergisi bildirimi ekinde, öteden beri mükellef olanların ise 2004 yı lının Ocak ayı içinde vermeleri gerekir. l liçbir geliri olmadığını beyan eden mükelleflerden indirimli vergi uygulamasının yapı- lacağı yıllarda, 3816 sayılı "Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun"(4) hükümlerine göre "Yeşil Kart" a sahip olanların, T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdür lüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı olmadıklarına dair alacakları belge yerine, sahip oldukları "Yeş il Kart"ın bir örneğini ilgili belediyelere vermeleri yeterli bulunmaktadır. 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 167 Hiçbir geliri olmadığını beyan etmek suretiyle yukanda belinılcn belgelen verenmo.kcl- lcflerin bu beyanlan ve verdikleri belgeler beledıyelerce kabul edılecek ve mOJceUeflcnn 200 m2'yi geçmeyen tek meskenlerine indirimli vergi oranı uygulanacaktır . Mükellefler, daha sonra yukanda belirtilen türden bır gelir elde etmeleri veya iloncı bır mesken binasına sahip olmalan halinde, bu durumu mükellefiyetlerinın bulunduğu bcledı ycye bildirmek zorundadırlar. İndirimli vergi oranından yararlanma şartlannı taşımadığı halde, gerçek dışı beyan ve gerçek dışı belge ibraz etmek suretiyle indirimli vergi oranından yararlanan mükellefler ile durumunda meydana gelen değişikliği bildirmeyen mükelleflerden alınması gereken vergi, kendilerinden cezalı olarak alına caktır. 3. indirimli Vergi Oranının Uygulanması ile ilgili Diğer Hususlar a) İndirimli vergi oranının uygulanması için meskende bizzat oturma şartı aranmamakta- dır. Bu nedenle, sahip olduğu tek meskeni kiraya verip, kirada oturanlar da diğer şartlan taşı- malan kaydıyla indi rimli vergi oranından faydalanabileceklerdir. b) 200 m2'yi geçmeyen tek meskene hisse ile sahip olunması halinde indirimli vergi ora- nı, meskenin vergi değerinin hisseye isabet eden kısmına uygulanacaktır. c) Birden fazla meskeni olanlann veya birden fazla meskende hisseye sahip olanların meskenlerine indirimli vergi oranı uygul anmayacaktır. d) Muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler için söz konusu indi- rimli vergi oranının uygulanması mümkün değildir. e) Sosyal güvenlik kurumlarından emekli, dul, yetim, ölüm ve maluliyet aylığı alanlann, bu aylıkları dışında başka gelirlerinin bulunması halinde, bunların meskenine indirimli vergi oranı uygulanmayacaktır. Mükelleflerin gelir getirmeyen işyeri, arsa ve araziye sahip olmalan. indirimli vergi oranından yararlanmalanna engel te şkil etmemektedir. f) İndirimli vergi oranından yararlanan mükelleflerin, bu orandan yararlanma ile ilgili şartlardan herhangi birini kaybetmeleri halinde, bu durumu mükellefiyetlerinin bulunduğu be- lediyeye bildirmeleri gerekmektedir. II. Belediyeye Yapılacak Bildirim İndirimli bina vergisi oranının uygulanabilmesi için, Tebliğin (Vl) bölümünde belirtilen şartlan taşıyan mükelleflerin, bu Tebliğe ekli formlardan durumlanna uygun olanını doldurup imzalayarak ilgili belediyelere eki belgelerle birlikte vermeleri gerekmektedir. Ancak. daha önceki yıllarda bildirim veren ve durumları bu Tebliğde belirtilen şartlan taşıyan mükelleflerin form vermelerine gerek bulunmamaktadır. Daha önceki yıllarda bildirim vermekle birlikte durumlan bu Tebliğde belirtilen şartları taşımayan mükelleflere ait tek mesken binalan için, 1.1.2004 tarihinden itibaren indirimli bina vergisi oranı uygulanmayacaktır. Belediyeler, hiçbir geliri olmayan mükelleflerden istenecek belgeler hariç olmak üzere bu Tebliğ ekfode yer alan formlar dışında mükelleflerd en başka bir belge ıalep etmeyeceklerdir. 111. Y ürürlükten Kaldırılan Tebliğ 25 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genci Tebliği 1.1.2004 tarihinden itibaren yürür- lükten kaldırılmıştır. Tebliğ olunur. Tüm Yönleriyle Belediye Oelırlerı 168 2.8. Bina Emlak Vergisinin Hesaplanmasına İlişkin Örnekler 100 Örnek J - Mükellef (A), 20 ı3 yılında Ankara ili, Etimesgut Belediyesi sı. nırları ıçerisinde 6000 m2 ars a üzerinde inşa edilen bir siteden bir daire satın almıştır. Arsadan mükellefin his sesine düşen miktar 100 m2'dir. Betonarme karkas, 1. sınıf olan dairenin dıştan dışa yüzölçümü 150 m2'dir. Bu daire için 20 I 4 yılına ait uygulanacak bina metrekare norma l inşaat maliyet bedeli 734,24 TL'dir. Arsanın bulunduğu cadde için 20 ı4 yılında uygulanan asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri ı ıo TL'dir. Mükellefin daire satın aldığı binada asansör ve merkezi ısınma sistemi mevcuttur. Mükellefiyeti 2014 yılında başlayan bu mükellefin dairesinin bina vergi değeri aşağıdaki şekilde hesaplanacaktır. (Aşınma payı ihmal edilmiştir.) 1. İnşaatın türü ve sınıfına göre 2014 yılına ait uygulanacak bina metrekare nonnal inşaat maliyet bedeli: 837,03 TL 101 2. Dairenin dıştan dışa yüzölçümü: 150 m2 3. Dairenin maliyet bedeli (lx2) = 125.554, 50 TL 4. 2014 yılı için takdir edilen asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri: 110,00 TL 5. Hisseye düşün arsanın yüzölçümü: 100 m2 6. Arsanın vergi değeri (4x5) = 11.000,00 TL 7. Dairenin 20 I 4 yılı vergi değeri (3+6) = 136.554,45 TL Bin Jiraya kadar olan kesirler Kanunun 29. maddesinin 4. fıkrasındaki hükme istinaden dikkate alınmayacağından verginin tahakkukunda esas alına. cak emlak vergi değeri 136.000,00 TL'dir. Mükellef (A)'nın 2014 yılı için öde• yeceği emlak vergisi 136.000 TL x Binde 2 = 272 TL' dir. Bunun yanında (272 x % 1 O) = 27,20 TL taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı da ödeyecektir. 102 100 Emlak Vergisi Genel Tebli�lerlndeki örneklerden derlenmiştir. 101 Binada asansör ve kalorifer tesisat bulunduğu için 734, 24 TL'nin üzerine kalorifer için %8, asan- sör için %6 oranında ilave yapılacaktır. Dolayısıyla inşaat maliyet bedeli 734,24 + (734,24.%8) + (734,24.%6) = 837,03 TL olmaktadır. 102 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 12. maddesinde, belediyelerin görev alanlarında kalan kültür varlıklarının korunması ve değerlendirilmesi amacıyla kullanılmak üzere 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 8. ve 18. maddeleri uyarınca mükellef hakkında ta- hakkuk eden emlak vergisinin %10'u nispetinde "taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı" tahakkuk ettirileceği ve ilgili belediyece emlak vergisi ile birlikte tahsil edileceği hükme bağlanmıştır. 9 Bölüm: Emlak Vargısı Kanunundaki Belediye Gelirleri 169 Örnek 2 - Örnek l 'deki dairenin 2015 yılı için vergi değen aşağıdakı gıbı hesaplanacaktır. 2015 yılı emlak vergisi değeri, 2014 yılı vergi değeri olan 136.000 TL • (136.000x 2 015 yılı yeniden değerleme oranının yansı %5.055. 103 )= 142.874,880 Bin liraya kadar olan kesirler dik.kate alınmayacağından verginin tahakku- kunda esas alınacak emlak vergi değeri 142.000,00 TL'dir. Mükellef (A)'nın 2014 yılı için ödeyeceği emlak vergisi 142.000 TL x Binde 2 = 284 TL'dir. Bunun yanında (284 x % l O) = 28,40 TL taşınmaz kültür varlıklarının korunma- sına katkı payı da ödeyecektir. Örnek 3 - Örnek l 'deki daireyi mükellef (A) 2014 yılında satın almış ol- saydı 20 l 5 yılında ödeyeceği emlak vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktır. 1. İnşaatın türü ve sınıfına göre 2015 yılına ait uygulanacak bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli 763,1O TL o lup kalorifer ve asansör dahil edildi- ğinde (763,10+763, I 0*% 14) bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli 869,93TL olmaktadır. 2. Dairenin dıştan dışa yüzölçümü: 150 m2 3. Dairenin maliyet bedeli (1x2) = 130.489,50 TL 4. 2014 yılından itibaren uygulanmak üzere takdir komisyonunca 2013 yı- lında takdir edilen asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri: 1 l 0,00 TL 5. 20 l 5 yılına ait asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin hesabında uygulanacak artış oranı %5,055 6. 2015 yılı emlak vergi değerine esas asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri (4+(4x5)] 115,56 TL 7. Hisseye düşün arsanın yüzölçümü: 100 m2 8. Arsanın vergi değeri (6x7) = 115,56*100= 11.556 TL 9. Dairenin 2014 yılı vergi değeri (3+8) = 142.045,50 TL 103 Kanunun 29'uncu maddesinin ikinci fıkrasında, vergı değerıni n, mükellefıyetın başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bır önceki yıla aıt vergi değerinın 213 sayılı Kanun hukümlerı uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması sure- tiyle bulunacağı belirtilmiştir. Maliye Bakanlığınca, 2015 yılına ait tespit edilen yenıden değerle- me oranı, 441 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Teblıği ile %10,11 (on vırgül on b ır) olarak tespit edılmıştir. Dolayısıyla Bu mükelleOerin bına, arsa ve arazllerınin 2015 yılı vergı değerlen, 2014 yılı vergi değerlerinin, bu yıla ait yeniden değerleme oranının yarısı olan (% 10,11/2=) %5,055 (beş virgül sıfır elli beş) oranında artırılması suretıyle bulunac ak tutarlar olacaktır 170 Tüm Yönleriyle Belediye Gelirler; Bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmayacağından verginin tahakku. kunda esas alınacak emlak vergi değeri 142.000,00 TL'dir. Mükellef (A)'nırı 2014 yılı için ödeyeceği emlak vergisi 142.000 TL x Binde 2 = 284 TL'dir. Bunun yanında (284 x %10) = 28,40 TL taşınmaz kültür varlıklarının korunma. sına katkı payı da ödeyecektir. Örnek 4 - Mükellef (B)'nin Edirne ilindeki işyeri, 2005 yılında çelik kar. kas türünde lüks inşaat olarak inşa edilen bir binada yer almaktadır. Binanın arsasının alanı 900 m2, arsa payı oranı 1/25, hisseye düşen arsa ise 36 m2'dir. Binada asansör bulunmaktadır. İşyerinin dı ştan dışa yüzölçümü I 60 m2'dir. Binanın bulunduğu caddede 2014 yılı için arsanın metrekare birim değeri 500 TL olarak takdir edilmiştir. 2014 yılına ait çelik karkas lüks sınıf inşaatın ortalama bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli 1.875,35 TL'dir. Bu bilgilere göre, işyerinin 20ı4 yılı vergi değeri aşağıdaki gibi hesaplana. caktır. 1. Bina metrekare normal inşaat maliyet bedeli: l.987,87 TL 104 2. Binanın dıştan dışa yüzölçümü: 160 m2 3. Binanın inşaat maliyet bedeli (lx2) = 318.059,20 TL 4. Aşınma payı indiriıni 105 (318.059,20 x %1O)= 3 l.805,92 TL 5. Bina inşaat maliyet bedeli (3-4) = 286.253, 28 TL 6. Asgari ölçülere göre bulunan arsa değeri (500 x 36) = I8.000 TL 7. İşyerinin vergi değeri (5+6) = 304.253,28 TL Bin liraya kadar olan kesirler dikkate alınmayacağından verginin tahakku. kunda esas alınacak vergi değeri 304.000,00 TL' dir. Mükellef (B)'nin 2014 yılı için ödeyeceği emlak vergisi 304.000 TL x Binde l = 304 TL'dir. Bunun yanın- da (304 x %1O) = 30,40 TL taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı da ödeyecektir. Bu işyerinin 2015 yılı emlak vergisi değeri ise, 304.000,00 +304.000* (2015 yılı yeniden değerleme oranının yarısı) *%5,055= 319.367,20 Ödeyeceği emlak vergisi ise 319.000,00*Binde 1 = 319,00 TL 104 1.875,35 + 1.875,35 • %6 (asansör)= 1.987,87 TL 105 Aşınma Paylarına ilişkin Oranları Gösteren Cetvele göre 6- 10 yaş arasındaki çelik karkas bina- /arda aşınma oranı %10'dur. 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 171 2.9. Bina Vergisi İle İlgili Soru ve Cevaplar Soru-1: Binaile birlikte avlu, bahçe gibi mütemmim cüzleri içinde vergi ödenir mi? Bilindiği üzere, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 2 'nci maddesinde, bu Ka nunun uygulanmasında Ve rgi Usul Kanununda yazılı bina mütemmimle- rinin de bina ile birlikte nazara alınacağı, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 305'inci maddesinde de bina ile sınırlanmış olup, kullanış tarzı itibariyle de bina ile birlik teş kil eden avlu. bahçe ve sair arazinin binanın mütemmimatmdan olduğu hükme bağlanmıştır. Bu itibarla Tire Organize Sanayi Bölgesinde 50.000 m2 arsası bulunan şa- hıs tarafından inşa edilen fabrika binası için verilecek bina vergisi bildiriminde; a. Kullanış tarzı itibariyle bina ile birlik teşkil ede n arsanın bina ile birlikte bildirilerek bina vergisi ödenmesi, b. Arsanın kullanış tarzı itibariyle bina ile birlik teşkil etmemesi halinde bi- na için ayrı, arsa için ayrı bildirim verilerek vergilerinin ayn ayn ödenmesi, gerekmektedir. 106 Soru-2: Mükelleflerininşaatı biten binalarıiçinverdikleri beyannamelerine is tinaden mükellefiyetleri hangi yılda başlayacaktır? 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 33/1 'inci maddesinde, yeni bina inşa edilmesinin vergi değerini tadi l eden sebep olduğ u, 23/c maddesinde de bu Ka- nunun 33 'üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin vuku bulduğ u bütçe yılı içerisinde, değişiklik bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulmuş ise üç ay içinde taşınmazın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye emlak vergisi beyannamesi verileceği hükme bağlanmıştır. Öte yandan, anılan Kanunun 9/b maddesinde, bina vergisi mükellefiyetinin bu Ka nunun 33'üncü maddesinin 1/7 numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde, bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı, 5/a maddesinde de mesken ola- rak kullanılan bina veya apartman dairelerinin 50.000 liradan az olmamak üzere vergi değerinin ¼'ünün inşalarının sona erdiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren 5 yıl süre ile geçici muafiyetten faydalandırılacağı, bu muafiyetten fay- dalandırılacağı, bu muafiyetten istifade için keyfiyetin bütçe yılı içinde, bina bütçe yılının son üç ayı içinde bitmiş ise üç ay içinde ilgili vergi dairesine bildi- 106 Gelir idaresi Başkanlığının 04.07.2006 tarih ve B.07.1.GIB.0.66/6685- 5097/49622 sayılı özelgesi. - 11 - 2 -------------------------------------------------------------------------------- '---_ T . üm :. Y . ön ; l : er : iy . le . B . el : ed : iy . e . G : eli � r·ı rilmcsinin şartolduğu, süresinde bildirimde bulunulmazsa muafiyetin, bildirı. minyapıldığı yılı takip eden bütçe yılından muteber olacağı, bu takdirdebildi. riminyapıldığı bütçe yılının sonuna kadar geçen yılların muafiyet hakkını n düşeceği belirtilmiştir. Bu hükümlere göre, adı geçen mükelleflerin inşaatı 23.1 I .2000 tarihinde bitensöz konusu binaları için verdikleri bina vergisi beyannamelerine istinaden mükellefiyetlerinin 200 l yılından itibaren başlatılması ve bu yıldan itibaren5 yıl süreyle beyan edilen vergi değerinin ¼'ünün geçici muafiyetten faydalandı. rılması gerekmektedir. Dolayısıyla, beyannamede muafiyetin başlangıç yılı 200 l yılıolarak gösterilmesi gerekirken, mükellefin beyanı dikkate alınmaks 1 . zın �dı geçenbelediyece muafiyetin başlangıç yılının (l 998/3) olarak gösteri). mesı uygun görülmüştür . 107 Soru-3: Yeniinşa edilen evin bina vergisi, arsasınınvergisinden az olabilir mi? Yeni inşa edilen binalann emlak vergisinin, arsasının (veya arsa payının) vergisinden az olması durumunda arsasının vergisi ile bina vergisi karşılaştınla. cak aradaki arsa vergisi farkı bina vergisine eklenmek suretiyle tahsil edilmesi gereken binavergisi hesaplanmış olacaktır. Geçici mesken muaflığının uygulan. masının söz konusu ol duğu durum larda, karşılaştmnanın binanın muafiyet tutan- nın düşülmesinden önceki vergi değeri esas alınmak ve bu değer üzerinden hesap- lanacak vergi göz önünde bulundurulmak suretiyle yapılması gerekmektedir. Bu itibarla, meskenin bina vergisi ile arsasının vergisi karşılaştırılmasında bina vergisinin düşük olması halinde, meskeni n bina vergi değerinden ¼ muafi- yet miktarı düşüldükten sonra kalan değer üzerinden bina vergisi hesaplanacak ve bu tutara muafiyet miktarı düşülmeden hesaplanan bina vergisi ile binanın arsasının vergisi arasındaki fark eklenmek suretiyle ödenmesi gereken bina vergisi bulunacaktır. 108 Soru-4: Özürlü vatandaşlara ait hisseli dükkanlardanbina vergisi alınacak mıdır? l 3 l 9 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 8'inci maddesinin ikinci fıkrasında, "Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup ons ekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal gü venlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m 2 'yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa 107 Gelir idaresi Başkanlığının 02.05.2001 tarih ve B.07.0.GEL.66/6685- 4375/23998 sayılı özelgesi 108 Gelir idaresi Başkanlığının 21.02.2012 tarih ve B.07.1.GIB.4.34.18. 01-006.01-654 sayılı özelge. 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 17J hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarım sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meske- ne hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hü- kilin uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir." hükmü yer almaktadır. Bu hükmün verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan 2005/9827 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile, özürlülerin Türkiye sınırları içinde muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullanılanlar hariç olmak üzere brüt 200 m2'yi geçmeyen tek meskene veya tek meskende hisseye sahip olmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) bu meskene ait bina vergisi oranı 2006 yılı için sıfıra indirilıruştir.2006/11450 sayılı Bakanlar Kurulu Karan ile de, 2007 ve müteakip yıllar için aynı şartlarla özür- lülere ait indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanacağı belirtilmiştir. Buna göre, özürlü kimlik kartı sahibi mükelleflerin, özürlü kimlik kartlarını belediyede ilgili görevliye ibraz etmek ve 27/7/201I tarihli ve 28007 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebli- ği ekinde yer alan "Tek Meskeni Olan (İntifa Hakkına Sahip olanlar Dahil) Özürlülere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu" ekine özürlü kimlik kartı fotoko- pisini eklemek suretiyle indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygulamasından ya- rarlandırılmaları gerekmektedir. Bu durumdaki mükelleflerden aynca tam te- şekküllü Devlet hastanesinden alınmış sağlık kurulu raporu istenilmeyecektir. Özürlü kimlik kartı sahibi olmayan mükellefler ise, sağlık kurulu raporunun aslını veya onaylı örneğini belediye görevlisine ibraz etmek ve 57 Seri No.lu Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği ekindeki "Tek Meskeni Olan (İntifa Hak- kına Sahip Olanlar Dahil) Özürlülere Ait İndirimli Bina Vergisi Formu" ekine raporun fotokopisini eklemek suretiyle indirimli bina vergisi oranı (sıfır) uygu- lamasından yararlanabileceklerdir. Öte yandan, özürlülerin bir iş'te çalışmaları, herhangi bir şekilde gelir elde etmeleri veya işyeri, arsa veya araziye sahip olmaları, diğer şartları taşımak kaydıyla, meskenleri için indirimli bina vergisi oranının (sıfır) uygulanmasına engel teşkil etmemektedir. Bu itibarla, Türkiye sınırları içinde brüt 200 m 2 'yi geçmeyen tek meskeni- niz olması halinde, herhangi bir gelirinizin ve işyerlerinizin bulunup bulunma- dığına bakılmaksızın söz konusu meskeniniz için indirimli bina vergisi oranın- dan (sıfır) yararlanmanız mümkün bulunmaktadır. 109 109 Gelir idaresi Başkanlığının 21.02.2012 tarih ve B.07.1.GIB.4.34.18.01-006.01-653 sayılı özelgesi. � 17 - 4 ----------------�-. .... ;_ Tü . m _ Y - ön = ler . iyl : e B : e . led : iye . G : elir : leri Soru-5: 200 m2'denbüyük alanlariçinindirimli bina vergisi oranıuygulanabilir mi? 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 5378 sayılı Kanunla değişik 8'incj maddes inin ikinci fıkrasında, "Bakanlar Kurulu, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güven. lik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2'yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu mes. kenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, Yllka. rıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip ol maları hal inde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanlarda dinlenme amacıyla kullan 1. lan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul veesaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir." hükmü yer almakta. dır. Bu hükınün verdiği yetki ye dayanılarak yayımlanan 2006/11450 sayılı Ba. kanlar Kurulu Kararı ile, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgele. yenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, özürlülerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2•yi geçmeyen tek meskene sahipolmaları halinde (intifa hakkına sahip olunması hali dahil), bu meskene ait bina vergisi oranı 2007 ve müteakip yıllar için sıfır olarak belirlenmiştir. İndirimli (sıfır) bina vergisi oranı, Türkiye sınırları içinde brüt 200 m2'yi geçmeyen tek meskene veya tek meskende hisseye sahip olunması halinde uy. gulanmaktadır. Buitibarla, brüt 200 m2'yi geçen dört meskende hisseye sahip olduğunuz- dan, ......... Belediye Başkanlığının hisseleriniz için indirimli (sıfır) bina vergisi oranının uygulanmaması yönündeki işlemi kanun hükümlerine uygun bulun- maktadır. 110 Soru-6: Kat irtifakı olan gayrimenkulün, bina ola rakkullanılmaya başlanılması halinde uygulanacak emlak vergisi nasıl hesaplanır? 13 l 9 sayılı Emlak Vergisi Kanununun bina vergisinin mükellefini belirle- yen 3 'üncü maddesinde; bina vergisini, binanın malikinin, varsa intifa hakkı sahibinin, her ikisi de yoksa binaya malik gibi tasarruf edenlerin ödeyeceği hükme bağlanmıştır. 110 Gelir idaresi Başkanlığının 12.06.2007 tarih ve B.07.1.GIB.0.66/6654- 256-52977 sayılı özelgesi. 17S 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri Aynı Kanunun vergi değerini tadil eden sebepleri belirleyen 33 'OncO mad- desinin 1'inci fıkrasında, yeni bina inşa edilmesinin vergi değerini tadı) eden sebep olduğu; 23'üncü maddesinin birinci fıkrasında da, 33'üncü maddede (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması ha- linde (geçici ve daimi muafiyetten faydalanılması hali dahil) emlak vergisi bil- diriminin verilmesinin zorunlu olduğu, bildirimlerin yeni inşa edilen binalar için, inşaatın sona erdiği veya inşaatın sona ermesinden evvel kısmen kullanıl- maya başlanmış ise her kısmın kullanılmasına başlandığı bütçe yılı içerisinde, inşaatın bitimi bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulmuş ise olayın vuku bul- duğu tarihten itibaren üç ay içinde Emlak'ın bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verileceği; l 9'uncu maddes inin beşinci fıkrasında ise, üzerine bina yapılan ar- sanın, arazi vergisi mükellefiyetinin inşaatın bittiği yılı takip eden bütçe yılın- dan itibaren sona ereceği hükümlerine yer verilmiştir. Bu hükümlere göre, bina vergisi mükellefiyeti; yapı kullanma izin belgesi- nin alındığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren, bina yapı kullanma izin belgesinin alınmasından önce kullanılmaya başlanılmış ise kullanılmaya başla- nıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlamış olmaktadır. Öte yandan, binanın, fen ve sağlık bakımından oturmaya elverişli hale gel- mesi, su, elektrik ve doğalgaz aboneliğinin tesis edilmesi, mesken olarak kulla- nıldığına karine teşkil etmekte olup dolayısıyla mükelleflerin bina vergisi ile ilgili yükümlülüklerini yerine getirmeleri gerekmektedir. Bu itibarla, İstanbul İli, ... Belediye sınırlan içinde bulunan ve 19/3/201 O tarihinde kat irtifaklı tapu aldığınız gayrimenkulün bina olarak kullanılmaya başlanması halinde, kat mülkiyetine geçilip geçilmediğine bakılmaksızın, kulla- nılmaya başlandığı tarihi takip eden bütçe yılı itibarıyla bina vergisine tabi tu- tulması gerekecektir. 111 Soru-7: Ek Süresi içinde verilmeyen emlak vergisi beyannamesi nedeniyle usulsüzlük cezası kesilir mi? Bilindiği üzere, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 33/1'inci maddesin- de yeni bina inşa edilmesinin vergi değerini tadil eden sebep olduğu, 23/b mad- desinde de yeni inşa edilen binalar için inşaatın sona erdiği veya inşaatm sona erdiği veya inşaatın sona ermesinden evvel kullanılmaya başlanılmış ise kulla- nılmaya başlanıldığı bütçe yılı içinde, inşaat bütçe yılının son üç ayı içinde bit- miş veya kullanılmaya başlanılmış ise üç ay içinde emlakın bulunduğu yerdeki 111 Gelir idaresi Başkanlığının 07.08.2012 tarih ve 8.07.1.GIB.4.34.18.01-175.01[3-2012/6- 1.22.6618]-2457 sayılı özelgesi. Tüm Yönleriyle Belecfıye Gelir1ıt; 176 ılgılı belediyeye emlak ver gısı beyannamesi verileceği hükm_.e bağlanmıştır Ayn Kanunun 9/b maddesinde de bu Kanunun 33 'üncü maddesınm 1-7 fıkrala. nnda yazılı vergi değerini tadil;den sebeplerin doğması halinde bina vergı 51 mükellefiyetinin, bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi takip eden bütçe yılın. dan itibaren başlayacağı, 27'nci maddesinde de emlak vergisi beyannamelerinın süresi içinde verilmemesi halinde, bu sürenin sonundan itibaren iki ay beklene. ceği, beyanname bu süre içinde verilirse vergi ziyaı olmamış sayılacağı belir. tilmiştir. Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 352'nci maddesinde, emıa1c vergisi beyannamesinin iki aylık süre içinde verilmesi halinde ikinci der ece usulsüzlük cezası kesilmesi öngörülmüştür. Bu durumda, beyannamenin ek süre içindeverilmesi nedeniyle ikinci derece usulsüzlük cezasının kesilmesi gerek- mektedir. 112 Soru-S: Mükellefin sahip olduğu bina ile ilgili olarak beyan ettiği değerin, maddi delille- re göre tespit edilen rayiç bedelden düşük olması halinde uygulanacak yöntem nedir? 1- Bilindiği üzere, Emlak Vergisi Kanununun 29'uncu maddesinin 29.7.1998 tarihinde yürürlüğe giren 4369 sayılı Kanunla değişik üçüncü fıkra- sında, genel beyan dönemini veya vergi değerini tadil eden sebeplerin mevcudi- yeti halinde müke llefiyetin başlangıç yılını takip eden yıllarda emlak vergisi matrahının Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranında artınlması suretiyle bulunacağı belirtilmiştir. Bu itibarla, adı geçenin 1999 yılında satın aldığı binanın 1999 yılı emlak vergisi matrahını 1998 yılında beyan edilen matrahın, 1998 yılına ait yeniden değerleme oranı olan %77.8 oranında artınlarak hesaplanması gerekir. Bu mat- rah üzerinden 1999 yılı için ödenecek bina vergisinin ise binayı satan kişinin ödemesi gerekmektedir. Diğer taraftan, söz konusu binanın alım satımında ödenmesi gereken tapu harcının, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (4) sayılı tarifenin 20/ a maddesine göre, devir ve iktisap bedelinin emlak vergisi tarhına esas olan değerden fazla olması halinde ise devir ve iktisap bedeli üzerinden alınması gerekir. Ancak, devir ve iktisap bedelinin emlak vergisi tarhına esas olan değerden az olması halinde, bu değerin de tapu senedinde ayrıca gösterilmesi mümkün bulunmamaktadır. 112 Gelir idaresi Başkanlığının 03.04.2001 tarih ve B.07.0.GEL.66/6685- 4373/18055 sayılı özelgesı. ın 9 Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundakı Beledıye Gelırlerı 2- 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 33/6'ncı maddesınde. bir bina ve- ya arazinin taksim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi vergi değe- rini tadil eden sebep sayılmış, 23/c maddesinde bu Kanunun 33·oncü maddesm- de (8 numaralı fıkra hariç) yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde değişikliğin vuku bulduğu bütçe yılı içinde ilgili vergi dairesine (ilgılı belediyeye) değişiklik nedeniyle emlak vergisi beyannamesi verileceği belirtil- miştir. Aynı Kanunun 9/b maddesinde de bu Kanunun 33'üncü maddesinin 1-7 numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bina vergisi mükellefiyetinin, bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı hükme bağlanmıştır. Diğer taraftan, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4369 sa)'llı Kanunla değişik 32 'nci maddesinin ikinci fıkrasında, mükelleflerin beyanının maddi delillere göre tespit edilen rayiç bedelden düşük olması halinde, rayiç bedelle tarhiyata isas değer arasındaki fark üzerinden ceza uygulanmaksızın ikmalen vergi tarh olunacağı hükme bağlanmıştır. Bu hükümlere göre, mükellefin 1999 yılında satın aldığını belirttiği bina için 1999 yılının sonuna kadar ilgili belediyeye değişiklik nedeniyle emlak (bi- na) vergisi beyannamesi vermesi ve 2000 yılından itibaren de bina vergisi mü- kellefiyetinin başlaması gerekmektedir. Mükellef vereceği emlak vergisi beyannamesinde, satın aldığ1 binanın normal alım-satım bedelini beyan edecektir. Ancak, mükellefin beyan edeceği değerin, Emlak Vergisi Kanununun 10 ve 20'nci maddesi hükmüne göre hesap- lanan asgari ölçüde tespit edilen değerden düşük bulunması halinde, beyan ettiği değer asgari ölçüde tespit edilen değere yükseltilmek suretiyle tarhiyata esas alınacaktır. Aynca, mükellefin sahip olduğu bina ile ilgili olarak beyan ettiği değerin, maddi delillere göre tespit edilen rayiç bedelden düşük olması halinde, rayiç bedelle tarhiyata esas değer arasındaki fark üzerinden cezasız ikmalen vergi tarh edilmesi gerekir. Buna göre, adı geçenin satın aldığı bina ile ilgili olarak tapu senedinde de- vir ve iktisap bedeli olarak gösterilen değer, maddi delil olarak kabul edilece- ğinden, bu değer ile emlak vergisi beyannamesinde beyan edilen değer arasında fark bulunması halinde bu fark üzerinden mükellef adına 2000 yılı için ikmalen cezasız bina vergisinin tarh edileceği tabiidir. 113 113 Gelir idaresi Başkanlığının 10.05.1999 tarih ve B.07.0.GEL.0.66/6685-4023/18217 sayılı özelgesi. Tüm Yönleriyle Belediye Gefi�,: 178 Soru-9: Emlak vergisi, irtifak hakkı sahibinden mi yoksa intifa hakkı sahibinden mi alınır? Emlak Yergisi Kanunun 13'üncü maddesinde; arazi vergisini, arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa araziye malik gibi tasar. ruf edenlerin ödeyeceği hükme bağlanmıştır. Mülkiyet hakkının sağladığı bazı yetkilerin kullanılmasına imkanveren irtifak hakkının çeşitlerinden olan intifa hakkı ile üst hakkının hüküm ve sonuçları birbirinden farklı olup, intifa h �kkı ile ?zerinde tesis edilen taşınmazdan tam bir yararlanma yetkisı elde edılmekte ıken üst hakkı ile sadece inşaat yapmak veya mevcut bir ya. pıyı muhafaza etmek yetkisi eldeedilmektedir. Dolayısıyla üst hakkı (inşaat ��k�ı) ile intifa hakkının sağladığı tüm yetkilerin kullanılması mümkün de. gıldır. Emlak Vergisi Kanununda arazinin irtifak hakkı sahibinin değil, irtifak hakkının bir çeşidi olan, mülkiyet hakkına en yakın yetkileri sağlayan intifa hakkı sahibinin vergi mükellefi olduğu belirtildiğinden, emlak vergisine konu arsalar üzerinde Medeni Kanunun 751'inci maddesine istinaden inşaat hakkına sahip olan davacı vakfın emlak vergisi mükellefi olduğunun kabulü mümkün değildir. Bu durumda Mahkemece, Eğitim Derneğine ait taşınmaz mallar üzerinde davacı vakıf lehine tesis edilen inşaat hakkının intifa hakkı olarak değerlendiri- lerek, vakfın emlak vergisi mükellefi olduğu ve olayda vergi hatası bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddedilmesinde yasal isabet görülmemiştir. 114 Soru-1O: Arazinin üzerine gecekondu yapılması durumunda arazi vergisi mi yoksa bina vergisi mi alınmalıdır? Üzerinde 3. Şahıslar tarafından yapılmış gecekondu bulunsa da, arsa mali- kinin Emlak (Arazi) Vergisi mükellefiyeti devam eder. 115 Soru-11: Eski unvanla kayıtlı taşınmazların yeni unvanla tapuya tescil ettirilmesinde mükellef değişikliği kabul edilip bildirim yapılması gerekir mi? Unvan değişikliği sonucu eski unvanla kayıtlı taşınmazların, yeni unvanla tapuya tescil ettirilmesinde, mükellef değişikliğinden bahsedilmeyeceğinden, mükellef değişikliğine ilişkin bildirimin süresinde yapılmadığından bahisle kesilen cezada isabet bulunmamıştır. 114 Danıştay Vergi Daireleri Genel Kurulunun E. 2006/300, K. 2006/ 363 sayılı kararı. 115 Danıştay 9. Dairesinin E. 1975/2226, K. 1976/433 sayılı kararı. 9. Bôlum: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelırleri 179 Soru-12:Bina Vergisi, Binaya Malik Gibi Tasarruf Edenden İstenebilir mi? 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu'nun 3'üncü maddesi uyannca. binanın maliki veya intifa hakkı sahibinin olması durumunda, bina vergisinin bınaya malik gibi tasarruf edenden istenemez. 116 Soru-13:Tarım Kredi Kooperatifleri emlak vergisinden muaf mıdır? Davacı kurumun mülkiyetinde bulunan taşınmazlar için ödenen emlak ver- gisinin iadesi istemiyle yapılan düzeltme başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali ve ödenen emlak vergisinin yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle açılan davada; uyuşmazlığın esasını, Tannı Kredi Kooperatiflerinin emlak vergisinden muaf olup olmadığı oluşturmaktadır. Davacı kooperatifin yapmış olduğu dü- zeltme başvurusunun, davalı idare tarafından, davacı kooperatifin maliki olduğu binanın kiraya verildiği için emlak vergisinden muaf tutulamayacağı gerekçe- siyle reddedildiği görü lmekte olup, davacı kooperatifçe aksinin iddia edilmediği ve buna ilişkin bir belge sunulmadan muafiyet hükmünden yararlanmak iste- miyle dava açıldığı görülmektedir. Davacı kooperatifin arsalarının da emlak vergisinden muaf tutulmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından temyize konu vergi mahkemesi karan sonucu itibariy le yerinde bulunmuş tur. Bu kanuna göre kurulacak ve kurulmuş sayılan kooperatifler, bölge ve merkez birliklerinin, kurumlar, gider, gayrimenkul kıymet artışı, intikal ve diğer vergilerden ve icra makamları, resmi daireler ve mahkemeler nezdinde yapacak- ları takip ve tahsillerle açacakları tazminat davaları ile ilgili her nevi talep, teb- liğ ve kararların her türlü masraf, vergi, resim ve harçlardan muaf olacağı dü- zenlemesine yer verilmiştir. Olayda, vergi mahkemesi kararında, davacı koope- ratif adına karar harcına hükmedilmesi isabetsizdir. 117 Soru-14: Belediyelere ait personel lojmanları bina vergisinden muaf mıdır? İl özel idareleri, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlikler veya bunlara bağlı müesseselere ait su, elektrik, havagazı, mezbaha ve soğuk hava işletme büroları bina vergisinden daimi olarak muaf olmasına karşın, per- sonel lojmanl arının muafiyetten yararlandırılması olanaksızdır. 118 Soru-15:Sendikalara ait binalar emlak vergisinden muaf mıdır? Sendikalara ait binalar emlak vergisinden muaf değildir. 119 116 Danıştay 9. Dairesinin E . 2005/2599, K. 2006/4397 sayılı kararı. 117 Danıştay 9. Dairesinin E. 2007/2915 , K. 2008/5303 sayılı kararı. 118 Danıştay 9. Dairesinin E. 1995/3346, K. 1997/245 sayılı kararı. 119 Danıştay 9. Dairesinin E. 1976/1382, K. 1977/3587 sayılı kararı. Tüm Yönleriyle Belediye Gelir½( 160 Soru-16:Yangında hasar gören bir bina Emlak Vergisinden muaf tutulabilir mi? Afete maruz kalan bir gayrimenkulün emlak vergisi muafiyetinden yararla. nabilmesi için, afetin "toplumun genelini etkileyecek derecede" olması gerekti. ği, davacıya ait gayrimenkulün çıkan yangında oturulamayacak derecede hasar görmesi bu kapsamda değerlendirilemeyeceğinden, söz konusu gayrimenkul için muafiyet belgesi verilmemesi yolundaki işlemde mevzuata aykırılık görül. memektedir. 120 Soru-17:Emlak vergisine karşı dava açma süresi nasıl hesaplanır? Emlak vergilerine ilişkin dava açma sürelerinin mükelleflerce bildirinı verme zorunluluğu getirilen hallerde yapılan emlak vergisi tarhiyatına karşı açılacak davalarda dava açma süresinin, davalı belediye tarafından mükelle fe emlak vergisi tarhiyatına ilişkin herhangi bir yazı tebliğ edilmiş ise bu yazmın tebliğ tarihi dikkate alınarak hesaplanması, eğer belediye tarafından yazı tebliğ edilmemiş ise emlak vergisinin mükellef tarafından ödendiği tarih, yapılan tar- hiyatı öğrenme tarihi kabul edilerek dava açma süresinin ödeme tarihinden iti- baren başlatılması gerekmektedir. 121 Soru-18: Belediyeye hatalı ödenen emlak vergisinde zamanaşımı süresi ne kadardır? Emlak vergisinin yetkili belediyeye ödenmesi gerekir. Öte yandan yanlış belediyeye ödenen vergi 213 sayılı kanun hükümleri uyarınca zamanaşımı süre- si olan 5 yıl içinde geri alınabilir. 122 Soru-19: 3. Derece doğal sit alanında kalan ve üzerinde yapılaşma yasağı bulunan ta- şınmaza ilişkin emlak vergisi tahakkuk ettirilebilir mi? 3. Derece doğal sit alanında kalan ve üzerinde yapılaşma yasağı bulunan ta- şınmaza ilişkin emlak vergisi ve ferilerinin tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinde hukuka uygun değildir. 123 Soru-20: Emlak vergisini beyan etmeyen mükellef için idarenin tarhiyat yapması duru - munda vergi ziyaı cezası uygulanacak mıdır? 09.04.2002 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4751 sa- yılı Kanun ile 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununda önemli değişikliklere gi- dilmiş, yapılan değişiklikle emlak vergisinin tarh ve tahakkukuna ilişkin yeni 120 Danıştay 11. Dairesinin E. 2006/289, K. 2006/3901 sayılı kararı. 121 Danıştay 9. Dairesinin E. 2009/ 796, K. 2012/4683 sayılı kararı. 122 Danıştay 9. Dairesinin E. 1997/3722, K. 1998/ 2442 sayılı kararı. 123 Danıştay 9. Dairesinin 2011/1486 E., 2014/ 1903 K. 9. BOiüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelir1eri 181 esaslar getirilmiştir. 4751 sayılı Kanun ile emlak vergisi uygulaması sonucunda görülen olumsuzluklan ortadan kaldırmak ve vergilemede kolaylığın ve basitli- ğin sağlanması amacıyla dört yılda bir alınmakta olan beyan esasının kaldınl- ması ve sadece vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde mükel- leflerden bildirim alınmasını sağlamaya yönelik değişikler yapılmıştır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4751 sayılı Kanunla kaldırılmadan önceki 20. maddesinde, arazi vergisinin mükelleflerin yazılı beyanı üzerine tarh ve tahakkuk ettirileceği hüküm altına alınmış, aynı Kanunun 4751 sayılı Kanun- la değişmeden önceki 32. maddesinde de, ek süreye rağmen beyanname veril- memesi halinde; verginin bu Kanun hükümlerine göre idarece tarh edjleceği, şu kadar ki, gayrimenkulün maddi delillere göre tespit edilen değerinin beyan edilmesi gereken asgari değerden fazla olması halinde, bu değer üzerinden ikmalen vergi tarh olunacağı, beyannamesini ek süreye rağmen vermeyen mü- kellef adına vergi ziyaı cezası kesileceği, mükellefin beyanının maddi delillere göre tespit edilen rayiç bedelden düşü k olması halinde, rayiç bedelle tarhiyata esas değer arasındaki fark üzerinden ceza uygulanmaksızın ikmalen vergi tarh olunacağı hükme bağlanmıştı. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununda 4751 sayılı Kanun ile 9.4.2002 tari- hinden itibaren geçerli olmak üzere yapılan değişiklikl er sonucu beyan esası kaldırılarak sadece vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde bildi- rim verilmesi esasının getirilmesine paralel olarak kanunun 32. maddesinde yeniden düzenlemeye gidilmiş, buna göre emlak vergisi bildirimi verilmesi gereken hallerde mükellefin bildirim vermemesi durumunda, verginin idarece tarh edileceği, idarece tarhiyatta her yıla ilişkin vergi değerinin 29'uncu madde hükmü dikkate alınarak hesaplanacağı belirtilmiştir. Yukarıda belirtilen Kanun hükmünde 09.04.2002 tarihinde yapılan değişik- lik öncesi beyanname verilmemesi halinde vergi ziyaı cezası kesileceği açık olarak belirtilmekte iken Emlak Vergisi Kanununda 9.4.2002 tarihinden itibaren 4751 sayılı Yasa ile yapılan değişikler sonucu, beyan esasına ilişkin 20. madde kaldırılarak 23. maddede yapılan değişiklik ile Kanunun 33. maddesinde belirti- len vergi değerini tadil eden sebeplerin meydana gelmesi halinde bildirim ve- rilmesi esası getirilmiş, 32. maddede de bildirimin süresinde verilmemesi duru- munda verginin idarece tarh edileceği belirtildiği halde vergi ziyaı cezası kesile- ceğine dair bir iba reye yer verilmemiştir. Bu dur umda Emlak Vergisi Kanununda 09.04.2002 tarihinden itibaren be- yanname verme zorunluluğu kaldırılarak emlak vergisi bildirimi verilmesi gere- ken hallerde mükellefin bildirim vermemesi durumunda verginin idarece tarh edileceği kuralı benimsendiğinden ve vergi ziyaı cezası kesileceğine dair bir Tüm Yönleriyle Belediye Geı;� 182 hükme ye: veri�m��iğinden, idarece 2002 yılı ve sonraki yıllar için vergj ziya, cezası kesılmesı mumk:ün dev g · ı ıdı · r. . B. u nedenle, yukarıda ya pıIan açı ki amaI r a karsısında tevhit iş . lemi . g� . k • le tı . rılen ta ınmazlar i in eml a k ver . ı . sı b'I ı d ı ' n ·mı•nin zamanında . ve . nlmedı ın � tt..... . bahısle davacı adına 20 06 ısabet bulunmamaktadır. 124 yı1ına . ı1ı . s k. ın O1a rak kesilen vergı zıyaı ceıas � ınA- 3. ARAZİ VERGİSİ !�kiye sınırlan içinde bulunan arazi ve arsalar bu kanun hüküml�egöre Arazi Vergısıne tabidir. Belediye sınırları içinde belediyece parsellenmiş arazı arsasayılır. �el�d!ye sınırlan içinde veya dışında bulunan parsellenmemiş �raziden ha��ılerının bu kanuna göre arsa sayılacağı Bakanlar Ku�lu karan ılebelli edılır. Aksine hüküm olmadıkça bu kanunun diğer maddelennde yer alanarazi tabiri arsalan da kapsar. 3.1. Arazi Vergisinin Mükellefi Arazi Vergisini, arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi deyoksa araziye malik gibi tasarruf edenler öder. Bir araziye paylı mülkiyet halinde malik olanlar, hisseleri oranında mükel- leftirler. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar. Mülkiyeti ihtilaflı bulunan arazi için mutasarrıfı bulunmayan kişiler tara- fından ödenen Arazi Vergileri ihtilafın ödeme yapan aleyhine sonuçlanması halinde ihtilafla ilgili bulunanların karar tarihinden itibaren bir yıl içerisinde başvurmaları şartıyla kendilerine ret ve iade olunur. 3.2. Arazi Vergisinde Daimi Muaflıklar Aşağıda yazılı arazi kiraya verilmemek (24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanun kapsamında yapılan işletme hakkı devirleri hariç) şartıyla Arazi Vergi- sinden daimi olarak muaftır. ((a), (b), (t), (ı) ve (j) fıkralarındaki arazi için kira- ya verilmeme şartı aranmaz. a) Özel bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyelere ve köy tüzel kişi- liğine, kanunla kurulan üniversitelere ve Devlete ait arazi; b) İl özel idareleri, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birlikler veya bunlara bağlı müesseseler tarafından işletilen: 124 Danıştay 9. Dairesi 2009/2452 E., 2012/4613 K. 9 Bolüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 183 aa) Su, elektrik, havagazı, mezbaha ve soğuk hava işletmelerine ait arazi; bb) Belediye sınırları içindeki yolcu taşıma işletmelerine ait arazi; c) Kamu menfaatlerine yararlı derneklere ait arazi (Kurumlar Vergisine tabi işletmelere ait olmamaları veya bunlara tahsis edilmiş bulunmamalan şartıyla); d) Yabancı devletlere ait olup gerek elçilik ve konsolosluk binalan gerekse elçilerin ikametlerine mahsus binalar yapılmak üzere sahip olunan arazi ve arsa- lar ile bu çeşit binalardan yanan, yıkılanların arsaları (Karşılıklı olmak şartıyla) ve merkezi Türkiye' de bulunan milletlerarası kuruluşlann Türkiye'deki temsilci- liklerine ait arazi ve arsalar; e) Mezarlıklar. f) Türk Silahlı Kuvvetlerini (Jandarma Genel Komutanlığı dahil) güçlen- dirmek amacıyla kurulmuş vakıflara ait arazi ve arsalar. g) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan arazi. (Gelir Yergi- sinden muaf esnaf ile basit (1) usulde Gelir Yergisine tabi mükellefler tarafın- dan bizzat işyeri olarak kullanılan arsa ve arazi hariç olmak üzere, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan arazi ile arsalar ve arsa sayılacak parsellen- memiş arazi için bu muafiyet uygul anmaz.)( 2 > h) Petrolün boru hatları il e transit geçişi ile ilgili projeler kapsamında; ka- mulaştınna ile görevlendirilen kamu kurum veya kuruluşunun maliki veya irti- fak hakkı sahibi olduğu ve ilgili proje yatırımcıları lehine irtifak hakkı tesis edilmiş gayrimenkuller. ı) 4389 sayılı Bankalar Kanunu hükümlerine göre temettü hariç ortaklık hakları ile yönetim ve denetimleri veya hisseleri kısmen veya tamamen Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonuna intikal eden bankalara, tasfiyeleri Tasamıf Mevduatı Sigorta Fonu eliyle yürütülen müflis bankaların iflas idarelerine ait arazi ve arsalar. i) Toplu Konut İdaresi Başkanlığına ait arazi ve arsalar. j) 4749 sayılı Kanunun 7/A maddesi kapsamında kira sertifikası ihracı iş- lemine konu olan arazi ve arsalar. 3.3. Arazi Vergisinde Geçici Muaflıklar Aşağıda yazılı arazi geçici olarak Arazi Vergisinden muaftır. a) Özel kanunlarına göre Devlet ormanları dışında insan emeğiyle yeniden onnan haline getirilmek üzere ağaçlandırılan arazi 50 yıl; rom Yönleriyle Belediye Gelirle,, 184 b b) Toprak ve topoğrafik özellikleri . n gibi sınırlayıcı faktörler sebe, . kü"J .. b"tk"J . . ve erozyo b" ıy e �r ı ı ennın yetişmelerini engelleyen araziden; bataklık, tur ıyer, ço.. rak, makihk, çalılık, taşlık ve sair haller dolayısiyle üzerinde tan �yapılamayan sahaların, ıslah tedbirleriyle yeniden tarımaelverişli hale getirilmesınde 10 yıl; d. c) Teknik, ekonomik ve ekolo.k. b k 1 dan gerekli şartları haiz olan ara. .d �ı aımar . zı e yem en fidanla dikim veya aşılama veya yeniden yetiştirme sure� ıyle ağaç. lık, meyvalık, bağ ve bahçe meydana getirilmesinde asgari 2 yıl, azamı 15 yıl; _d)Sanayi veTeknoloji Bakanlığınca, organize sanayi bö �geleriiç�n-iktisap olundugu veya bu bölgelere tahsis edildiği kabul edilen arazı (Sanayıcı lehine tapudaki tescilin yapılacağı tarihe kadar). Geçici olarak muaflıktan istifade için arazinin bu maddede yazılıcihetlere tahsis edilmiş olduğunun ilgili vergi dairesine bütçe yılı içinde bildirilmesi şart- tır. Muafiyetler, arazinin tayin olunan cihetlere tahsis edildiği yılı takip eden bütçe yılından başlar. Bütçe yılı içinde bildirim yapılmazsa muafiyet, bildirimin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılından muteber olur. Bu takdirde bildirimin yapıldığı bütçe yılının sonuna kadar geçen yıllara ait muafiyet hakkı düşer. (a) ve (b) fıkralarında yazılı muafiyet konusu arazinin bu fıkralarda gösteri- len cihetlere tahsis edilmiş olup olmadığının şartları ile (c) fıkrasına göre geçici muafiyet verilecek haller, bunların şartları ve muafiyet süreleri Tarım ve Orman Bakanlıkları ile Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin mütalaası alınmak suretiyle Maliye Bakanlığınca belli edilir ve Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konu- lur. 3.4. Arazi Vergisindeki İstisnalar Mükelleflerin bir belediye ve bu belediyenin mücavir alan sınırları içinde bulunan arazisinin (arsalar hariç) toplam vergi değerinin 10.000 Türk Lirası Arazi Vergisinden müstesnadır. Bu miktarı üç misline kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bu hükmün tatbikatında mükellef ile eş ve velayet altındaki çocuklara ait arazi değerleri toplu olarak nazara alınır. Bu maddede yazılı istisna, hisseli arazide mükelleflerin hisse miktarları ayn ayrı nazara alınmak suretiyle uygulanır. 3.5. Arazi Vergisinde Matrah ve Vergi Değeri Bir taşınmazın emlak vergisi matrahı, yani emlak vergisi hesap edilirken esas dınacak olan ekonomik değeri, o taşınmazın vergi değeriyle aynı olmaktadır. 9 Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 185 Vergi matrahı ile vergi değeri aynı olduğuna göre, emlak vergisi matrahının ne olduğunun belirlenmesi için öncelikle O taşınmazın vergi değerinin bilinmesı gcrelcir. Yani, taşınmazın vergi değerinin belirlenmesi halinde aynı zamanda em- lak vergisi matrahı da belirlenmiş olacaktır. Kanun' da yer alan hükümlere göre; bir bina, arsa veya arazinin emlak vergisinin matrahı, o bina, arsa veya arazinin Emlak Vergisi Kanunu hüküm lerine göre tespit edilen vergi değeridir. 125 Yergi değerinin maliyet bedeli yoluyla bulunmasının mümkün olmadığı du- rumlarda, normal alım satım bedeli, bir yılda getirebileceği kira miktanndan hareketle (1O katı olarak) bulunan ortalama gelir bedeli yoluyla belirlenir. Vergi değeri,· a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitine ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonlarınca arsalar için her mahalle ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgelerdeki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre, ... Hesaplanan bedeldir. Yergi değeri, mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıldan itibaren her yıl, bir önceki yıl vergi değerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uya- rınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde artırılması suretiyle bulunur. 33'üncü maddeye (8 numaralı fıkra hariç) göre mükellefiyet tesisi gereken hallerde vergi değerinin hesaplanmasında, 213 sayılı Yergi Usul Kanununun mükerrer 49'uncu maddesinin (b) fıkrasına göre belirlenen arsa ve arazi birim değerleri, takdir işleminin yapıldığı yılı takip eden ikinci yıldan başlamak sure- tiyle her yıl, bir önceki yıl birim değerinin, 213 sayılı Yergi Usul Kanunu hü- kümleri uyarınca aynı yıl için tespit edilen yeniden değerleme oranının yarısı nispetinde aıtırılması suretiyle dikkate alınır. Yergi değerinin hesabında bin liraya, verginin hesaplanmasında ise bir lira- ya kadar olan kesirler dikkate alınmaz. Bakanlar Kurulu, bu maddede belirtilen artış oranını sıfıra kadar indirmeye veya yeniden değerleme oranına kadar arlınnaya yetkilidir. Bakanlar Kurulu bu 125 Can, B., Bülbül, Z., Da!':jaşan, V., "Açıklamalı ve içtihatlı Belediyelerde Emlak Vergisi Uygulama- ları", Ankara, 2013, s . 160 Tüm Yönleriyle Belediye Gefirıe, 186 yetkisini, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 95'inci maddesi uyarınc 4 belirlenen belediye grupları itibarıyla farklı oranlar tespit etmek suretiyle de kullanabilir. 3.6. Vergi Değerini Tadil Eden Sebepler Yergi değerini tadil eden sebepler aşağıda gösterilmiştir: 1. Yeni bina inşa edilmesi (Mevcut binalara ilaveler yapılması veya asansö r veya kalorifer tesisleri konulması yeni inşaat hükmündedir.) 2. Bir binanın yanması, yıkılması suretiyle veya sair sebeplerle tamamen veya kısmen harap olması veya binada mevcut asansör veya kalorifer tesisleri. nin kısmen veya tamamen kaldırılması; 3. Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi, (Bu hükmün uygulan. masında bir apartmanın her dairesi bir bina sayılır ve tadil sebebi, yalnız kulla- nış tarzı tamamen veya kısmen değiştirilen daire için geçerli olur.) 4. Arazinin hal ve heyetinde değişiklik olması: a) Arazinin fidanlandırılması veya ağaçlandırılması, bağ haline getirilmesi; b) Fidanlı, ağaçlı veya kütüklü bir arazinin tarla haline getirilmesi veya gelmesi; c) Tarım yapılan bir arazinin tabii bir afet veya arıza sebebiyle veya sair se- bepler yüzünden tarıma elverişsiz hale gelmesi. d) Tarım yapılmayan bir arazinin tarıma elverişli hale getirilmesi, e) Arazinin parsellenmek suretiyle arsalar haline getirilmesi. 5. Bir binanın mütemmimi durumunda olan arazinin mütemmimlik duru- mundan çıkması veya bir arazi ve arsanın bina mütemmimi durumuna girmesi. 6. Bir bina veya arazinin takvim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin de- ğişmesi (Araziden bir kısmının istimlak edilmesi de ifraz hükmündedir.) 7. Müteaddit arazi ve arsaların tek bir arazi ve arsa haline getirilmesi veya müteaddit hisselere ayrılmış olan bir binanın bütün hisselerinin birleştirilmesi. 8. Herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina veya arazinin değerlerinde %25 i aşan oranda artma veya eksiltme olması; 9. BOiüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 187 3.7, Arazi Vergisinin Nispeti Arazi vergisinin oranı binde bir, arsalarda ise binde üçtür. Bu oranJar. 5216 sayılı Kanunun uygula ndığı büyük şehir belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde %100 artınmlı uygulanır. Bakanlar Kurulu, vergi oranlarını yan- sına kadar indirmeye veya üç katına kadar artırmaya yetkilidir. Tablo 17: Arazi ve Arsa Vergisi Oranları Arazi Arsa lıve ilçelerde Binde 1 Binde3 BüyükşehirBelediye sınırlarında Binde 2 Binde 6 3.8. Arazi Vergisi Mükellefiyetinin Başlangıcı ve Bitişi Arazi vergisi mükellefiyeti; a) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunun 33'üncü maddesinin (1) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi, aynı maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı halde ise bu duruma bağlı olarak takdir işleminin yapıldığı tarihi, b) Dört yılda bir yapılan takdir işlemlerinde takdir işleminin yapıldığı ta- rihi, c) Muafiyetin sukut ettiği tarihi, Takip eden bütçe yılından itibaren baslar. Vergiye tabi iken muaflık şartlarını kazanan araziden dolayı mükellefiyet, bu olayın vuku bulduğu tarihi takip eden taksitten itibaren sona erer. Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak tasarrufu yasak edilen arazinin ver- gisi, mükelleflerce keyfiyetin vergi dairesine bildirilmesi veya vergi dairesince re'sen tespit edilmesi üzerine yasaklama tarihini izleyen taksitlerden itibaren bu hallerin devam ettiği sürece alınmaz. Deprem, su basması, yangın gibi tabii afetler sebebiyle yanan, yıkılan bina- lann arsalarına ait vergiler, bu olayların vukua geldiği tarihleri takip eden bütçe yılından itibaren iki yıl süre ile alınmaz. Üzerine bina yapılan arsanın Arazi Vergisi mükellefiyeti, inşaatın bittiği yı- lı takip eden bütçe yılından itibaren sona erer. Tüm Yönleriyle Belediye Gelır½rı 188 3.9. Arazi Vergisinin Tarh ve Tahakkuku Arazi vergisi, ilgili belediye tarafından; a) Dört yılda bir defa olmak üzere takdir işlemlerinin yapıldı ğıyılı takip eden yılın Ocak ve Şubat aylannda, b) Emlak Yergisi Kanunun 33 ,u .. ncu .. ma ddenin ( ı) ila (7) numa . r . alı fıkrala. rında yazılı v_ergi değerini tadil edensebeplerle bildirim ��ril�esı ıcap ed�n hallerde, vergı değerini tadil edensebeplerin meydana geldıg�. butçe yılını takıp ede�� ılın Ocak ayı içinde, vergi değerini tadil eden sebep butçe yıl_ının son üç ayı ı��ı�de vuku bulmuş ve bildirim, vergi değerini tadil eden_ se_ ��bın_ meydana geldıgı bütçe yılını takip eden yılda verilmiş ise bildirimin verıldıgı tarıhte, c) Yine mezkur Kanunun 33'üncü maddenin (8) numaralı fıkrasında yazılı hallerde, takdir işlemlerinin yapıldığı bütçe yılını takip eden yılın Ocak ve Şu. bat aylarında, Mezkur Kanunun 29'uncu maddesine göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunur. Bildirim posta ile gönderilmiş ise vergi, bildi- rim venne süresinin son gününü takip eden yedi gün içinde tarh olunur. Bu su. retle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir. Yapılan tarh ve tahakkuku takip eden yıllarda, 29'uncu maddeye göre tespit edilen vergi değeri üzerinden hesaplanan arazi vergisi, her bütçe yılının başın- dan itibaren o yıl için tahakkuk etmiş sayılır. Bir i1 veya ilçe sınırları içerisinde birden fazla belediye olması halinde, be- lediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan araziye ait arazi vergisini tarha yetkili olacak belediye, ilgili valiler tarafından belirlenir. 3.1O. Bina ve Arazi Vergilerinde Zamanaşımı ile Süresinin Başlangıcı Emlak vergi si bildirimi verilmeyen ve idare tarafından da, bu husus tespit edildiği halde tarhiyat yapılmayan emlak vergileri, beş yıl içinde tarh ve mükel- lefe tebliğ edilmez iseler, zamanaşımına uğrayacaktır. 126 Tarh zamanaşımı bildirimde bulunulmadığının ilgili belediye tarafından öğ- renildiği tarihi takip eden yıldan itibaren başlar. Bildirim dışı kalan bina ve arazinin vergi ve cezalarınd a zamanaşımı, bu bina ve arazinin bildirim dışı bırakıldığının idarece öğrenildiği tarihi takip eden yılın başından itibaren başlar. 126 213 sayılı Vergi Usul Kanunu 114'üncü maddesi. 189 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 3.11. �elediye Sınırları İ �erisinde Yapılmış Olan Kamulaştırma İşlemlerinin�a.pu ldaresı Tarafından ilgili Belediyeye Bildirilmemesi Sonucu Emlak Vergısı Gelirinde Kayıp ve Kaçağın Ortaya Çıkması 2942 sayılı Kamulaştınna Kanunu ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu Belediyeler tarafından tahsil edilen ve önemli bir gelir kalemi olan emlak vergi- sini güvence altına almak amacıyla Tapu idaresine kamulaştınna işlemleri, de- virgibi mülkiyet değ işimlerini ilgili belediyeye bildinne zorunluluğu getinniş- tir. Buzorunluluk bir vergi güvenlik önlemi olarak getirilmiştir. Zira emlak vergisi beyana dayalı bir vergidir. 2942sayılı Kamulaştınna Kanunu, Kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili başlıklı 1O. Maddesi "..Bu tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmaz. Ancak, tapu dairesi durumu ilgili vergi dairesine bildirir." Vergilen- dirme başlıklı 39. Maddesi "Kamulaştırılan taşınmazın kamulaştırıldığı yıla ait emlak vergisi tarhına esas olan vergi değeri, kesinleşen kamulaştmna bedelin- den az olduğu takdirde, kamulaştınna bedeli ile vergi değeri arasındaki fark üzerinden, cezalı emlak vergisi tarh olunur.. " 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu, Bildirim venne ve süresi başlıklı 23. Maddesi "Bu Kanunun 33 'üncü maddesinde (8 numaralı fıkra hariç) yazılı ver- gideğerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde (geçici ve daimi muafiyet- ten faydalanılması hali dahil) emlak vergisi bildirimi verilmesi zorunludur.. . Emlakin bulunduğu yerdeki ilgili belediyeye verilir." Vergi değerini tadil eden sebepler başlıklı 33. Maddesi ".. 6. Bir bina veya arazinin takvim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi (Arazid en bir kısmının istimlak edilmesi de ifraz hükmündedir.)" Usul hükümleri başlıklı 37. Maddesi "Bu Kanunda geçen"Vergi dairesi" tabiri, be lediyeleri ifade eder." Ödeme süresi başlıklı 30. Maddesi "Devir ve ferağı yapılan bina ve arazinin, devir ve ferağın yapıldığı yıl ilegeçmiş yıllara ait ödenmemiş Emlak Vergisinin ödenmesinden devreden ve devralan müteselsilen sorumlu tutulurlar. Devralanın mükellefe rücu hakkı saklıdır. Tapu daireleri devir ve ferağ işlemini, işlemin yapıldığı ayı takip eden ayın 15'inc i günü akşamına kadar ilgili belediyelere bildirir." 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hak- kında Kanunun Döner sermaye başlıklı 8. Maddesi "(l) Genel Müdürlük, üretti- ğiher türlü tapu, kadastro, harita ve arşiv bilgi ve belgeleri ile sunduğu hizmet- lerden gelir elde etmek üzere merkez veya bölge müdürlükler i bünyesinde döner sermaye işletmeleri kurar. (7) (Ek: 3/6/2014-6544/ l md.) Genel yönetim kap- samındaki kamu idare leri, köy tüze l kişileri ve kalkınma ajanslarının kanunlarla sayılan görevleriyle ilgili yapılacak tapu işlemlerinden ve veri paylaşımında n Tüm Yönleriyle Belediye Gelirle(ı 190 döner . s . ermaye hizmet bedeli tal 1sı . 1 e d· ı t mez. Veri paylaş ımına il . işki . n .k proto/c(Jı veya soz 1eşm .. e1erde, dönerseı· maye h ı . zmet b eu _, e //erinin ödenınesıne ı 1 ış in usııı ve esaslar dıızen/enebilir · "Hük• u · m1erı . nı . du .. zen1em ektedir. Gayri . menkul mülkiyetı·n ı · n K amu t . u . ze1 k" ışı •ıı·g-i adına tesc . il . edildi . ği kaınu • laştınna ışlemlerinin, mevzuat gereği ilgili belediyeye bildınlmemışolmas ı sonucu: ı. . K . am . ulaştırılarak kamu tü" ze1 k ı ' ş _. ı1ı . g . ı a d ına tescil edilmiş o . la . n .. gayrimen . ku . ıe ıl . ışk . ın . daha önceden be yanname ven . 1ıne dı'ği , emlak vergısı odenmed . ığ . ı ve bıldırım yapılmamış olduğundan bu hatanın düzeltilmeden devam ettığı; 2. �aı�ulaştırılarak kamu tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan _gayrim��le ılışkın daha önceden gelen emlak vergisi borçlarının bulund� -� ve bıldırim yapılmamış olduğundan bu hatanın düzeltilmeden devam ettıgı; 3. Kamulaştırılarak kamu tüzelkişiliği adına tescil edilmiş olan gayrimenkule ilişkin Kamulaştırma Kanunundan kaynaklanan ek emlak vergisinin beyan edilmediği ve bildirim yapılmamış olduğundan bu hatanın düzeltilmeden devam et1iği; 4. Bildirim yapılmamış olması nedeniyle beyanname verilmiş olan gayrimen. kullerde kamu adına tescil tarihinden sonra tahakkuk yapılmaması gerek.ir- ken, eski malik adına tahakkuk yapılmaya devam edildiği; 5. Bildirim yapılmamış olduğundan bu hatalar sonucu ortaya çıkan emla k vergisinden kamulaştırmayı yapmış olan kamu kurumunun müteselsil so- rumluluğunun devam ettiği; 6. Tapu ve Kadastro Genel Mildürlilğünün Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemini (TAKBİS) belediyeler protokolle bedel karşılığı kullandığı, bu sistemin kamulaştırma işlemlerini otomatik ol arak vermediği; Bahsi geçen Kanunların getirdiği bildirim zorunluluğu ve 6083 sayılı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun getir- diği veri paylaşımı düzenlemesi beyana dayalı emlak vergisinin tarh, tahakkuk ve tahsilinde bulgu bölümünde yer alan hataların bertaraf edilmesi konusunda güvence sağlamaktadır. İlgili mevzuatın getirdiği düzenlemenin tam olarak uygulanmasının sağla- yacağı sistematik kontrol ile Emlak Vergisi gelirlerinde yaşanmakta olan kayıp ve kaçak ile bundan kaynakl anan mali tablo hataları ortadan kalkacaktır. Bu itibarla, Tapu idaresinin özellikle Kamulaştırma Kanunu ve Emlak Vcr- :;isi Kanunu kapsamındaki işlemler konusunda ilgili belediyeleri bilgilendirme- 191 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri si; 6083 sayılı Kanun çerçevesinde veri paylaşımı sağlaması; bu bilgilendirme ve paylaşımın TAKBİS sistemi kapsamında gerekli teknolojik altyapı kullanıla- rak sistemli ve zamanlı olması; belediye tarafından bilgilendinne ve paylaşım takibinin yapılarak Emlak Yergisi gelirlerinin ve mali tablolannın güvenceye kavuşturulması; gerekmektedir. 3.12. Arazi Vergisinin Hesaplanmasına İlişkin Örnekler 127 Örnek 1 - Mükellef (C) 2013 yılında Konya İli, Akşehir İlçesi Belediye Sınırlan içinde 1.000 m2 büyüklüğünde bir arsa satın almış ve bu arsaya ilişkin emlak vergisi bildirimini ilgili belediyeye vermiştir. Arsanın bulunduğu cadde için takdir komisyonunca 2014 yılında takdir edilen asgari ölçüde arsa metreka- re birim değeri 90- TL'dir. Emlak vergisi mükellefiyeti 2014 yılında başlayan bu mükellefin, ödeyece- ği arazi vergisi şu şekilde hesaplanacaktır: Arsanın vergi değeri: 1.000 x 90 = 90.000, 00-TL Emlak Yergisi: 90.000,00 x %0,3 =180-TL Bunun yanında mükellef (180 x %10) = 18-TL taşınmaz kültür varlıklarının korunmasına katkı payı da ödeyecektir. Örnek 2 - Örnek 1'deki daireyi mükellef (C) 2014 yılında almış olsaydı 2015 yılında ödeyeceği emlak vergisi aşağıdaki gibi hesaplanacaktı: 1. 20l4 yılında takdir edilen asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri: 90,00 TL 2. 2015 yılına ait asgari ölçüde arsa ve arazi metrekare birim değerlerinin hesabında uygulanacak artış oranı %5,055 3. 2015 yılı emlak vergi değerine esas asgari ölçüde arsa metrekare birim değeri (l+(lx2)] 94,55TL 4. Arsanın yüzölçümü: l.000 m2 5. Arsanın vergi değeri (3x4) = 94.550TL Bin liraya kadar olan kesirler alınmayacağından verginin tahakkukunda esas alınacak vergi değeri 94.000- TL'dir. Mükellef (C)'nın 2015 yılı için öde- yeceği arazi vergisi 94.000- TL x Binde 3 = 282-TL'dir. Bunun yanında mükel- 117 Emlak Vergisi Kanunu Genel TebllQlerlnden derlenmiştir. 192 Tüm Yönleriyle Belediye Gelirlerı l,ef (28.2. x%1.0)=28' 20-TL taşınmaz kültür varlık ı arının k orunms a ına ka tkı payı da odeyecektır. 3.13. Arazi Vergisine İlişkin Soru ve C evap1ar Soru-1: Taşınmazın birden fazla cephesinin yola bakması durumunda, emlak vergisinin nasıl hesaplanacaktır? Bina vergisi mükelleflerin yazılı beyanı üzerine tarh ve tahakkuk ettirilip, m?.kelleflerin b�yan edecekleri değerler Maliye ve Bayındırlık Ba�anlıklannca muştereken tespıt ve ilan edilecek bina metrekare normal inşaat malıyet bedelle- riyle bu arsa veya arsa payı değeri esas alınarak, tüzük hükümlerinden yararla- nılmak suretiyle hesaplanacak maliyet bedelinden düşük olamaz.1?üşük beyan- da bulunulması halinde, mükellefin beyanı vergi dairesince malıyet bedeline yükseltilerek tahakkuka esas alınır ve mükellefe bildirilir. Vergi dairesince he- saplanan miktar ile mükellefin beyanı arasındaki farka kusur cezası uygulanır. 128 Soru-2: Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan arazi, arsa ve arsa sayılacak parsellenmemiş araziler arazi vergisi ödenecek midir? Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan arazi, arsa ve arsa sayı- lacak parsellenmemiş arazilerden hangilerinin arazi vergisine tabi olacağına yönelik olarak Bakanlığımıza iletilmiş sorulara ilişkin açıklamalar, bu sirkülerin konusunu oluşhırmaktadır. Belediye ve Mücavir Alan Sınırları Dışında Bulunan Arazi, Arsa ve Arsa Sayılacak Parsellenmemiş Arazilerin Arazi Vergisi Karşısındaki Durumu: Bilindiği gibi, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 14'üncü maddesinin (g) fıkrasında, belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan arazilerin, kiraya verilmemek şartıyla arazi vergisinden daimi olarak muaf olduğu belirtil- miş, aynı fıkranın parantez içi hükmünde ise gelir vergisinden muaf esnaf ile basit usulde gelir vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat isyeri olarak kul- lanılan arsa ve araziler hariç olmak üzere, ticari, sınai ve hıristik faaliyetlerde kullanılan arazi ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş araziler için bu muafiyet hükmünün uygulanmayacağı hususuna yer verilmiş bulunmaktadır. Bu hükme göre, belediye ve mücavir alan sınırlan dışında bulunan araziler kiraya verilmemek şartıyla arazi vergisinden daimi olarak muaf hıtulacaktır. Belirtilen bu yerlerde bulunan arazilerden ticari, sınai ve ruristik faaliyetlerde kullanılanlar için ise muafiyet uygulanmayacaktır. 128 Danıştay 9. Dairesinin E. 1999/1303, K. 2000/3220 sayılı kararı. 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 193 Tü�k Ticaret Kanununda, ticari ve sınai faaliyetlerin neler olduğu hususu "Ticari işler" başlığı altında belirtilmiş olup, turistik faaliyetler de ticari faaliyet kapsamına girmektedir. Buna göre, ticarethane veya fabrika yahut ticarethane şeklinde işletilen diğer müesseseyi ilgilendiren muamele, fiil ve işler ticari iş- lerdir. Ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen diğer müesseseler de ticari işletme sayılmaktadır. Dolayısıyla, ticarethane veya fabrika yahut ticari şekilde işletilen ticari bir işletmenin faaliyetinde kullanılan arazinin, belediye ve mücavir alan sınırlan dışında da olsa emlak vergisi muafiyetinden yararlandırılmayıp arazi vergisine tabi tutulması gerekmektedir. Ticari işletmeye dahil bir arazinin satılması halinde elde edilecek kazanç ile ticari işletmeye dahil bir arazinin kiraya verilmesi halinde elde edilecek kira geliri, safi kazancın tespitinde hasılata dahil edilmekte ve ticari kazanç hüküm- lerine göre vergilendirilmektedir. Bu nedenle, ticari, sınai veya turistik bir iş- letmenin işlerinde bilfiil kullanılmasa dahi, işletmeye kayıtlı olup, belediye ve mücavir alan sınırlan dışında bulunan arazinin anılan hüküm çerçevesinde arazi vergisine tabi tutulması gerekir. Kurumlar vergisinden muaf olan yapı kooperatiflerinin belediye ve mücavir alan sınırlan dışında bulunan arazileri ise kiraya verilmemek şartıyla muafiyet- ten yararlandırılacaktır. Belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan arsa ve arsa sayılacak parsellenmemiş araziler ise, muafiyet kapsamına girmediğinden ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılsın kullanılmasın, muafiyetten yararlandırılmaya- cak, dolayısıyla arazi (arsa) vergisine tabi tutulacaktır. Gelir vergisinden muaf esnaf ile basit usulde gelir vergisine tabi mükellef- ler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan arazi, arsa ve arsa sayılacak parsel-lenmemiş araziler ise daimi muafiyetten faydalandırılacaktır. Öte yandan, Emlak Vergisi Kanununun 14'üncü maddesinin (g) fıkrası hükmüne göre muafiyet kapsamına girmeyen arazi, arsa ve arsa sayılacak par- sellenmemiş arazilerin, anılan maddenin diğer fıkralarındaki şartları taşıması halinde, ilgili fıkra hükümlerine göre muaf tutulacakları tabiidir. Belediye ve Mücavir Alan Sınırları Dışında Bulunan Arsa ve Arsa Sayıla- cak Parsellenmemiş Arazi: Belediye ve mücavir alan sınırlan dışında bulunan arsa ifadesinden, 28/2/1983 tarihli ve 83/6122 sayılı "Arsa Sayılacak Parsellenmemiş Arazi Hak- kında Karar"ın 1'inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirtilen yerlerin anla- şılması gerekmektedir. Tüm Yönleriyle Belediye Gelirleri 194 Bunagöre, belediye ve mücavir alan sınırlan dışında olup da; - Konut, turistik veya sınai tesis yapılmak amacıyla her _neşekildeolursa olsun parsellenen ve tapuya bu yolda şerh verilen arazi ve arazı parçalan, - De�iz, neh�_r,göl veulaşım yollan kenarında vey� civa� nda bulunması �eya sm�ı ve tunstık önemi yahut hızlı şehirleşme faalıyetlen dol�yısıyl�ve Imar ve iskan Bakanlıg� ının 0 ••nerı • sı . u .. zerı • ne Bakanlar Kurulu Karan ıle bebrle. ne . n ala . nların sın . ırları içinde , ı·ma r p1anı · ı ıeı'skan sahası olar . a . k ay . rılanyerlerde. ki arazı ve arazı parçaları, arsasayılacaktır. Belediye ve muc_avır ala �sınırlan dı�ında b�lunan ve yukarıda belirtilen kapsama girmeyen arazı ve arazıparçala- n ıse arazı olarak değerlendirileceği açıktır. Belediye ve Mücavir Sınırları Dışında Bulunan Taşınmaz lara Ait Arazi Vergisini Tarha Yetkili Belediye: Emlak Vergisi Kanununun 21'inci maddesinin son fıkrası hükmünegöre, bir il veya ilçe hududu içerisinde birden fazla belediye olması halinde,belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunan arazi, arsa ve arsa sayılacakparsel- lenmemiş araziye ait arazi vergisini tarha yetkili olacak belediyenin, ilgilivali- ler tarafından belirlenmesi gerekmektedir. Valilerin bu yetkileri kullanırken, söz konusu arsa ve arazilerin bulunduğu yerlerin iktisadi ve coğrafi bakımdan ba- ğımlı ve yakın olan belediyeleri seçme konusunda gerekli özeni gösterecekleri tabiidir. 129 Soru-3: Turizm işletmelerine dahil binalar için geçici emlak (bina) vergisi muafiyetinin uygulanmasında geçerli olan belgeler ve süreler nelerdir? Başkanlığımıza intikal eden olaylardan, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanu- nu'nun 5'inci maddesinin (b) fıkrasında yer alan geçici emlak (bina) vergisi muafiyetinin uygulanmasında geçerli olan belgelerin hangileri olduğu hususun- da tereddütlerin yaşandığı anlaşılmaktadır. Söz konusu muafiyetin uygulanmasında geçerli olan belgeler ve süreler, bu Sirkülerin konusunu oluşturmaktadır. 1319 sayılı Kanunun 5 'inci maddesinin (b) fıkrasında, "Turizm Endüstrisini Teşvik Kanunu hükümleri dairesinde turizm müessesesi belgesi alınış olan Gelir veya Kurumlar Vergisi mükelleflerinin adı geçen kanunda yazılı maksatlara tahsis ettikleri işletmelerine dahil binaları, inşalarının sona erdiği veya mevcut binaların bu maksada tahsisi halinde turizm müessesesi belgesinin alındığı yılı 129 05.11.2003 tarihli Emlak Vergisi Sirküleri/ 1 9. BOium: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri 195 talcip eden bütçe yılından itibaren 5 yıl süre ile geçici muafiyetten faydalandın- lır." hükmü yer almaktadır. Aynca söz konusu maddenin sonunda, (b) fıkrasında yazılı muafiyetten is- tifade için, mezkur fıkrada yazılı hallerin vukuunda, keyfiyetin bütçe yılı içinde ilgili vergi dairesine bildirilmesinin şart olduğu, ancak, bu olayların bütçe y1lı- nın son üç ayı içinde vuku bulduğu takdirde bildirimin, olayın vuku bulduğu tarihten itibaren üç ay içinde yapılacağı; süresinde bildirimde bulunulmazsa muafiyetin, bildirimin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılından itibaren geçerli olacağı ve bu takdirde bildirimin yapıldığı bütçe yılının sonuna kadar geçen yıllara ait muafiyet hakkının düşeceği hususu düzenlenmiştir. Öte yandan, 1319 sayılı Kanunun 9'uncu maddesirun (c) fıkrasına göre, bi- na vergisi mükellefiyeti, muafiyetin sukut ettiği tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlamaktadır. 6086 sayılı Turizm Endüstrisini Teşvik Kanunu 16/3/1982 tarihli ve 17635 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren 2634 sayılı Turizmi Teş- vik Kanunu ile yürürlükten kaldırılmıştır. 2634 sayılı Kanunun 5'inci maddesinin (a) bendinde, Turizmi Teşvik Ka- nunu ve diğer mevzuatta yer alan teşvik tedbirleri ile istisna, muafiyet ve hak- lardan yararlanabilmek için Kültür ve Turizm Bakanlığından "turizm yatırımı belgesi" veya "turizm işletmesi belgesi" alınmasının zorunlu olduğu hükme bağlanmıştır. 2634 sayılı Kanunun 3'üncü maddesinde turizm yatının belgesi, turizm sektöründe yatırım yapana tespit edilen yatırım dönemi için Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilen belge; turizm işletmesi belgesi, turizm sektöründe faaliyet gösteren turizm işletmelerine Kültür ve Turizm Bakanlığınca verilen belge ola- rak tanımlanmıştır. 2634 sayılı Kanunun 37'nci maddesinin (A) bendi hükmü uyarınca, 21/5/2000 tarih ve 2000/760 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konu- lan "Turizm Tesisleri Yönetmeliği"nin 4'üncü maddesinde turizm tesislerine verilen belgeler; turizm yatırımı belgesi, turizm deneme işletmesi belgesi, tu- rizm işletmesi belgesi, kısmi turizm deneme işletmesi belgesi ve kısmi turizm işletmesi belgesi olarak sayılmıştır. Anılan Yönetmeliğin 9'uncu maddesinde deneme işletme belgelerinin tesisin sınıfına uygun şartları taşıması halinde tu- rizm işletmesi belgesi veya turizm kısmi işletmesi belgesi verileceği, aksi halde belgenin iptal edileceği belirtilmektedir. "Turizm Tesisleri Yönetmeliği", 10/5/2005 tarih ve 2005/8948 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konu- lan "Turizm Tesislerinin Belgelendirilmesine ve Niteliklerine İlişkin Yönetme- Tüm Yönleriyle Belediye GeUrle(ı 196 lik"in 56'ncı maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu Yönetmeliğin 4'Unco maddesinde turizm tesislerine verilen belgeler; turizm yatırımı belgesi, turizm işletmesi belgesi ve kısmi turizm işletmesi belgesi olarak sayılmıştır. Kültür ve Turizm Bakanlığınca turizm işletmelerine yatının ve işletme aşamasında, Sirkülerin (2)'nci bölümünde belirtilen belgeler verilmektedir. Söz konusu belgelerin tamamı 1319 sayılı Kanunun 5' inci maddesinin (b) fıkrasında ifade edilen "turizm müessesesi belgesi" mahiyetindedir. Bu nedenle söz konusu belgelerden herhangi birine istinaden geçici emlak (bina) vergisi muafiyetinden faydalanılması mümkün bulunmaktadır. Ancak bu muafiyetten yararlanabilmek için, söz konusu binaların gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olan turizrn işletmelerine dahil olması ve Turizmi Teşvik Kanununda belirtilen maksatlara tahsis edilmesi gerekmektedir. Aynca 1319 sayılı Kanunun 5'inci maddesinin (b) fıkrasındaki istisnadan yararlanılabilmesi bildirim şartına bağlandığında n, belgenin alındığı bütçe yılı içinde, bütçe yılının son üç ayı içinde alınması halinde olayın vuku bulduğu tariht�n itib�re� _üç ay içinde ilgili belediyeye bildirim yapılması gerekmektedir. Süresınde bıldınmde bulunulmaması halinde muafiyet, bildirimin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılından itibaren geçerliolac ak ve bu takdirde bildirimin yapıl- dığı bütçe yılının sonuna kadar ge çen yıllara ait muafiyet hakkı düşecektir. Bunun yan ı sıra, geçici olarak verilen belgelerin iptal edilmesi veya bu bel- gelerin yerine geçen belgelerin verilmemesi durumunda bu hususun gerçekleş- tiği tarihi takip eden bütçe yılından itibaren mükellefiyet başlayacaktır. 130 Soru-4: İmar Uygulaması neticesinde arsaya dönüşen ve zirai faaliyette kullanılan ara- zinin emlak vergisi, arazi vergisi olarak mı ödenecektir? 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 12'nci maddesinde, belediye sınırla- rı içinde belediyece parsellenmiş arazinin arsa sayılacağı, belediye sınırlan içi n- de veya dışında buluna n parsellenmemiş araziden hangilerinin arsa sayılacağı- nın Bakanlar Kurulu Kararı ile belli edileceği hükme bağlanmıştır. Bu hükme istinaden hazırlanan 28.2.1983 tarihli ve 83/6122 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile parsellenmemiş araziden hang ilerinin arsa sayılacağı hususu karara bağlanmış o lup belediyece parsellenerek arsa vasfı kazanan taşınmazların bu Karar kapsamında mütalaa edilmesi mümkün bulunmamaktadır. 131 130 12.05.2011 tarihli Emlak Vergisi Sirküleri/2 131 Gelir idaresi Başkanlığının 18.03.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.07.16.02-EML-2010-6-41 sayılı özelgesi. 197 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri Soru-5: Köylerdeki araziler emlak vergisinden muaf mıdır? 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 12'nci maddesinde, Türkiye sınırlan içinde bulunan arazi ve arsalann bu Kanun hükümlerine göre arazi vergisine tabi olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun "Daimi muaflıklar" başlıklı 14'üncü maddesinin (g) fıkra- sında ise, kiraya verilmemek şartıyla belediye ve mücavir alan sınırlan dışında bulunan arazinin, arazi vergisinden daimi olarak muaf olduğu (gelir vergisinden muaf esnaf ile basit usulde gelir vergisine tabi mükellefler tarafından bizzat işyeri olarak kullanılan arsa ve arazi hariç olmak üzere, ticari sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılan arazi ile arsalar ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi için bu muafiyetin uygulanmayacağı) hüküm altına alınmıştır. Bu hükümlere göre, bir arazinin emlak vergisinden muaf tutulması için kı- raç, taban veya sulak arazi olmasının önemi bulunmamaktadır. Belediye ve mücavir alan sınırları dışında yer alan ve emlak vergisi muafiyeti uygulanması ile ilgili gerekli şartları taşıyan kıraç, taban ve sulak arazilerin tamamı emlak vergisinden muaf tutulmaktadır. Ayrıca, köyde bulunan taşınmazların (bina, arsa ve arazilerin) emlak vergi- sine tabi olup olmaması köyün belediye ve mücavir alan sınırlan içinde bulunup bulunmamasına bağlıdır. Köy belediye ve mücavir alan sınırlan içinde bulun- makta ise bu köydeki taşınmazlar emlak vergisine tabi tutulmaktadır. Ancak, köy belediye ve mücavir alan sınırları dışında bulunmakta ise bu köydeki ta- şınmazlar yukarıda belirtilen bazı istisnalar dışında emlak vergisinden muaf tutulmaktadır. Bu n edenle, ... Köyünde bulunduğu belirtilen arazinizin belediye ve müca- vir alan sınırları dışında bulunması, kiraya verilmemesi, ticari, sınai ve turistik faaliyetlerde kullanılmaması ve arsa sayılacak parsellenmemiş arazi olmaması şartlarıyla arazi vergisind en daimi olarak muaf tutulması, aksi halde ise kırac, taban veya sulak arazi olup olm adığına bakılmaksızın arazi vergisine tabi tu- tulması gerekmektedir. 132 Soru-6: 1. Derece doğal sit alanı içerisinde kalan arsalar, emlak vergisinden muaf mıdır? 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 12'nci maddesinde, Türkiye sınırlan içinde bulunan arazi ve arsaların arazi (arsa) vergisine tabi olduğu hükme bağ- lanmış olup, anılan Kanunun 14'üncü maddesinde arazi vergisi il e ilgili daimi muaflıklar, 15'inci maddesinde de geçici muaflıklar düzenlenmiş ve 1. derece 132 Gelir idaresi Başkanlı{lının 04.11.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.33.15.01-2011- 708-1-88 sayılı özelgesl. 198 Tüm Yönleriyle Belediye Gelirterj doğal sit alanı içerisinde bulunan taşınmazların arazi vergisinden muaf tutulaca. ğına dair herhangi bir muafiyet hükmü yer almamıştır. 1319 sayılı Kanunun 22'nci maddesinde, bina ve arazi vergileriyle ilgili muaflık ve istisna hükümlerinin bu Kanuna eklenmek veya bu Kanunda deği. şiklik yapılmak suretiyle düzenleneceği belirtilmiştir. Diğer taraftan, 2863 sayılı Kanunun 21' inci maddesinde, tapu kütüğüne "korunması gerekli taşınmaz kültür varlığıdır" kaydı konulmuş olan ve !'inci ve II'nci grup olarak gruplandırılmış bulunan taşınmaz kültür varlıkları ile arkeo(o. jik sit alanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle üzerlerine kesin yapılanına yasağı getirilmiş taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları olan parseller her türlü ver. gi, resim ve harçtan muaf tutulmuştur. 1319 sayılı Kanunun 22'nci maddesi hükmünden sonra yüıürlüğe giren ve özel bir kanun olan 2863 sayılı Kanunun 21'inci maddesi hükmünün öncelikle uygulanması gerekir. Ayrıca 1997/2 Seri No.lu Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu İç Genelgesin- de, 28?3 sayılı Kanunun 21'inci maddesi gereğince tapu kütüğünde "korunması gereklı taşınmaz kültür varlığıdır" kaydı konulmuş olan ve !'inci ve II'nci grup olarak gruplandırılmış bulunan taşınmaz kültür varlıkları ile arkeolojik sit alanı ve doğal sit alanı olmaları nedeniyle üzerine kesin yapılanma yasağı getirilmiş taşı �m�z kültür ve tabiat varlıkları olan parsellerin veraset ve intikal vergisin- den ıstısna tutulacağı açıklanmıştır. Öte yandan, T.C. Kültür Bakanlığı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun "Doğal (Tabii) Sitler, Koruma ve Kullanma Koşulları"na dair 19/6/2007 tarih ve 728 sayılı ilke kararında, kesin yapılanma yasağı getiri- len parsellerin I. ve II. derece arkeolojik sit alanları ile I. derece doğal sit alanla- rında kalan parseller olduğu belirtilmiştir. Bu açıklamalar çerçevesinde, ı. derece doğal sit alanı içerisinde yer alan ve üzerinde kesin yapılanma yasağı bulunan ... ve ... numaralı adalardaki taşınmaz- ların, 2863 sayılı Kanunun 21'inci maddesi uyarınca emlak (arsa) vergisinden istisna tutulması gerekmektedir. 133 Soru-7: Kooperatiflere ait arsalar emlak vergisinden muaf mıdır? 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 93'üncü maddesinin 1/C fıkrasında kooperatifler, kooperatif birlikleri, kooperatif merkez birlikleri ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliğinin, kiraya verilmediği veya irat getirmeyen bir cihete tah- 133 Gelir idaresi Başkanlığının 06.10.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.35.17.02-032-515 sayılı özelgesi. 199 9.Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri sis edilmediği müddetçe sahip oldukları gayrimenkul mallar üzerinden alınacak her türlü vergilerden muaf olduğu belirtilmektedir. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 14'üncü maddesinde, arazi vergisi ile ilgili muaflık hükümleri düzenlenmiş, ancak kooperatiflere ait arazi ve arsa- lara bu hükümlerde yer verilmemiştir. Öte yandan, Emlak Vergisi Kanununun 41/4'üncü maddesinde, özel kanun- ların bina ve arazi vergilerine ilişkin muaflık ve istisna hükümlerinin 1.3.l972 tarihinden itibaren yürürlükten kaldırıldığı belirtilmiş, aynı maddenin 22'nci maddesinde de bina ve arazi vergileriyle ilgili muaflık ve istisna hükümlerinin bu Kanuna eklenmek veya bu Kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenle- neceği, hükme bağlanmıştır. Bu itibarla, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 93'üncü maddesinin 1/c fıkrası hükmünün doğrudan doğruya emlak vergisi muafiyetini açıkça içerme- diği gibi, Emlak Vergisi Kanununun 22 ve 41'inci maddeleri hükümleri de yü- rürlükte bulunduğundan, Kooperatifler Kanununun söz konusu hükmünün em- lak vergisi bakımından uygulanmasına imkan bulunmamaktadır. Bu nedenle, adı gecen Kooperatifin ilişik dilekçede sözü edilen arsasının emlak vergisine tabi tutulması gerekmektedir. 134 Aynı konu hakkında Danıştay' ın vermiş olduğu kararda; Davacı koopera- tifin emlak vergisine konu binadan kira geliri elde ettiği ve bu nedenle 1319 sayılı Kanunun 161O sayılı Kanunla eklenen 4(p) maddesinden yararlanma imkanı bulunmadığı, ayrıca yukarıda açıklanan nedenler le davacı kooperatifin arsalarının da emlak vergisind en muaf tutulmasının mümkün olmadığı anla- şıldığından temyize konu vergi mahkemesi karan sonucu itibariyle yerinde bulunmuştur. 135 Soru-8: Gecekondu Önleme Bölgesinden alınan araziler Emlak Vergisine tabi midir? 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun "Mükellet'' başlıklı 13'üncü madde- sinde, "Arazi Vergisini, arazinin maliki, varsa intifa hakkı sahibi her ikisi de yoksa araziye malik gibi tasarruf edenler öder. 11 hükmü yer almaktadır. 1319 sayılı Kanunun 14'üncü maddesinde arazi vergisine ilişkin daimi muafiyetler, 15'inci maddesinde ise geçici muafiyetler düzenlenmiş, bu maddelerd e 775 sayılı Kanun çerçevesinde tahsis edilen taşınmazlar için arazi vergisi muafiyeti uygulanacağına dair bir hükme yer verilmemiştir. 134 Gelir idaresi BaşkanlıQının 15.01.1999 tarih ve B.07.0.GEL.0.66/6662- 156/1805 sayılı özelgesi. 135 Oanıştay 9. Dairesinin Esas No: 2007/2915, Karar No: 2008/5303 sayılı kararı. _2_oo �rum YönleriyleBelediye Gelirler, Öte yandan, 775 sayılı Kanunu n 33 , . u . ncu ..maddesinin birinci f . ıkrasında , "Bu kamın hükümlerine dayanıl ara k kamulaştırma, alım. satım kira . yapı1an ı . vaz lı vey . a ivazsız d . evır, t . emlik • . erme ifraz, tevhıt, tescıl, cins deg V ı • şı • klı • g V ı • , rehı • n tesis ve t • erkin, • · gerı a 1ma. gerı v ' . . . her .. .. . .. , ıs 1a h , d eg V. ış ' ı kl' ı k , onarım, ınşa ve ıkmal gıbi turlu ışlemler. sozleşmeler • be yanname Ier ve b en - .r e . rleri • tasarruf bonosundan ve lıer türlü vergi, resim ve harçt an mua ,,. tır. ,,h ..,,..,.,u" yer almaktadır. 1 Bu hükme gö , re vergı· , resı . m ve h Uıuu arç mu afiyeti maddede sayıla . n . i . şlemler , sözleşmeler, beyannameler ve b enzer1en . ne ı . 11 .şkin olup emlak ver . gı . sını kapsa • madığından adınıza kayıtlı tulması gerekmektedir_ 136 s . o . z k onusu ars anın eınlak (arsa) vergısıne tabi tu • Soru-9: Vakıf Üniversiteleri Emlak vergisine tabi midir? .. 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 56'ncı maddesinin (b) fıkrasında; "Universiteler ve yüksek teknoloji enstitüleri. genel bütçeye dahil kamu kurum ve kunıluşlarına tanınan mali muafiyetler, istisnalar ve diğer mali kolaylıklar. dan aynen yararlanırlar. ", Ek 7'nci maddesinde, "Vakıflarca kurulacak yükse. köğretim kurumları, bu Kanunun 56'ncı maddesinde yer alan mali kolaylıklar. dan, muafiyetlerden ve istisnalardan aynen istifade ederler ve bunlar emlak vergisinden muaf tutulurlar." hükümleri yer almaktadır. 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4'üncü maddesi ile özel bütçeli ida. relere (mazbut vakıflar dahil), il özel idarelerine, belediyelere, köy tüzel kişili- ğine, kanunla kurulan üniversitelere ve Devlete ait binalar, kiraya verilmeme şartı aranmaksızın bina vergisinden; l 4'üncü maddesi ile de, özel bütçeli idare. lere, il özel idarelerine, belediyelere ve köy tüzel kişiliğine, kanunla kurulan üniversitelere ve Devlete ait araziler, kiraya verilmeme şartı aranmaks ızın arazi vergisinden daimi olarak muaf tutulmustur. 137 Soru-1O:Binanın yıkılması durumunda Emlak Vergisi açısından nasıl bir yol izlenmelidir? I319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 33'üncü maddesinin 2 numaralı fık- rasında, bir binanın yanması, yıkılması suretiyle veya sair sebeplerle tamamen veya kısmen harap olmasının vergi değerini tadil eden sebep olduğu, 23'üncü maddesinde bu Kanunun 33'üncü maddesinde yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin (8 numaralı fıkra hariç) doğması halinde değişikliğin vuku bulduğu bütçe yılı içinde, değişiklik bütçe yılının son üç ayı içinde vuku bulmuş ise üç 136 Gelir idaresi Başkanlığının 09.04.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.26.15.01-EVK66-2-2-17 sayılı özelgesi. 137 Gelir idaresi Başkanlığının 11.10.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.34.18.01-006.01- 1789 sayılı öze/ges i. 201 9. Bölüm: Emlak Vergisi Kanunundaki Belediye Gelirleri ay içinde ilgili belediyeye emlak vergisi bildirimi verileceği hükme bağlanmış- tır. Aynı Kanunun l9'uncu maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde arazi vergisi mükellefiyetinin, 33'üncü maddenin (ı) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde bu değişikliklerin vukubul duğu tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlayacağı hususu düzen- lenmiştir. Bu hükümlere göre, binaların yanması, yıkılması veya tamamen kullanıl- maz hale gelmesi halinde arazi vergisi mükellefiyeti bu durumların meydana geldiği tarihi takip eden bütçe yılından itibaren başlamaktadır. Bu i tibarla, şirketinize ait....., ........ İlçesi, ...... Mahallesinde bulunan ve ta- punun ...pafta, ... ada ve ... numaralı parselinde kayıtlı gayrimenkul üzerinde bulunan binanın yıkıldığı bütçe yılı içinde, bina bütçe yılının son üç ayı içinde yıkılmış ise üç ay içinde belediyeye arsa vergisi bildirimi venneniz ve binanın yıkıldığı tarihi takip eden bütçe yılından itibaren de arsa vergisi ödemeniz ge- rekmektedir. 138 Soru-11:Arsa birim m2 değerini esas alarak asgari beyan değerindendüşük beyanda bulunan A.Ş.'ye ceza kesilmeli midir? Bilindiği gibi, 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 4369 sayılı Kanunla değişik 1O ve 20'nci maddelerinde bina ve arazi vergisinin mükelleflerin yazılı beyanı üzerine tarh ve tahakkuk ettirileceği, beyan edilecek bina ve arazi vergisi değerlerinin asgari beyan değerinden düşük olamayacağı, asgari beyan değerin- den düşük beyanda bulunulması halinde, mükellefin be yanının ilgili belediyece asgari beyan değerine yükseltilerek tahakkuka esas alınacağı hükme bağlanmış- tır. Diğer taraftan, söz konusu maddelerin ikinci fıkralarının son cümleleri 4369 sayılı Kanunun 82'nci maddesinin 6 numaralı fıkrası ile Ol.O1.l998 tari- hinden geçerli olmak üzere 27.08.1998 tarihinde yürürlükten kaldırılmış bu- lunmaktadır. Bu hükümlere göre, 1998 genel beyan döneminde ..... İiçesinde bulunan bi- na ve arsaları için verdiği beyannamede asgari ölçüde arsa metrekare birim de- ğeri olarak 6.000.000 lirayı esas alarak asgari beyan değerini hesaplaması ge- rektiği halde, l .000.000 lira arsa birim metrekare değerini esas alarak asgari 133 Gelir idaresi BaşkanlıQının 11.04.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.34.18.01-006.01-260 sayılı 0zelgesi. Tüm Yönleriyle Bele ok a)100 m 2 ye kadar 0,5 1,5 b)101-120 m 2 1 3 c) 121-150 m 2 1,5 4,5 d)151-200 m 2 2 6 e) 200 m2'den yukarı 2,5 7,5 --- 240 Tüm Yönleriyle Belediye Geıırı.r, Tablo 34: İşyeri İnşaatı için Bina İnşaat Harcının Genel Tarifesi - 2005/8730 sayılı Bakanlar Kurulu tarafından belediye grupları itibariyle Q&: lirlenen Bina İnşaat harclan aşağıdaki gibidir_; Tablo 35: Konutlar için Belediye Grubu İtibariyle Bina İnşaat Harcı Tarifesi KONUTLAR İÇİN (TL) İnşaat Alanı Belediye Grubu 1 2 3 4 5 a) 100 m 2 'yekadar 0,75 0,7 0,65 0,6 0,5 b) 101 120 m 2 1,5 1,4 1,35 1,2 1 c) 121 150 m 2 2,25 2 1,9 1,75 1,5 d) 151 200 m 2 3 2,75 2,5 2,25 2 e) 200 m 2 'denyukarı 3,75 3,5 3 2,75 2,5 Tablo 36: İşyeri için Belediye Grupları İtibariyle Bina İnşaat Harcı Tarifesi İŞYERİ İÇİN (TL) İnşaat Alanı Belediye Grubu 1 2 3 4 5 a) 25 m 2 'yekadar 3 2,75 2,5 2,25 2 b) 26-50 m 2 4,5 4 3,75 3,5 3 c) 51-100m 2 6 5,5 5 4,5 4 d) 101 m 2 den yukarı 7,5 7 6 5,5 5 7.6. Bina İnşaat Harcı ile İlgili Soru ve Cevaplar Soru-1: Belediyeler, Bina İnşaat Harcı Dışında Herhangi Bir Ücret Talep Edebilirler mi? 2464 sayılı Kanunla eklenen ve mükerrer 7'nci bölümde yer alan bina inşa- at harcı ile ruhsat alımından önce yapılacak işlemler nedeniyle verilen hizmetle- rin karşılığı harca dönüştürülmüş, diğer bir deyişle kanun koyucu tarafından, bu gibi işlemlerin ücretle, vergiyle değil harçla karşılanması amacı güdülmüştür. 2. İşyeri inşaatı: m 2 başına (TL) -- İnşaat alanı Enaz Encok ---- a) 25 m 2 ye kadar 2 6 - b) 26-50 m 2 3 9 c) 51-100 m 2 4 � 12 d) 100 m2'den yukarı 5 15 ---- ,o..Bölüm: Belediyelerin Harçları 2Al Anılan kanunda yer alan ve bina inşaat harcından önce yürürlüğe giren • 1marla ilgili harçlar" b� lıklı 80'inci maddenin görüşülmesi sırasında ücret adı aıunda alınan bedellerin en aza indirilmesi ve bunların harç adı altında toplan- ması önerilmiş, bu görüşler doğrultusunda da 2464 sayılı Kanunun 80'inci maddesi yasall� tınlarak yürürlüğe konulmuştur. Bu hükümlere göre inşaata başlamadan önce imarla ilgili işlemlerden dola- yı, sözü edilen kanunun 80'inci maddesinin (a) ila (b) bentlerinden sayılan iş- lemler için harç alınacak, inşaata başlamak için ruhsat alımı sırasında yapılan işlemlerden dolayı aynı kanunun ek 6'ncı maddesinde açıkça ve aynca belirtilen bina inşaat harcı ödenecek, bina bitince de 80'inci maddenin f bendi uyarınca yapı kullanma izni harcı tahsil edilecektir. Bu durumda gerek inşaata başlamadan önce gerek sonra inşaat nedeniyle alınması gereken bedeller mevzuat gereği hare olarak alınacağmdan inşaatla ilgili olarak 2464 sayılı Kanunun 97'nci maddesine göre belediyelerin ücret adı altında bir bedel istemesi mümkün olmayacaktır. 171 Soru-2: Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri, bina inşaat harcından muaf mıdır? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Ek 1'inci maddesinde, belediy e sınırlan ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatının (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek 6'ncı maddede yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabi olduğu; 80'inci maddesinin (c) ve (d) bentlerinde, belediyelerce, imar mevzuatı gereğin- ce proje tasdik işlemlerinden plan ve proje tasdik harcının; belediyelerce, zemin ve yol kanal açma izni verilmesi, yapım ve yıkım artığı malzeme ile toprak ka- zısının taşınması için yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesi nedeniyle de ze- min açma izni ve toprak hafriyatı harcının tahsil edileceği hüküm altına alınmış- tır. Söz konusu harçlara ilişkin olarak aynı Kanunda tarım kredi kooperatifleri için herhangi bir muafiyet hükmü düzenlenmemiştir. Öte yandan, 1581 sayılı Tarım Kredi Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu- nun 19' uncu maddesinin (B) fıkrasının (a) bendinde, bu Kanuna göre kurulacak ve kurulmuş sayılan kooperatifler, bölge ve merkez birliklerinin, kurumlar, gi- der, gayrimenkul kıymet artışı, intikal ve diğer vergilerden ve icra makamları, resmi daireler ve mahkemeler nezdinde yapacakları takip ve tahsillerle açacak- ları tazminat davaları ile ilgili her nev'i talep, tebliğ ve kararların her türlü mas- raf, vergi, resim ve harçlardan, muaf tutulacağı hükme bağlanmıştır. 171 Danışlay 9. Dairesinin 26.12.1995 tarih ve 1995/3654 sayılı kararı Tüm Yönleriyle Belediye Gerır1er, 242 Yukarıda yer alan madde hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, 2464 sa. yılı Kanunda hükümleri düzenlenen plan ve proje tasdik harcı, zemin açma izni ve topra . k . hafriyatı harcı ve bi na . ınşaa t harcı ı581 sayılı Kanunun l9'uncu maddesının (B) fıkrasının (a) bendinde er alan işlemler kapsamında bulunma. maktadır. y Buna gör e, Kooperatifiniz tarafından yapılacak depo i�saatı için bin_a in� . ruh . satı alınması asamasında tal epe d' ı l en plan ve proje tasdık harcı . , ze . m . m açma ıznı ve toprak hafriyatı harcı ve bina inşaat harcından kooperatıfinızın m.Y&[ tutulması mümkün bulunmamaktadır.112 Soru-3: Vakıf Üniversiteleri Bina İnşaat Harcından istisna mıdır? 5737 sayılı Vakıflar Kanununun ?7'nci maddesinde; "Genel Müdürlüğe ve mazbut vakıflara ait taşınmazlarDevlet malı imtiyazından yararlanır, haczedi- lemez, rehnedilemezler. Tüm iş ve işlemleri, her türlü vergi, resim,_ �a�ç ve katı- lım payından istisnadır... 11 hükmü yer almaktadır. Ancak buradakı ıstısna vakıf üniversitelerini içermemektedir. Bu itibarla, Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü İstanbul 2. Bölge Mü- dürlüğünce yazılan ve çeşitli kurumlara dağıtımı yapılan 6 /4/201O tarihli yazıda bahsi geçen Gelir İdaresi Başkanlığı görüşü Vakıflar Genel Müdürlüğüne ve mazbut vakıflara ait taşınmazlar ile ilgili olup bu statüde olmayan Vakıf Üni- versitenizin 5737 sayılı Kanunun 77'nci maddesi hükmünden yararlanmasına imkan bulunmamaktadır. Yukanda yer alan kanun hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, yaptmla- cak olan üniversite binasının inşaat giderlerinin Üniversiteniz tarafından karşı- lanması kaydıyla bina inşaat harcından istisna tutulması; imar ile ilgili harçlar, harcamalara katılma paylan ve ücretlerin ise alınması gerekmektedir. 173 Soru-4: Cami Derneği tarafından yaptırılacak olan kur'an kursu binasının inşaat harcına tabi midir? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Ka nununun Ek 1'inci maddesinde "Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadil- ler dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6'da yer alan tarifede gösterilen nispet ve had/erde bina inşaat harcına tabidir." hükmü yer almaktadır. 172 Gelir idaresi Başkanlığının 14.04.2014 tarih ve 63611781- 175.02[80- 2013/1]-11 sayılı özelgesi. 173 Gelir idaresi Başkanlığının 13.04.2012 tarih ve B.07.1.GIB.4.34.18.01-175.02[Ek-1-2012/7· 1.3.4398]-1494 sayılı ôzelgesl. 10. Bölüm: Beledi yelerin Harçları Aynı Kanunun bina inşaat harcına ilişkin istisnaları düzenleyen Ek 2'nci maddesinin (f) fıkrasında; dini hizmetlerin ifasına mahsus ve umuma açık bulu- nan ibadethaneler, bunların müştemilatı; (g) fıkrasında da, karşılık gözetmeksi- zin Devlete devrolunmak şartıyla inşa edilen okullar ve öğrenci yurtlarının bina inşaat harcından müstesna tutulacağı hükme bağlanmış olup anılan Kanunda� dernekler tarafından yaptırılacak Kur'an kursu inşaatının bina inşaat harcından istisna tutulacağına dair her hangi bir hükme yer verilmemiştir. Buna göre, adı gecen demek tarafından yaptırılacak Kur'an kursu inşaatı �in belediyeden alınacak olan inşaat ruhsatından, bina inşaat harcının alınması gerekmektedir. Öte yandan, söz konusu Kur'an kursunun dini hizmetlerin ifası- na mahsus ve umuma açık bulunan ibadethanelerin müştemilatı olarak yapılma- sı halinde mezkur harçtan müstes na tutulacaktır. 174 Soru-5: Öğrenci Yurdu İnşaatı, bina inşaat harcından istisna mıdır? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Ek l 'inci maddesinin birinci fık- rası ile belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek 6'ncı maddesinde yer alan tarifede gösterilen nispet ve hallerde bina inşaat harcına tabi tutulmuştur. Anılan Kanunun Ek 2'nci maddesinin (g) fıkrasıyla da karşılık gözetmeksizin Devlete devrolunmak şartıyla inşa edilen okullar ve öğrenci yurt- larının, bina inşaat harcından istisna tutulacağı hükme bağlanmıştır. Bu itibarla, Derneğinizin yaptıracağı öğrenci yurdunun karşılık gözetilmeksi- zin Devlete devrolunmak şartıyla inşa edilmesi halinde söz konusu inşaatın bina inşaat harcından istisna tutulması, karşılık gözetilmeksizin Devlete devrolunmak şartıyla inşa edilmemesi halinde ise istisna tutulmaması gerekmektedir. 175 Aynı şekilde kamu yararlı demek statüsünde olan bir derneğin öğrenci yur- du inşaatı içinde Devl ete devrolunmak şartıyla inşa edilmemesi halinde ise is- tisna tutulmaması gerektiği görüşü hakimdir. Soru-6: TOKİ (Toplu Konut İdaresi) tarafından yaptırılanyapılar binainşaat harcın dan muaf mıdır? 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun Ek-9'uncu maddesinin 5492 sayılı Kanunla eklenen ikinci fıkrasında, 11◄ Gelir idaresi Başkanlığının 23. 06.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.06.17.02-BGK:EK 2.MD-2010- 66- 454 sayılı ôzelgesl. 175 Gelir idaresi Başkanlı{ıının 21.07.201O tarih ve B.07.1.GIB.4.31.15.01- HRÇ-5 -05-6 sayılı ôzelgesl. Tüm Yönleriyle Belediye Oet"""' 244 . .."Toplu Kon_�t İdaresi Başkanlığı tarafından yapılacak vey� �aptınlacak her türlu �it yapı �e u_st yapı inşaatlanyla ilgili olarak, 26/5/1981 ta�hlı_ve 2464 sayıı. Beledıye Gelırlen Kanununun ek 6 ,ncı maddesinde yer alan bına ınşaat harcı ve 84 'üne� m�dd�sinin ( ı) ve (2) numaralı bentlerinde yer alan çeşitli harçlar, Ka. nundakı tanfesınde belirtilen en az tutarlar uzerinden alınır. Bu harçlann dışında her ne ad altında olursa olsun hizmet karşılığı olsa dahi başkaca bir ücret veya bedel �lın�maz. Belediyeler, bu yapılarla ilgili yapı kullanma _iz_in belg�si müraca. atlan uzenne, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından geçıcı kabulun yapılmış olması_ kaydıyla başkaca belge aranmaksızın 15 gün içinde y� pı �Hanına izin belgesı vennek zorundadır. İstenen diğer belgeler Toplu Konut Idaresı Başkanlığı tarafından daha sonra tamamlanır." hükmü yer almaktadır. Bu hükümlere göre, TOKİ tarafından yapılacak veya yaptınlacak her tü.r1!! alt yapı ve üst yapı insaatlanyla ilgili olarak bina inşaat harcının, kayıt ve su� harçlarının, imarla ilgili harçların (ilk parselasyon harcı, ifraz ve tevhid har� plan ve proje tasdik harcı, zemin açma izni ve toprak hafriyatı harcı ve varu kullanma izni harcı) 2464 sayılı Kanundaki tarifesinde belirtilen en az tutarlın: üzerinden alınması, söz konusu işlerle ilgili olarak belirtilen harçlann dışında hizmet karşılığı dahi olsa herhangi bir ücretin alınmaması ve harcamalara ka- tılma payının ise alınması gerekmektedir. 176 Soru-7: Teknoloji Bölgeleri Kanunu Kapsamında Kurulan Yönetici Şirket, bina inşaat harcından muaf mıdır? 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun 3 'üncü maddesinde, yönetici şirketin, bu Kanuna uygun ve anonim şirket olarak kurulan bölgenin yönetimi ve işletilmesinden sorumlu şirketi ifade edeceği; 5'inci maddesinde de yönetici şirketin, bölgenin kuruluş aşamasında planlama ve projelendirmenin yapılması, gerekli alt ve üst yapı hizmetleri ile bölge için gerekli her türlü hizmet- lerin yürütülmesi, bölgenin bu Kanun ve ilgili yönetmeliklerde gösterilen amaca uygun olarak yönetilmesi, girişimcilerin ve üçüncü şahıslann buna aykın davra- nışlannın önlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması ile yükümlü olduğu; 8'inci maddesinde ise yönetici şirketin, bu Kanunun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğu, atık su antma tesisi işleten bölge- lerden, belediyelerce atık su bedelinin alınmayacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre, 4691 sayılı Kanunun 8'inci maddesi hükmü uyarınca, yönetici şirket durumunda bulunan şirketinizin, Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu uygulanması ile ilgili işlemlerinde kayıt ve suret harcından, imarla ilgili harç- lardan ve bina inşaat harcından muaf tutulması; yol harcamalanna katılma payı 76 Gelir idaresi Başkanlığının 17.09.201O tarih ve B.07.1.GIB.4.99.16.02- Bel. Gel.-36 sayılı ôzelges i. - Bôh)m 8eledlyelerln Harçları ık frnni mcsul ücreti ve imar durum ücreti gibi 2464 sayılı Kanunda harç ve btılmn payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteği üzerine ifa edilen hizmetler �arşılığında alınan ücretlerden muaf tutulmaması gerekmektedir. m Sont-8: Sanayi bölgelerinde yapılan fabrika inşaattan bina inşaat harcından istisna mıdır? 2464 sayılı Kanunun Ek-1'inci maddesinde, belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatının (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının bina inşaat harcına tabi olacağı, Ek-2'nci maddesinin (c) bendinde ise her türlü fabrika, değirmen, sınai nitelikteki imalathaneler ve ter- saneler ile organize sanayi bölgelerinde yapılan her türlü bina inşaatı ile sera ve benzeri örtü altı tanın yapılan tesisler, ahır, samanlık, kümes, su ürünleri ve hayvan barınağı ile yemlik gibi yapı ve tesis inşaatının, bina inşaat harcından müstesna olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun 80'inci maddesinde imarla ilgili harçlara ilişkin hükümlere yer verilmiş olup (f) bendinde, yapı kullanma izni verilmesi işleri, yapı kullan- ma izni harcına tabi tutulmuştur. Söz konusu maddenin son iki fıkrasında da, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun hükümleri uyarınca yapılan yapı ve tesisler ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde veya dışında inşa edilecek sera ve benzeri örtü altı tarım faaliyetinde kullanılmak üzere inşa edilen tesisler, ahır, samanlık, kümes ve hayvan barınakları ile yemlik gibi yapı ve tesisler 5302 sayılı İ1 Özel İdaresi Kanunu uyarınca alınacak ücretler, imarla ilgili harçlardan ve bina inşaat harcından, organize sanayi bölgeleri ile sanayi ve küçük sanat sitelerinde yapılan yapı ve tesislerin ise bina inşaat harcı ve yapı kullanma izni (iskan) harcından müstesna olacağı hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla, ... ilçesi, ...... ada ... no.lu parse lde inşa etmek istediğiniz fab- rika binasının, 2464 sayılı Kanunun Ek-2'nci maddesinin (c) bendi hükmü uyarınca bina inşaat harcından istisna edilmesi gerekınektedir. 178 Soru-9: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yaptırılan ek hizmet binası bina inşaat harcından istisna mıdır? Özetle 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Ek l 'inci maddesinde; "Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ila- ve ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6'da yer alan tarifede gösterilen nispet ve had/erde bina inşaat harcına tabidir. " m Gelir idaresi Başkanlığının 16.07.201O tarih ve B.07.1.GIB.4.33.15.01-2009- 705-46-15 sayılı ôzelgesi. 178 Gelir idaresi Başkanlığının 25.03.2010 tarih ve B.07.1.GIB.4.34.18.01-007.01-16 sayılı ôzelgesi. 246 Tüm Yönleriyle Belediye Gefir1erı --..!. hü�il �er alma�ta_ ve bina inşaat harcına ilişkin istisna hükümlerini düzenleyen �k _2 �cı �addesı�ın (a) fıkrasında ise, inşaat giderleri genel ve katma büt� �le ıl ozel ıdarele:1 :e belediye bütçelerinden karsılanan her türlü binaların � ınsaat harcından ıstısna tutul aca ğ _ı b elı . rtı . 1m . ıs t' ır. 11 9 Soru-1O:Yüksek Öğretim Kurumları yapacakları yapılar için bina inşaat harcından istisna mıdır? �zetle inşaat giderleri genel ve katma bütçeli idareler ile il özel idareleri ve beledıye bütçelerinden karşılanan her türlü binalar ve üniversitelerce inşa edile. cek olan okul ve yurt binaları ile dernekler tarafından karşılık gözetmeksizin �evlete devrolunmak şartıyla inşaedilen okul ve yurt binası inşaatlarının, b � ınsaat harcından istisna tutulması, bunun dışında yapılan okul ve yurt bin � ı . nsaa 1 t arın d an bina inşaat harcının alınması gerekmekte d. ır. 180 Soru-11:Bina İnşaat Harcının matrahının tespitinde, her bir bağımsız bölüm ayrı ayrı olarak mı, yoksa binanın toplam yüzölçümü üzerinden mi hesaplanacaktır? İnşaat alanının tespitinde konutlar ve işyerleri için farklı uygulama yapıl- maktadır. Konutlarda, sığınak, merdiven sahanlığı, müşterek garaj, depo, kalori- fer ve kapıcı dairesi gibi ortak yerlerden gelen paylar ile kömürlükler hariç tutu- lup, özel garaj ve özel depo gibi müştemilat dahil edilmek suretiyle inşaat alanı her bir bağımsız bölüm için ayn ayrı tespit edilmektedir. Binada işyerleri bu- lunması halinde ise, inşaat alanı müştemilat ve ortak yerlerden gelen hisselerin tümü dahil edilmek suretiyle ayrı ayn bulunmaktadır. Bina inşaat harcı ise, inşaat alanına göre belirlenen tarifede yer alan tutarın, inşaat alanıyla çarpılması sonucu hesaplanmaktadır. Bu göre örneğin, ı60 m 2 bağımsız konut inşaatı için bina inşaat harcının, anılan Kanunun EK 6'ncı maddesinin l'inci fıkrasının (d) bendinde yer alan 151-200 m 2 'lik alan için belirlenen en az tutarın (2 TL) esas alınması durumun- da (l 60x2=320 TL) olarak hesaplanması gerekmektedir. 181 Soru-12: Ruhsat alınarak başlanan daha sonra inşaat bitirilemediği için ruhsatsız duruma düşen inşaatın ruhsatının yenilenmesi aşamasında harç alınacak mıdır? 3194 sayılı İmar Kanununun 29'uncu maddesi, "Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya baş/anmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, bağlama müddetiyle bir- 179 Gelir idaresi Başkanlığının 06.05.2008 tarih ve B.07.1.GIB.0.66/6609-594/46645 sayılı Ozelgesi. 180 Gelir idaresi Başkanlığının 10.05.2005 tarih ve B.07.0.GEL.0.66/6609-457/20694 sayılı Ozelgesi. 81 Gelir idaresi Başkanlığının 26.04.2005 tarih ve B.07.0.GEL.0.66/6609-455/18493 sayılı Ozelgesi. 10 961um: Belediyelerin Harçları 2ıf'1 fikre beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen nıhsat hükümsüz sayılır. Bu d,ınımda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda mzikte3ep haklar saklıdır. Ruhsat yenilenmesi ve plan tadili sırasında aynca harç alın- maz. Ancak inşaat sahasında artış, bağımsız bölümlerin brüt alanında veya niteliğinde değişme olması halinde yeniden hesaplanacak harçtan evvelce öde- nen harç tutarı, tenzil edilir. Yeni durumda hesaplanan harç tutannda azalma olması halinde iade yapılmaz. Diğer kanunlardaki muafiyet hükümleri saklıdır. Ruhsat ve eklerinin yapı yerinde bulundurulması mecburidir." hükmü yer al- maktadır. Bu hüküm çerçevesinde, hükümsüz hale gelen inşaat ruhsatının yeni- Jerunesi ve plan tadili sırasında aynca harç alınmayacak, ancak inşaat sahasında veya bağımsız bölümlerin brüt alanında ya da niteliğinde değişme olmuşsa harç yeniden hesaplanacak ve evvelce ödenen tutar bu miktardan düşülecektir. Yeni durumda hesaplanan harç tutarında azalma olduğu takdirde iade yapılmayacak- tır. ısı Soru-13:Bina İnşaat harcı ödenip de inşaattan vazgeçildiği durumlarda harç geri alınabi- lir mi? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Ek Madde 5'te "Bina İnşaat Harcı, inşaat ruhsatının alınmasından önce makbuz karşılığında ilgili belediye- ye ödenir. İnşaatın kısmen yapılması veya hiç yapılmaması halinde inşaat nıh- satı kısmen veya tamamen iptal edilirse, daha önce ödenmiş olan harçta gerekli düzeltme ve iadeler yapılır. " Hükmü bulunmaktadır. Kanun hükmünün değerlendirilmesinde belediyece usulüne uygun olarak tahakkuk ve tahsili yapılan yol harcamalarına katılım payının mükellefe iade edileceğine ilişkin mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Bele- diyeye bina inşaat harcını ödeyen ilgilinin inşaata hiç başlamayıp yapmaktan vazgeçmesi durumunda, ruhsat sahibinin ruhsatın iptali yönündeki talebinin, belediye tarafından kabulü halinde, tahsil edilen harcın iade edilebileceği değer- Iendirilmektedir 183 Soru-14: Bina inşaat harcı ödenip de 2 yıl içinde işe başlanamadığı takdirde inşaat ruh- satının yenilenmesi durumunda tekrar harç alınır mı? 3194 sayılı İmar Kanununa göre yapı ruhsatının verildiği tarihten itibaren 2 yıl içinde inşaata başlanamaması ve 5 yıl içinde tamamlanamaması ve ruhsatın bu süre içerisinde yenilenmemesi halinde, ruhsat hükümsüz kalacaktır. 182 iç işleri Bakanlığı Mahalli idareler Genel Müdürlüğünün 16.12.2005 tarih ve 8050MAH065000/13953-83258 sayılı görüşü 183 Mahalli idareler Genel Müdürlüğünün 08.05.2009 tarih ve 8 .05.0.MAH .0.01.01.00/ 11946- 45323 sayılı görüşü. 248 Tüm Yönleriyle Belediye Ge!i'ler, � Bu itibarla, ruhsatı alınan ve harcı ödenen ancak, iki yıl içerisinde in� ?aşlanamaması durumunda yeniden ruhsavt erilmesi gerekmektedir. Söz konUsu ınşaat 2464sa�ılı Kanunun ek 1'inci maddesi gereğince bina inşaat ruhsatının alınması gerek.ir 184 • Soru-15: Özel Hastane İnşaatı 9 1 • na 1 • nşaat Harcına T a b"ı m"ıdir • ' �46� Sayılı Belediye Gelirleri Kanunun Ek 2'nci maddesine göre hastane- ler hına ınşaat harcından istisnadır. Bu nedenle, hastane inşaatlarının özel veya �a�u tarafından yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın bina inşaat harcından ıstısna tutulması gerekmekted· ır 185 . Soru-16: Mülkiyeti Büyükşehir belediyesi bünyesindeki şirketle �e ait�arsell_e_re y�pıla- cak yapıların bina inşaat harcını Büyükşehir Belediyesı tahsıl edebılır mı? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda belediyeler ve belediyelere ait şir. ketle��rafından yapılacak binalara yapı kullanma izni verilmesi işlemi için her- hangı bır muafiyet tanınmamıştır. Ancak 52 ı6 sayılı Kanunda büyükşehir beledi- yesi gelirleri arasında bina inşaat harcı sayılmamıştır. Bu nedenle bina inşaat har- cının Büyükşehir Belediyesi tarafından tahsil edilmesi mümkün değildir 186 • Soru-17: Bina İnşaat Harcının zamanaşımına uğratılması dolayısı ile kimler sorumludur? Bina İnşaat Harcı......doğan kamu alacağının zamanaşımına uğratılması nedeniyle ... -TL 'ye tazmin hükmü verilmiştir. Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar ve Başsavcılık karşılama yazısı işbu İlamın 1'inci maddesinde belirtildiği gibi olup, 1'inci maddede belirtilen gerekçelerle; Gelirlerin tahakkuk döneminde görev başında bulunan ve görevde bulun- duğu dönemde zamanaşımına uğramış herhangi bir gelir bulunmayan Sayman ... 'nın sorumluluğunun kaldırılması için; Görevde bulundukları dönemde herhangi bir belediye geliri zamanaşımına uğratılmadığından ve bu nedenle oluşan kamu zararı ile illiyet bağı kurulama- yan Belediye Başkanları ... ve ...'ün sorumluluğunun kaldırılması için; Verdiği karar ve talimatlar, doğrudan iş ve işlem sürecine dayanak oluş- turmadığı sürece, mali sorumluluğu bulunmayan Belediye Başkanları ... ve ...'in sorumluluğunun kaldırılması için; 184 Mahalli idareler Genel Müdürlüğünün 05.05.2011 tarih ve 045978 sayılı yazısı. 185 Gelir idaresi Başkanlığının 22.01.2008 tarih ve 006706 sayılı yazısı. IA', G e I ı ' r ld ares • ı Başkanlığının 10.08.2006 tarih ve 062787 sayılı yazısı. ,o..Bölüm: Belediyelerin Harçları 2.C Gelirlerin zamanaşımına uğradığı dönemde görev başında bulunan Muha- sebe Yetkilisi ...'in idare gelirlerinin zamanaşımına uğratılması nedeniyle olu- şan kamu zararından dolayı sorumluluğun belirlenmesi aşamasında, dilekçede ileri sUrüldüğü üzere ... Belediyesi gelirlerinin tahsili ile ilgili olarak Mali Hiz- metler Müdürlüğü dışında farklı bir birimin görevlendirilip görevlendirilmedi - ğinin ve konu ile ilgili görevli olan çalışanların kasıt, kusur veya ihmalinin tes- pit edilmesi ve sorumluluğun bu doğrultuda tesis edilmesinin temini için; Söz konusu gelirlerle ilgili olarak zaman aşımını kesen evrakların, fazla ve yersiz tahakkukların bulunduğunu kanıtlayıcı belgelerin, tahakkuk terkinlerinin ve tahsilat dökümlerinin incelenmesinin temini için 320 sayılı İlam' ın 5/A mad- desi hükmünün BOZULARAK DAİRESİNE TEVDİİNE 187 • 8. DİĞER HARÇLAR 8.1. Kayıt ve Suret Harcı Belediyeler ve belediyelere bağlı müesseselerden istenecek her türlü kayıt suretleriyle gayrimenkullerle ilgili harita plan ve krokilerin suretleri, Kayıt ve Suret Harcına tabidir. 8.2. İmar İle İlgili Harçlar İmar mevzuatı gereğince aşağıda belirtilen harçlar belediyece tahsil olunur. a) Belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde İmar Kanununa göre ilk kez ya- pılan veya istek üzerine gerçekleştirilen müteakip parselasyon işlemleri "Parse las- yonHarcına" (teşvik belgesini haiz organize sanayi bölgeleri hariç olmak üzere), b) Verilecek ifraz ve tevhit kararlan "İfraz ve Tevhit Harcına", c) Proje tasdik işlemleri "Plan ve Proje Tasdik Harcına", d) Zemin ve yol kanal açma izni verilmesi, yapım ve yıkım artığı malzeme ile toprak kazısının taşınması için belediyelerce yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesi "Zemin Açma izni ve Toprak Hafriyatı Harcına", e) (Mülga: 21/1/1982 - 2589/5 md.) f) Yapı kullanma izni verilmesi işleri "Yapı Kullanma İzni Harcına" tabidir. 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alınacak Tedbirler- le Yapılacak Yardımlara Dair Kanun Hükümleri uyarınca yapılan yapı ve tesis- 187 Sayıştay Temyiz Kurulunun 05.01.2016 tarih ve 41304 sayılı kararı. 250 Tüm Yönleriyle Beledlye Gelirleri !er ilebel� d!_Y�,ve mücavir alan sınırları içinde veya dışında inşa �ilecek sera ve benzen ortü altı tarım faaliyetinde kullanılmak üz ere inşa edılen tesisler, ahır, samanl!k, küm �s ve hayvan barınakları ile yemlik gibi yapı ve tesisler 5302 sayı_lı il Ozel idaresi Kanunu uyarınca alınacak ücretler ile Bina İnşaat Harcı dahıl yukarıda sayılan Harçlardanmüstesnadır. Organiz_e Sanayi Bölgeleri ile Sanayi ve Küçük Sanat Sitelerinde yapılan Yapı ve Tesısler Bina İnşaat Harcı ve Yapı Kullanma izni Harcından müstesna. dır. 8.2.1. İmar Mevzuatı İle İlgili Harçlara İlişkin Soru ve Cevaplar Soru-1: Belediye Kanununun JJ'üncü maddesi kapsamında kentsel dönüşüm ile inşa edilen yapıların tesliminde imar ile ilgili harçların durumu nasıldır? Özetle 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Ek l 'inci maddesinde; belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde yapılan her türlü bina inşaatı (ilave ve tadiller dahil), inşaat veya tadilat ruhsatının alınmasında Ek Madde 6 da yer alan tarifede gösterilen nispet ve hadlerde bina inşaat harcına tabi olduğu, 79 'uncu maddesinde belediyeler ve belediyelere bağlı müesseselerden istenecek her türlü kayıt suretleriyle gayrimenkullerle ilgili harita plan ve krokilerin suret- lerinin kayıt ve suret harcına tabi olduğu hüküm altına alınmıştır. Aynı Kanunun 80'inci maddesinde; "İmar mevzuatı gereğince aşağıda be- lirtilen harçlar belediyece tahsil olunur a) Belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde İmar Kanununa göre ilk kez yapılan veya istek üzerine gerçekleştirilen müteakip parselasyon işlemleri "Par- selasyon Harcına" (teşvik belgesini haiz organize sanayi bölgeleri hariç olmak üzere), b) Verilecek ifraz ve tevhit kararları "İfraz ve Tevhit Harcına", c) Proje tasdik işlemleri "Plan ve Proje Tasdik Harcına", d) Zemin ve yol kanal açma izni verilmesi, yapım ve yıkım artığı malzeme ile toprak kazısının taşınması için belediyelerce yer gösterilmesi ve bu yerlerin tesviyesi "Zemin Açma İzni ve Toprak Hafriyatı Harcına", f) Yapı kullanma izni verilmesi işleri "Yapı Kullanma İzni Harcına" tabi- dir." hükmü yer almaktadır. Buna göre, 5393 sayılı Belediye Kanunun 73'üncü maddesi kapsamında kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanlarında yıkılarak yeniden yapılacak mün- ferit yapılarda, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu kapsamında alınacak olan 251 10. Bölüm: Belediyelerin Harçları harçların dörtte birinin alınması gerekmekte olup, bu kapsam dışındaki yapılar- da harçlara dörtte bir oranının uygulanması mümkün bulunmamaktadır. 1 • Soru-2: TOKİ, kayıt ve suret ile imar ile ilgili harçlardan muaf mıdır? Özetle Toplu Konut İdaresi tarafından yaptırılacak yapılardan belediyelerin hangi grupta yer aldığına bakılmaksızın kayıt ve suret harcı ve imarla ilgili harclan için 84'üncü maddesinin ( 1) ve (2) numaralı bentlerinde belirtilen en az tutarlar üzerinden alınması gerekmektedir. 189 Soru-3: Hazineye ait taşınmazlarıncins değişikliği işlemindenimarile ilgiliharçlar amıırmı? Özetle inşa at giderleri genel ve katma bütçeli idarelerden karşılanan her türlü binalar, bina inşaat harcından istisna olduğundan Yükseköğretim Kuruluna tahsisli ve Hazine adına kayıtlı bulunan ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmaz inşa- atının bina inşaat harcından istisna tutulması ancak imarla ilgili harçlardan istis- na tutulmaması gerekmektedir. 190 Soru-4: Vakıf Üniversiteleri İmar ile İlgili Harçlardan istisna mıdır? 2464 sayılı Kanunun 80'inci maddesinde imarla ilgili harçlara (plan ve pro- je tasdik harcı, zemin açma izni ve toprak hafriyatı harcı vb.) ilişkin hükümlere yer verilmiş olup 7269 sayılı Umuını Hayata Müessir Afetler Dolayısıyla Alı- nacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun Hükümleri uyarınca yapı- lan yapı ve tesislerin imarla ilgili harçlar ve bina inşaat harcından, organize sanayi bölgel eri ile sanayi ve küçük sanat sitelerinde yapılan yapı ve tesislerin ise bina inşaat harcı ve yapı kullanma izni harcından müstesna olacağı hüküm altına alınmış ve üniversiteler ile genel bütçeye dahil idareler için herhangi bir muafiyet hükmü yer almamıştır. Aynı Kanunun 86-94'üncü maddelerinde harcamalara katılma paylarının gayrimenkul sahiplerinden alınacağı, 90'ıncı maddesinde, ibadet yerlerinden harcamalara katılma payının alınmayacağı, 97'nci maddesinde de belediyelerin bu Kanunda harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizm et için bel ediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili olduğu, belediyelere tekel olarak verilmiş işlerin kendi özel hükümlerine tabi olduğu belirtilmiştir. Genel bütçeli idareler için ücret alınmayacağına dair herhangi bir istisna hükmü bulunmamaktadır. 188 Gelir idaresi Başkanlığının 14.08.2013 tarih ve 64597866- 140(59- 2013]-125 sayılı ôzelgesi. 189 Gelir idaresi Başkanlığının 14.08.2013 tarih ve 64597866- 140(59- 2013]-125 sayılı ôzelgesi. 190 Gelir idaresi Başkanlı {ıının 18.06.2015 tarih ve 90792880- 175.02.02.07[2015/98]-660 sayılı ôzelgesi. 252 Tüm Yönleriyle Belediye Gerlflefı -----.!. . . Buhükümler_i!e 2547 sayılı Kanunun 56 ve ek 7'nci maddesi hükümleri bırlıkte değerlendınldigvinde , u·· n· ıvers. ıten. ız. ın · ı marla ilgili harçl , ar harcarna1 ara katılmapayları ve ücretlerden iseistisna tutulmaması gerekmektedir. 191 8.3. İşyeri Açma İzni Harcı B�le�iyesınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması "İşyer; Açma Iznı Harcına" tabidir. 8 - 3 1• • İşyeri Açma İzin Harcı ile İlgili Kavramlar Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda �ünhası�an il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini; büyükşe. hır beledıyesi sınırları ve mücavir alanlar içinde büyükşehir belediyesinin yetki- li olduğu konulard a büyükşehir beledi yesini, bunların dışında kalan hususlarda büyük.şehir ilçe veya ilk kademe belediyesini; belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde belediyeyi ve organize sanayi bölgesi sınırlan içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, Gayrisıhhi müessese: Faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden az veya çok zarar veren veya venne- si muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek mües- seseleri, Bir inci sınıf gayrisıhhi müessese: Meskenlerden mutlaka uzak bulundu- rulmaları gereken işyerlerini, İkinci sınıf gayrisıhhi müessese: Meskenlerden mutlaka uzaklaştınlması gerekmemekle beraber izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gereken işyerlerini, Üçüncü sınıf gayrisıhhi müessese: Meskenlerin yanında açılabilmekle be- raber yalnız sıhhi'nezarete tabi tutul ması gereken işyerlerini, Sıhhi müessese: Gayrisıhhi' müesseseler dışında kalan her türlü işyerini, Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu ola- rak eğlenmesi, dinlenmesi veya konakl aması için açılan otel, motel, pansi- yon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane 191 Ge ı ı· r ld ares • ı B aşkanlığının 06.03.2012 tarih ve B.07.1.GIB.4.34.18.01-003.01-885 sayılı ôzelgesi. 10. Böji)m: Belediyelerin Harçları ,·e kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olur a olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ,·e makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; İnternet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzen yerleri, içkili yer bölgesi: Belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde belediye meclisi, bu sınırlar dışında il genel meclisi tarafından valilik veya kaymakamlı- ğın görüşü alınarak tespit edilen ve içerisinde şarap ve bira dahil her türlü allcol- lü içeceğin verilebileceği işyerlerinin açılabileceği bölgeyi, Doğal kaynaklar: Hava, su, toprak ve doğada bulunan cansız varlıkları, Çevre sağlığı: İnsan sağlığının çevred eki fiziki, kimyevi, biyolojik, sosyal ve psiko- sosyal faktörlerle tespit edilen yaşam kalitesini, İnceleme kurulu: Birinci sınıf gayrisıhhi müesseseler için yer seçimi ve tesis kurma, deneme veya açılma izni amacıyla inceleme yapan kurulu, Yer seçimi ve tesis kurma izni: Birinci sınıf gayrisıhhi müesseselerde te- sisin yapılmasından önce söz konusu yerde kurulup kurulamayacağı konusunda ve kurulacak yer, proje ve belgelerin uygun görülmesi durumunda müessesenin kurulması için yetkili idarece verilen izni, Deneme izni: Gayrisıhhi müesseselerde onaylı projelerine göre yapılan müessesenin, planlanan şekilde çalışıp çalışmadığının ve doğal kaynakların kirlenmesini önlemek için alınan tedbirlerin yeterli olup olmadığının tespiti için yetkili idarenin izni ve denetimi altında belirli bir süre deneme mahiyetindeki faaliyetlere verilen geçici izni, İşyeri açma ve çalışma ruhsah: Yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, Mahallin en bü yük mülki idare amiri: İllerde valiyi, büyükşehir beledi- yesi hudutları içinde kalanlar dahil ilçelerde kaymakamı, Kolluk: Polis ve jandarma teşkilatını, Konaklama yeri: Otel, motel, pansiyon ve kampingler gibi, asıl fonksiyon- ları müşterilerin geceleme ihtiyaçlarını sağlamak olan yerleri, Organize sanayi bölgesi: 12.4.2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununa göre kurulan özel hukuk tüzel kişisini, ifade eder. 254 Tüm Yönleriyle Belediye Otlirle(ı 8.3.2. İşyeri Açma Ruhsatı Verilecek İşyerlerinde Aranan Şartlar İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ilgili maddeleri kapsamında işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilecek iş yerlerinde aranacak şan. lar aşağıdaki gibidir; İşyeri açma ve çalışma ruhsatı ve;ilen işyerleri aşağıda belirtilen şartlan-!!: sımak zorundadır: a) İş sağlığı ve güvenli ği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tedb irlerin alınmış olması, b) 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamına giren gayrimenkullerin, ta- pu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümlerinde sinema, tiyatro, kahvehane, gazino, pavyon, bar, kulüp, dans salonu ve benzeri eğlence ve top. lantı yerleri; fırın, lokanta, pastane, süthane gibi gıda ve beslenme yerleri; ima- lathane, boyahane, basımevi, dükkan, galeri ve çarşı gibi işyerlerinin açılması hususunda kat maliklerinin oy birliği ile karar alması, Tapuda iş yeri olarak görünen yerlerde, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması durumunda yönetim planında aksine bir hüküm yoksa, kat malik- lerinin oy çokluğu ile aldığı kararın bulunması, c) Özel yapı şeklini gerektiren sinema, tiyatro, düğün salonu, otel, hamam, sauna; ekmek fırını ile akaryakıt, sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğal gaz istasyonu için yapı kullanma izin belgesinin alın- mış olması, d) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yö- nünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması, e) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin, patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve benzeri tehlikeli maddeler üretilen, satılan, kullanılan, depolanan yerler ile gaz dolum tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklıkta bulunması, f) Madencilik faaliyetleri sırasında patlayıcı madde kullanılan yerlerde 27/11/1973 tarihli ve 7/7551 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konu- lan Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışılan İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük, 14/8/1987 tarihli ve 87/12028 sayı- lı Bakanlar Kurulu Karan ile yürürlüğe konulan Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklan- ması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmes i Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük ve 26/12/ 2003 tarihli ve 25328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hak- kında Yönetmelik hükümlerine uygun tedbirlerin alınması, 10. Böliim: Belediyelerin Harçları g) Karayolu kenanndaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin ag.lan- mış olması, h) Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri; patlayıcı. parlayıcı ve yanıcı maddelerin üretildiği, satıldığı ve depolandığı işyerleri: otuz kişıdcn fazJa çalı- şanın bulunduğu her türlü işyerleri, ana giriş kapılan dışında cadde ve sokağa doğrudan bağlantısı olmayan ve birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu İ$ hanı, çarşı ve benzeri işyerlerinde yangına karşı gerekli önlemlerinin alındığını gösteren itfaiye raporunun alınması, diğer işy erlerinde ise yangına karşı gerekli tedbirlerin alınmış olması, ı) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinden meyhan e. bar. kahvehane. kıraathane, elektronik oyun merkezi ile açıkta alkollü içki satılan işyerlerinin okul, yurt, mabet bina ve tesislerine mevzuatın öngördüğü uzaklı kta bull.llllllaSl, j) Sınai, tıbbi ve radyoaktif atık üreten işyerlerinde bu atıkların toplanması. taşınması, depolanması, işlenmesi ve bertarafı konusunda gerekli tedbirlerin ve izinlerin alınmış olması, k) Engellilerin işyerine giriş ve çıkışları için gereken kolaylaştırıcı tedbirle- rin alınmış olması, 1) Yabancı uyrukluların işyeri açması ve çalıştırması konusunda, yabancı- larla ilgili mevzuat hükümlerine uyulması. m) Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması (Ancak, alışveriş merkezleri içinde bulunan 1000 m2 ve üstü alana sahip hipermarket, süpermarket, grossmarket ve megamarket gibi adlarla açılan işyerleri bünyesinde yer alan fırınlarda aynk nizamda müstakil bina şartı aranmaz.), n) Yanıcı ve parlayıcı madde kategorisindeki sıvıların depolanması amacıy- la kullanılan tesis ve düzeneklerde, işyeri açma ve çalışma ruhsatında kayıtlı hacimden fazla ve başka kategoriden sıvı depolanmaması, bu tesis ve düzenek- lerde gerçekleştirilecek tadilatların ruhsata işlenmeden faaliyete geçirilmemesi. Yetkili idareler, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra ya- pacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder. Turizm işletme belgeli tesisler, işletme belgesinin düzenlenmesine esas hu- suslarla ilgili olarak sadece Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından denetlenir. Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri ile turizm alan ve merkezlerinde Çevresel Etki Değerlendirınesi olumlu kararı veya Çevresel Etki Değerlendir- mesi gerekli değildir kararı verilen ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kap- 256 Tüm Yônlerlyle Beledry• � samında yer nlan yntırımlar için işyeri açma ve çalışma ruhsatı, yetkilı ıdarelcr tarafından başka bir işleme gerekkalmaksızın on beş gün içinde verilir. Umuma açı� istirahat ve eğlence yerleri için bu hususlar işycri açma ve ça. lışma ruhsatı venlmeden önce yerinde kontrol edilir. �abri�a, şantiye, nakliye filosu ve benzeri işletmelerin ticari amaç dışında kendı faalıyetlerinin gerekli kıldığı yanıcı ve parlayıcı madde kategorisindckı sıvılann depolanması veya kendi araçlarına yakıt ikmali yapılması amacıyla kullanılan düzenekler, özel mevzuatındaki hükümler saldı kalmak kaydıyla, bu Yönetmelik ekindeki depolama hacimleri esas alınarak gayrisıhhi müessese olarak ruhsatlandırılır. . Maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesıslerle ilgili bu Yönetmeliğin uygulanmasında 4.6.1985 tarihli ve 3213 sayılı Maden Kanununun 7'nci maddesinde yer alan hususlar öncelikJe dikkate alınır. Birden fazla işyerinin bir arada bulunduğu iş hanı, çarşı ve benzeri işyerle- rinde yangına karşı gerekli önlemlerin alındığını gösteren itfaiye raporu bu bi- nalann yönetimi tarafından alınır ve yapıda değişiklik olmadığı sürece buralar- daki işyerleri için ayrıca münferit itfaiye raporu aranmaz. Yangın tedbirlerini etkileyecek şekilde yapıda değişiklik yapılması durumunda yalnızca yapısında değişiklik yapılan işyerinin sahibinden münferit itfaiye raporu istenir. 8.3.3. İşyeri Açma Ruhsatının Düzenlenmesi Sıhhi işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeli- ğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1'de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir. Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılmasında bu Yö- netmeliğin dördüncü kısmında belirtilen süreler geçerlidir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirti- len bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz. 8.3.4. İş Yeri Açma Harcının Hesaplanması İşyeri Açma İzni Harcı, Belediye Gelirleri Kanununun 96'ncı maddesi ge- reğince Bakanlar Kurulunca gösterilen esaslar içinde, aynı Kanunun 84'üncü maddesinde belirtilen tarifeye göre hesaplanır. - tO. 86füm: Belediyelerin Harçları 257 Harcın hesaplanmasında, gösterilen faaliyet alanında faydalanılma şartıyla işyerinin üzerinde kurulduğu arsanın tamamı göz önünde tutulur. Şu kadar ki bu şekilde hesaplanan işyerinin kapalı ve açık alanlarının topla_m5.000 � �c ka- dar olan kısmı harca tabidir. Bu miktan aşan kısımlardan lşyen Açma lznı Har- cı alınamaz. İş yeri açma izin belgesinin tarifesi 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanu- nunda aşağıdaki gibi belirlenmiştir; En Az (TL) En Çok (TL) Beher metrekare için işin mahiyetine göre 0.10 1 Belediyelerin uygulayacağı tarife bu olmakla beraber, 1 Mart 2014 gün ve 28928 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 6257 sayılı Kanunun 5 ve 6'ncı mad- deleri ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 96'ncı maddesinin (A) fık- rasına ikinci paragraf ve bu paragraf hükmünün uygulaması ile ilgili olarak geçici 7'nci madde ilave edilmiştir. Bu hükümlere göre, İşyeri Açma İzni Harcına ilişkin tarife, 2464 sayılı Ka- nunda belirtilen en alt ve en üst sınırları aşmamak şartıyla mahallin çeşitli semt- leri arasındaki sosyal ve ekonomik farklılıklar göz önünde bulundurularak ilgili belediye meclislerinin önerisi, İçişleri Bakanlığının görüşü ve Maliye Bakanlı- ğının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tespit edilecektir. 192 8.3.5. İşyeri Açma İzin Harcı İle İlgili Soru ve Cevaplar Soru-1: Vakıflar, İşyeri Açma İzin Harcından istisna mıdır? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44'üncü maddesinin birinci fıkrasında, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde bulunan ve bele- diyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekil- lerde kullanılan binaların çevre temizlik vergisine tabi olduğu; ikinci fıkrasında ise, genel ve katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyeler, köyler, bunla- rın kuracakları birlikler, darülaceze ve benzeri kuruluşlar ve üniversiteler tara- fından münhasıran hizmetlerinde kullanılan binalar, Kızılay Genel Merkezi ile şubeleri ve kampları, Kredi ve Yurtlar Kurumuna ait öğrenci yurtlan ile umuma açık ibadet yerleri, karşılıklı olmak şartıyla elçilik ve konsolosluk hiz metlerinde kullanılanlarla elçilerin ikametine mahsus olan binalar, milletler arası kuruluşlar ve bunların temsilcilikleri tarafından kullanılan binalar ile bunların müştemila- tının vergiye tabi olmadığı hükmüne yer verilmiştir. 192 ôz, Erdoğan, "Belediye Gelirleri Kanununa Göre lşyeri Açma izni Harcı Uygulaması", 2015 258 Tüm Yönleriyle Belediye Gel!f1eı,ı Konu il . e _. il . gili olarak yayımlana n 30 sen .N o. lu Belediye Gelirleri Kantunı Gen • e · l Teblıgının 11 Vergiye Tabı· 01mayan Bı . na1ar ,, başlıklı II'nci bölümünde , Darul�ceze ve be?zeri kuruluşlarkapsamına, düşkünler evi, yetimhaneler, huzu_ rev . len, . Çocuk Esırgeme Kurum u ve k orunmaya m uhtaç ço . cu . k _ l . arı k . or . um . a . birlik - lenne aıt çocuk yurtlan gibi sosyal yardım kuruluşıannın gırdıgı belırtılm1ştır. d. Aynı Kanunun "İşyeri Açma 1 • zn . ı H arcı ,, başlıklı g ı'inci madde . sinde, bele- . ıye sınır 1an veya mücavir alanlar ı·ç· d bir işyerinin açılmasının "lşyeri Açma Iznı •H ar . cın . a " ta b ı . oldugu- hu··kü· ın e ş olup maddede herhangı • bir mu aflık ve ıstısna hükümlerin m a1tına a1mmı - e yer ven . lmemı . ştı . r. Bu itibarla, Vakfınızın isyeri açma izni harcından ise muaf tutulmaması� rekmektedir. 193 Soru-2: Belediyeler, diş hekimlerinin muayenehanesi açılışında işyeri açma izni harcı alabilirler mi? Belediyelere; muayenehane açılması, çalıştırılması ve denetlenmesi konu- sunda verilmiş herhangi bir görev ve tanınmış bir yetki bulunmadığı açıktır. Harç ise karşılığında idarenin bir hizmet verdiği kamu gelirlerinden olduğun- dan, hizmeti veren idareye ödenmesi, aynı idare tarafından tahsili gerekmekte- dir. Muayenehanelerin açılması, işleyişi ve denetimi konusundaki tilin görev ve yetki Sağlık Bakanlığı ve Bakanlığın yerel örgütüne dahil idarelere verilmiş olmasına ve belediyelerce muayenehane açılması konusunda herhangi bir hiz- met verilmemesine karşın, yürürlüğe konulan Yönetmelik ile muayenehanelerin de kapsama alınmasıyla iş yeri açma izni harcı ödemeleri gerektiği yolundaki düzenlemede mevzuata uygunluk bulunmamaktadır. 194 Soru-3: Belediyeler, avukatların büro açılışında işyeri açma izni harcı alabilirler mi? Avukatlık bürolarının açılması veya çalıştırılması hususunda belediyelerce izin verme veya kapatma yetkisi bulunmadığı kabul edildiğinden bu bürolar nedeniyle belirli bir kamu hizmeti karşılığı alınması esas olan işyeri açma izni harcının alınması hukuken mümkün değildir. 195 Soru-4: Belediyeler, T.C. Ziraat Bankalarından işyeri açma izni harcı alabilirler mi? Belediye sınırlan içinde veya mücavir alanlarda işyeri açılması işyeri açma izin harcına tabidir ve bu alanlarda işyerleri ve işletmelere işyeri açma ve çalış- ma ruhsatı vermeye belediyeler yetkilidir. Ancak davacı T.C. Ziraat Bankası 93 Gelir idaresi Başkanlığının 21.04.201O tarih ve B.07.1.GIB.4.45.15.01-BGK-1-5 sayılı özelgesi. 1 Danıştay'ın Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunun 19.06.2013 tarih ve 2013/242 sayılı kararı Danıştay 9. Dairesinin 17.02. 2008 tarih ve 2009/830 sayılı kararı ıo.Bölüm: Belediyelerin Harçları A.S. açmış olduğu şubeler için, işyerleri ve isletmeler için zorunlu tutulan isyeri �ma ve çalışma izin harcından muaftır. 196 sonı-5: Firmanın nev'i değişmesi durumunda tekrar iş yeri açma izin harcının almması gerekir mi? Firmaların nevi değişikliğine giderek unvan değiştirmeleri halinde müsteci- rin değişmesi söz konusu olduğundan, nevi değiştirilen firmanın başvurusu üze- rine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni ruhsat düzenlenmesi gerektiğinden işyeri açma izni harcının alınması gerekmektedir. 197 Soru-6: Tarım Kredi Kooperatifleri iş yeri açma izin harcından muaf mıdır? Tarım kredi kooperatiflerince Belediyeniz sınırlan içinde bir işyeri açılması halinde, 2464 sayılı Kanunun 81'inci maddesine göre belediyelerce alınan işyeri açma izni harcından muaf tutulması mümkün değildir. 198 Soru-7: İş yerinin taşınarak başka bir belediye sınırlarına taşınması durumunda iş yeri açma izin harcı alınacak mıdır? Taşınma nedeniyle ... Belediye sınırlan içinde yeni bir işyeri açılması ne- deniyle sözü edilen belediye tarafından 2464 sayılı Yasanın 81. maddesine göre işyeri açma izin harcı tarh olunmasının yerinde olduğu. 199 Soru-8: Şirket birleşmesi ile yeni bir iş yeri açılması durumunda iş yeri açma izin hare1 aranır mı? Şirketlerin birleşmesi nedeniyle yeni bir işyeri açıldığının kabulünün gere- keceği, idare tarafından hazırlanan ruhsat ve çalışma izninin sadece ruhsat ve çalışma izni verilen gerçek veya tüzel kişi için bir hak doğuracağı ve o tüzel kişi için geçerli olacağı, bu itibarla 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 81. maddesi uyarınca yapılan tarhiyatta isabetsizlik bulunmadığı 200 Soru-9: Karayolları Genel Müdürlüğünün Asfalt Plent Tesisi, iş yeri açma izin harcından muaf mıdır? Karayolları Genel Müdürlüğünün açacağı asfalt plent tesisinin iş yeri açma izin harcından istisna edileceği, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu ve ilgili 196 Danıştay 9. Dairesinin 04.11.2008 tarih ve 2008/5019 sayılı kararı 197 Denizli Vergi Dairesi Başkanlığı 02.02.2012 gün ve B.07.1.GIB.4.20.15.01- 37-MUK-2011- 537- 68 sayılı özelge 198 Eskişehir Vergi Dairesi Başkanlığı 31.01.2013 gün ve 73903997- 175.02[81- 2012/1)-32 sayılı özelgesi 199 Danıştay 9. D. 28.11.1996 gün ve 1995/3732 E., 1996/3956 K. 200 Danıştay 9. D. 03.06.1999 gün ve 1998/1899 E ., 1999/2329 K . _2_so ..'..:Tü�·m�Y..:::.ö:::nl �e:..:.riy �le�Be�l,:::.:ed �ir.:Ye::..,:G �e�li�r� mevzuatlarda belirtilmediğinden söz konusu harcı ödeyerek iş yeri açmalan gerekmektedir2° 1 • Soru-1O:İş yeri açma ruhsat harcının tahakkuk ettirilmemesinden kim sorumludur? İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İşyeri açılma- sı" başlıklı 6'ncı maddesindea ynen: "Yetki!�ida�elerden usulüne uygun olarak İfyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan ışyerı açılamaz ve çalıştırılamaz.... Jşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. " 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun "İşyeri açma izni harcı" başlıklı 81 'inci maddesinde aynen: "B_elediye sınırları veya mücavir alanlar içinde bir işyerinin açılması İşyeri Açma izni Harcına tabidir. " hükümleri yer almaktadır. Aynı Kanunun "Çeşitli harçlara ait tarifeler" başlıklı 84 'üncü maddesinde, harcın işyerinin beher metrekaresi üzerinden alınacağı hükmü yer almaktadır. •••••••.Belediyesi gelir tarifesinde harç tarifesi işyerlerinin beher metrekaresinden . ....... TL olarak belirlenmiştir. Mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, belediye sınırlan içinde açıla- cak işyerleri için İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hü- kümleri çerçevesinde belediyelerden ruhsat alınması gerekmektedir. Belediyeler- de ruhsat işlemleri genellikle zabıta müdürlükleri tarafından yapılmaktadır. İşyerlerinin ruhsatsız olarak açılıp çalıştırılması haksız rekabet, denetimsiz imalat, üretim vb. yapılması ve buna benzer hususlara neden olduğu gibi söz konusu işyerlerinden ruhsat verilmesi sırasında alınacak olan ruhsat harcının da alınama- ması nedeniyle Belediyenin gelir kaybına uğramasına yol açmaktadır. Açıklanan nedenlerle zabıta müdürlüğünden sorumlu başkan yardımcı- sına tazmin hükmü veriimiştir2° 2 . 8.4. Muayene, Ruhsat ve Rapor Harcı Mevzuat gereğince alınması zorunlu veya isteğe bağlı görülen ve belediye- ler veya onlara bağlı kuruluşlar tarafından düzenlenerek ilgilisine verilecek; muayene ve sağlıkla veya ferıni konularla ilgili tahlillere ilişkin olup bu kanun- 201 Mahalli idareler Genel Müdürlüğünün 05. 07.2010 tarih ve B.05.0.MAH.0.01.01 .00/19373/45821 sayılı yazısı. 202 s ayışı ay s . o a · ıresı • n • ı n 12.11.2015 tarih ve 135 sayılı kararı. (Değişik tarife: 30/12/2004-5281/26md.)Harcın Tutarı (TL) En az En çok 1.Kayıt ve suret harçları: a) Her sayfa başına 0,25 0,75 b) Harita plan ve krokilerin beher metrekaresinden 4 12 2.lmarfa ilgili harçlar (Ticaret ve konut bölgeleriiçin ayrı ayrı): a) ilk parselasyon harcı (beher metrekare için) 0,05 0,15 b)ifraz ve tevhid harcı (beher metrekare için) 0,05 0,15 c)Plan ve proje tasdik harcı (beher inşaat metrekaresi için) 0,05 0,15 d) Zemin açma izni ve toprak hafriyatı harcı da) Toprak (beher metreküp için) 0,15 0,45 db) Kanal (beher metrekare için) 0,50 1,50 e) Yapı kullanma izni harcı (beher inşaat metrekaresi için} 0,05 0,15 3.lşyeri açma izni harcı: (beher metrekare için işin mahiyetine göre) Ancak bu miktar hiçbir suretle beşbin metrekareye isabet edecek tutarı aşamaz. 0,10 1 4.Muayene ruhsat ve rapor harcı 5 15 5.Sağlık belgesi harcı 1 3 10. Bölüm: Belediyelerin Harçları 281 da aynca harca tabi tutulmamış olan ruhsatlar, rapor ve belgeler "Muayene, Ruhsat ve Rapor Harcına" tabidir. Soru-1: Muayene, Ruhsat ve Rapor Harcı İhbarname Yerine Yazı İle İstenebilir Mi? 2464 sayılı Kanunun 82,nci maddesi uyarınca istenilen muayene ruhsat ve rapor harcının ihbarname ile istenilmesi gerekirken yazı ile istenilmesinde isa- bet yoktur . Öte yandan bele diyelerin asli ve zorunlu kamusal görevlerinden olan ve kanunla harç konusu yapılan bir hususta aynca ücret istenilemez. 203 8.5. Sağlık Belgesi Harcı Yaptıkları işler ve gördükleri hizmetler dolayısıyla özel mevzuatı gereğince be- lediyelerden sağlık belgesi almak mecburiyetinde olan kişilere verilecek bu tür belgeler ile bunların belli aralıklarla yenilenmeleri "Sağlık Belgesi Harcına" tabidir. 8.6. Diğer Harçlara Ait Tarifeler Bu bölümde yazılı çeşitli harçlar aşağıdaki tarifeye göre alınır. Tablo 37: Diğer Çeşitli Harçlara Ait Genel Tarife Cetveli 203 Danıştay 9. Dairesinin 11.06.2002 tarih ve 2002/2785 sayılı kararı 262 TOm Yönleriyle Belediye Gellrlttl . 2 00S/8730 sayılı Bakanlar Kurulu tarafından belediye grupları itibariyle � lırlenen Kayıt ve Su re th arc tarifesi aşağıdaki g . ı . b d ı . ı,G Tablo 38·Kayıt Suret Harcı Tarifesi Harcın Mlktan (TL) 2005/8730 s ay ılı Bakanlar Kurulu tarafından belediye grupları itibariyle be- lirlenen İmar Mevzua tı ile ilgili harçları tarifeleri aşağıdaki gibidir; Tablo 39: İlk Parselasyon Harcı Tarifesi {Ticaret veKonut Bölgeleri İçin Ayrı Ayrı) Belediye Grubu Cinsi Harcın Miktarı (YTL) Ticaret Konut 1 ilk parselasyon harcı {beher m2 için) 0,12 0,09 2 """ .. 0,11 0,08 3 n tin tt 0,10 0,07 4 " .. "u 0,09 0,06 5 n n ıı n 0,08 0,05 Tablo 40: İfraz ve Tevhit Harcı Tarifesi Ticaret Konut 1 ifraz ve tevhid harcı (beher m2 için) 0,12 0,09 2 "ti it il 0,11 0,08 3 u"" .. 0,10 0,07 4 un"" 0,09 0,06 5 il it .. fi 0,08 0,05 Belediye Grubu Cinsi 1 a) Her sayfa başına b) Harita,plan ve krokilerinbeher m2'sinden 0,75 - 8 - 2 a) Her sayfa başına 0,60 b) Harita,plan ve krokilerinbeher m2'sinden 7 - 3 a) Her sayfa başına 0,50 b) Harita, planve krokilerinbeher m2'sinden 6 4 a) Her sayfa başına 0,30 b) Harita,plan ve krokilerin beher m2'sinden 5 5 a) Her sayfa başına 0,25 b) Harita,plan ve krokilerin beher m2'sinden 4 8ök)m: Belediyelerin Harçları Tablo 41: Plan ve Proje Tasdik Harcı Tarifesi 1 Plan ve proje tasdik harcı(beher m2 için) 0,12 O.O, 2 """" 0,11 o,oa 3 n H H h 0,10 0117 4 """" 0,09 0,06 5 """" 0,08 0,05 Tablo 42: Zemin Açma izni ve Toprak Harfiyatı Harcı Tarifesi Zemin açma izni ve toprak hafriyatı harcı Ticaret Konut 1 a) Toprak (Behermetreküp için) 0,35 0,30 b) Kanal (Beher metrekare için) 1,30 1,10 2 a) Toprak (Beher metreküp için) 0,31 0,26 b) Kanal (Beher metrekare için) 1,15 0,95 3 a) Toprak (Behermetreküp için) 0,27 0,22 b) Kanal (Beher metrekare için) 1 0,80 4 a) Toprak (Behermetreküp için) 0,23 0,18 b) Kanal (Beher metrekare için) 0,85 0,65 5 a) Toprak {Beher metreküp için) 0,19 0,15 b) Kanal (Beher metrekare için) 0,70 0,50 Tablo 43: Yapı Kullanım İzni Harcı Tarifesi 1 Yapı kullanma izin harcı (beherinşaat m2 için) 0,11 0,09 2 il it 1111 0,10 0,08 3 il il u" 0,09 0,07 4 il" il" 0,08 0,06 5 1111 H ti 0,07 0,05 Tüm Yönleriyle Belediye Gelirlt(ı 2005/8730 sayılı Bakanlar Kurulu tarafından belediye grupları itibariyle � lirlenen Muayene Ruhsat ve Rapor hare tarifesi aşağıdaki gibidir; Tablo 44: Muayene ruhsat ve Rapor Harcı Tarifesi Belediye Grubu Cinsi HarcınMiktan (YTL) - 1 Muayene ruhsat ve rapor harcı 13 - 2 " " il 11 - 3 it u .. 9 4 u" il 7 5 il it" 5 2005/8730 sayılı Bakanlar Kurulu tarafından belediye grupları itibariyle be- lirlenen Sağlık Belgesi hare tarifesi aşağıdaki gibidir; Tablo 45: Sağlık Belgesi Harcı Tarifesi Belediye Grubu Cinsi Harcın Miktarı (YTL) 1 Sağlık belgesi harcı 2,25 2 ıı n u 2 3 " " " 1,75 4 il " " 1,50 5 " " ti 1 11 HARCAMALARA KATILMA PAYLARia- 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa göre üç çeşit katılma payı bulun- maktadır bunlar; - Yol Harcamalarına Katılma Payı - Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı - Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı 1. HARCAMALARA KATILMA PAYLARININ HESAPLANMASI a) Harcamalara katılma paylan, bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamıdır. Şu kadar ki yapılacak giderler peşin ödendiği takdirde bu paylar ilgililerden %25 noksanı ile alınır. Ancak, bu tür hizmet giderleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve yayınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamaz. Özel Devlet yardımları, karşılıksız fon tahsisleri, bu işler için yapılacak ba- ğış ve yardımlar ve istimlak bedelleri giderler tutarından indirilir. Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2'sini geçemez. 205 (Son paragraf iptal: Ana. Malı. nin 28/ 3/2002 tarih ve E. 2001/5, K. 2002/42 sayılı karan ile.) b) Belediye lerin (3030 sayılı Kanunun uygulandığı şehirlerde hizmeti veren belediyelerin) görüşü alınmak suretiyle, -Harcamalara Katılma paylarını l/2'ye (peşin ödemede l/3'e) kadar indir- meye, -Pay çeşitlerine göre farklılaştırma yapmaya, 204 Bu bölümde geçen MYönetmeli k" ifadesi "2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma Payları ile ilgili Hükümlerinin Uygulanmasına ilişkin Yönetmelik" tir. 205 2464 Sayılı Belediye Gelirleri Kanunu'nun Harcamalara Katılma Payları ile ilgili Hükümlerinin Uygulanmasına ilişkin Yönetmelik Madde 16' ncı maddesinde halen %1 olarak geçmektedir. 266 Tüm Yönleriyle Belediye Gelirte, 1 -Payların ödenecek miktarını birlikte veya pay çeşitlerine göre ayn ayn ol- mak üzere İçişleri Bakanlığınca bildirilecek son genel nüfus s ayımı sonuçlann, da dikkate almak suretiyle ve belediyeler itibariyle tespit etmeye Bakanlar Ku- rulu ye tkilidir. 1.1. Muaflıklar İbadet yerleri Harcamalara Katılma Paylarından muaftır. 1.2. Harcamalara Katılma Paylarının Tahakkuk Şekli Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydala- nan, Su Tesisleri İle Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Paylan ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89' uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerleri hakkında harcamalara katılma payı tahakku- ku yapılmaz. 1.3. Harcamalara Katılma Paylarının Tahakkuk Zamanı Harcamalara katılma paylarının tahakkuku, işler hangi ihale usulü ile ya- pılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olma- sından sonra yapılır. Ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamala- ra katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde, bu paylar, kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itibaren bir ay içinde tahakkuk ettirilir. 1.4. Harcamalara Katılma Paylarının İlanı Yukarıdaki maddelerde yazılı esaslar dairesinde hesaplanan paylar, mükel- leflerin soyadları, adları, adresleri ve kendilerine isabet eden pay miktarını gös- teren ve mahiyetlerine göre mahalle, cadde ve sokak itibariyle düzenlenecek tahakkuk cetvellerinin bir ay süre ile belediye ilan yerlerine asılması suretiyle ilan olunur. Katılma paylan tutarları mükelleflere aynca tebliğ olunur. Katılma Payının tahakkuk ve tahsilinde tebliğ tarihi esas alınır. 1.5. Harcamalara Katılma Paylarının Tahsil Şekli Harcamalara katılma payları belediyelerce veya bunlara bağlı müesseseler- ce, 92 'nci maddeye göre payların ilan ve tebliğ edildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda ve dört eşit taksitte, peşin ödemelerle tahakkuk tarihinden iti- baren bir ay içinde tahsil olunur. Ancak, yukarıda yazılı ödeme sürelerini, ilgili 11. Bölüm: Harcamalara Katılma Payları 267 belediyelerin teklifi üzerine, 5 yıla (peşin ödemelerde bir yıla) kadar uzatmaya ve buna göre taksit sürelerini tespit etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bakanlar Kurulunca bu yetkinin kullanılması halinde, uzatılan ödeme süreleri için beledi- yeler, belediye meclislerinin kararı üzerine ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca alınan tecil faizi oranını aş- mamak üzere faiz alabilirler. Satış, hibe ve trampa gibi devir hallerinde ferağ sırasında o tarihe kadar ödenmemiş taksitler peşin olarak tahsil olunur. Harcamalara katılma payına tabi gayrimenkullerin listesi belediyelerce ilgi- li tapu dairelerine bildirilir. Bu gayrimenkullerin satış, hibe ve trampaları halin- de tapu dairesi payın tahsilini sağlamak üzere, belediyeyi haberdar eder ve pay ödenmedikçe intikal işlemi yapılmaz. 2. YOL HARCAMALARINA KATILMA PAVI Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutulan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkulle- rinsahiplerinden meclis kararı ile Yol Harcamalarına Katılma Payı alınabilir. 206 a) Yeni yol açılması; b) Mevcut yolların yüzde 40 nispetinde veya daha fazla genişletilmesi; c) Kaldırımsız ve bakımsız bulunan yolların, kaldırım veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması, kaldırım veya şose halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi; d) Mevcut kaldırım veya parkelerin sökülüp yeniden düzenlenmesi, Yolların kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup harç payına konu teşkil etmez. İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkull er için asıl cepheyi teşkil edenyoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay ise yarım olarak hesaplanır. 2.1. Yol Harcamalarına Katılma Payının Hesaplanması Yol Harcamalarına Katılma Payı bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, mahiyeti kısmında sayılan hizmetler için 2'l! Yol Harcamal arına K atılma Payı, 6360 sayılı Kanun ile "meclis kararı ile alınabilir" denilerek Belediyelerin inisiyatifine bırakılmıştır. 268 Tüm Yönleriyle Belediye Gelir1erı yapılan g iderlerin 1/3'üdür. Giderlerin hesaplanmasında maliyet, işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, Bayındırlık Bakanlığı ve İller Bankası Genel Müdürlüğünün o yıllar için tespit ederek yayınlandığı birim fiyatlar ve rayiçlere göre hesaplanan gerçek bedeli geçemez. Yollann kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerine düşen giderler, belediyelere ait olup, harç hesaplanmasında bu giderler nazara alınmaz. Böylece hesa planan gider tutarında özel Devlet yardımları karşılıksız fon tahsisleri, bu iş için yapılan bağış ve yardımlar ile istimlak bedelleri düşüldük- ten sonra kalan miktarın 1/3'ü, mahiyeti kısmında sayılan mükellefler adına Belediye Encümeninin kararını müteakip tahakkuk ettirilir. 2.2. Yol Harcamalarına Katılma Payının Tahakkuk Şekli Yol Harcamalarına Katılma Payı 5'inci maddeye göre hesaplanan katılma paylan toplamının ilgili gayrimenkullerin sahipleri arasında vergi değeri topla - mına oranlanması ile bulunur. İki veya daha fazla yol kenarında bulunan gayri- menkul için asıl cepheyi teşkil eden yoldan dolayı düşen pay tam, diğer yollar- dan dolayı düşen paylar ise yarım olarak tahakkuk ettirilir. 2.3. Yol Harcamalarına Katılma Payının Tahakkuk Zamanı Yol Harcamalarına Katılma Payının tahakkuku, iş hangi ihale usulüne göre yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmasın- dan sonra yapılır. Şu kadar ki, belediyenin çalışma programı uygulaması gereğince veya tek- nik zorunluluklar dolayısıyla kısım kısım in şa, tamir veya genişletme yapılması halinde, bitirilerek istifadeye açılmış olması şartı ile, katılma payının kısım kı- sım da tahakkuku mümkündür. İşin bitirilerek hizmete açılmış olduğu geçici kabulünün yapılması ile belirlenir. 3. KANALİZASYON HARCAMALARINA KATILMA PAYI Belediye veya bağlı kuruluşlarınca, belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde, a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması, b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi hallerinde, bu tesislerden faydala nacak gayrimenkullerin sahiplerinden Kanalizasyon Har- camalarına katılma payı alınır. İki veya daha fazla yol kenarlarında bulunan 11. Bölüm: Harcamalara Katılma Payları 269 gayrimenkuller hangi yoldaki kanalizasyona bağlanmış iseler, payın hesabından o yola ait kanalizasyon giderleri nazara alınır. 3.1. Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payının Hesaplanması Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı bu yönetmeliğin 5'inci madde- sinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır. 3.2. Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payının Tahakkuk Şekli Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı 5'inci ve 6'ncı maddelere göre hesaplanacak katılma paylan toplamının, ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ile bulunur. 3.3. Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payının Tahakkuk Zamanı Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı, bu Yönetmeliğin 7'nci madde- sinde belirtil en esaslar dahilinde tahakkuk ettirilir. 4. SU TESİSLERİ HARCAMALARINA KATILMA PAYI Belediye veya bağlı kurul uşlarınca belediye sınırlan ve mücavir alanlan içerisinde, a) Yeni icme suyu şebeke tesisleri yapılması, b) Mevcut şebeke tesislerinin tevsii ve ıslahı hallerinde, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkul sahiplerinden Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı alınır. 4.1. Su Tesisleri Harcamalarına Katılma PayınınHesaplanması Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5'inci madde- sinde belirtilen esaslar dahilinde hesaplanır. 4.2. Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payının Tahakkuk Şekli Su Tesisleri Harcamalarına Katılma Payı bu Yönetmeliğin 5'inci ve 6'ncı maddelerine göre hesaplanan katılma payı tutarının, dağıtımın yapıldığı saha dahilindeki gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanması ile bulunur. 4.3. Su Tesisleri Harcamalarına Katılma PayınınTahakkuk Zamanı Su tesisleri Harcamalarına Katılma Payı bu yönetmeliğin 7'nci maddesinde belirtilen esaslar dahilinde tahakkuk ettirilir. 270 Tüm Yönleriyle Belediye Gerırle(ı 5. HARCAMALARA KATILMA PAYINA İLİŞKİN SORU VE CEVAPLAR Soru-1: İmar planına göre umumi hizmetlere ayrılmış alanlar için vatandaşlar adına yol harcamalarına katılma payı tahakkuk ettirilebilir mi? Dava, sahibi oldukları gayrimenkulün bulunduğu bölgede 2007 yılında ya. pılan yol ve tretuvar çalışması sebebiyle tahakkuk ettirilen yol-tretuvar harca. malarına katılma payının kaldırılması istemine ilişkindir. Kişilerin tasarrufun- dan çıkıp kamusal kullanıma ayrılan ve üzerinde hukuken ve fiilen yararlanma imkanı olmayan taşınmazlar sebebiyle sahiplerinden yol harcamalarına katılına. sının beklenmesi hakkaniyet ve adalet ilkelerine uygun bulunmayacağından, bu gibi durumlarda yol harcamalarına katılma payının ödenmesinin istenilmesi söz konusu olmamalıdır. Davacının sahibi olduğu taşınmazın tamamının yapılan imar planına göre umumi hizmetlere ayrılmış alanda kaldığı, halen imar prog- ramının ve dolayısıyla kamulaştırmanın yapılmadığı hususları ile kanun hüküm. leri bir arada değerlendirildiğinde, Vergi Mahkemesince öncelikle davacının sahip olduğu taşınmazın imar programına alınıp alınmadığı, kamulaştırma kara- rının bulunup bulunmadığı ve hangi tarihlerde bu kararların alındığının araştı- rılması, bunun sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, kararda yazılı ge- rekçeyle davanın reddine karar verilmesinde yasal isabet görülmemiştir. 207 Soru-2: Belediyeler ve vatandaşlar arasındaki harcamalara katılma paylarına ilişkin ihtilaf halinde hangi mahkemeler görevlidir? Taraflar arasındaki ihtilaf, yüklenici olan davacının inşa ettiği bina nede- niyle, belediye hizmetleriyle ilgili olarak davalı belediyece, davacıdan alınan yol harcamalarına katılma payından kaynaklanmaktadır. İhtilafın çözümünün, 2464 sayılı kanun gereğince, 213 sayılı kanun ve 6183 sayılı kanuna göre ya- pılması gerekir. 2576 sayılı kanuna göre de, bu tür ihtilafların hallinde vergi mahkemeleri görevli olduğundan mahkemece görevsizlik kararı verilmesi gere- kir.200 Soru-3: Gayrimenkullerin vergi değerleri dikkate alınmadan her bir daire sahibi adına yol harcamalarına katılma payı tahakkuk ettirilebilir mi? Yol harcamalarına katılma payının, hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan gayrimenkul sahipleri arasında ve 2462 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 89 'uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayrimen- kullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle tahakkuk 207 Danıştay 9. Dairesinin 02.04.2014 tarih ve 2014/1311 sayılı kararı 208 Yargıtay 13. Dairesinin 6.4.1999 tarih ve E. 1999/1867 K. 1999/2331, 25.2.1999 tarih ve E. 1999/801 K. 1999/1247 ve 29. 12.1998 tarih ve E. 1998/ 9007 K. 1998/10421 kararları 11. Bölüm: Harcamalara Katılma Payları 271 ettirilmesi gerekmektedir. Ancak, bu suretle hesaplanacak harcamalara katılma paylarının, bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2' sini geçmemesi gerekmek- tedir. Dolayısıyla, gayrimenkullerin vergi değerleri dikkate alınmadan her bir daire sahibi adına ..... lira yol harcamalarına katılma payı tahakkuk ettirilmesi hususu kanun hükümlerine uygun görülmemektedir. 209 Soru-4: Yol Harcamalarına Katılma Payı hesap dönemi sonunda gider olarak gösterile- bilir mi? Belediye Gelirleri Kanunun 90'ıncı maddesinde, yol harcamalarına katılma payının, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan ilgili gayrimenkul sahipleri arasında 89'uncu maddeye göre hesaplanan katılma paylan toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirileceği; 91'inci maddesinde de, payların tahakkuku işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde bu payların kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itiba- ren bir ay içinde tahakkuk ettirileceği; 93'üncü maddesinde ise, payların ilan ve tebliğ edildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda dört eşit taksitte, peşin ödemelerde tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunacağı hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla, yol yapım çalışmalarından yararlanan gayrimenkullerin sahiple- rinden belediyelerce 2464 sayılı Kanunun 86'ncı maddesine göre yol harcama- larına katılma payının alınması gerekmektedir. Bu hüküm ve açıklamalara göre, Belediye tarafından yapılan yol çalışmala- rı nedeniyle, sahip olduğunuz gayrimenkulün vergi değeri üzerinden 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa istinaden hesaplanarak 21.04.201O tarihinde tara - fınıza tebliğ edilen ve 29.04.201O tarihinde %25 indirimli olarak ödediğiniz yQ] harcamalarına katılma payı bedeli, ödemiş olduğunuz tutar esas alın arak Gelir Vergisi Kanununun 40'ıncı maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendi uyarınca 201O hesap döneminde kurum kazancından indirilebilecektir. 210 Soru-5: Vakıf Üniversiteleri, Harcamalara Katılma Paylarından Muaf mıdır? Belediye Gelirleri Kanunun 90'ıncı maddesinde, "Yol Harcamalarına Ka- tılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan, Su Tesisleri ile Kanali- ze Gelir idaresi BaşkanlıQının 17.04.2001 tarih ve B.07.0.GEL.66/6613-15/21369 sayılı özelgesl. 1'0 Gelir idaresi BaşkanlıQının 15.11.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.48.15.01-48.15.01/KV-11-113 sayılı özelgesl. 272 Tüm Yönleriyle Belediye Gelirleri zasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmetten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrimenkul sahipleri arasında ve 89'uncu maddeye göre hesapla- nan katılma payları toplamının ilgili gayrimenkul/erin vergi değerleri toplamı- na oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerleri hakkında harcamalara katılma payı tahakkuku yapılmaz." hükmü yer almaktadır. Öte yandan, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 56/b maddesinde, üni- versiteler ve ileri teknoloji enstitülerinin genel bütçeye dahil kamu kurum ve kuruluşlarına tanınan mali muafiyetler, istisnalar ve diğer mali kolaylıklardan aynen yararlanacağı; Ek Tnci maddede de, vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, bu Kanunun 56'ncı maddesinde yer alan mali kolaylıklardan, muafiyetlerden ve istisnalardan aynen istifade edeceği ve bunların emlak vergi- sinden muaf tutulacağı hüküm altına alınmış tır. Yukarıda yer alan düzenlemelere göre, sadece ibadet yerlerinden harcama- lara katılma payı alınmayacağı hususu düzenlenmiş olduğundan, belediyelerce tahsil edilen harcamalara katılma payının Üniversiteniz tarafından ödenmesi gerekmektedir. 211 Soru-6: Rusya FederasyonuBüyükelçiliği, Harcamalara Katılma PayındanMuaf mıdır? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu Harcama Katılma Paylarından sade- ce ibadet yerleri muaf tutulduğundan büyükelçiliklerin he rhangi bir muafiyeti bulunmamaktadır. Ancak söz konusu yazıda Rusya'daki Türkiye Cumhuriyeti Büyüke lçiliğin- den, kamuya ait yol ve kaldırımların yapımı masraflarına katılma payı talep edilmediği belirtilmektedir. Bu durumda, Rusya Federasyonu Büyükelc iliğinin karşılıklı olmak şartıyla yol harcamalarına katılma payından muaf tutulması mümkün bulunmaktadı r. 212 Soru-7: Kamu menfaatine yararlı derneklerharcama katılma paylarından muaf mıdırlar? Belediye Gelirleri Kanunun 90'ıncı maddesinde; "Yol Harcamalarına Katılma Payı, bu hizmetin yapıldığı yollardan fayda- lanan, Su tesisleri ile Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payları ise hizmet- ten faydalanma şekillerine göre ilgili gayrim enkul sahipleri arasında ve 89'uncu maddeye göre hesaplanan katılma payları toplamının ilgili gayriıııe n- 211 Gelir idaresi Başkanlığının 25.10.2011 tarih ve B.07.1.GIB.4.55.15.01-2011- BGK-ôZE-01-437 sayılı özelgesl. 212 Gelir idaresi Başkanlığının 25.05. 2001 tarih ve B.07.0.GEL.0.66/6614- 28/28691 sayılı özelgesi. 11. Bölüm: Harcamalara Katılma Payları 273 bıllerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirilir. Şu kadar ki, ibadet yerleri hakkında harcamalara katılma payı tahakkuku yapılmaz." hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, Belediye Gelirleri Kanununda sadece ibadet yerlerinden harca- malara katılma payı alınmayacağı hususu düzenlenmiş olup, Kamu Yaranna Çalışan Derneklerin bina inşaat harcı, yapı kullanma izin harcı, yol ve kanali- zasyon harcamalarına katılma payından muaf tutulmasına yönelik bir hüküm yer almaması nedeniyle, söz konusu demek arsası üzerine yapılacak sosyal tesis inşaatına iliskin olarak. hare ve katılma paylarının Derneğiniz tarafından öden- mesi gerekmektedir. 213 Soru-8: Harcamalara katılma payının asgari değer üzerinden mi, yoksa tapuüzerindeki satışbedeli üzerinden mi hesaplanacaktır? 1319 sayılı "Vergi Değeri" başlıklı 29'uncu maddesinde, "Vergi değeri,· a) Arsa ve araziler için, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun asgari ölçüde birim değer tespitin e ilişkin hükümlerine göre takdir komisyonla- rınca arsalar için her mahalle ve arsa sayı lacak parsellenmemiş arazide her köy için cadde, sokak veya değer bakımından farklı bölgeler (turistik bölgeler- deki cadde, sokak veya değer bakımından farklı olanlar ilgili valilerce tespit edilecek pafta, ada veya parseller), arazide her il veya ilçe için arazinin cinsi (kıraç, taban, sulak) itibarıyla takdir olunan birim değerlere göre, b) Binalar için, Maliye ve Bayındırlık ve İskan bakanlıklarınca müştereken tespit ve ilan edilecek bina metrekare normal inşaat maliyetleri ile (a) bendinde belirtilen esaslara göre bulunacak arsa veya arsa payı değeri esas alınarak 31'inci madde uyarınca hazırlanmış bulunan tüzük hükümlerinden yararlanıl- mak suretiyle, Hesaplanan bedeldir. " hükmü yer almaktadır. Buna göre, emlak vergisinin tapudaki alım satım değeri üzerinden değil, bu hüküm esaslarına göre hesaplanan vergi değeri üzerinden tarh, tahakkuk ve tahsil edilmesi gerekir. 213 Gelir idaresi Başkanlı§ının 08.02.2013 tarih ve 90792880- 140[59- 2012-28]-106 sayılı özelgesi. 274 Tüm Yönleriyle Belediye Gelin&-i Öte yandan, 2464 sayılı Kanunun 89'uncu maddesinin (a) fıkrasında, "Harcamal ara katılma payları, bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamıdır. Şu kadar ki yapılacak giderler peşin ödendiği takdirde bu paylar ilgililerden yüzde yinnibeş noksanı ile alınır. Ancak, bu tür hizmet giderleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve ya. yınlanan rayiç ve birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamaz. Özel Devlet yardımları, karşılıksız fon tahsisleri, bu işler için yapılacak ba- ğış ve yardımlar ve istimlak bedelleri giderler tutarından indirilir. Harcamalara katılma payları bina ve arsalarda vergi değerinin yüzde 2'sini geçemez." hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca, harcamalara katılma payları bina ve arsaların 13l9 sa- yılı Kanunun 29'uncu maddesine göre tespit edilen emlak vergi değerinin %2'sini geçmeyecek şekilde hesaplanacaktır. Bu itibarla, emlak vergi değeri 35.000, 00 TL, tapu üzerindeki satış bedeli ise 110.000,00 TL olan taşınmaza ait harcamalara katılma payının satış bedeli üzerinden değil, emlak vergi değeri üzerinden hesaplanması gerekmektedir. 214 Soru-9: Kanalizasyon harcamalarına katılma payı karşılığında ödenen tutarların gider kaydı hangi tarihte yapılacaktır? 5520 sayılı Kurumlar Yergisi Kanununun 6'ncı maddesinde, kurumlar ver- gisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı, safi kurum kazancının tespitinde, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı belir- tilmiş olup, bu Kanunun 40' ıncı maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı ben- dinde işletme ile ilgili olmak şartıyla; bina, arazi, gider, istihlak, damga, beledi- ye vergileri, harçlar ve kaydiyeler gibi ayni vergi, resim ve harçların safi kazan- cın tespitinde gider olarak dikkate alınabileceği hükme bağlanmıştır. Öte yandan, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun "Kanalizasyon har- camalarına katılma payı" başlıklı 87'nci maddesinde, "Belediyelerce ve belediyelere bağlı müesseselerce, aşağıdaki şekilde kana- lizasyon tesisi yapılması halinde, bunlardan faydalanan gayrimenkullerin sahip- lerinden, Kanalizasyon Harcamalarına Katılma Payı alınır: 214 Gelır idaresi Başkanlı{ıının 20.05.2009 tarih ve B.07.1.GIB.0.02.66/6614-98/511 26 sayılı özelgesi. 11. Bölüm: Harcamalara Katılma Payları 775 a) Yeni kanalizasyon tesisi yapılması, b) Mevcut tesislerin sıhhi ve fenni şartlara göre ıslah edilmesi. İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller, hangi yoldaki ka- nalizasyona bağlanmış ise, payın hesabında o yıla ait kanalizasyon giderleri nazara alınır." hükmüne yer verilmiş aynı Kanunun 89'uncu maddesinin (a) fıkrasında da, "Harcamalara Katılma Paylan, bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde, bu hizmetler dolayısıyla yapılan giderlerin tamamıdır. Şu kadar ki yapılacak giderler peşin ödendiği takdirde bu paylar ilgililerden yüzde yirmi beş noksanı ile alınır. Ancak, bu tür hizmet giderleri Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İller Bankası tarafından tespit edilen ve ya- yınlanan rayiç birim fiyatlara göre hesaplanan tutarları aşamaz. Harcamalara Katılma Paylan bina ve arsalarda vergi değerinin %2'sini ge- çemez." hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun 90'ıncı maddesinde, kanalizasyon harcamalarına katılma payının, bu hizmetin yapıldığı yollardan faydalanan ilgili gayrimenkul sahipleri arasında 89'uncu maddeye göre hesaplanan katılma paylan toplamının ilgili gayrimenkullerin vergi değerleri toplamına oranlanarak dağıtılması suretiyle hesaplanıp tahakkuk ettirileceği; 91'inci maddesinde de, payların tahakkuku işler hangi ihale usulü ile yapılmış olursa olsun, hizmetin tamamlanarak halkın istifadesine sunulmuş olmasından sonra yapılacağı ancak, yapılacak yazılı tebliğ ile verilecek süre içinde ilgililerin harcamalara katılma paylarını peşin ödemeyi kabul etmeleri halinde bu payların kabule ilişkin yazılı başvuru tarihinden itiba- ren bir ay içinde tahakkuk ettirileceği; 93'üncü maddesinde ise, payların ilan ve tebliğ edildiği yılı takip eden yıldan itibaren iki yılda dört eşit taksitte, peşin ödemelerde tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde tahsil olunacağı hüküm altına alınmıştır. Bu itibarla, yol yapım çalışmalarından yararlanan gayrimenkullerin sahiple- rinden belediyelerce 2464 sayılı Kanunun 87'nci maddesine göre kanalizasyon harcamalarına katılma payının alınması gerekmektedir. Bu hüküm ve açıklamalara göre, Belediye tarafından yapılan kanalizasyon çalışmaları nedeniyle, sahip olduğunuz gayrimenkulün vergi değeri üzerinden 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununa istinaden hesaplanarak 2012 yılında şirketinize te bliğ edilen kanalizasyon harcamalarına katılma payı bedelinin, ödendiği dönemde Gelir Vergisi Kanununun 40'ıncı maddesinin birinci fıkrası- Tüm Yönleriyle Belediye Gelirleri 276 nın ( 6) numaralı bendi uyarınca kurum kazancından indirilmesi mümkün Q!!: lunmaktadır. 215 Soru-1 O:Su idareleri, su kullanımı amacıyla kullanıcılarının kartlı sayaç kullanmalarını zorunlu hale getirebilir mi? "Mahkemece mekanik sayaç takılması yönünde bir istem olarak değerlen- dirip, mekanik sayaç takılması talebinin reddi cihetine gidilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Davalı idarenin tüketicileri böyle bir zorunluluğu tabi kılmasında maddi ve yasal bir dayanağın bulunmadığı, esasen kartlı sayaç zorunluluğunun, kaçak kullanıma ilişkin usulsüzlükleri önlemeye yönelik olduğu, ancak bu deği- şikliğin tatbikatta usulsüz kullanımı önlemeye yeterli olmadığı gibi bunun tüke- tici açısından yeni bir külfet durumuna geldiği, değişikliğin beklenen faydayı sağlayamayacağı kanaatine varılmıştır. Davalı idarenin kartlı sayacı zorunlu tutması, 4077 S.K. emredici nitelikteki yasal düzenlemesine de açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Bu sebeplerle, giderleri davacı tarafından karşılanmak koşu- luyla, mekanik sayaç veya kartlı sayaç seçimi hususunun davacının muhtariye- tinde bulunduğundan kartlı sayaç veya mekanik sayaç takılması seçiminin da- vacının seçimine bırakılması gerekir." 216 Soru-11:Devlet Okulları, Yol Harcamalarına Katılma Payından Muaf mıdır? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 82'nci maddesinde "Mevzuat ge- reğince alınması zorunlu veya isteğe bağlı görülen ve belediyeler veya onlara bağlı kuruluşlar tarafından düzenlenerek ilgilisine verilecek; muayene ve sağ- lıkla veya fenni konularla ilgili tahlillere ilişkin olup bu kanunda ayrıca harca tabi tutulmamış olan ruhsatlar, rapor ve belgeler "Muayene, Ruhsat ve Rapor Harcına" tabidir." hükmü, 86'ncı maddesinde "Belediyelerce veya belediyelere bağlı müesseselerce aşağıdaki şekillerde inşa, tamir ve genişletilmeye tabi tutu- lan yolların iki tarafında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıy- la bu yoldan yararlanan gayrime nkullerin sahiplerinden Yol Harcamalarına Katılma Payı alınır: a) Yeni yol açılması,· b) Mevcut yolların yüzde 40 nispetinde veya daha fazla genişletilmesi; c) Kaldırımsız ve bakımsız bulunan yolların, kaldırım veya parke kaldırım haline getirilmesi veya asfalt yapılması, kaldırım veya şose halindeki yolların da parke, beton veya asfalta çevrilmesi; 215 Gelir idaresi Başkanlı�ının 21.05.2015 tarih ve 17192610 -120[ÖZG- 12/207] -153 sayılı özelgesl. 216 Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 20.03.2014 tarih ve 2014/4444 sayılı kararı 11. Bölüm: Harcamalara Katılma Payları m d) Mevcut kaldırım veya parkelerin sökülüp yeniden düzenlenme si, Yollann kaldırımlar da dahil olmak üzere (15) metreden fazla genişliklerine düşen gi- derler, belediyelere ait olup harç payına konu teşkil etmez. İki ve daha fazla yol kenarında bulunan gayrimenkuller için asıl cepheyi teşkil eden yoldan düşen pay tam, diğer yollara ait pay i se yarım olarak hesaplanır. " hükmü yer almak- tadır. Kanun hükümlerinin değerlendirilmesi neticesinde, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda Devlete ait okul veya diğer binalar için yol harcamalarına katılma payından herhangi bir muafiyet düzenlenmediği, dolayısıyla bu binalar- la ilgili olarak harcamalara katıl ma payının ödenmesi gerektiği, yine aynı Ka- nunun 82'nci maddesinde belirtil en muayene ve sağlıkla veya fenni konularla ilgili tahlillerde Muayene, Ruh sat ve Rapor Harcı alınabileceği değerlendiril- mektedir. 217 Soru-12:Kanalizasyon ve su harcamalarına katılım paylarının hiç tahakkuk ettirilmeme- sinden dolayı sorumluluk kime aittir? 5018 sayılı Kanunun "Mali Hizmetler Birimi" başlıklı 60'ıncı maddesinin (e) fıkrasında ilgili mevzuatı gereğince idare gelirlerini tahakkuk ettirmek, gelir ve alacaklarının takip ve tahsil işlemlerini yürütmek Mali Hizmetler Biriminin sorumluluğunda olduğundan sorumluluk Mali Hizmetler Birimi sorumlusuna yüklenmelidir. 218 Soru-13:Temizlik hizmetlerine katılım payı adı altında ücret alınabilir mi? Belediye Meclisini n 18.11.1999 tarih ve 106 sayılı kararı ile işgaliye harcı- na tabi yerleri işgal edenlerden bulundukları caddelere ve işin konusuna göre ayrıca temizlik hizmetlerine katılım payı ücre ti alınacağının kabul edildiğinin, bu karara dayanılarak işyeri önündeki 3 m2'lik alanı işgal ettiği saptanan davacı adına temizlik hizmetlerine katılım payı ücreti tarh edildiğinin anlaşıldığı, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 86, 87 ve 88. maddelerinin birlikte değer - lendirilmesinden belediyelerin kanunda sayılan yol harcamalarına, kanalizasyon harcamalarına ve su te sis harcamalarına katılma payları dışında katılma payı talep edemeyeceği öte yandan belediyenin bir ücret talep edebilmesi içinde harç ve katılma payı konusu yapılmayan bir hizmetin, ilgililerin isteği üzerine yerine getirilmesinin şart olduğu sonucuna ulaşıldığı, bu durumda 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda yer almayan ve ücret olarak nitelendirilebilmesi için gerek- 217 iç işleri BakanlıQı Mahalli idareler Genel MOdOrlOQOnOn 11.10.201O tarih ve B.05.0.MAH.0.01 .01.00/28043-45211 sayılı görüşü 218 Sayıştay6. Dairesinin 17.09.2013 tarih ve 28 sayılı kararı. Tüm Yönleriyle Belediye Gelirleri 278 li olan ""hizmet isteme'"' şartı göz ardı edilerek belediye meclisince kabul edi- len temizlik hizmetlerine katılım payı ücretinde ve buna bağlı olarak davacı adına yapıl an tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle kabul eden Vergi Mahkemesi kararında usul ve yasaya aykırılık yoktur. 219 Soru-14: Yol Harcamalarına Katılım Payı evin malikinden mi kiracısından mı alınır? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun 86'ncı maddesi açısından, yol har- camalarına katılım payının, bu hizmeti bitirdiği tarihte, bu yolların iki yanında bulunan veya başka bir yola çıkışı olmaması dolayısıyla bu yoldan yararlanan gayrimenkullerin sahiplerinin adın a tahakkuk ettirilmesi gerekmektedir. 220 9 Danıştay 9. Dairesinin 18.11.2003 tarih ve 2003/5171 sayılı kararı. ,, Ankara 7. Vergi Mahkemesinin 31.12.2015 tarih ve E. 2015/1494, K. 2015/1891 sayılı kararı. 12 ÜCRETE TABİ İŞLER 2464 sayılı Belediye Kanununun 97'nci maddesinde ücrete tabi işler; "Be- lediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet (..) için belediye meclisle- rince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." Şeklinde tanımlanmakta- dır. Ücrete tabi işler ayrıntılı olarak 31 Seri No.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliğinden açıklanmıştır. 1. ÜCRETİN KONUSU VE KAPSAMI 2464 sayılı Kanunun 97'nci maddesinde, belediyelerin; bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa ede- cekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkili oldukları belirtilmiş olup, belediyeye tekel olarak verilmiş işlerin kendi özel hükümlerine tabi olacağı hükme bağlanmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 23 'üncü maddesinin (e) fık- rasında, büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki meydan, bulvar, cadde ve ana yollar ile bu alanlara cephesi bulunan binalar üzerindeki her türlü ilan ve reklamların vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri ve (m) fıkrasında da, yapılacak hizmetler karşılığı alınacak ücretler, büyükşehir belediyelerinin gelir- leri arasında sayılmıştır. Genel olarak Belediyelerin ücrete tabi isleri aşağıdaki gibidir; - Taşınır ve Taşınmaz Malların Kira Gelirleri, - İçme Suyu Ücretleri, - Sulama Suyu Ücretleri, - İlan - Taşıma - Diğer Ücretler gibi. Tüm Yönleriyle Belediye Gefir1er; 280 1.1. Belediyelerce Ücret Uygulama Esasları 2464 sayılı Kanunun İkinci Kısım•ında belediyelerce alınacak harçlara yer verilmiş, konusu, mükellefi ve tahsil hükümleri ayn ayn düzenlenmiş olup , Üçüncü Kısım'ında da belediyelerce alınacak yol, kanalizasyon ve su tesisleri harcamalarına katılma paylarının uygulanmasına ilişkin esaslar belirlenmiştir. Ayrıca, anılan Kanuna göre alınmakta olan harçlar ile harcamalara katılma paylarının uygulamasıyla ilgili olarak, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu. nun Çeşitli Harçlarla İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik ile 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Harcamalara Katılma paylan İle İlgili Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'te ayrıntılı açıklamalar ya. pılmıştır. Belediyelerin harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin iste- ğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince dü- zenlenecek tarifelere göre ücret almaları mümkün bulunmakla beraber, ücretle- rin hizmetten faydalananlardan yapılan hizmetin maliyeti göz önünde bulundu- rularak adalet, eşitlik ve genellik prensiplerine uygun olarak tespit edilmesi gerekmektedir. 1.2. Ücret Uygulamalarına İlişkin Aşağıda Örnekler Örnek-1: 2464 sayılı Kanunun 80'inci maddesinin (d) fıkrasında yer alan Zemin Açma İzni ve Toprak Hafriyatı Harcı, yukarıda belirtilen yönetmelikte; "l. Zemin Açma: Gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya umumi fosseptiğe bağlanması veya elektrik, temiz su, P.T.T. hattı gibi teknik altyapı hizmetlerinin götürülmesi amacı ile belediyelerce tespit edilen esaslar dahilinde yol, kaldırım, meydan veya benzeri yerlerin kazanılmasıdır. 2. Toprak Hafriyatı: Temel kazısı ile inşaat sahasında daha önceden mev- cut olup da bu inşaat sebebiyle kaldırılması gereken yıkım artığı malzemenin belediyece gösterilecek yere dökülmesi ve bu yerlerin tesviyesi faaliyetlerinin bütünüdür." şeklinde tanımlanmıştır. Mükellefler tarafından yukarıda açıklanan zemin açma ve toprak hafriyatı için belediyeden izin talebinde bulunulması halinde anılan Kanunda yer alan tarifelere göre harç alınması gerekmekte olup, bunun için ayrıca ücret alınması mümkün değildir. Ancak, hafriyatta meydana gelen yıkım artığı malzemenin mükellefin talebi üzerine belediyece kaldırılması ve taşınması halinde ücret alınması mümkün bulunmaktadır. 12. Bölüm: Ücrete Tabi İşler 281 Örnek-2: Büyükşehir belediyeleri ile diğer belediyeler, ilan ve reklam ver- gisi dışında verecekleri hizmete karşılık olarak asma, tahsis ve bakım ücreti alabileceklerdir. Sözü edilen ücretlerin alınabilmesi için mükelleflerin hizmet binaları dışında, meydan, bulvar, cadde ve ana yollar ile bu alanlara cephesi bulunan binalara ve diğer yerlere ilan ve reklamlarını asabilmek için belediye- lerden asma, tahsis ve bakım hizmeti talebinde bulunması ve belediyelerin de bu hizmeti yerine getirmesi gerekmektedir. Bu durumda belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaları mümkün bulunmaktadır. Buna karşı- lık, ücrete konu edilen ve mükelleflerin hizmet binalarında ve diğer yerlerde bulunan ve belediyelerden asma, tahsis ve bakım hizmeti talep edilmeyen ilan ve reklamları için, 2464 sayılı Kanunda yer alan ilan ve reklam vergisi dışında herhangi bir ücret alınması söz konusu değildir. Bu durumda, yukarıda yer alan örneklerde de belirtildiği üzere, 2464 sayılı Kanunda harç ve katılma payı konusu olan iş ve hizmetler için, belediyelerce bu kapsam dışında başkaca bir iş veya hizmet verilmeyen hallerde, harç ve katılma payı dışında her ne ad altında olursa olsun başka bir bedel alınması mümkün bulunmamaktadır. 1.3. Belediyelerde Ücretlere İlişkin Soru ve Cevaplar Soru-1: Ücrete Tabi İşler İçin Alınması Gereken Ücretlerden, Gecikme Zammı veya Gecikme Faizi Alınabilir mi? ... Bu durum karşısında, 6183 sayılı Kanun kapsamında bulunmayan ücret- ler nedeniyle anılan kanunun 51. maddesi uyarınca gecikme zammı hesaplan- ması söz konusu olamayacaktır. Bu itibarla vergi, resim, harç ve katılma payı niteliğinde olmayan ilan asma tahsis ve bakım ücreti üzerinden hesaplanan ge- cikme zammında ve bu zammı onayan Vergi Mahkemesi kararının bu kısmında isabet bulunmamaktadır ,.1'2 21 Yine aynı dairenin 2005/2548 E., 2006/4410 K. sayılı kararında; " ... Bu durum karşısında, 213 sayılı Kanun kapsamında bulunmayan ücretler nedeniyle anılan kanunun 112. maddesi uyarınca gecikme faizi hesaplanması söz konusu olamaya- caktır. Bu itibarla vergi, harç, katılma payı niteliğinde olmayan ilan asma tahsis ve balam ücreti üzerinden hesaplanan gecikme faizinde ve bu faizi onayan Vergi Mah- kemesi kararında isabet bulunmamaktadır." Denilmek suretiyle ücrete tabi işler hem 213 sayılı VUK hem de 6183 sayılı Kanunda sayılmadığından gecikme faizi ve ya gecikme zammı hesaplanması yerinde görülmemektedir. Bu nedenle genel hükümler olan Borçlar Kanununa göre işlem yapılması gerekmektedir. 221 Danıştay 9. Daire 2004/4235 E., 2006/ 4408 K. sayılı kararı. Tüm Yönleriyle Belediye Gelirler, 282 Soru-2: Belediyeler vatandaşlardan evlerinin önlerine park yapmaları dolayısı ile park ücreti alabilirler mi? İstanbul'da tüm ilçelerdeki sokak ve caddeler üzerinde yer alan otopark alanlarının kaldırılması istemine ilişkin iptal davasıdır. Olayda, otopark uy gu. laması yapılabilecek cadde, sokak ve bulvarlarda yol genişliği ile ilgili detaylı bir araştırma yapılarak, geniş kapsamlı bir rapor hazırlanmadığı, ücretli otopark uygulaması yapılan yerlerdeki belde sakinlerinin araçlarını evlerinin önüne park ettikleri zaman araçları için otopark ücreti ödemek zorunda olup olmadıklarına ilişkin olarak daha önceden yapılmış detaylı bir proje çalışması da yapılmadan gerçekleştirilen bu düzenlemeyle otopark alanı oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, dosyadaki bilgi ve belgelerle mevzuat hükümlerinin birlikte de- ğerlendirilmesi sonucunda, usulüne uygun bir şekilde gerekli ve yeterli bir araş- tırma, plan ve proje çalışması yapılmadan, belde sakinlerinin evlerinin önündeki otopark alanlarını kullanmaları hususuyla ilgili olarak uygulamanın nasıl yapıl- dığı hususları belirtilmeden, davacının İstanbul'da tüm ilçelerdeki sokak ve caddeler üzerinde yer alan otopark alanlarının kaldırılması istemiyle yaptığı başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulun- mamaktadır. 222 Soru-3: Kooperatifler 775 Sayılı Gecekondu Kanunu Kapsamında İnşa Edeceği Konutlar ile İlgili Olarak İnşaat Ruhsatı Çıkarmak İçin İmar Çapı Ücretinden Muaf mıdır? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun "Ücrete Tabi İşler" başlıklı 97'nci maddesinde; "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediyeye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." hükmü yer almaktadır. Diğer taraftan, 775 sayılı Kanunun 33'üncü maddesinde; "Bu Kanun hü- kümlerine dayanılarak yapılan ivazlı veya ivazsız devir, temlik, kamulaştırma, alım, satım, kira, geri alma, geri verme, ifraz, tevhit, tescil, cins değişikliği, rehin tesis ve terkini, ıslah, değişiklik, onarım, inşa ve ikmal gibi her türlü iş- lemler, sözleşmeler, beyannameler ve benzerleri, tasarruf bonosundan ve her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır." hükmü bulunmaktadır. Öte yandan imar çapı; belediyelerce bir arsanın üzerine yapılabilecek olan yapının taban alanını, toplam inşaat alanını, kat adedini, binanın yüksekliğini, komşu mesafelerini ve yol cephelerini gösteren onaylı belge şeklinde olup, imar 222 Danıştay 9. Daire 2012/11306 E., 2013/3146 K. sayılı kararı 12. Bölüm: Ücrete Tabi İşler 283 çapı ücreti ise belediyeler tarafından 2464 sayılı Kanunda harç ve katılma payı konusu yapılmayan, ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edilecek hizmet için be- lediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre alınan bir bedeldir. Yukarıda yer alan Kanun hükümleri ve açıklamalar uyarınca, Kooperatifı- nizin 775 sayılı Kanun kapsamında inşa edeceği konutlar ile ilgili olarak inşaat ruhsatı çıkarmak için ilgili belediyece istenilen imar çapı ücreti, ifa edilecek hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre alınan bir bedel olduğundan ve 2464 sayılı Kanun ile 775 sayılı Kanunda imar çapı ücretine ilişkin bir muafiyet hükmü bulunmadığından, Kooperatifiniz tarafından 2464 sayılı Kanunun 97'nci maddesi gereğince imar çapı ücretinin ödenmesi gerek- mektedir. 223 Soru-4: Vergiden muaf Vakıflar, bina inşa işi ile ilgili olarak belediyelerce tahsil edilen ücretlerden muaf mıdır? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun "Ücrete Tabi İşler" başlıklı 97'nci maddesinde, "Belediyeler bu Kanunda harç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özel hükümlerine tabidir." hükmü yer almaktadır. Buna göre, 2464 sayılı Kanuna göre talep edilen ücretler ilgilinin isteğine bağlı olarak belediyece verilen bir hizmet karşılığında alınan bedel olup bu be- delin vergiden muaf olan vakıflardan alınmamasına ilişkin 2464 sayılı Kanunda herhangi bir muafiyet hükmü bulunmadığından Vakfınızın sözü edilen bedelden muaf tutulması mümkün bulunmamaktadır. 224 Soru-5: Kişilere ait taşınmazların değer kazandığı gerekçesiyle, idari hizmetlerin karşı- lığı olarak, belediye tarafından belirlenen tarifeye dayanılmak suretiyle herhan- gi bir bedel alınabilir mi? 5393 sayılı Belediye Yasasının 18' inci maddesinin (t) fıkrasında; yasalarda vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağ- lı hizmetler için uygulanacak ücret tarifesini belirlemek görev ve yetkisinin belediye meclisine ait olduğu hükmüne yer verilmiş olup, "Belediyenin gelirle- ri" başlığını taşıyan 59'uncu maddesinin (a) fıkrasında; yasalarla gösterilen belediye vergi, resim, harç ve katılma payları ile (e) fıkrasında; belediye meclisi 223 Gelir idaresi BaşkanlıQının 17.03.2010 tarih ve B.07.1.GIB.4.26.15.01 -66-2/1-5 sayılı özelgesi. 224 Gelir idaresi BaşkanlıQının 26.02.2013 tarih ve 97895701- 175.02[97- 2012/7-1.15.11501) -275 sayılı özelgesi. Tüm Yönleriyle Beledıye Ottır'ı . w ... tarafından belirlenecek tarifelere göre ta hsil edilecek hizmet karşılığı Ocrettcr belediyenin gelirleri arasında sayılmıştır. 2464 sayılı Belediye Gelirleri Ya sasının 97'nci maddesinde; "Belediyeler bu Yasada harç veya katılma payı konusu yapılm ayan ve ilgililerin isteğine bağlı ola. rak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediye meclislerince düzenlenecek tarifele- re göre ücret almaya yetkilidir. Belediyeye tekel olarak verilmiş işler kendi öı.et hükrfunlerine tabidir." hükmüne yer verilmi ş olup; aynı Yasanın "Çeşitli Harçlar' başlıklı 8. Bölüm 80. maddesinde, imar mevzuatı gereğince, belediye sınırlan ve mücavir alanlar içinde İmar Yasasına göre ilk kez yapılan veya istek üzerine ger. çekleştirilen müteakip parselasyon işlemlerinin "parselasyon harcına", ifraz ve tev- hit kararlarının "ifraz ve tevhit harcına", proje tasdik işlemlerinin "plan ve proje tasdik harcına" tabi olduğu gibi bir kısım harçlar sayılmış ve 84. maddesinde; imar- la ilgili olan ilk parselasyon harcı, ifraz ve tevhit harcı ve diğer harçlar için asgari ve azami tarife bedeli belirlenmiş ve 89. maddesinde de, harcamalara katılma paylan- nın, bir program dahilinde veya istek üzerine doğrudan doğruya yapılan işlerde söz konusu olduğu belirtilerek, yine 91. maddesinde, katılma paylarının tahakkuku ve hesaplanması, bu madde hükmünde ayrı bir yönteme bağlanmıştır. Mahkemece, davacının da taşınmazının bulunduğu alan, daha önce 1/50000 ölçekli İstanbul Metropoliten Alan imar Planında ve 1/25000 ölçekli Çevre Düzeni Planlarında tarımsal karakteri korunacak alanda ve tarla vasfında iken da vah belediye tarafından, 3194 sayılı İmar Yasasının 8' inci maddesi ve Plan Yapımına Dair Esaslara Ait Yönetmelik gereğince üst ölçekli planlara uygun olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planı yapıldığı; imar planına uygun olarak da imar uygulaması yapılması sonucunda çeşitli harcamalar yapıldığından, bu hizmetlerin karşılığında 7.1.2005 tarih ve 2005/ 5 sayılı Belediye Meclisi karan ile belirlenen belli bir tarife üzerinden, imar uygulama hizmet bedeli istenilme- sinde mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir. Dosyanın incelenmesinden, davacının mülkiye tinde bulunan İstanbul İli, ... İlçesi, ... Köyü, ... Mevkii, .., pafta, ... sayılı parselde taşınmazın da bulunduğu bölgede, 17.8.1999 depremi sonrasında, harita yaptırılması ve 1/25000, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planların hazırlanması gereğinin hasıl olması üzerine, plan çalışmaları ile Silivri Belediyesi 1. Etap Arazi ve Arsa Düzenlemesi İşi için 3 I 94 sayılı İmar Yasası uyarınca yapılan işler ve verilen hizmetler karşılığında, davalı belediyenin bir kısım harcamalarda bulunduğu anlaşılmaktadır. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, davacıdan, Belediye Meclisinin 7. I.2005 gün ve 2005/5 sayılı kararı ile belirlenen tarifeye bağlanarak (m2) değeri üzerinden istenilen bedelin; 2464 sayılı Yasanın 97'nci maddesi göz önüne alınarak, niteliğinin belirlenmesi gerekmektedir. 12.BölOm: Ücrete Tabi işler 285 Yukarıda yer alan yasal düzenlemeler uyannca, belediye meclislerinin; vergi, resim, harç ve katılma payı konusu yapılmayan ve isteğe bağlı olarak yapacakları hizmetler için tarife belirlemek suretiyle ilgililerden ücret isteyecek- leriaçıktır. Ancak, davalı idarece herhangi bir istek olmaksızın, 3194 sayılı imar Yasa- sının8'inci maddesi uyarınca yapılan veya yaptınlan planlar ile 18'inci maddesi uygulamasından kaynaklanan imar düzenlemeleri sonucunda, davacıdan "imar uygulama hizmeti karşılığı" adı altında istenen ücret, 2464 sayılı Yasanın 97'nci maddesi kapsamındaki ücrete tabi işlerden sayılamayacağından yasal dayanağı- nın bulunmadığı görülmektedir. Bu duru mda, davalı idarece kendiliğinden yapılan imar uygulamaları sonu- cunda, davacıya ait taşınmazın değer kazandığından bahisle ücrete tabi tutulma- gna olanak bulunmadığından, dava konusu işlemde ve davayı reddeden İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir. 225 Sonı-6: Belediyeler su alacaklarını faizsiz taksitlendirebilirler mi? 5393 sayılı Kanun'un Encümenin Görev ve Yetkiler başlıklı 34. maddesin- de aynen, "a) Stratejik plan ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesinhesabı ince- leyip belediye meclisine görüş bildirmek. b) Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak. c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek. d) Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak. e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek. f) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu olan belediye uyuş- mazlıklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek. g) Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararları- nı uygulamak; süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek. h) Umuma açık yerlerin açılış ve kapanış s aatlerini belirlemek. i) Diğer kanunlarda belediye encüme nine verilen görevleri yerine getir- mek." hükmü yer almaktadır. 125 Danıştay 9'uncu Dairesinin E. 2009/852, K. 2009/ 1870 sayılı kararı. Tüm Yönleriyle Belediye Gef,r1-,r; 286 Belediyelerin su alacakları, özel hukuk sözleşmelerinden doğan alacaklar olup, bu alacakların takibi genel hükümlere göre yapılmaktadır. Bu alacaklann güvence altına alınması ve zamanında ödenmesini temin için belediye ile mü. kellef arasında imzalanan Su Abonman Sözleşmesi'ne bazı hükümler konu). maktadır. Genel anlamda "gecikme zammı" olarak nitelendirile n bu tutarlar 6183 sayılı Kanun kapsamında kamu alacakları için yürütülen gecikme ı.anun1 dışında, akitten kaynaklanan hizmetlerin karşılığı alınan cezai müeyyide niteli- ğindedir. Su alacakları akde (sözleşme) dayalı olup özel hukuk (Borçlar Kanunu vb.) hükümlerine göre yürütülür. Vadesinde ödenmeyen alacaklarla ilgili sözleşme ve Borçlar Kanunu ile İcra ve İflas Kanununa göre işlem tesis edilir. Belediye sözleşmeye dayanarak Kanunen yapmakla yükümlü olduğu yasal işlemleri yapmayarak taksit yapması ve belli tutarda faiz hakkından vazgeçme- sinin Kanuni dayanağı bulunmamaktadır. Belediye encümenin Kanuna aykın karar alma yetkisi olmadığı gibi, alınan kararında uygulanma imkanı bulunmamaktadır. Dolayısıyla belediye encümeni- nin su alacaklarının taksit ve faizi konusunda yetkisi bulunmamaktadır. 5393 sayılı Belediye Kanununun 38. maddesine göre, belediyenin hak ve menfaatlerini korumak ile gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmek Belediye başkanının görev ve yetkisindedir. Belediye Başkanı ve Mali Hizmetler Müdürü su geliri ile ilgili işlemleri zamanında yapmakla yükümlü olduk.lan halde işlem- leri yapmamak ve encümenin kanuna aykın aldığı karan uygulamak nedeniyle sorumludurlar. 226 Soru-7: Eksik su bedeli tahsil edilmesinde Belediye Başkanının sorumluluğu var mıdır? 5018 Sayılı Kanunun üst yöneticinin sorumluluğunun yer aldığı 11'inci maddesinde, üst yöneticinin mahalli idarelerde meclisine karşı sorumlu olacağı belirtilmiştir. 5018 ve 6085 sayılı Kanunlarda, üst yöneticilerin münferiden veya diğer görevlilerle birlikte mali sorumluluğa ortak olacağına dair hiçbir hüküm bulunmamaktadır. Aşağıda açıklandığı üzere, üst yöneticinin yürürlük- teki sistemin sağlıklı işleyişini temin zımnında önleyici tedbirleri de içeren ve mali sorumluluğa iştiraki tazammun etmeyen bir genel göz etim ve izleme so- rumluluğu bulunmaktadır ki bu da sadece Belediye Meclisine karşı olan idari bir sorumluluktur. 226 http://kamumalisorunlari.blogspot.eom.tr/2015/1 2/beldiyele r-su-alacaklarna.html. Erişim Tarihi: 04.01.2016 12. Bölüm: Ücrete Tabi İşler 50I8 sayılı Kanunun "Amaç" başlıklı I 'inci maddesinde de ifade edildiği azere, bu Kanun; esas olarak kalkınma planlan ve programlarında yer alan poli- tika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını, hesap verebilirliği ve mali saydam- lığı sağlamak üzere, kamu mali yönetiminin yapısını ve işleyişini, kamu bütçe- lerinin hazırlanmasını, uygulanmasını, tüm mali işlemlerin muhasebeleştirilme- sini, raporlanmasını ve mali kontrolü düzenlemeyi amaçlamaktadır. Bu kap- samda "Bakanların ve Üst Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu" başlıklı dördüncü bölümün 11'inci maddesi üst yöneticilerin hesap verme sorumluluğu- nu," • İdarelerin stratejik planlarının ve bütçelerinin kallanma planına, yıllık prog- ramlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gerekle- rine uygun olarak hazırlanması ve uygulanması, • Sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımının sağlanması, • Kayıp ve kötüye kullanımın önlenmesi, • Mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi ve izlenmesi, • Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesi olarak belir- lemiştir, Ayrıca bu sorumluluğun gereklerinin; Harcama yetkilileri, Mali hizmetler birimi, İç denetçiler, aracılığıyla yerine getirileceği hüküm altına alınmıştır. 5018 sayılı Kanun ile kamu yönetiminde oluşturulan yeni sistem çerçeve- sinde, kamu idarelerinin, mali yönetim ve kontrol sistemlerini, harcama birimle- rini, muhasebe ve mali hizmetler ile ön mali kontrol ve iç dene tim birimlerini oluşturmaları gerekmektedir. 5018 sayılı Kanunun 32 ve 33' üncü maddelerinde ve 14.06.2007 tarih ve 5189 sayılı Sayıştay Genel Kurulu Kararında mali sorumluların harcama yetki- lisi ve gerçekleştirme görevlileri olduğu ifade edilmektedir. Ayrıca, 31 Aralık 2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan Harcama Yetkilileri Hakkında da Genel Tebliğ'de harcama yetkililerinin kimler olacağı açıkça tanımlanmıştır. Üst yönetici, harcama yetkilileri arasında sayılmamıştır. Hatta Tebliğin 'Harcama Yetkisinin Birleştirilmesi' kısmında üst yönetici ve yardımcılarına harcama yetkisinin verilmesi yasaklanmıştır. İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Yö- netmeliğin l2'nci maddesinde "Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik 288 Tüm YOnleriyle Belediye Otrt'� olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştinne görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlenc:11. rir." ifadesi yer almaktadır. Bahse konu düzenlemeler dikkate alındığında har- cama sürecinde yer alan personelin gerçekleştinne görevlileri ve harcama yetkı. lisi olduğu aşikardır. Harcama surecinin hiç bir aşamasında yer almayan Üst Yöneticinin mali sorumluluğundan bahsedilemez. Mülga 1050 sayılı Kanun, üst yöneticilere ilişkin bir hüküm içermemekte, "ita amiri" konumundaki yöneticilerin "Onaylayan" sıfatını haiz oldukları durumlarda sayman ve tahakkuk memurları ile birlikte sorumlu tutulabilecekleri bazı durumları düzenlemekteydi, Bu kapsamdaki yöneticiler, ihalelere onay vennekte, sözleşmeler imzalamakta ve bir giderin geçici ya da kesin olarak ödenmesi için saymanlara talimat verebilmekteydi. Bu görev ve yetkileri nedeniyle de Sayıştay tarafından sorumluluktan hükmedilebilmekteydi. 5018 sayılı Kanun ise mülga 1050 sayılı Kanundan farklı olarak, üst yöneticileri tümüyle harcama surecinin dışında tutmak- ta; bunlar için sorumluluk üstlenme uygulamasını bile öngönnemektedir. 14/06/2007 tarih ve 5 ı89/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararında geçen ve niteliği açıklanmayan "özel kanunlar" ibaresinden, bütçe mevzuatı, kamu ihale mevzuatı, personel mevzuatı ve benzeri mali mevzuatın kastedildiği düşünül- mektedir. Üst yöneticilerin sorumluluğuna ilişkin Kararın ise söz konusu mev- zuatta üst yöneticilere harcamaya ilişkin görevler verildiği/verileceği varsayı- mına dayandırıldığı değerlendirilmektedir. Ancak 5018 sayılı Kanunun 81'inci maddesiyle, 1050 sayılı Kanunun ve diğer kanunların 5018 sayılı Kanuna aykırı hükümleri yürürlükten kaldırılmış bulunmaktadır. Bu nedenle diğer kanunlarda üst yöneticilere verilen görevlerin "harcama sürecine ilişkin görevler" şeklinde yorumlanması 5018 sayılı Kanuna aykırı olacaktır. Hem 5216 sayılı Kanunun 18'inci hem de 5393 sayılı Kanunun 38'inci maddesinin (f) işaretli bendi ile belediye başkanlarına verilen görevlerden biri de; belediyenin gelir ve alacaklarını takip ve tahsil etmektir. Bu bağlamda, Be- lediye başkanları belediye idaresinin başı ve üst yöneticisi olarak belediyenin hem gelirlerini hem de giderlerini mevzuat hükümlerine göre tarh tahakkuk, tahsil edilmesinden ve hak sahiplerine zamanında ödenmesinden mali yönden değil idari yönden sorumlu tutulmuşlardır. Nitekim Sayıştay Genel Kumlu'nun 4122/1 ve 4123/1 sayılı kararlarında da ita amiri (üst yönetici)nin sadece gözetim yükümlülüğü bulunduğunu dolayı- sıyla mali sorumlulu ğunun olmadığına karar verilmiştir. Anayasa'nın l 60'ıncı maddesi "sorumluların" belirlenmesi hususunu Ka- nunlara bırakmış olmasına rağmen, hesap yargısında kişinin mali sorumluluğu 12. Bölüm: Ücrete Tabi işler gibi hayati önemi haiz bir konuda üst yöneticinin ne şekilde sorumlu tutulacağı, gerek 832 sayılı Sayıştay Kanunu, gerekse 50 I 8 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nda düze nlenmemiştir. 5018 sayılı Kanunun üst yöneticilerin sorumluluğuna ilişkin 11'inci maddesinin madde gerekçesinde, "Mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinde kendilerine önemli bir rol verilen üst yönetici- lerinsistemde rolü tanımlanmış, sorumluluklarının kapsam1 belirlenmiştir ..." ifadesine yer verilmekte, üst yöneticinin mali sorumluluğuna ilişkin herhangi bir açıklama bulunmamaktadır. Sayıştay'ca yapılan incelemeler sonucunda bir kamu zararı tespit edildiğin- de ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığın- da, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddüdün gideril- mesine yönelik olarak alınan 14/06/2007 tarih ve 5189/1 sayılı Sayıştay Genel Kurul Kararının "IH-Sorumlular" başlığı altında, üst yöneticinin Belediye Mec- lisine karşı sorumlu olduğu ancak özel kanunlardan doğan Sayıştay'a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda da sorumlu tutulabileceğin- den bahsedilmiş olup bu meselenin Sayıştay yargısı sırasında hükme bağlanaca- ğı vurgulanmıştır. Sayıştay Genel Kurulunun yukarıda değinilen kararında üst yöneticilerin sadece özel kanunlardan ve münferit olaylardan dolayı sorumlu tutulabilecekle- rine hükmedildiği halde, Raporda herhangi bir özel kanun hükmüne atıf yapıl- maksızın Belediye Başkanına sorumluluk tevcih edilerek 5018 sayılı Kanunun mali sorumluluğu içermeyen genel sorumluluk maddelerine dayalı hüküm ku- rulmaktadır. Bu nedenle Belediye Başkanına yüklenen sorumluluk 5018 sayılı Kanun hükümlerine ve söz konusu Sayıştay Genel Kurul Kararına aykırıdır. Yukarıda açıklanan gerekçelerle, ticarethane olarak işletildiği halde su abo- neliklerinin mesken olarak yapılması nedeniyle eksik su bedeli tahsil edilmesi konusunda Belediye Başkanının sorumlu olmaması gerektiği anlaşılmıştır. 227 Soru-8: Belediyeler su borçlarına uygulanan faizlere indirim yapabilirler mi? 5393 sayılı Belediye Kanununun 15'inci maddesinin (d) bendinde "Özel kanunları gereğince belediyeye ait vergi, resim, harç , katkı ve katılma payları- nın tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim ve harç dışındaki özel hu- laık hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsilini yapmak veya yaptırmak" belediyenin yetkileri arasında sayılmıştır. m Sayıştay Temyiz Kurulunun 27.10.2015 tarih ve 40977 sayılıkararı. 290 Tüm Yönleriyle Belediys 04-ıi�.: Aynı kanunun l 8'inci maddes inin (h) be ndinde ise "Vergi, resim ve harç. far dışında kalan ve miktarı beş bin TL'den fazla dav a konusu olan beledrye ııyuşmazlıklarını sulh ile tasfiyeye, kabul ve feragate karar vermek" Beledıyc Meclisinin görevi olduğu hüküm altına alınmıştır. 5393 sayılı Kanununun 15' inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde su alacaklarının tahsilini yapmak veya yaptınnak belediyelere gö rev olarak verilmektedir. Aynı Kanunun 18'inci maddesinde ise, belediye meclisinin görev ve yetkilerinin neler olduğu sayılmış belediye alacaklarının veya bu alacaklar. dan doğan gecikme bedellerinin kısmen veya tamamen affedilmesi i le ilgili olarak belediye meclislerine bir yetki verilmemiştir. 5393 sayılı Kanununun 18'inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendi i le belediye meclislerine verilen yetki de dava konusu olan uyuşmazlıkların sulh yolu ile çözümüne yönelik olup, dava konusu edilmeyen anlaşmazlıklar için bu yetkinin kullanılmasına imkan bulunmamaktadır. Sorumluların savunmalarında her ne kadar 5393 sayılı Belediye Kanununda Belediye Meclislerinin görevleri arasında su alacaklarına uygulanan faizlere ilişkin indirim ya da taksitlendirme yetkisinin açıkça düzenlenmediğini ancak bu işlemleri yapamayacağına ilişkin bir düzenlemenin de bulunmadığını, vatandaşların maddi imkansızları nedeniyle su borçlarım ödeyemediklerini, faizin indirilmesi halinde borçların, ödeyebilecekleri için bu uygulamanın yapıldığını, yapılan indirimden dar gelirli vatandaşların yararlandığını, 5393 sayılı Kanunda dar gelirli vatandaşlara yardım etmenin belediye görevleri arasında bulunduğunu ifade etmişlerse de; Yukarıda açıkça belirtildiği üzere 5393 sayılı Belediye Kanununda Beledi - ye Meclislerinin görev ve yetkileri açıkça sayılmış, belediye alacaklarının ya da bu alacaklardan doğan gecikme bedellerinin affedilmesi ile ilgili olarak Beledi- ye Meclislerine bir yetki verilmemiştir. Belediye Meclisinin kanunun kendisine yetki vennediği bir konuda düzenleme yapması mümkün değildir. Belediye Meclislerine 5393 sayılı Belediye Kanununun 18' inci maddesinin birinci fıkra- sının (h) bendi ile verilen yetki sadece dava konusu olan uyuşmazlıkların sulh yoluyla çözümüne yöneliktir. Belediye Meclisinin su borçlarına faiz indirimi genel bir uygulama olup belediyeye su borcu olan tüm mükellefleri kapsamak- tadır. Bu mükelleflerin maddi durumu ile ilgili Belediyenin herhangi bir tespiti yoktur. Bununla birlikte dar gelirli vatandaşlara ya rdım amacıyla su borçlarının affedilmes i de mümkün değildir. İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 23/ 01/2009 tarih ve B.05.0.MAH.0.0 1.00/2210-45043 sayılı su borç faizlerinin affı ile ilgili genelge sin- de de Belediye Meclislerinin bele diye alacaklarını veya bu alacaklardan doğan 1ecikme bedellerim ortadan kaldırma yetkilerinin bulunma dığı belirtilmektedir. 12. Bölüm: Ücrete Tabi işler 291 Bu itibarla, belediye meclislerinin su borçlarına uygulanan gecikme bedel- leri de dahil, belediye alacaklarının veya bu alacaklardan doğan gecikme bedel- lerinin kısmen veya tamamen ortadan kaldırılmasına yetkileri bulunmadığından su borçlarına kademeli faiz indirimi uygulanması sonucu meydana gelen ....... TL kamu zararının sorumlu Belediye Başkanı ve Meclis Üyelerine müştereken ve müteselsilen TAZMİNİNE 228 . Soru-9: Belediye kendi personeline indirimli su satışı yapabilir mi? Gerek 5393 sayılı Belediye Kanunu, gerekse diğer Kanunlarda meclisin yetkileri belirlenmiş olup, meclis ancak kendine verilen yetki çerçevesinde karar alabilir. Meclis kanunla kendisine yetki verilmeyen bir konuda karar alamaya- cağı gibi, kanuna aykırı karar da alamaz. Kanuna aylan karar alınması duru- munda alınan karar geçersiz olacağı gibi, alınan kararın sonuçlarından karar alanlar ve bu karan uygulayanlar sorumlu olacaklardır. Kanunlarda meclisin belediye personeline yönelik indirimli su tarifesi belirlemesine izin veren hiç bir düzenleme olmadığı gibi, aksine yasaklayan düze nleme bulunmaktadır. Diğer yandan, 6009 sayılı kanunun geçici 8. maddesindeki "memur temsil- cileri ile toplu iş sözleşmesi akdederek veya başka bir tasarrufta bulunarak bele- diye, büyükşehir belediyesi ve il özel idaresinde çalışan kamu personeline her ne ad altında olursa olsun ek ödemede bulunmaları nedeniyle kamu görevlileri haklarında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamayacağı" hükmü, her- hangi bir mevzuatla öngörülmemiş olan, toplu sözleşme ile ya da idari bir tasar- rufla mahalli idarelerin bütün personeli için çalışanların koşullarını iyileştirici nitelikte genel olarak bütün çalışanlar için yapılan ek ödemelerle ilgili olup, belediye personeline indirimli su tarifesi uygulanmasını bu Kanun kapsamında değerlendirmek mümkün değildir2 29 . Soru-1O:Belediyenin su gelirleri hacz edilebilir mi? Belediyenin su gelirleri haczedilebilir2 30 . Soru-11: Belediyece sunulan motorlu araç kiralama, baca temizleme, ilaçlama vb. muh- telif hizmetler karşılığında alınan ücretler üzerinden KDV hesaplanacak mıdır? Muafiyet ve istisna tanınmayan ve hizmet niteliğinde olan faaliyetler kamu kuruluşlarınca verilse dahi katma değer vergisine tabi olup belediyelerce sunu- lan motorlu araç kiraya verme, ilaçlama, araç çekme, baca temizleme vb. hiz- 721 Sayıştay 6. Dairesinin 11.09.2014 tarih ve 127 sayılı ilamı. 129 Sayıştay Temyiz Kurulunun 15.04.2014 tarih ve 38826 sayılı kararı. zıı DanıştayVergi Daireleri G.K. 10.12.1999 tarih ve 1999/1583 sayılı kararı. 292 Tüm Yönleriyle Beled'",ye�,..,� --.::.... metler ıçın alınan ücretler üzerinden KDV tahakkuk ettirilmesi gerekmekte,. dir231. Soru-12: Kül ve cüruf taşıma işinden ücret alınabilir mi? Kül ve cüruf taşıma işinin konut, işyeri ve diğer şekillerde ku1lanılan bina. lann kullanımından kaynaklanan ve 30 Seri No.lu Belediye Gelirleri Kanunu Genel Tebliği I'inci bölümde belirtilen "çevre temizlik hizmeti" içerisinde Yer alınası durumunda, çevre temizlik vergisi kapsamında değerlendirilmesi; Söz konusu hizmetin bu kapsamda olmaması durumunda ise 2464 sayılı Kanunun 97'nci maddesine istinaden ücret alınması mümkün bulunmaktadır2 32 • Soru-13: Mülk Sahipleri tarafından talep edilen imar planı revizyonu için ücret talep edilebilir mi? Belediyelerce 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda harç veya katılına payı konusu yapılmayan ve ilgililerince isteğe bağlı olarak verilecek her türlü hizmet için belediye meclislerince tespit edilecek tarifelere göre ücret alınabile- ceği, bir bölgede yapılan plan çalışması nedeniyle tahakkuk eden ücretin, söz konusu alandaki kişilerin mülkiyeti miktarında ilgililerde alınması gerekmekte- dir233_ Soru-14: İlgililer tarafından talep edilen mevzi imar planı için ücret talep edilebilir mi? Mevzi imar planlarının hazırlanması 3194 sayılı İmar Kanununa göre bele- diyelerin zorunlu görevleri arasında olması hususu göz önünde bulunduruldu- ğunda, belediye sınırları içerisinde kalan yerlerin mevzu imar planının tamamı- nın veya bir kısmının kopyalanarak veya kitapçıklar haline getirilip çoğaltılarak tespit edilecek ücret karşılığında verilmesi mümkün olup bunun dışında herhan• gi bir harç veya ücretin alınmaması gerektiği mütalaa edilmiştir 34 • Soru-15: Yapı denetim harcına ek olarak genel iskan denetim ücreti veya inşaatı tamam- lanan belediyece muayene ücreti alınabilir mi? Belediyelerin harç ve harcamalara katılma payı konusu yapılmayan ve ilgi- lilerin isteği üzerine belediye meclislerince belirlenen tarifeler ile ücret alabile- 231 Sayıştay Temyiz Kurulunun 02.06.2015 tarih ve 40590 sayılı kararı. 232 Gelir idaresi Başkanlığının 25.04.2011 tarih ve B.07.0.06.66-175.02.06[01- mük.md. 44.06- 819)040478 sayılı görüşü. 233 Mahalli idareler Genel Müdürlüğünün 21.06.2011 tarih ve B.05.0MAH.0.01.01.00/16757 sayılı yazısı. 234 Gelir idaresi Başkanlığının 17.02.2009 tarih ve B07.1GIB.0.02.66/6609- 626-018005 sayılı yazısı. 12. BOiüm: Ücrete Tabi işler 293 Sonuç olarak 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun 97'nci madde- sine göre talep sahiplerinden bir ücret alınabilmesi için bu Kanunla ver- gi, harç ve katılım payı konusu yapılmayan ve sadece ilgililerin istemesi durumunda belediyelerin verdiği hizmetleri karşılığ ında ücret talep edi- lebilecektir. cekleri ancak 500/8730 sayılı BKK ekinde yer alan (V) numaralı bölümde adı geçen yapı kullanma izin harcının alındığı durumlarda bunun dışında iskan de- netim ücreti veya muayene ücreti adı altında ücret talep edilemeyecekti �. m Maha ı idareler Genel MOdOrlO()OnOn 09.05.2011 tarih ve 13014 sayılı yazısı. 13 DİĞER PAYLAR 1. MÜZE GİRİŞ ÜCRETLERİ PAVI Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlı milli saraylar hariç belediye ve mü- cavir alan sınırlan içinde gerçek ve tüzelkişilerce işletilen her türlü müzelerin giriş ücretlerinin %5'i belediye payı olarak ayrılır. Belediye payı olarak ayrılan miktarın, tahsilini takip eden ayın 15'inci günü akşamına kadar müzenin bulun- duğu yer, (Büyükşehirlerde Büyük Şehir Belediyelerine) belediyesine ödenmesi mecburidir. Büyük Şehir Belediyelerince tahsil edilen payın yüzde 75'i İçişleri Bakanlığınca bildirilecek son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre nüfusları oranında ilgili ilçe belediyelerine dağıtılır. 1.1. Müze Giriş Ücretleri ile İlgili Soru ve Cevaplar Soru-1: Şirketlerce veya Belediyenin kendi işlettiği müzelere giriş ücretinden KDV tah- sil edilecek midir? KDV Kanununun (1/3-g) maddesine göre, genel ve katma bütçeli idarelere, il özel idarelerine, belediyeler ve köyler ile bunların teşkil ettikleri birliklere, üniversitelere, demek ve vakıflara, her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veyahut bunlar tarafından kurulan veya işletilen müesseseler ile döner ser- mayeli kuruluşların veya bunlara ait veya tabi diğer müesseselerin ticari, sınai, zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri KDV'ye tabi bulunmaktadır. Aynı Kanunun 17/ 1 maddesine göre, genel ve katma bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler, köyler, bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, siyasi partiler ve sendikalar, kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları, kamu menfaatine yararlı dernekler, tarımsal amaçlı kooperatifler ve bakanlar kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıfların; ilim, fen ve güzel sanatları, tarımı yaymak, ıslah ve teşvik etmek amacıyla yaptıkları teslim ve hizmetleri ile tiyatro, konser salo- nu, kütüphane, sergi, okuma ve konferans salonları ile spor tesisleri işletmek veya yönetmek suretiyle ifa ettikleri kültür ve eğitim faaliyetlerine ilişkin teslim ve hizmetleri KDV den istisnadır. 296 Tüm Yönleriyle Belediye Oerı,w Buna göre, Belediyenizce kurulan Bilim Merkezi ve Planetaryumun faatı. yetleri (Uzay Evi) Kanunun 17/1-a maddesinde belirtilen teslim ve hizmetler kapsamında değerlendirilemeyeceğinden giriş ücretleri KDV'ye tabi olacaktır. Öte yandan, KDV oranları, KDV Kanununun 28'inci maddesin in verdiği yetkiye dayanılarak yayımlanan 2007/13033 say ılı Bakanlar Kurulu Kararna- mesine ekli I sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1, II sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %8, bu listelerde yer almayan vergiye tabi iş. lemler için %18 olarak tespit edilmiştir. Söz konusu Kararname eki (II) sayılı listenin "B) Diğer Mal ve Hizmetler'' başlıklı bölümünün 15'inc i sırası uyarınca, üniversite ve yüksekokullar ile 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu kapsamında verilen eğitim ve öğretim hizmetleri, l 6'ncı sırası uyarınca da sinema, tiyatro, opera, operet, bale, m � giriş ücretleri %8 oranında KDV ye tabidir. 236 Soru-2: Hem müze hem de ören yerini içeren alanlardan tahsil edilen tutarlardan bele- diyeye pay ayrılması gerekir mi? Ören yeri olarak kullanılan yerlerden tahsil edilen tutarlar için belediyeye pay ayrılmaması gerekmektedir. 237 Soru-3: Müze giriş ücreti ile müze bilet fiyatlarının ayrı ayrı mı tespit edilmelidir? Müze giriş ücreti ile müze bilet fiyatlarının ayn ayn tespiti suretiyle bele- diye payının eksik hesaplanmasının Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 97. maddesine aykırı olduğu, işlemin iptali gerektiğine hükmetmiştir. 238 Soru-3: Büyükşehir Belediyesince tahsil edilen müze giriş ücretlerinin ilçe belediyesi payının gönderilmemesi kamu zararı mıdır? 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunun mükerrer 97'nci maddesinde; "a) Türkiye Büyük Millet Meclisine bağlı milli saraylar hariç belediye ve mücavir alan sınırları içinde gerçek ve tüze/kişilerce işletilen her türlü müzele- rin giriş ücretlerinin %5'i belediye payı olarak ayrılır. Belediye payı olarak ayrılan miktarın, tahsilini takip eden ayın 15'inci günü akşamına kadar müzenin bulunduğu yer (27.6.1984 gün ve 3030 sayılı Kanunun uygulandığı şehirde Büyük Şehir Belediyelerine) belediyesine ödenmesi mecburidir. 236 Gelir idaresi Başkanlığının 30.10.2012 tarih ve B.07.1.GIB.4.26.15.01-130(17-2012/7]-181 sayılı özelgesi. 237 Danıştay 9. Dairesinin E. 1995/2645, K. 1997/363 sayılı kararı 238 Danıştay Vergi Dava Daireleri Genel Kurulunun E. 2000/106, K. 2000/281 sayılı kararı. 13. Bölüm: Dl�er Paylar Biiyük Şehir Belediyelerince tahsil edilen payın yüzde 75'i içişleri Bakanlı- ğınca bildirilecek son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre nüfusları oranında ilgili ilçe belediyelerine dağıtılır. " Denilmektedir. Bu nedenle Büyükşehir Be- lediyelerinin tahsil etmiş olduğu tutarların %75'inin ilçe belediyelerine nüfusla- rı oranında dağıtılması gerekmektedir. Ancak, bu tutarların ilçe belediyelerine aktarılmamış olmasını 5018 sayılı Kanunun 71 'inci maddesinde belirtilen kamu zararı şeklinde tammJamak müm- kün değildir. Zira kamu kaynaklarında bir eksiliş bulunmamaktadır239. 2. MADEN PAYI Belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde faaliyet gösteren maden işlet- melerince, 3213 sayılı Maden Kanununun 14'üncü maddesinde yer alan paylara ilaveten yıllık satış tutarının %0,2'si nispetinde belediye payı ayrılır. Bu pay, Devlet hakkının Hazineye öd enmesi sırasında ruhsat sahibi tarafından ilgili belediyeye ödenir. 2.1. Maden Payı ile İlgili Soru ve Cevaplar Soru-1: Madenin çıkarıldığı yerin belediyenin mücavir alanının dışında olması ancak madenin işlendiği fabrikanın mücavir alan içinde olması durumunda maden payı alınacak mıdır? Madeninin çıkarıldığı ocağın belediye ve mücavir alan sınırlan dışında ol- makla birlikte; madenin işlendiği fabrikanın belediye sınırlan içinde kaldığının anlaşılması nedeniyle, 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 97/b maddesine göre istenilen belediye payı yerindedir. 240 Soru-2: 3213 Sayılı Maden Kanununun 14'üncü maddesinde yer alan paylar indirim konusu yapılabilir mi? 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununu n 6'ncı maddesinde, kurumlar ver- gisinin bir hesap dönemi içinde elde edilen safi kurum kazancı üzerinden hesap- lanacağı ve safi kurum kazancının tespitinde Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygul anacağı hükme bağlanmıştır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 40' ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde de, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin safi kazancın tespit edilmesinde gider olarak indirilebi- leceği belirtilmiştir. 239 Sayıştay 5. Dairesinin 18.10.2012 tarih ve 1 sayılı kararı. 240 Danıştay'ın 9. Dairesinin E. 2002/4572, K. 2004/4773 sayılı kararı Tüm Yönleriyle Belediye Getiı1.,,.; 298 32 l3 sayılı Maden Kanununun "Tanımlar" başlıklı 3 'Uncu madde�in·erinın süreli olarak fualiycttcn men edildiği halde süresinden önce açılması Belediye Encumeni 1.115-2240 m. 6/1-b Umuma açık istirahat ve eğlen- ce yerlennın açma ve kapanma sa.ııJennc uymaması Belediye Encümeni 1.115- 2.240 m.6/1-c. 12/1 Eğlence, oyun, içki ve bcnıcri umuma açık ve açılması ıznc bağlı yerlerde 18 y.ı�mdan kü- çüklcrın çaLştınlmnsı Bek•diye Encumcni l.l 15-2-240 m.6/1-c, m.12/2 Bar, pavyon, gazino, meyhane g.ıbi içkıJı yerler ile kıraathane ve oyun oynalılan yerlere yanla- rında veli veya vafüi olsa bile 18 yaşından küçüklerin aJınm.ı.sı Bclcdirc Encümeni 1.115-2.240 m.6/1- d Umuma açık ıstirahaı ve eğlence yerlerinin mevzuat hukümlerı- ne ayları olarak ışletılmcsi Belediye Encumcni 1.115-2.2-10 m.7/3 izin :ılmad3.ll umumn açık isti- rahat ve eğlence yeri açmak Belediye Encümeni Kapatma m.6/3 Yukarıda sıralanan suçları bır yıl içinde tekrar etmek Belediye Encumcru En son uygulanan ceza bir k:ıı :ııtınlır 16. Bölüm: Diğer Belediye Gelirleri 4. 394 Sayılı Hafta Tatili Kanuna Göre Belediye idari Para Cezalan Tablo 55: 394 Sayılı Hafta Tatili Kanuna Göre Belediye İdari Para Cezalan SIRA NO 1 KANUN MADDESi 1 1 iŞLENME ŞfKI 1 (T.7.AYI VF.RI.Cflı: 1AK.- M 2016 YlU lçtN JYGL l.A'l.l.AX MİICTAA mlO Hafl.a tatili ruhsall almad.ı.rı Paz.ar gun- len ı erterlnc Belediye EncwnmlI t73 n 5. 6301 Sayılı Öğle Dinlenmesi Hakkında Kanununa Göre Belediye idari Para Cezaları Tablo 56: 6301 Sayılı Öğle Dinlenmesi Hakkında Kanununa Göre Belediye İdari Para Cezalan � SIRA f:O 1 1 KANUN MADDi'.,;( cr.7.An vı:Rr.crK MAKAM -- 2016 YIU iÇiN L"YGU LANACAK MIICTAR IŞI.ENMF.ŞEKI.I 1 1 m7/I işçilerine öğle tatili vermeyen veya din- lenme devresinde işycrlcrlni kıı.patma- yan ısvcren veya vekıllcrtne (iş Kacnu- nuna tabi iş-yerleri hartç) lleledlfe [ncümtnJ 17.lTL 6. 3194 Sayılı İmar Kanununa Göre Verilecek İdari Para Cezaları Tablo 57: 3194 Sayılı İmar Kanununa Göre Verilecek İdari Para Cezaları 01/ 01/2016- 31/12/2016 Tarihleri Arası Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına arlan olarak yapthn yapının sahibine, y:ıpı müteahhidine veya aykırılığı nltJ iş günü içinde idıırcyc bildırmcyen ilgili fenni mcsullcre yapının mülkiyet Jurumunıı, bulunduğu alanın öıelliğıne, durumuna, ruld..igınc ve sınıfan:ı, yerl�ye ve çevreye etkisine, cın ve m:ıl emniyetini tehdit edip ctmcdığınc ve aylcınhgın büyüklüğüne eörc, 790,35lürk Lirasından az olmamak üzere, Kanuni Dayıınıığı Yııpııu n Sııııfı Yııpıımı Grubu İdari P.ır:ı Cc-7,.m (TL) (her bir nıl içi) 42/:ı 1 A 4.74 n 790 il. A 12.64 B 17.38 111 � rv A 31.62 - 8 A 31.61 -- 36.35 - o - C A 39.51 -- 48.99 -- 60.06 -- V D - C - 72.71 -- 82.19 99.SR 336 Tüm Yönleriyle Belediye Gelir1e(ı Kanuni Dayanağı Yapının Sını.f1 Yapının Grubu 1 ldarl ParaCa:uı (TLJ (ha bir ıal lçf) 42/b Menuata ayk.ınlıQı yapı inşa.at alanı frzerindeo hesap!- anması mümkün olmayan, yapının ct'phelerinı ,·e dığer yapı el