makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009281
5728 SAYILI KANUN İLE BİRLİKTE
İDARİ YARGININ GÖREV ALANINDAKİ
DEĞİŞİKLİKLER ÜZERİNE BİR İNCELEME
Hüseyin BİLGİN
∗
Barış ÇELİK
∗∗
I. GİRİŞ
5728 Sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Ka-
nunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Ka-
nun 08.02.2008 gün ve 26781 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürür-
lüğe girmiştir. Bu Yasa ile birlikte birçok yasanın çeşitli maddelerinde
değişikliğe gidilmiş olup, Yasa toplam 580 maddeden oluşmaktadır.
Anılan Kanun hükümlerine baktığımızda idârî yargının görev alanı ile
ilgili de birçok hüküm yer aldığı görülmektedir. Çalışmamızda 5728
sayılı Kanun ile getirilen değişikliklerle birlikte idârî yargının görev
alanından çıkan idârî para cezalarının neler olduğu ve bu idârî para
cezalarına karşı hangi kanun uyarınca hangi makama itiraz edilece-
ği hususu ele alınıp incelenmiştir. 5728 sayılı Kanun’un idârî yargı ile
ilgili hükümleri incelendiğinde idârî para cezalarıyla ilgili mevzuatta
yer alan bu idârî para cezalarına karşı idârî yargı yerine dava açılabi-
leceği öngörülmekte iken 5728 sayılı Kanun ile bu hükümler ortandan
kaldırılmıştır.
Öte yandan yine 5728 sayılı Kanun ile değişikliğe uğrayan idâri
para cezalarını içeren mevzuat uyarınca verilen kararların ise yine
idârî yargı yerinde dava konusu edileceği açıkça belirtilmiş olup, bun-
ların ne olduğuna da çalışmamızda yer almıştır.
5728 sayılı Kanun’un idârî para cezalarına ilişkin değişiklik geti-
ren hükümleri ve ilgili mevzuat incelendiğinde bu idârî para cezaları-
na karşı hangi yargı yerine dava açılacağına dair bir düzenlememeye
*
Denizli İdare Mahkemesi üyesi.
**
Denizli İdare Mahkemesi üyesi.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009282
yer verilmemiştir. Ancak, bu konunun çözümüne 5326 sayılı genel ka-
nun niteliğinde olan Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27. maddelerinden
hareketle çözebilmekteyiz. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. mad-
desinde; “Bu Kanunun; a. İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna
ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b.
Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi
yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanır”; 27/1 maddesin -
de ise, “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari
yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en
geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre için-
de başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir”
düzenlemeleri yer almaktadır. Kabahatler Kanunu’na göre, idari para
cezalarına karşı yapılacak itirazlarda özel bir görev kuralının bulun-
maması halinde görevli mahkemenin sulh ceza mahkemeleri olacağı
açıkça belirtilmiştir. Son değişiklikle birlikte yürürlükteki mevzuata
göre de idare mahkemelerinin görevli olduğuna yönelik yasa ibareleri
ilgili kanun metinlerinden çıkartılmış olması ve bu konuda Kabahatler
Kanunu dışında başkaca bir özel bir düzenleme bulunmaması karşı-
sında, aşağıda belirteceğimiz yasalar uyarınca verilen idârî para ceza-
larına karşı 5326 sayılı Kanun’un 3. ve 27/1 maddeleri gereği sulh ceza
mahkemeleri kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde itiraz etmek
gerekecektir.
II. 5728 SAYILI YASA İLE İDARİ YARGININ GÖREV
ALANINDAN ADLİ YARGININ GÖREV
ALANINA GEÇEN İDARİ PARA CEZALARI
1. 1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının
Tarz-ı İcrasına Dair Kanun
Bu Kanun’un 70. maddesinde “…idari para cezası alınır. Bu Kanun-
da yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından
verilir. … Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın ye-
rine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir...” hük-
mü yer almakta iken, 5728 sayılı Kanun’un 38. maddesi ile 1219 sayılı
Kanun’un 70. maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Tabipler, diş ta-
bipleri ve dişçiler yapacakları her nevi ameliye için hastanın, hasta küçük veya
tahtı hacirde ise veli veya vasisinin evvelemirde muvafakatini alırlar. Büyük
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009283
ameliye-i cerrahiyiler için bu muvafakatin tahriri olması lazımdır. (Veli veya
vasisi olmadığı veya bulunmadığı veya üzerinde ameliye yapılacak şahıs ifa-
deye muktedir olmadığı takdirde muvafakat şart değildir.) Hilafında hareket
edenlere iki yüz elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunda yazılı
olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 38. maddesi ile 1219 sayılı
Kanun’un 70. maddesi değiştirildiğinden ve bu 1219 sayılı Kanun’a
göre verilen idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli
mahkemenin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldı-
ğından, yukarıda aktarılan durum gereğince 1219 sayılı Kanun’a göre
verilecek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli yargı
yeri, sulh ceza mahkemesidir.
2. 1262 Sayılı İspençiyari ve Tıbbi Müstahzarlar Kanunu
Bu Kanun’un 20.maddesinde “…idari para cezası alınır. Bu Kanunda
yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir.
… Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili
idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine geti-
rilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir…” hükmü yer al-
makta iken, 5728 sayılı Kanun’un 44. maddesi ile, 1262 sayılı Kanun’un
20. maddesi şu şekli almıştır: “18 ve 19 uncu maddelerde mezkûr ahval ha-
riç olmak üzere bu Kanun ahkamına muhalif hareket edenlere iki yüz elli Türk
Lirası idarî para cezası verilir.Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezalarına ve
diğer idarî yaptırımlara mahallî mülkî amir tarafından karar verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 44. maddesi ile 1262 sayılı Ka
nun’un 20. maddesi değiştirildiğinden ve bu 1262 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince 1262 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli yargı yeri,
sulh ceza mahkemesidir.
3. 1593 Sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu
1593 sayılı Kanun’un 294. maddesinde “…idari para cezası alınır…
Bu Kanunda yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük mülki amiri tara-
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009284
fından verilir…. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün
içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen ceza-
nın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir...”
hükmü yer almakta iken, 5728 sayılı Kanun’un 58. maddesi ile 1593
sayılı Kanun’un 294. maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Sıhhat
ve İçtimai Muavenet Vekaletiyle İktisat Vekaleti tarafından 141 inci maddede
gösterildiği veçhile müştereken tespit edilen nizamnamede mündemiç levazım
ve saireyi bulundurmayan ve yolcuların selamet ve emniyetini temin eyle-
yecek tedbirlere riayet etmeyen gemi sahip veya süvarilerine dört yüz Türk
Lirası idarî para cezası verilir ve bu levazım ikmal edilinceye kadar gemilerin
seyrüseferlerine mümanaat olunur. Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezala-
rı mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 58. maddesi ile 1593 sayılı Ka
nun’un 294. maddesi değiştirildiğinden ve 1593 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince 1593 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli yargı yeri,
sulh ceza mahkemesidir.
4. 2219 Sayılı Hususi Hastaneler Kanunu
Bu Kanun’un 45. maddesinde: “…idari para cezası verilir. Bu Kanun-
da yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından
verilir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın ye-
rine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.” hük-
mü yer almakta iken, 5728 sayılı Kanun’un 76. maddesi ile 2219 sayılı
Kanun’un 45. maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanun ve
21 inci maddede yazılan nizamname ile tayin olunan mecburiyetleri yapma-
yan veya memnuiyetlere aykırı hareketlerde bulunanlara bin Türk Lirası idarî
para cezası verilir. Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî
amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 76. maddesi ile 2219 sayılı
Kanun’un 45. maddesi değiştirildiğinden ve 2219 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009285
yukarıda aktarılan durum gereğince 2219 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli yargı yeri,
sulh ceza mahkemesidir.
5. 3153 Sayılı Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi
ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 13. maddesinde: “…. idari para cezasıyla cezalandırılır-
lar. Bu Kanunda yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük mülki amiri
tarafından verilir… Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi
gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen
cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesin-
dir….” hükmü yer almakta iken, 5728 sayılı Kanun’un 92. maddesi ile
3153 sayılı Kanun’un 13. maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “3
üncü maddede adı geçen nizamnamedeki vasıf ve şartlara uygun olmayan ci-
hazları kullananlara üç bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunda
yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 92. maddesi ile 3153 sayılı Ka
nun’un 13. maddesi değiştirildiğinden ve 3153 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince 3153 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli yargı yeri,
sulh ceza mahkemesidir.
6. 5584 Sayılı Posta Kanunu
Bu Kanun’un 59. maddesinde: “…idari para cezasıyla cezalandırılır-
lar. … Bu Kanunda yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük mülki ami-
ri tarafından verilir. … Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi
gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen
cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesin-
dir….” hükmü yer almakta iken, 5728 sayılı Kanun’un 130. maddesi ile
5584 sayılı Kanun’un 59. maddesi şu şekli almıştır. “A) Posta tekeli altın-
da bulunan maddeleri kaçak olarak götürenlerle bilerek bunlarla gönderenler,
B) Başkalarının adlarına olan tekele bağlı maddeleri bir araya toplayıp posta
ile yollayanlar, C) 22 nci madde hükmünü ihlal edenler, iki yüz elli Türk
Lirası idarî para cezasıyla cezalandırılırlar. II- Bu sebeplerle verilmemiş olan
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009286
posta ücretleri de dört kat alınıp dörtte üçü kaçağı tutana verilir.Bu Kanunda
yazılı olan idarî para cezaları o yerin mülkî amiri tarafından verilir.”
Bu durumda, 5728 sayılı Kanun’un 130. maddesi ile 5584 sayılı
Kanun’un 59. maddesi değiştirildiğinden ve 5584 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince, 5584 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme
sulh ceza mahkemesidir.
7. 6197 Sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 45. maddesinde: “… idari para cezasıyla cezalandırılır.
Bu Kanunda yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük mülki amiri ta-
rafından verilir… Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün
içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın
yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir….” ku-
ralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 173. maddesi ile 6197
sayılı Kanun’un 45. maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Eczaneyi
işletmeye başladıktan sonra mazeretsiz olarak ve mücbir sebepler dışında ec-
zanesi olan yerlerde otuz gün, olmayan yerlerde on gün müddetle eczanesini
kapalı bırakan veya teftiş sırasında görülen noksanların tamamlanması için
yapılmış iki yazılı ihtara riayet etmeyen eczacılara, beş yüz Türk Lirası idarî
para cezası verilir. Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî
amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 173. maddesi ile 6197 sayılı Ka
nun’un 45. maddesi değiştirildiğinden ve 6197 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince 6197 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme,
sulh ceza mahkemesidir.
8. 6283 Sayılı Hemşirelik Kanunu
Bu Kanunu’nun 11. maddesinde: “… idarî para cezası alınır. Bu Ka-
nunda yazılı olan idarî para cezaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009287
verilir…. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın ye-
rine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir...” kura-
lı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 175. maddesi ile 6283
sayılı Kanun’un 11. maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “3 üncü
madde hükümlerine riayet etmeyen, 4. üncü maddede yazılı vazife ve salahi-
yet hudutlarını tecavüz eden ve 5 inci maddenin ikinci fıkra hükmünü yerine
getirmeksizin serbest çalışan hemşirelere yüz Türk Lirası idarî para cezası
verilir. Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir tara-
fından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 175. maddesi ile getirilen deği-
şiklik ile 6283 sayılı Kanun’un 11.maddesi değiştirildiğinden ve 6283
sayılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı açılacak dava-
larda görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu madde metnin-
den çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum gereğince 6283 sayılı
Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda
görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
9. 6343 Sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına,
Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının
Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun
Bu Kanun’un 72. maddesinde: “…Bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir…. Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdur-
maz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir...”, kuralı hükme bağlanmışken,
5728 sayılı Kanun’un 188. maddesi ile 6343 sayılı Kanun’un 72. mad-
desi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanunda yazılı olup da idarî para
cezasını gerektiren fiillerin tekrarı halinde tayin olunacak ceza, iki misli olarak
uygulanır. Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir
tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 188. maddesi ile 6343 sayılı Ka
nun’un 72.maddesi değiştirildiğinden ve 6343 sayılı Kanun’a göre veri-
len idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri
olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum
gereğince 6343 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009288
açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
10- 7126 Sayılı Sivil Savunma Kanunu
Bu Kanun’un 53.maddesinde: “… idari para cezası verilir. Bu Kanun-
da yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından
verilir. … Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın ye-
rine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir...” kura-
lı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 248. maddesi ile 7126
sayılı Kanun’un 53. maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Hassas
bölgelerde, bu Kanunun 13 üncü maddesinde yazılı mükelleflerin tam listesi-
ni, talep vukuunda, ilgili makamlara bildirmeyenlerle değişiklikleri otuz gün
içinde merciine haber vermeyen mahalle ve köy muhtarları hakkında dörtyüz
Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunda yazılı olan idarî para ceza-
ları mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 248. maddesi ile 7126 sayılı Ka
nun’un 53. maddesi değiştirildiğinden ve 7126 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri
olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum
gereğince 7126 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
11. 167 Sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 18.maddesinde: “… Bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir…Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdur-
maz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir….” kuralı hükme bağlanmışken,
5728 sayılı Kanun’un 270. maddesi ile 167 sayılı Kanun’un 18. madde-
si değiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanundaki vecibeleri yerine getir-
meyenler bu hareketlerinden dolayı, diğer kanunlara göre suç oluşturmadığı
takdirde, bu madde hükmüne göre cezalandırılırlar. a) Belge almadan 8 inci
maddedeki işleri yapanlar ile kasten yanlış bilgi verenler bin Türk Lirasından
beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile cezalandırılır. Ceza alınmakla
beraber, kuyunun açılıp işletilmesinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce
bir mahzur görülmezse, sahibine gerekli belge verilir. Aksi hâlde, kuyu kapa-
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009289
tılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır. b) 10 ve 11 inci madde hükümlerine
aykırı hareket edenlerle arama, kullanma, ıslah ve tadil faaliyetleri sırasında
konulan şartlara riayet etmeyenler, müracaat formlarında istenen bilgileri
vermeyenler, 8 inci maddenin son fıkrasındaki mecburiyete riayet etmeyenler
beş yüz Türk Lirasından iki bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası ile ce-
zalandırılır. Ayrıca, kuyu kapatılarak masrafı açtırandan alınır.Bu Kanunda
yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 270. maddesi ile 167 sayılı Kanun’un
18. maddesi değiştirildiğinden ve 167 sayılı Kanun’a göre verilen idari
para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu
madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum gereğin-
ce 167 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı açılacak
davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
12. 2841 Sayılı Zorunlu İlköğrenim Çağı Dışında Kalmış
Okuma Yazma Bilmeyen Vatandaşların, Okuryazar
Duruma Getirilmesi veya Bunlara İlkokul Düzeyinde
Eğitim-Öğretim Yaptırılması Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 12. maddesinde: “…idari para cezası ile cezalandırılır-
lar. Bu Kanunda yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük mülki amiri
tarafından verilir… Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi
gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen
cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesin-
dir…”, kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 404. madde-
si ile 2841 sayılı Kanun’un 12. maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır:
“Bu Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen imkânlardan yararlanmak ama-
cıyla, gerçeğe aykırı beyanda bulunanlara, fiilleri suç oluşturmadığı takdirde,
yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 404. maddesiyle 2841 sayılı Ka
nun’un 12. maddesi değiştirildiğinden ve 2841 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 2841 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009290
13. 2844 Sayılı Fındık Üretiminin Planlanması ve Dikim
Alanlarının Belirlenmesi Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 7. maddesinde: “… idarî para cezası verilir. Bu Kanun-
da yazılı olan idarî para cezaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından
verilir. … Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın ye-
rine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir…” kura-
lı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 405. maddesi ile 2844
sayılı Kanun’un 7.maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Tarım ve
Orman Bakanlığından izin almadan yeniden fındık bahçesi kuranlar ile belir-
lenen alanlar dışında mevcut fındık bahçesini yenileyenlere yedi yüz Türk Li-
rası idarî para cezası verilir. 3 üncü madde gereğince beyanda bulunmayanlar
veya yanlış beyanda bulunanlara dört yüz Türk Lirası idarî para cezası veri-
lir. Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından
verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 405. maddesi ile 2844 sayılı Ka
nun’un 7. maddesi değiştirildiğinden ve 2844 sayılı Kanun’a göre veri-
len idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri
olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum
gereğince 2844 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
açılacak davalarda görevli mahkeme sulh ceza mahkemesidir.
14. 3285 Sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanunu
Bu Kanun’un 56. maddesinde: “… Bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından verilir… Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine iti-
raz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
İtiraz üzerine verilen karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken, 5728
sayılı Kanun’un 456. maddesi ile değiştirilerek 3285 sayılı Kanun’un
56. maddesi şu şekli almıştır: “Bu Kanunda yazılı olan idarî yaptırımlara
mahallî mülkî amir tarafından karar verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 456. maddesi ile 3285 sayılı
Kanun’un 56.maddesi değiştirildiğinden ve 3285 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahke-
meleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan
durum gereğince 3285 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezala-
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009291
rına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesi-
dir.
15. 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu
Bu Kanun’un 30. maddesinde: “Para cezalarına karşı tebliğ tarihinden
itibaren otuz gün içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz
üzerine verilen kararlar kesindir.” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sa-
yılı Kanun’un 520. maddesi ile 4925 sayılı Kanun’un 30. maddesi ile şu
şekli almıştır: “Bu Kanunda belirtilen idarî para cezasını gerektiren fiillerin
işlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde aynı nitelikteki fiili üç defa işlediği
tespit edilen gerçek ve tüzel kişilere, işlediği fiillerin cezalarının toplamının
on katı idarî para cezası verilir ve taşıt şoförünün yurt içi ve yurt dışı taşıma-
larda sürücü mesleki yeterlilik belgesi ile varsa uluslararası sürücü sertifikası
bir yıl süreyle askıya alınır.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 520. maddesi ile 4925 sayılı Ka
nun’un 30. maddesi değiştirildiğinden ve 4925 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 4925 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
16. 5149 Sayılı Spor Müsabakalarında
Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun
Bu Kanun’un 28. maddesinde: “… Bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezalarına … karşı tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde idare mahke-
mesine itiraz edilebilir. İtiraz cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz
üzerine verilen karar kesindir….” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sa-
yılı Kanun’un 537. maddesi ile 5149 sayılı Kanun’un 28. maddesi şu
şekli almıştır: “Bu Kanuna aykırı eylemlerde bulunanlar hakkında büyükşe-
hir ve il belediye sınırları içinde il spor güvenlik kurulunun, bunun dışında-
ki yerlerde ilçe spor güvenlik kurulunun re’sen veya kendisine gelen şikâyet
ve ihbarlar üzerine yapacağı inceleme sonucunda mahallin en büyük mülkî
idare amiri tarafından ilgili hakkında bu Kanundaki idarî para cezaları veya
tedbirlerin uygulanmasına karar verilir.Bu Kanun hükümlerine göre verilen
idarî para cezalarından tahsil edilen miktarın tamamı Gençlik ve Spor Genel
Müdürlüğü hesabına aktarılır. Bu paralar Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009292
tarafından çıkarılacak yönetmelik esaslarına göre yüzde ellisi Engelliler Spor
Federasyonu ile engelliler kulüp ve faaliyetlerine, yüzde ellisi ise fair play ku-
rallarına uygun hareket eden amatör spor kulüpleri ile okul sporlarının geliş-
tirilmesine ayrılır. Bu Kanunda belirtilen yasaklara uymayan kişilerin kimlik
bilgileri, müsabakanın veya eylemin yapıldığı mahallin emniyet birimlerince
fotoğraflı olarak kaydedilir ve bu kayıtlardaki kişiler takibe alınır.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 537. maddesi ile getirilen deği-
şiklik ile 5149 sayılı Kanun’un 28. maddesi değiştirildiğinden ve 5149
sayılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince 5149 sayılı Kanun’un göre veri-
lecek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme,
sulh ceza mahkemesidir.
17. 5179 Sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine
Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek
Kabulü Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 30. maddesinde: “Bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezaları, o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı,
yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yeri-
ne getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine, verilen karar kesindir….” kuralı
hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 543. maddesi ile 5179 sayı-
lı Kanun’un 30. maddesi şu şekilde değiştirilmiştir: “Bu Kanunda yazılı
olan idarî yaptırımlara karar vermeye, mahallî mülkî amir yetkilidir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 543. maddesi ile 5179 sayılı
Kanun’un 30. maddesi değiştirildiğinden ve ile 5179 sayılı Kanun’a
göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare
mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda
aktarılan durum gereğince ile 5179 sayılı Kanun’a göre verilecek idari
para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza
mahkemesidir.
18. 4857 Sayılı İş Kanunu
Bu Kanun’un 108. maddesinde: “Bu Kanunda öngörülen idari nitelik-
teki para cezaları …. cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009293
içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen ceza-
nın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir…”
kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin
(öö) bendi ile 4857 sayılı İş Kanununun 108. maddesinin 2. fıkrasın yü-
rürlükten kaldırılmıştır.
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin (öö) bendi ile
4857 sayılı Kanun’un 108. maddesinin 2. fıkrası yürürlükten kaldı-
rıldığından ve 4857 sayılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına
karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu madde metnin-
den çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum gereğince 4857 sayılı
Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda
görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
19. 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu
Bu Kanun’un 26. maddesinde: “İdarî para cezalarına karşı cezanın
tebliği tarihinden itibaren on beş gün içinde idare mahkemesine dava açılabi-
lir. Davanın açılmış olması idarece verilen cezanın yerine getirilmesini dur-
durmaz. Bu konuda idare mahkemelerinin verdiği kararlar kesindir.” kuralı
hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesi (vv) bendi
ile 5199 sayılı Kanun’un 26. maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesi (vv) bendi ile 5199
sayılı Kanun’un 26. maddesi yürürlükten kaldırıldığından ve 5199 sa-
yılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkeme-
nin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yu-
karıda aktarılan durum gereğince 5199 sayılı Kanun’a göre verilecek
idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh
ceza mahkemesidir.
20. 4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu
Bu Kanun’un 54. maddesinde: “… İdari para cezası verilir. İdari para
cezaları tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde Kuruma ödenir veya aynı
süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur.
Kurumca itirazı reddedilenler idari yargı yoluna başvurabilirler. Yargı yoluna
başvurulması cezanın takip ve tahsilini durdurmaz… İtiraz yoluna başvurul-
muş olması ilgililerin yargı yoluna başvurma haklarını ortadan kaldırmaz.”,
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009294
kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesi (ll)
bendi ile 4447 sayılı Kanun’un 54/2. maddesi yürürlükten kaldırılmış-
tır.
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesi (ll) bendi ile 4447
sayılı Kanun’un 54/2. maddesi yürürlükten kaldırıldığından ve 4447
sayılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince 4447 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme,
sulh ceza mahkemesidir.
21- 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu
Bu Kanun’un 22.maddesinde: “Bu Kanunda yazılı olan idarî cezalar
o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir… Bu cezalara karşı tebliğ
tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz
edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İti-
raz üzerine verilen karar kesindir….” kuralı hükme bağlanmışken, 5728
sayılı Kanun’un 577. maddesi ile 5403 sayılı Kanun’un 22. maddesi de-
ğiştirilerek şu şekli almıştır: “Kanunda yazılı olan idarî cezalar mahallî
mülkî amir tarafından verilir”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 577. maddesi ile 5403 sayılı Ka
nun’un 22. maddesi değiştirildiğinden ve 5403 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 5403 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
22. 4703 Sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın
Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun
Bu Kanun’un 13. maddesinde: “… Bu idari para cezalarına karşı, teb-
liğ tarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edile-
bilir. İtiraz, verilen idari para cezasının yerine getirilmesini durdurmaz” ku-
ralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 496. maddesi ile 4703
sayılı Kanun’un 13. maddesi şu şekilde değiştirilmiştir: “Bu Kanunda
yer alan idarî para cezaları, yetkili kuruluşlar tarafından verilir.”
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009295
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 496. maddesi 4703 sayılı Kanun’un
13. maddesi değiştirildiğinden ve 4703 sayılı Kanun’a göre verilen ida-
ri para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri oldu-
ğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum ge-
reğince 4703 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
23. 5193 Sayılı Optisyenlik Kanunu
Bu Kanun’un 15. maddesinde: “... Bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından verilir...Bu cezalara karşı,
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesinde
dava açılabilir….” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un
552. maddesi ile 5193 sayılı Kanun’un 15. maddesi değiştirilerek şu
şekli almıştır: “11 inci maddede belirtilen yasaklara uymayanlara yirmi bin
Türk Lirası idarî para cezası verilir. 6 ncı maddede zikredilen yasaklar hilafına
hareket eden optisyenlere altı bin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve üç ay
süre ile optisyenlik mesleğini icra etmekten men edilirler.Bu Kanunun 7 nci
maddesinin ikinci fıkrası ile 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında yazılı şarta
üst üste iki denetimde de uymadığı belirlenen optisyenler ile 9 uncu madde-
nin ikinci fıkrası ile 8, 10, 12 ve 13 üncü madde hükümlerine uymayanlara
altı bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 ve 13 üncü
maddelerdeki yasakların tekrarı hâlinde idarî para cezası iki kat olarak uygu-
lanır. Bu Kanunda yazılı olan idarî yaptırım kararları mahallî mülkî amir
tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 552. maddesi ile getirilen deği-
şiklik ile 5193 sayılı Kanun’un 15. maddesi değiştirildiğinden ve 5193
sayılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince 5193 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme,
sulh ceza mahkemesidir.
24. 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 20. maddesinde “…Bu maddede öngörülen idarî para
cezaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından verilir… Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine iti-
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009296
raz edilebilir. İtiraz, verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz... İtiraz
üzerine verilen kararlara karşı bölge idare mahkemesine başvurulabilir. Bölge
idare mahkemesinin verdiği kararlar kesindir…” kuralı hükme bağlanmış-
ken, 5728 sayılı Kanun’un 547. maddesi ile 5188 sayılı Kanun’un 20.
maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanunda öngörülen idarî
para cezasını gerektiren fiiller şunlardır: a) 17 nci maddede belirtilen grev
yasağına uymayan, ateşli silâhını bu Kanuna aykırı veya görev alanı dışında
kullanan veya özel güvenlik kimlik kartını başkasına kullandıran özel güven-
lik görevlisine bin Türk Lirası idarî para cezası verilir ve bu kişilerin çalışma
izni valilikçe iptal edilir. Bu kişiler bir daha özel güvenlik görevlisi olamaz-
lar. b) Diğer kişi, kurum ve kuruluşlara sağlanacak özel güvenlik hizmetini
5 inci maddede belirtilen süre içinde ilgili valiliğe bildirmeyen özel güvenlik
şirketlerine her bildirim için bin Türk Lirası, c) 6 ncı madde uyarınca mülkî
idare amirlerince istenen ilave tedbirleri almayan kişi, kurum, kuruluş veya
şirketlerin yöneticilerine iki bin Türk Lirası, d) 22 nci madde gereğince tespit
edilip giderilmesi istenen eksiklikleri gidermeyen kişi, kurum, kuruluş veya
şirketlerin yöneticilerine iki bin Türk Lirası, e) Özel güvenlik görevlisini ko-
ruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştıran kişi, kurum ve
kuruluşlara her eylemleri için bin Türk Lirası,f) 11 inci maddenin ikinci fık-
rası ile 12 nci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen bildirimleri süresinde
yerine getirmeyenlere bin Türk Lirası,idarî para cezası verilir. Bu maddede
öngörülen idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 547. maddesi ile 5188 sayılı Ka
nun’un 20. maddesi değiştirildiğinden ve 5188 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 5188 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
25. 3621 Sayılı Kıyı Kanunu
Bu Kanun’un 15. maddesinde: “Cezalara karşı, cezanın tebliğ tarihin-
den itibaren en geç 7 gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.
İtiraz, idarece verilen cezanın uygulanmasını durdurmaz.” kuralları hük-
me bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 466. maddesi ile 3621 sayılı
Kanun’un 15. maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Kıyıda ve uy-
gulama imar planı bulunan sahil şeritlerinde duvar, çit, parmaklık, tel örgü,
hendek, kazık ve benzeri engelleri oluşturanlara iki bin Türk Lirasından on
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009297
bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Ayrıca oluşturulan engelle-
rin beş günden fazla olmamak üzere belirlenen süre zarfında kaldırılmasına
karar verilir. Bu süre zarfında engellerin ilgililer tarafından kaldırılmaması
halinde, masrafı yüzde yirmi zammıyla birlikte kendilerinden kamu alacak-
larının tahsili usulüne göre tahsil edilmek üzere kamu gücü kullanılmak su-
retiyle derhal kaldırılır. Kabahatin tekrarı halinde, ceza üst sınırdan verilir.
Birinci fıkrada sayılan yerlerden kum, çakıl alanlara üç bin Türk Lirasından
on beş bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Birinci fıkrada sa-
yılan yerlere moloz, toprak, cüruf, çöp gibi atık ve artıkları dökenler, atılan
veya dökülen maddenin niteliğine, çevreyi kirletici ve bozucu etkisine göre
Türk Ceza Kanunu, Kabahatler Kanunu veya Çevre Kanunu hükümlerine
göre cezalandırılır. Yukarıdaki fıkralarda sayılan fiillerin kıyının doğal yapı-
sını bozacak bir etki meydana getirmesi halinde, daha ağır cezayı gerektiren
bir suç oluşturmadığı takdirde, failleri hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis
cezasına hükmolunur. Birinci fıkrada sayılan yerlerde ruhsatsız veya ruhsat
ve eklerine aykırı olarak yapı yapan kişilere Türk Ceza Kanunu veya İmar
Kanunu hükümlerine göre verilecek ceza bir kat artırılır.İlgili kanunlarda be-
lirtilen makamların yetkileri saklı kalmak üzere, bu maddede belirtilen idarî
yaptırımlara karar vermeye mahalli mülki amir yetkilidir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 466. maddesi ile 3621 sayılı
Kanun’un 15. maddesi değiştirildiğinden ve 3621 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahke-
meleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan
durum gereğince 3621 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezala-
rına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesi-
dir.
26. 4904 Sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu
Bu Kanun’un 20. maddesinde: “…idari para cezaları tebliğ tarihinden
itibaren yedi gün içinde Kuruma ödenir veya aynı süre içinde Kuruma itiraz
edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler idari yargı
yoluna başvurabilirler. Yargı yoluna başvurulması cezanın takip ve tahsili-
ni durdurmaz.” kuralları hükme bağlanmış iken, 5728 sayılı Kanun’un
503. maddesi ile 4904 sayılı Kanun’un 20. maddesi değiştirilerek şu
şekli almıştır: “Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle;a) Yurt dışı iş ve
işçi bulma faaliyetlerine ilişkin hizmet akitlerini Kuruma onaylatmayan özel
istihdam bürolarına her bir hizmet akdi için üç yüz Türk Lirası,b) Kurum
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009298
tarafından istenilen bilgi ve belgelerle işgücü piyasasının izlenmesi için ge-
rekli olan istatistiksel bilgileri talebin tebliği tarihinden itibaren on beş gün
içerisinde Kuruma vermeyen özel istihdam bürolarına altı yüz Türk Lirası,c)
Kurum müfettişlerince istenilen bilgi, belge, kayıt ve defterleri on beş gün
içerisinde ibraz etmeyen özel istihdam bürolarına bin iki yüz Türk Lirası,d)
Bu Kanunun 3 üncü maddesinin (d) bendine aykırı davranan kişilere iki bin
Türk Lirasından elli bin Türk Lirasına kadar, ayrıca Kuruma onaylatılmayan
her bir yurt dışı hizmet akdi için de üç yüz Türk Lirası,e) Bu Kanunun 21 inci
maddesinde belirtilen bildirim yükümlülüğüne aykırı hareket eden özel kesim
işyerlerine iki bin Türk Lirası,idarî para cezası verilir.Kanun hükümlerine
göre verilen idarî para cezalarından tahsil edilen miktarın tamamı Kurum
hesabına aktarılır.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 503. maddesi ile 4904 sayılı Ka
nun’un 20. maddesi değiştirildiğinden ve 4904 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 4904 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
27. 5070 Sayılı Elektronik İmza Kanunu
Bu Kanun’un “idârî para cezaları” başlıklı 18 maddesinde; “…bu
cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili ida-
re mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, verilen cezanın yerine getirilmesini
durdurmaz. İtiraz, zaruret görülmeyen hâllerde, evrak üzerinden inceleme
yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. İtiraz üzerine verilen kararlara karşı
Bölge İdare Mahkemesine başvurulabilir. Bölge İdare Mahkemesinin verdiği
kararlar kesindir...” hükmüne ve “idârî nitelikteki suçların tekrarı ve ka-
patma” başlıklı 19. maddesinde ise; “... Bu karara karşı tebliğ tarihinden
itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İti-
raz, yetkili makam tarafından verilen kapatma kararının yerine getirilmesini
durdurmaz. İtiraz, zaruret görülmeyen hâllerde, evrak üzerinden inceleme
yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. İtiraz üzerine verilen kararlara karşı
Bölge İdare Mahkemesine başvurulabilir. Bölge İdare Mahkemesinin verdiği
kararlar kesindir.” kuralları hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un
527. ve 528. maddeleri ile 5070 sayılı Kanun’un 18 ve 19. maddeleri
değiştirilerek şu şekli almıştır: 18. maddeye göre; “Bu Kanunun; a) 10
uncu maddesindeki yükümlülüklerinden herhangi birini yerine getirmeyen
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009299
elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına on beş bin Türk Lirasından otuz bin
Türk Lirasına kadar, b) 11 inci maddesindeki yükümlülüklerden herhangi bi-
rini yerine getirmeyen elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına on iki bin Türk
Lirasından yirmi bin Türk Lirasına kadar, c) 12 nci maddesi hükümlerine
aykırı hareket edenler hakkında on beş bin Türk Lirasından otuz bin Türk Li-
rasına kadar, d) 13 üncü maddesinin beşinci ve yedinci fıkralarındaki yüküm-
lülükleri yerine getirmeyen elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına on iki bin
Türk Lirasından yirmi bin Türk Lirasına kadar, e) 15 inci maddesi hükümle-
rine aykırı hareket eden elektronik sertifika hizmet sağlayıcısına otuz bin Türk
Lirasından elli bin Türk Lirasına kadar,idarî para cezası Telekomünikasyon
Kurulu tarafından verilir. Bu madde hükümlerine göre ilgili tüzel kişi hakkın-
da verilecek olan idarî para cezasının üst sınırı yetmiş beş bin Türk Lirasıdır.”
Tüzel kişilere özgü güvenlik tedbirleri başlığını alan 19 maddeye göre
ise “ Bu Kanunda tanımlanan suçlar dolayısıyla ilgili tüzel kişiler hakkında
Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesi hükmüne göre tüzel kişilere özgü
güvenlik tedbirlerine hükmolunur. İdarî para cezasını gerektiren eylemlerin
işlendikleri tarihten itibaren geriye doğru üç yıl içinde üçüncü kez işlenmesi
hâlinde Kurum tarafından elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tüzel kişinin
faaliyet izninin iptaline karar verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 527 ve 528. maddesi ile 5070 sa-
yılı Kanun’un 18. ve 19. maddeleri değiştirildiğinden ve 5070 sayılı
Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin
bölge idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince 5070 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme,
sulh ceza mahkemesidir.
28. 2860 Sayılı Yardım Toplama Kanunu
Bu Kanun’un 29. maddesinde: “...Bu maddede yazılı olan para cezaları
o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı tebliğ ta-
rihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edi-
lebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz
üzerine veriler karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı
Kanun’un 406. maddesi ile 2860 sayılı Kanun’un 29. maddesi değiştiri-
lerek şu şekli almıştır: “Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak izinsiz yardım
toplayanlara yedi yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. İzin verilen yer
dışında yardım toplayanlara beş yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009300
Kanunun diğer hükümlerine aykırı davranışta bulunanlara, fiilleri suç oluş-
turmadığı takdirde, iki yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.Bu maddede
yazılı olan idarî yaptırımlara karar vermeye mahallî mülkî amir yetkilidir.
Yukarıdaki fıkralara aykırı davranış sonucu izinsiz toplanan mal ve paralara
el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 406. maddesi ile 2860 sayılı Ka
nun’un 29. maddesi değiştirildiğinden ve 2860 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 2860 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
29. 6948 Sayılı Sanayi Sicili Kanunu
Bu Kanun’un 11. maddesinde: “…Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden
itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.
İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üze-
rine verilen karar kesindir…” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı
Kanun’un 225. maddesi ile 6948 sayılı Kanun’un 11. maddesi değişti-
rilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanuna göre istenen malumatı hakikate aykırı
olarak bildirenlere bin Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunda yazılı
olan idarî para cezaları o yerin mülkî amiri tarafından verilir”.
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 225. maddesi ile 6948 sayılı Ka
nun’un 11. maddesi değiştirildiğinden ve 2860 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 2860 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
30. 984 Sayılı Ecza Ticarethaneleriyle Sanat ve Ziraat İşlerinde
Kullanılan Zehirli ve Müessir Kimyevi Maddelerin
Satıldığı Dükkanlara Mahsus Kanun
Bu Kanun’un 21. maddesinde: “…bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir… bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdur-
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009301
maz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir…” kuralı hükme bağlanmışken,
5728 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile 984 sayılı Kanun’un 21. maddesi
değiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanunda tasrih edilen kaidelere riayet
etmeyen veya memnuiyetlere muhalif hareket eden ecza ticarethaneleri sahip
veya müdiri mesulleri ile sanat ve ziraat işlerinde kullanılan zehirli ve mües-
sir maddeler satıcılığı yapanlara, mahallî mülkî amir tarafından iki yüz Türk
Lirasından beş yüz Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Bu maddele-
rin satışı kamu sağlığı bakımından tehlikeli bir durum oluşturuyorsa, tehlike
giderilinceye kadar geçici olarak işletme faaliyetten menedilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 7. maddesi ile 984 sayılı Kanun’un
21. maddesi değiştirildiğinden ve 984 sayılı Kanun’a göre verilen ida-
ri para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri ol-
duğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum
gereğince 984 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
31. 2527 Sayılı Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanunu
Bu Kanun’un 10. maddesinde: “…bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir… bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdur-
maz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken,
5728 sayılı Kanun’un 81. maddesi ile 2527 sayılı Kanun’un 10. maddesi
değiştirilerek şu şekli almıştır: “Verilmesi mecburi olan basma yazı ve re-
simleri müddeti içinde vermeyenlere mahallî mülkî amir tarafından iki yüz
Türk Lirası idarî para cezası verilir. Ayrıca, verilmesi gereken basma yazı ve
resimlere el konularak Milli Eğitim Bakanlığına devredilmek üzere mülkiyeti-
nin kamuya geçirilmesine karar verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 81. maddesi ile 2527 sayılı
Kanun’un 10. maddesi değiştirildiğinden ve 2527 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahke-
meleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan
durum gereğince 2527 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezala-
rına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesi-
dir.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009302
32. 2903 Sayılı Pamuk Islahı Kanunu
Bu Kanun’un 7. maddesinde: “…bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir. …Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine iti-
raz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
İtiraz üzerine verilen karar kesindir...”, kuralı hükme bağlanmışken, 5728
sayılı Kanun’un 82. maddesi ile 2903 sayılı Kanun’un 7.maddesi değiş-
tirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanun hükümlerine aykırı hareket edenlere
mahallî mülkî amir tarafından üç yüz elli Türk Lirası idarî para cezası veri-
lir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 82. maddesi ile 2903 sayılı Ka
nun’un 7. maddesi değiştirildiğinden ve 2903 sayılı Kanun’a göre veri-
len idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri
olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum
gereğince 2903 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
33. 3670 Sayılı Milli Piyango Teşkiline Dair Kanun
Bu Kanun’un 13. maddesinde: “…bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdur-
maz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir…” kuralları hükme bağlan-
mışken, 5728 sayılı Kanun’un 108. maddesi ile 3670 sayılı Kanun’un
13.maddesi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Biletlerin, üzerinde yazılı
kıymetlerden daha yüksek fiyatla satılması memnudur. Hilafına hareket eden
bayiler yüksek fiyatla sattıkları beher bilet için iki yüz Türk Lirası idarî para
cezasıyla cezalandırılacakları gibi bayilik ruhsatnameleri de o yerin en büyük
mülkî amiri tarafından geri alınır. Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları
mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 108. maddesi ile 3670 sayılı Ka
nun’un 13.maddesi değiştirildiğinden ve 3670 sayılı Kanun’a göre veri-
len idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri
olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum
gereğince 3670 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009303
34. 5683 Sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri
Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 24. maddesinde: “... bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir…Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine iti-
raz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
İtiraz üzerine verilen karar kesindir...”, kuralı hükme bağlanmışken, 5728
sayılı Kanun’un 135. maddesi ile 5683 sayılı Kanun’un 24. maddesi de-
ğiştirilerek şu şekli almıştır: “12 ve 15 inci maddelerle 18 veya 19 uncu
maddeler hükümlerine makbul bir sebebe müstenit olmaksızın riayet etmeyen-
lere mahallî mülkî amir tarafından yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 135. maddesi ile 5683 sayılı Ka
nun’un 24. maddesi değiştirildiğinden ve 5683 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 5683 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
35. 7402 Sayılı Sıtmanın İmhası Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 19. maddesinde: “…bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine iti-
raz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
İtiraz üzerine verilen karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken, 5728
sayılı Kanun’un 263.maddesi ile 7402 sayılı Kanun’un 19. maddesi de-
ğiştirilerek şu şekli almıştır: “11 inci maddede yazılı mecburiyete riayet
etmeyenlere dört yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Fiilin tekrarı halin-
de para cezasının iki katı verilir. Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları
mahallî mülkî amir tarafından verilir”.
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 263. maddesi ile 7402 sayılı Ka
nun’un 19. maddesi değiştirildiğinden ve 7402 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 7402 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009304
36. 7472 Sayılı Ziraat Yüksek Mühendisliği Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 4. maddesinde: “ …bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir…. Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdur-
maz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir…” kuralı hükme bağlanmışken,
5728 sayılı Kanun’un 265. maddesi ile 7472 sayılı Kanun’un 4.maddesi
değiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanunun 1 inci maddesinde yazılı ev-
saf ve şeraiti haiz olmadıkları halde ziraat yüksek mühendisi unvanını kulla-
nanlara mahallî mülkî amir tarafından beş yüz Türk Lirası idarî para cezası
verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 265. maddesi ile 472 sayılı
Kanun’un 4. maddesi değiştirildiğinden ve 472 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 472 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
37. 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kurumları Kanunu
Bu Kanun’un 59.maddesinde: “… Bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdur-
maz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken
5728 sayılı Kanun’un 284. maddesi ile 222 sayılı Kanun’un 59. maddesi
değiştirilerek şu şekli almıştır: “Yukarıdaki hükümlere aykırı davrananlara
dört yüz Türk Lirasından bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.
Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından
verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 284. maddesi ile 222 sayılı Ka
nun’un 59.maddesi değiştirildiğinden ve 222 sayılı Kanun’a göre veri-
len idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri
olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum
gereğince 222 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009305
38. 1593 Sayılı Erişime Kontrollü Karayolu Kanunu
Bu Kanun’un 12. maddesinde: “…bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine iti-
raz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
İtiraz üzerine verilen karar kesindir...”, kuralı hükme bağlanmışken 5728
sayılı Kanun’un 358. maddesi ile 1593 sayılı Kanun’un 12. maddesi de-
ğiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanunla kısıtlanan, yasaklanan işler ve
hareketleri yapan, yaptıranlar ile hayvanlarının yola girmesini önlemeyen-
lere, mahallî mülkî amir tarafından yüz yirmi Türk Lirası idarî para cezası
verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 358. maddesi ile 1593 sayılı Ka
nun’un 12. maddesi değiştirildiğinden ve 1593 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 1593 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
39. 1734 Sayılı Yem Kanunu
Bu Kanun’un 15. maddesinde: “…bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine iti-
raz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
İtiraz üzerine verilen karar kesindir...”, kuralları hükme bağlanmışken
5728 sayılı Kanun’un 362. maddesi ile 1734 sayılı Kanun’un 15. mad-
desi değiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 362. maddesi ile 1734 sayılı
Kanun’un 15. maddesi değiştirildiğinden ve 1734 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahke-
meleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan
durum gereğince 1734 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezala-
rına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesi-
dir.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009306
40. 2866 Sayılı Öğrencilerle İlgili Bazı Basılı Ev rakın
Milli Eğitim Bakanlığınca Hazırlanması,
Bastırılması ve Satılması Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 5. maddesinde: “..bu Kanunda yazılı olan idarî para ce-
zaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdur-
maz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken
5728 sayılı Kanun’un 418. maddesi ile 2866 sayılı Kanun’un 5. maddesi
değiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanun’un yayımı tarihinden itibaren,
Milli Eğitim Bakanlığı veya Milli Eğitim Bakanlığı Vakfı dışında, bu Kanun
kapsamına giren basılı evrakı, basmak veya satmak veya satın almak yasaktır.
Bu yasaklara aykırı davrananlara, fiilleri suç oluşturmadığı takdirde, üç yüz
elli Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 418.maddesi ile 2866 sayılı Ka
nun’un 5. maddesi değiştirildiğinden ve 2866 sayılı Kanun’a göre veri-
len idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri
olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum
gereğince 2866 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
41. 3224 Sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Kanunu
Bu Kanun’un 46.maddesinde: “... bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir… Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine iti-
raz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
İtiraz üzerine verilen karar kesindir...”, kuralı hükme bağlanmışken, 5728
sayılı Kanun’un 443. maddesi ile 3224 sayılı Kanun’un 46.maddesi de-
ğiştirilerek şu şekli almıştır: “Bu Kanunun 17 nci maddesinin dördüncü
fıkrası ile 42 nci maddesinin birinci ve dördüncü fıkralarındaki hükümlere
uymayanlara mahallî mülkî amir tarafından bin Türk Lirası idarî para cezası
verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 443. maddesi ile 3224 sayılı
Kanun’un 46. maddesi değiştirildiğinden ve 3224 sayılı Kanun’a göre
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009307
verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahke-
meleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan
durum gereğince 3224 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezala-
rına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesi-
dir.
42. 815 Sayılı Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye (Kabotaj)
ve Limanlarla Kara Suları Dahilinde
İcrayı Sanat ve Ticaret Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 5. maddesinde: “…Birinci fıkrada yazılı olan idari para
cezalarıyla yasaklamalar o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir…Bu
kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare
mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilme-
sini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir...” kuralı hükme bağ-
lanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 6. maddesi ile 815 sayılı Kanun’un 5.
maddesi şu şekli almıştır: “Bu Kanunun 1 inci maddesi hükmüne aykırı
olarak Türkiye limanları arasında kabotaj yapan gemilerin kaptanlarına ve
yabancılara ait deniz taşıtlarının sahiplerine bin Türk Lirasından yirmi beş
bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir. Donatanı yabancı olan ge-
milerle yabancılara ait sair deniz taşıtları, idarî para cezası tahsil edilinceye
kadar elverişli bir limanda masrafları kendisine ait olmak üzere tutulur. Bu
Kanunun 2 ve 3 üncü maddelerinde belirtilen yalnızca Türk vatandaşları-
na tanınan hakları kullanan yabancılara beş yüz Türk Lirasından beş bin
Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir ve gemi ve sair deniz taşıtları
seferden alıkonulur. Birinci fıkrada yazılı olan idarî para cezalarına o yerin
mülkî amiri, diğer idarî tedbirlere liman başkanı tarafından karar verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 6. maddesi ile getirilen değişik-
lik ile 815 sayılı Kanun’un 5. maddesi değiştirildiğinden ve 815 sayılı
Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin
idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yuka-
rıda aktarılan durum gereğince 815 sayılı Kanun’a göre verilecek idari
para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza
mahkemesidir.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009308
43. 992 Sayılı Seriri Taharriyat ve Tahlilat Yapılan ve
Masli Teamüller Aranılan Umuma Mahsus Bakteriyoloji ve
Kimya Laboratuarları Kanunu
Bu Kanun’un 10. maddesinde, “…Birinci fıkrada ve 9 uncu maddede
yazılı para cezalarıyla 9 uncu maddenin birinci fıkrasındaki kapatma kararı
hariç diğer kapatma, ruhsatnamenin geri alınması işlemlerine ilişkin kararlar,
o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir... Bu kararlara karşı tebliğ
tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz
edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İti-
raz üzerine verilen karar kesindir…” kuralı hükme bağlanmışken, 5728
sayılı Kanun’un 9. maddesi ile 992 sayılı Kanun’un 10. maddesi şu şek-
li almıştır: “Fenne uygun tahliller yerine getirilmediği ve beyannamesinde
belirtilen hükümlere uymadığı veya bu Kanunun 7 nci maddesi uyarınca dü-
zenlenen yönetmeliğe aykırı hareket ettiği belirlenenlere mahallî mülkî amir
tarafından bin Türk Lirasından üç bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası
verilir. Ayrıca, şartlar yerine getirilinceye kadar laboratuar kapatılır.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 9. maddesi ile 992 sayılı Kanun’un
10.maddesi değiştirildiğinden ve 992 sayılı Kanun’a göre verilen idari
para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu
madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum gere-
ğince 992 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı açı-
lacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
44. 854 Sayılı Deniz İş Kanunu
Bu Kanun’un Ek 1. maddesinde: “….para cezaları gerekçesi belirtil-
mek suretiyle geminin bağlama limanının bulunduğu yer Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanlığı bölge müdürünce verilir…Bu para cezalarına karşı teb-
liğ tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edi-
lebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz
üzerine verilen karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı
Kanun’un 323. maddesi ile 854 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi şu şekli
almıştır: “Bu Kanunda yazılı idarî para cezaları geminin bağlama limanının
bulunduğu yer Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürünce ve-
rilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 323 maddesi ile 854 sayılı Ka
nun’un Ek 1. maddesi değiştirildiğinden ve 854 sayılı Kanun’a göre
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009309
verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahke-
meleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan
durum gereğince 854 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezala-
rına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesi-
dir.
45. 3092 Sayılı Çay Kanunu
Bu Kanun’un 2. maddesinde: “…Bu Kanunda yazılı olan idari para
cezaları o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdur-
maz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir…” kuralı hükme bağlanmışken,
5728 sayılı Kanun’un 438. maddesi ile 3092 sayılı Kanun’un 2. madde-
si şu şekli almıştır: “Çay tarım alanları Bakanlar Kurulunca tespit edilir.
Bu alanlar dışında çay tarımı yapmak yasaktır. Çay tarım alanlarına giren
yerlerde çay bahçesi kuracak olanlar önceden ruhsatname almak zorundadır-
lar. Ruhsatsız olarak çay bahçesi kuranlara, çaylıkları söktürüldüğü gibi, her
dekar için dört yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Daha küçük alanlar
için bu para cezası oranlanarak uygulanır. Bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 438. maddesi ile 3092 sayılı Ka
nun’un 2. maddesi değiştirildiğinden ve 3092 sayılı Kanun’a göre veri-
len idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri
olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum
gereğince 3092 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı
açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
46. 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
Bu Kanun’un 41. maddesine göre, bu Kanun uyarınca verilen
bazı cezalara karşı 7 gün içinde Sulh Ceza Mahkemesine itiraz edili-
yordu. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin 17.02.2004 gün ve E:2003/72,
K:2004/24 sayılı kararı
1
ile sulh ceza mahkemesine itirazı öngörülen
yasa hükmü iptal edilmiştir. Yasama organınca ise açıkça bu Kanun
uyarınca verilen idârî para cezalarına karşı hangi yargı yoluna gidile-
1
29.07.2004 gün ve 25537 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009310
ceğine ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır. Anayasa Mahkemesi’nin
iptal kararından hareketle bu idârî para cezalarına karşı da idârî yargı
yerleri görevli olacaktır. Ancak 5728 sayılı Kanun’un 458. maddesi ile
3308 sayılı Kanun’un 41. maddesi yeniden düzenlenmiş ve şu şekli al-
mıştır: “Bu Kanun hükümlerine göre Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarının
dışında kamu ve özel kurum ve kuruluşlarında yapılan aday çırak, çırak ve
kalfaların eğitimi ile işletmelerde yapılan mesleki eğitim, öğrencilerin bu eğiti-
minden sorumlu işletmelerin bağlı olduğu oda veya birliklerin temsilcilerinin
katılımı ile Bakanlıkça; iş ortamı, sosyal güvenlik, iş güvenliği ve sağlık şart-
ları bakımından ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca denetlenir. De-
netimle ilgili raporlar valiliğe verilir. Raporlarda belirtilen hususlar valilikçe
değerlendirilir ve gereği yapılır. Denetlemenin esas ve usulleri bu bakanlık-
larca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu Kanunun; 9, 10, 12,
13, 14, 15, 17, 20, 22, 25, 26, 28 ve 30 uncu maddelerindeki yükümlülükleri
yerine getirmeyenlere ihtar cezası verilir. İhtarın tebliğinden itibaren on gün
içinde yükümlülüklerini yerine getirmeyenlerden; a) 9, 10, 25, 26 ve 28 inci
maddelerine aykırı davrananlara altı yüz Türk Lirası, b) 12, 13, 14, 15, 17,
20, 22 ve 30 uncu maddelerine aykırı davrananlar ile sözleşmeyi tek taraflı ve
haksız olarak fesheden işletmelere dört yüz Türk Lirası, idarî para cezası veri-
lir. Fiilin tekrarı hâlinde bu cezalar iki katına çıkarılır.Fiilin sürmesi hâlinde
ise meslekten geçici men cezası verilir. Bu maddedeki idarî yaptırımlara karar
vermeye mahallî mülkî amir yetkilidir. Bu Kanunun 30 uncu maddesine aykı-
rı olarak açılan işyerleri durumun öğrenilmesinden itibaren İl Mesleki Eğitim
Kurulu ile ilgili mercilerin müracaatı üzerine mahallî mülkî amirce yedi gün
içinde kapatılır.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 458 maddesiyle 3308 sayılı
Kanun’un 41. maddesinde yapılan değişiklikle birlikte bu idârî para
cezalarına karşı açılacak olan davalarda açıkça ve ayrıca idare mah-
kemelerinin görevli ve yetkili olduğu belirtilmediğinden ve dahi yu-
karıda izah edilen 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3 ve 27 madde-
sinden hareketle bu cezalara karşı da açılacak olan davalarda görevli
mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
47. 5224 Sayılı Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi
ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 13. maddesinde: “… maddede öngörülen idarî para ce-
zaları o yerin en büyük mülkî amiri tarafından verilir... Bu cezalara karşı
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009311
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz
üzerine verilen karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı
Kanun’un 555. maddesi ile 5224 sayılı Kanun’un 13. maddesi şu şekli
almıştır: “Bu Kanun hükümlerine aykırı olarak; a) Zorunlu tutulduğu hâlde
gerekli işaret ve ibareleri taşımayan filmlerin dağıtım ve gösterimini yapan-
lara on bin Türk Lirası, b) Zorunlu tutulduğu hâlde gerekli işaret ve ibareleri
kullanmayan filmlerin yapımcılarına elli bin Türk Lirası, c) Üzerindeki işaret
ve ibarelere rağmen, bu işaret ve ibarelere uyulmaksızın dağıtım ve gösterim
yapanlara elli bin Türk Lirası, idarî para cezası verilir. Bu maddede öngörülen
idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir. İdarî para cezasının
ödenmiş olması, yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 555. maddesi ile 5224 sayılı Ka
nun’un 13. maddesi değiştirildiğinden ve 5224 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 5224 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
48. 5253 Sayılı Dernekler Kanunu
Bu Kanun’un 33.maddesinde: “… bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezaları mülkî idare amiri tarafından verilir… Bu cezalara karşı tebliğ tari-
hinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.
İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üze-
rine verilen karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı
Kanun’un 559. maddesi ile 5253 sayılı Kanun’un 33. maddesi şu şekli
almıştır: “Bu Kanunda yazılı olan idarî yaptırımlara karar vermeye mahalli
mülki amir yetkilidir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 559. maddesi ile 5253 sayılı
Kanun’un 33. maddesi değiştirildiğinden ve 5253 sayılı Kanun’a göre
verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahke-
meleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan
durum gereğince 5253 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezala-
rına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesi-
dir.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009312
49. 5262 Sayılı Organik Tarım Kanunu
Bu Kanun’un 13. maddesinde: “Bu Kanunda yazılı olan idarî para
cezaları, Bakanlık veya o yerin en büyük mülkî amiri tarafından verilir... Bu
cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare
mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilme-
sini durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir…” kuralı hükme bağ-
lanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 561. maddesi ile 5262 sayılı Kanun’un
13. maddesi şu şekli almıştır: “Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları,
Bakanlık veya mahallî mülkî amir tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 561.maddesi ile 5262 sayılı Ka
nun’un 13. maddesi değiştirildiğinden ve 5262 sayılı Kanun’a göre ve-
rilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkeme-
leri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan du-
rum gereğince 5262 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına
karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
50. 5324 Sayılı Kozmetik Kanunu
Bu Kanun’un 5. maddesinde: “…İdarî para cezası Sağlık Bakanlı-
ğınca verilir … bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün
içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, verilen cezanın yeri-
ne getirilmesini durdurmaz…” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı
Kanun’un 572. maddesi ile 5324 sayılı Kanun’un 5. maddesi şu şekli al-
mıştır: “Bu Kanunun; a) 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında belirtilen yü-
kümlülüklerinden herhangi birini ihlal eden üreticiye yirmi bin Türk Lirası,
b) 4 üncü maddesinin; 1) (a) bendinde belirtilen yasaklardan herhangi birine
uymayan üreticiye yirmi bin Türk Lirası 2) (b) bendinde belirtilen personeli
istihdam etmeyen ve (c) bendi uyarınca bildirimde bulunmayan üreticiye on
bin Türk Lirası, 3) (d) bendine aykırı hareket eden kozmetik ürünün üreti-
cisine elli bin Türk Lirası, 4) (e) bendine göre muhtevasında hiç bulunma-
ması gereken maddeler içeren kozmetik ürünleri piyasaya arz eden üreticiye
yirmi bin Türk Lirası, muhtevasında belirli limit ve şartların dışında mad-
deler içeren kozmetik ürünleri piyasaya arz eden üreticiye on beş bin Türk
Lirası,5) (g) bendinde belirtilen yükümlülüğü ihlâl eden üreticiye yirmibin
Türk Lirası,idarî para cezası Sağlık Bakanlığınca verilir.Bu Kanuna göre idarî
para cezasını gerektiren fiilin tekrarı hâlinde idarî para cezaları iki kat olarak
uygulanır. Bu maddeye göre idarî para cezası verilmiş olması, ihlâl edilen yü-
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009313
kümlülüğün niteliğine göre gereken diğer idarî tedbirlerin ve müeyyidelerin
uygulanmasına engel olmaz.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 572. maddesi ile getirilen değişik-
lik 5324 sayılı Kanun’un 5. maddesi değiştirildiğinden ve 5324 sayılı
Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin
idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yuka-
rıda aktarılan durum gereğince 5324 sayılı Kanun’a göre verilecek ida-
ri para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza
mahkemesidir.
51. 2920 Sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu
Bu Kanun’un 145. maddesinde: “…Bu cezalara karşı tebliğ tarihin-
den itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edile-
bilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz
üzerine verilen karar kesindir....” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı
Kanun’un 578. maddesi (hh) bendi ile 2920 sayılı Kanun’un bu madde-
si yürürlükten kaldırılmıştır.
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 578.maddesi (hh) bendi ile 2920
sayılı Kanun’un 145 maddesi yürürlükten kaldırıldığından ve 2920 sa-
yılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkeme-
nin idare mahkemeleri olduğu kanun metninden çıkartıldığından, yu-
karıda aktarılan durum gereğince 2920 sayılı Kanun’a göre verilecek
idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh
ceza mahkemesidir.
52. 5539 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Kuruluş ve
Görevleri Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 21. maddesinde: “… maddenin ikinci fıkrasına göre ya-
pılan tebligat üzerine tebliği izleyen günden başlamak üzere yedi gün içinde
idare mahkemesi nezdinde cezayı kesen idare aleyhine dava açılabilir. Dava
açılması söz konusu alacakların tahsil işlemlerini durdurmaz...” kuralı hük-
me bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin (o) bendi
ile 5539 sayılı Kanun’un 21.maddesinin 2 ve 5 fıkraları yürürlükten
kaldırılmıştır.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009314
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 578.maddesi (o) bendi ile geti-
rilen değişiklik 5539 sayılı Kanun’un 21. maddesinin 2. ve 5. fıkraları
yürürlükten kaldırıldığından ve 5539 sayılı Kanun’a göre verilen idari
para cezalarına karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu
kanun metninden çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum gereğin-
ce 5539 sayılı Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı açıla-
cak davalarda görevli mahkeme sulh ceza mahkemesidir.
53. 4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu
Bu Kanun’un 30. maddesinde: “Bu Kanuna göre verilecek idari para
… cezalara karşı, tebellüğ tarihinden itibaren yedi gün içinde, idare mah-
kemesine itiraz edilebilir. İtiraz idarece verilen cezanın yerine getirilmesini
durdurmaz. Bu konuda idare mahkemelerince verilen kararlar kesindir…”
kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin
(pp) bendi ile 4915 sayılı Kanun’un 30 maddesinin 2 ve 3 fıkraları yü-
rürlükten kaldırılmıştır.
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin (pp) bendi ile
4915 sayılı Kanun’un 30 maddesinin 2 ve 3 fıkraları yürürlükten kal-
dırıldığından ve 4915 sayılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına
karşı görevli mahkemenin idare mahkemeleri olduğu kanun metnin-
den çıkartıldığından, yukarıda aktarılan durum gereğince 4915 sayılı
Kanun’a göre verilecek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda
görevli mahkeme, sulh ceza mahkemesidir.
54. 1479 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız
Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu
Bu Kanun’un 80. maddesinde: “… sigortalılar, gerekçesini belirtmek
suretiyle para cezasına karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde Ku-
ruma itiraz edebilirler. İtiraz takibi durdurur. Kurum en geç otuz gün içinde
itirazı inceler ve karara bağlar. Kurum tarafından itirazın reddedilmesi halin-
de, sigortalılar red kararının kendilerine tebliğ tarihinden itibaren altmış gün
içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Mahkemeye başvurulması
cezanın takip ve tahsilini durdurmaz…” kuralı hükme bağlanmışken,
5728 sayılı Kanun’un 344. maddesi ile getirilen değişiklik 1479 sayılı
Kanun’un 80. maddesi şu şekli almıştır: “Bu Kanunun 26 ncı maddesin-
de belirtilen tescil ve sigortalılığın sona ermesi ile ilgili yükümlülüğe uyma-
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009315
yan sigortalılara Kurumca ellibeş Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bir
başkasına ait sağlık karnesi veya kartını kullanan, kendisine ait sağlık karnesi
veya kartını bir başkasına kullandıran ya da bu fiillere iştirak eden kişiler,
Kurumca yapılan sağlık giderlerinden kanunî faiziyle birlikte iki katı olarak
müştereken ve müteselsilen sorumlu olup; haklarında Türk Ceza Kanunu hü-
kümlerine göre cezalandırılmak üzere işlem yapılır.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 344.maddesi ile getirilen değişik-
lik 1479 sayılı Kanun’un 80. maddesi değiştirildiğinden ve 1479 sayılı
Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin
idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yuka-
rıda aktarılan durum gereğince 1479 sayılı Kanun’a göre verilecek ida-
ri para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza
mahkemesidir.
55. 5953 Sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar
Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 30. maddesinde: “…Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden
itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İti-
raz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz. İtiraz üzerine ve-
rilen karar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un
150. maddesi ile getirilen değişiklikle 5953 sayılı Kanun’un 30. madde-
si şu şekli almıştır: “Bu Kanunun 25 inci maddesi hükmüne aykırı hareket
eden işverene iki bin beş yüz Türk Lirası idarî para cezası verilir. Bu Kanunda
yazılı olan idarî para cezaları, o yerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
bölge müdürü tarafından verilir.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 150. maddesi ile getirilen değişik-
likle 5953 sayılı Kanun’un 30. maddesi değiştirildiğinden ve 5953 sayılı
Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin
idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından, yuka-
rıda aktarılan durum gereğince 5953 sayılı Kanun’a göre verilecek ida-
ri para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza
mahkemesidir.
56. 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
Bu Kanun’un Ek 10. maddesinde: “…Bu para cezalarına karşı tebliğ
tarihinden itibaren on gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009316
İtiraz üzerine işlemler durmaz. Mahkemenin itiraz üzerine verdiği karar-
lar kesindir...” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 146.
maddesi ile getirilen değişiklikle 5846 sayılı Kanun’un Ek 10. maddesi
şu şekli almıştır: “Aşağıda belirtilen hâllerde idarî para cezası uygulanır: 1.
44 üncü madde gereğince alınması zorunlu sertifikaları almaksızın faaliyet
gösteren kişi mahallî mülkî amir tarafından on bin Türk Lirasından otuz bin
Türk Lirasına kadar idarî para cezasıyla cezalandırılır. İlgili tüzel kişi hak-
kında verilecek idarî para cezasının üst sınırı elli bin Türk Lirasıdır. 2. Ek 5
inci madde hükümlerine aykırı olarak derlenmesi gereken eserleri süresi içinde
vermeyen kişi Kültür ve Turizm Bakanlığının telif haklarının korunmasıyla
ilgili biriminin amiri tarafından bin Türk Lirasından beş bin Türk Lirasına
kadar idarî para cezasıyla cezalandırılır. Bu madde hükümlerine göre verilen
idarî para cezalarından tahsil edilen miktarın yüzde ellisi Kültür ve Turizm
Bakanlığının hesabına aktarılır.”
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 146. maddesi ile getirilen değişik-
likle 5846 sayılı Kanun’un Ek 10. maddesi değiştirildiğinden ve 5846
sayılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahke-
menin idare mahkemeleri olduğu madde metninden çıkartıldığından,
yukarıda aktarılan durum gereğince 5846 sayılı Kanun’a göre verile-
cek idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme,
sulh ceza mahkemesidir.
57. 2634 Sayılı Turizmi Teşvik Kanunu
Bu Kanun’un 35. maddesinde: “…Para cezalarına ilişkin Bakanlık
kararına ve diğer cezalara karşı, belgeli işletmenin bulunduğu yargı çevresin-
deki idare mahkemesi nezdinde iptal davası açılabilir.” kuralı hükme bağ-
lanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesi (ff) bendi ile 2634 sayılı
Kanun’un bu maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 578 maddesi (ff) bendi ile 2634 sa-
yılı Kanun’un 35. maddesi yürürlükten kaldırıldığından ve 5846 sayılı
Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkemenin
idare mahkemeleri olduğu kanun metninden çıkartıldığından, yukarı-
da aktarılan durum gereğince 5846 sayılı Kanun’a göre verilecek idari
para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh ceza
mahkemesidir.
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009317
58. 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu
Bu Kanun’un 59. maddesinde: “Bu Kanuna göre verilen ceza kararları
11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edi-
lir. İdarî yargı mercilerine yapılacak müracaat, para cezalarının yürütülmesi-
ni durdurmaz.” kuralı hükme bağlanmışken, 5728 sayılı Kanun’un 578.
maddesi (zz) bendi ile 5302 sayılı Kanun’un bu maddesi yürürlükten
kaldırılmıştır.
Buna göre, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesi (zz) bendi ile 5302
sayılı Kanun’un 59. maddesi yürürlükten kaldırıldığından ve 5302 sa-
yılı Kanun’a göre verilen idari para cezalarına karşı görevli mahkeme-
nin idare mahkemeleri olduğu kanun metninden çıkartıldığından, yu-
karıda aktarılan durum gereğince 5302 sayılı Kanun’a göre verilecek
idari para cezalarına karşı açılacak davalarda görevli mahkeme, sulh
ceza mahkemesidir.
III. 5728 SAYILI YASADA YER ALAN VE İDARİ YARGININ
GÖREVLİ OLDUĞU VURGULANAN YASALAR
1. 4634 Sayılı Şeker Kanunu
Bu Kanun’un idârî para cezalarını düzenleyen 11. maddesinin 10.
fıkrasında “İdari para cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün
içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. Yapılacak itirazları idari
para cezalarının yerine getirilmesini durdurmaz” hükmüne yer verilmiş-
ken, 5728 sayılı Kanun’un 578. maddesinin ile 4634 sayılı Kanun’un
11 maddesinin 9 ve 11. fıkraları yürürlükten kaldırılmış ve 490. mad-
desi ile, aynı maddenin 10. fıkrası ise şu şekilde değiştirilmiştir. “İdarî
para cezaları dahil, Kurul tarafından alınan bütün kararlara karşı açılan iptal
davaları ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da görülür. Danıştay, Kurul
kararlarına karşı yapılan başvuruları acele işlerden sayar.” Yapılan bu deği-
şiklikle birlikte, itiraz için başvuru yeri idare mahkemesi yerine başka
bir idârî yargı birimi olan Danıştay olarak değiştirilmiştir.
2. 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 55 maddesinde Kurul kararlarına karşı Danıştay’a
Başvuru yapılabileceği hükme bağlanmış iken, 5728 sayılı Kanun’un
474. maddesiyle 55 madde hükmünde, “Kurulun nihai kararlarına, tedbir
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009318
kararlarına ve idarî para cezalarına ilişkin kararlarına karşı iptal davaları ilk
derece mahkemesi olarak Danıştay’da görülür. Kurul kararlarına karşı yar-
gı yoluna başvurulması kararların uygulanmasını ve idarî para cezalarının
takip ve tahsilini durdurmaz.” hükmüne yer verilmiş ve Danıştay’ın bu
davalarda görevli ve yetkili olduğu vurgulanmıştır.
3. 4077 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
Bu Kanun’un 26 maddesi 2 fıkrasında, “Bu Kanunda düzenlenen her
türlü para cezası, idari niteliktedir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren
en geç yedi gün içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz,
idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz ve zaruret görülme-
yen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır.
İtiraz üzerine idare mahkemesince verilen kararlar kesindir.” hükmüne yer
verilmiş iken, 5728 sayılı Kanun’un 477. maddesiyle birlikte “Bu Kanun
hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve
2577 sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna
başvurulur. Ancak, idare mahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden iti-
baren on beş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptal davası açılmış olma-
sı, kararın yerine getirilmesini durdurmaz” şeklinde değiştirilmiştir. Buna
göre, idare mahkemeleri görevli ve yetkili mahkeme olarak belirtilmiş
ve bu arada açılacak davaların ise 2577 sayılı Kanun’a tabii olduğu ifa-
de edilmiş ve itiraz süresi de 7 günden 15 güne çıkarılmıştır.
4. 4628 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu
Bu Kanun’un 12 maddesinde, Kurul kararlarına karşı açılacak
davaların Danıştay’da görüleceği hükme bağlanmış iken, 5728 sayı-
lı Kanun’un 480. maddesiyle madde şekli almıştır: “İdari para cezaları
dahil, Kurul tarafından alınan bütün kararlara karşı açılan iptal davaları ilk
derece mahkemesi olarak Danıştay’da görülür. Danıştay, Kurul kararlarına
karşı yapılan başvuruları acele işlerden sayar.” Buna göre, Danıştay’ın gö-
rev ve yetkisi 5728 sayılı Kanun ile de vurgulanmaktadır.
5. 4646 Sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu
Bu Kanun’un 10. maddesinin 3 fıkrasında, “Kurul kararına karşı
açılacak davalar ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da görülür. Danıştay,
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009319
Kurul kararlarına karşı yapılan başvuruları acele işlerden sayar.” hükmü-
ne yer verilmiş iken, 5728 sayılı Kanun’un 492 maddesinde yapılan
değişiklikle bu fıkra hükmü, “İdarî para cezaları dahil, Kurul tarafından
alınan bütün kararlara karşı açılan iptal davaları ilk derece mahkemesi olarak
Danıştay’da görülür. Danıştay, Kurul kararlarına karşı yapılan başvuruları
acele işlerden sayar.” denmiştir. Burada da Danıştay’ın bu davalarda gö-
rev ve yetkisi vurgulanmıştır.
6. 5015 Sayılı Petrol Piyasası Kanunu
Bu Kanun’un 19 maddesinde idârî para cezaları konusu düzenlen-
miş olmakla birlikte, bu cezalara karşı başvurulacak yargı yeri konu-
sunda bir hükme yer verilmemiştir. 5728 sayılı Kanun’un 522 madde-
siyle getirilen değişiklikle birlikte 19 maddenin son fıkrasında, “Kurul
tarafından verilen idarî para cezalarına karşı açılan iptal davaları ilk derece
mahkemesi olarak Danıştay’da görülür. Danıştay, Kurul kararlarına karşı ya-
pılan başvuruları acele işlerden sayar.” kuralına yer verilmiştir. Danıştay’a
başvuru yapılması gerektiği açıkça vurgulanmıştır.
Aynı Kanun’un 21 maddesinde ise, “Kurul, resen veya kendisine in-
tikal eden ihbar veya şikayetler üzerine doğrudan soruşturma açılmasına ya
da soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının tespiti için ön araştırma
yapılmasına karar verir. Ön araştırma ve soruşturmada takip edilecek usul ve
esaslar, Kurum tarafından yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir. Ku-
rul kararına karşı açılacak davalar ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da
görülür. Danıştay, Kurul kararlarına karşı yapılan başvuruları acele işlerden
sayar.” hükmünde her hangi bir değişikliğe gidilmemiştir. Burada as-
lında bir tekrar da oluşmuştur. Burada da Danıştay’ın görevli ve yetki-
li olduğu vurgulanmıştır.
7. 5307 Sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG)
Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanunu’nda
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
Bu Kanun’un 18. maddesinin son fıkrasında, “Kurul kararlarına kar-
şı açılacak davalar ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da görülür. Danış-
tay, Kurul kararlarına karşı yapılan başvuruları acele işlerden sayar.” hük-
müne yer verilmiş iken 5728 sayılı Kanun’un 571. maddesiyle, “İdarî
para cezaları dahil Kurul tarafından alınan bütün kararlara karşı açılan iptal
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009320
davaları ilk derece mahkemesi olarak Danıştay’da görülür. Danıştay, Kurul
kararlarına karşı yapılan başvuruları acele işlerden sayar.” şeklinde değiş-
tirmiş ve Danıştay’ın görev ve yetkili olduğu vurgulanmıştır.
IV. 5728 SAYILI KANUN’UN
4854 SAYILI KANUN ÜZERİNDE ETKİSİ
06 Mayıs 2003 günlü ve 25100 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 4854 sayılı Bazı Kanunlar daki Cezaların İdari Para Ce-
zasına Dönüştürülmesine Dair Kanun ile birlikte bazı kanunlarda
2
suç
2
1. 394 sayılı Hafta Tatili Hakkında Kanun, 2. 406 sayılı Telgraf ve Telefon Kanu-
nu, 3. 927 sayılı Sıcak ve Soğuk Maden Sularının İstismarı ile Kaplıcalar Tesisatı
Hakkında Kanun, 4. 984 sayılı Ecza Ticarethaneleriyle Sanat ve Ziraat İşlerinde
Kullanılan Zehirli ve Müessir Kimyevi Maddelerin Satıldığı Dükkanlara Mahsus
Kanun, 5. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunu,
6. 14.05.1928 tarihli ve 1262 sayılı İsperçiyari ve Tıbbı Müstahzarlar Kanunu, 7.
1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu, 8. 2219 sayılı Hususi Hastaneler Kanunu,
9. 3153 sayılı Radyoloji, Radiyom ve Elektrikle Tedavi ve Diğer Fizyoterapi Mües-
seseleri Hakkında Kanun, 10. 3670 sayılı Milli Piyango Teşkiline Dair Ka nun, 11.
3958 sayılı Gözlükçülük Hakkında Kanun, 12. 5584 sayılı Posta Kanunu, 13. 5683
sayılı Yabancıların Türkiye’ de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanun, 14. 6023 sa-
yılı Türk Tabipleri Birliği Kanunu , 15. 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında
Kanun, 16. 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu, 17.6301 sayılı Öğle Dinlenmesi Kanu-
nu, 18.6343 sayılı Veteriner Hekimliği Mesleğinin İcrasına Türk Veteriner Birliği ve
Odalarının Teşekkül Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanun, 19. 6948 sayılı Sanayi
Sicili Kanunu, 20. 7126 sayılı Sivil Savunma Kanunu, 21. 7402 sayılı Sıtmanın İmha-
sı Hakkında Ka nun, 22. 7472 sayılı Ziraat Yüksek Mühendisliği Hakkında Kanun,
23. 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, 24. 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim
Kanunu, 25. 308 sayılı Tohumlukların Tescil, Kontrol ve Sertifikasyonu Hakkında
Kanun, 26. 854 sayılı Deniz İş Kanunu, 27. 1593 sayılı Erişme Kontrollü Karayol-
ları Kanunu, 28. 1734 sayılı Yeni Yem Kanunu, 29. 2841 sayılı Zorunlu İlköğretim
Çağı Dışında Kalmış Okuma Yazma Bilmeyen Vatandaşların, Okur-Yazar Duru-
ma Geti rilmesi veya Bunlara İlkokul Düzeyinde Eğitim-Öğretim Yaptırılması Hak
kında Kanun, 30. 2844 sayılı Fındık Üretiminin Planlanması ve Dikim Alanlarının
Belirlenmesi Hakkında Kanun, 31. 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu, 32.2866
sayılı Öğrencilerle İlgili Bazı Basılı Ev rakın Milli Eğitim Bakanlığınca Hazırlanma-
sı, Bastırılması ve Satılması Hakkında Kanun, 33. 2908 sayılı Dernekler Kanunu,
34. 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu, 35. 3092 sayılı Çay Kanunu, 36. 3224
sayılı Türk Diş Hekimleri Birliği Ka nunu, 37. 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Za-
bıtası Ka nunu, 38. 815 sayılı Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye (Kabotaj) ve
Limanlarla Kara Suları Dahilinde İcrayı San’at ve Ti caret Hakkında Kanun,39. 992
sayılı Seriri Taharriyat ve Tahlilat Ya pılan ve Masli Teammüller Aranılan Umuma
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009321
olarak nitelendirilen bazı fiillerin karşılığı olarak öngörülmüş olan ağır
para cezaları, hafif para ceza ları, hapis cezaları idari para cezalarına
dönüştürülmüş ve bu idari para ce zalarının birçoğuna karşı açılacak
davalarda yargı yeri olarak yetkili idare mahkemeleri gösterilmişti.
3
Mahsus Bakteriyoloji ve Kimya Laboratuarları Kanun, 40. 2527 sayılı Basma Yazı
ve Resimleri Der leme Kanun, 41.2903 sayılı Pamuk Islahı Kanunu, 42. 5953 sayılı
Basın Mesleğinde Çalışanlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Ka-
nun, Bkz Demirkol / Selami, İdari Yargının Görev Alanının Genişlemesi Yolunda
Somut Adımlar, Adalet Dergisi, Sayı:15.
3
4854 Sayılı Kanun Madde 5: “Telgraf ve Telefon Kanununun 28 inci, Sıcak ve
Soğuk Maden Sularının İstismarı ile Kaplıcalar Tesisatı Hakkında Kanunun ek 2
nci, Ecza Ticarethaneleriyle Sanat ve Ziraat İşlerinde Kullanılan Zehirli ve Mües-
sir Kimyevi Maddelerin Satıldığı Dükkanlara Mahsus Kanunun 21 inci, Tababet
ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 70 inci, İspençiyari ve Tıbbi
Müstahzarlar Kanununun 20 nci, Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 294 üncü, Hu-
susi Hastaneler Kanununun 45 inci, Basma Yazı ve Resimleri Derleme Kanununun
10 uncu, Pamuk Islahı Kanununun 7 nci, Radiyoloji, Radiyom ve Elektrikle Teda-
vi ve Diğer Fizyoterapi Müesseseleri Hakkında Kanunun 13 üncü, Milli Piyango
Teşkiline Dair Kanunun 13 üncü, Gözlükçülük Hakkında Kanunun 16 ncı, Posta
Kanununun 59 uncu, Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Ka-
nunun 24 üncü, Türk Tabipleri Birliği Kanununun ek 1 inci, Eczacılar ve Eczaneler
Hakkında Kanunun 45 inci, Hemşirelik Kanununun 11 inci, Veteriner Hekimli-
ği Mesleğinin İcrasına, Türk Veteriner Hekimleri Birliği ile Odalarının Teşekkül
Tarzına ve Göreceği İşlere Dair Kanunun 72 nci, Sanayi Sicili Kanununun 11 inci,
Sivil Savunma Kanununun 53 üncü, Sıtmanın İmhası Hakkında Kanunun 19 uncu,
Ziraat Yüksek Mühendisliği Hakkında Kanunun 4 üncü, Yeraltı Suları Hakkında
Kanunun 18 inci, İlköğretim ve Eğitim Kanununun 59 uncu, Tohumlukların Tescil,
Kontrol ve Sertifikasyonu Hakkında Kanunun 14 üncü, Erişme Kontrollü Karayol-
ları Kanununun 12 nci, Yem Kanununun 15 inci, Zorunlu İlköğrenim Çağı Dışında
Kalmış Okuma-Yazma Bilmeyen Vatandaşların, Okur-Yazar Duruma Getirilmesi
veya Bunlara İlkokul Düzeyinde Eğitim-Öğretim Yaptırılması Hakkında Kanunun
12 nci, Fındık Üretiminin Planlanması ve Dikim Alanlarının Belirlenmesi Hakkın-
da Kanunun 7 nci, Öğrencilerle İlgili Bazı Basılı Evrakın Milli Eğitim Bakanlığınca
Hazırlanması, Bastırılması ve Satılması Hakkında Kanunun 5 inci, Dernekler Ka-
nununun 87 nci, Çay Kanununun 2 nci, Türk Diş Hekimleri Birliği Kanununun
46 ncı ve Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun 56 ncı maddelerine aşağıdaki
fıkra eklenmiştir.: Bu Kanunda yazılı olan idari para cezaları o yerin en büyük
mülki amiri tarafından verilir. Verilen idari para cezalarına dair kararlar ilgililere
11/02/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.
Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içinde yetkili idare
mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini
durdurmaz. İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hal-
lerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna
göre verilen idari para cezaları 21/07/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacakları-
nın Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.”
H. BİLGİN / B. ÇELİK makaleler
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009322
Ancak 5728 sayılı Kanun ile birlikte bu idârî para cezalarından birçoğu-
na karşı açılacak davaların yeniden adli yargı yeri olan sulh ceza mah-
kemesinde görüleceği şeklinde düzenleme yoluna gidilmiştir. 5728
sayılı Kanun ile birlikte geçmişe dönüş söz konusu olmuştur. Burada
yasa koyucunun amacının bu idârî para cezalarına karşı açılan davala-
rın idârî yargı yerlerinde çözümünün adli yargı yerleri olan sulh ceza
mahkemesine göre daha uzun sürmesinden kaynaklanmış olabilir.
SONUÇ
5728 sayılı Kanun ile 580 maddede birçok yasa da değişikliğe gi-
dilmiş olup, bu değişikliklerle birlikte mahkemelerin göreceği dava
sayısı ile ilgili önemli artış ve azalışlar olacaktır. 5728 sayılı Kanun’un
yürürlüğe girmesinden sonra yukarıda tek tek anlattığımız üzere top-
lam 58 tane yasa uyarınca verilen idârî para cezalarına karşı açılacak
olan davaların görüm ve çözümünden idare mahkemeleri görevli ve
yetkili olmaktan çıkartılmıştır. Mahkemeler açısından bakıldığında bu
durumun idare mahkemelerinin iş yükünde bir azalmaya yol açtığı
düşünülebilir. Zira yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte birçok dos-
yada davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir. Bu davaların
sulh ceza mahkemelerinde görülmesi gerektiğinden bahisle bu karar-
lar verilmektedir.
Yürürlükte olan mevzuat uyarınca verilen bu kararlar yerinde ve
doğru kararlar olmakla birlikte, idârî para cezalarının idareler tarafın-
dan tesis edilmiş olması nedeniyle birer idârî işlem olmaları dolayısıy-
la da bu cezalara karşı idârî yargı yerlerinde dava açılması gerektiği de
açıktır. Nitekim bu düşünceden hareketle Türkiye’de bazı idârî yargı
yerlerince 5236 sayılı Kanun’un 3. maddesinin iptali istemiyle Anaya-
sa Mahkemesi’ne başvuru yapılmıştır. Anayasa Mahkemesi tarafından
verilecek olan karara göre 5728 sayılı Kanun’un uygulanma alanı daha
net olarak ortaya çıkacaktır.
Ayrıca bu idârî para cezalarına karşı idârî yargı yerlerinde açılan
davalarda, 5728 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin iptali için ilgili
mahkemelerce de Anayasa Mahkemesi’ne başvuru yapılabilir. Bu tak-
dirde de Anayasa Mahkemesi’nce sadece başvuru yapılan kanun hak-
kında inceleme yapılacaktır.
makaleler H. BİLGİN / B. ÇELİK
TBB Dergisi, Sayı 82, 2009323
5728 sayılı Kanun ile aslında 4854 sayılı Kanun ile genişletilen idârî
yargının görev alanı yeniden daraltılmış ve bu cezalara karşı adli yargı
yoluna gidilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Çalışmamız 580 maddenin
tek tek incelenmesi sonucu ortaya çıkmış olup, idârî yargının görev
alanı ile ilgili tüm değişiklikler tek tek ortaya konulmuştur. Bu açıdan
da uygulama açısından çok yararlı bir eser olmuştur.