powered by

powered by

İzzet BAŞARA makaleler TBB Dergisi, Sayı 83, 2009302 BANKA TEMİNAT MEKTUPLARININ HUKUKİ NİTELİĞİ İzzet BAŞARA ∗ GİRİŞ Ticari hayatta bir mal satan, hizmet sunan ya da belirli bir şeyi imal etme borcu altına giren kişiler, bu edimlerin karşılığını oluşturan bede- li nakden ve peşin olarak alabilecekleri gibi, vadeye de bağlayabilirler. Bu halde alacaklı borçluyu yeterince tanımıyor ve onun ödeme gücü hakkında yeterli bilgi sahibi değilse, kendisine bir takım teminatlar ve- rilmesini talep edebilir. Bu çalışmanın konusu olan teminat mektupları bu tür bir gereksinim sonucu ortaya çıkmış ve uygulamada yaygınlık kazanmıştır. Teminat mektubu muhataba hitaben düzenlenir. Kendisine ga- ranti verilen kişiye “muhatap”, lehine teminat mektubu verilen kredili müşteriye ise “lehdar”, denilir. Bankalar, teminat mektupları ile asıl sözleşmenin alacaklısı olan muhataba, borçlu konumunda olan lehda- rın edimini hiç veya gereği yerine getirmediği takdirde ortaya çıkabi- lecek zararları karşılamayı taahhüt etmektedirler. Banka teminat mektupları, genellikle herhangi bir mahkeme ka- rarına veya borçlunun rızasının alınmasına gerek olmaksızın, garanti alan muhatabın ilk yazılı talebinde derhal ve gecikmeksizin ödenme taahhüdünü içerdiklerinden, masrafsız ve hızlı bir şekilde paraya çev- rilme imkânı verecektir. Bu sebeple uygulamada banka teminat mek- tupları daha çok tercih edilmektedir. Banka teminat mektuplarına ilişkin pozitif bir düzenleme mevcut olmaması sebebiyle hukuki niteliği hususu doktrinde ve uygulamada * Dazkırı (Afyonkarahisar) Hâkimi. makaleler İzzet BAŞARA TBB Dergisi, Sayı 83, 2009303 tartışma konusu olmuştur. Yargıtay’ın 1967 ve 1969 tarihli İçtihadı Bir- leştirme kararlarından sonra teminat mektuplarının hukuki niteliğinin garanti sözleşmesi olduğu ağırlıklı olarak kabul edilmiştir. Bu çalışma kapsamında da teminat mektuplarının garanti sözleşmesi niteliğinde olduğu esas alınarak kavram ve unsurlar incelenmiştir. I. BANKA TEMİNAT MEKTUBU KAVRAMI VE UNSURLARI A. KAVRAM Teminat mektuplarının içeriğinin farklı olabilmesi sebebiyle bun- lara ilişkin ortak bir tanımın verilmesi mümkün olmamaktadır. 1 Nite- kim doktrinde yapılan tanımlarda banka teminat mektuplarının hep- sinde bulunan ortak özellikler belirtilmektedir. Akyazan’a göre “borçlunun alacaklıya karşı üzerine aldığı bir edimi yerine getirmemesi halinde, belirli bir miktar parayı alacaklının ilk talebin- de ona derhal ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğine dair banka tarafından veri- len mektuba banka teminat mektubu denir.” 2 Taşpolat’a göre ise, “ teminat mektubu, bankanın muayyen bir işin gerçekleştirilmesini, bir malın teslimini veya bir borcun ödenmesini muhataba taahhüt eden müşterisinin, bu taahhü- dün evvelce muhatap tarafından saptanan koşullara uygun olarak yerine geti- rilmemesi halinde belirli bir paranın, banka tarafından muhataba ödeneceğini garanti altına alan belgedir.” 3 Banka teminat mektuplarının hukuki mahiyeti genel olarak garan- ti sözleşmesi şeklinde kabul edildiğinden, çalışmada kavram ve unsur- lar bu kapsamda ele alınacaktır. Garanti sözleşmelerine ilişkin olarak doktrinde birbirinden farklı tanımlar yapılmıştır. Tandoğan’a göre, garanti sözleşmesi; garanti ve- renin, garanti alanın bir teşebbüse girişmesinden veya kendisiyle bir borç ilişkisine girdiği üçüncü kişinin borcunu ifa etmemesinden doğa- 1 Barlas, Nami, Türk Hukuk Sisteminde Banka Teminat Mektupları, İstanbul 1986, s. 8; Şanlı, Cemal/Ekşi, Nuray, Uluslararası Ticaret Hukuku, 5. b., İstanbul 2006, s. 177. 2 Akyazan, Sıtkı, “Tatbikatta Banka Teminat Mektuplarının Ortaya Çıkardığı Çeşitli Sorunlar”, BATİDER , C. VII, S. 3, 1974, s. 567. 3 Taşpolat, Ali, Banka Garantileri, İstanbul 1989, s. 21. İzzet BAŞARA makaleler TBB Dergisi, Sayı 83, 2009304 cak zarar tehlikesini üstlendiği asli nitelikte bir sözleşmedir. 4 Reisoğlu ise garanti sözleşmesini garanti verenin, garanti alanın girişeceği bir teşebbüsle ilgili olarak, gelecekte gerçekleşmesi az çok şüpheli olan bir fiilin veya olayın gerçekleşmemesinden doğacak zarar tehlikesini ba- ğımsız bir taahhütle üzerine aldığı bir sözleşme olarak tanımlamıştır. 5 Yargıtay’ın yapmış olduğu tanıma göre, “garanti sözleşmesi fer’i nitelikte olmayan bir sözleşmedir ki garanti veren, garanti alandan bir ivaz elde etmek için değil, fakat onu teşebbüs veya iş yapmaya yöneltmek amacıyla bağımsız olarak söz konusu teşebbüs veya işin tehlikelerini kısmen veya tamamen üze- rine almaktadır.” 6 B. UNSURLARI Bankaların yaptıkları teminat mektubu sözleşmelerinin garanti sözleşmesi olarak kabul edilebilmesi için garanti sözleşmelerinde bu- lunması gereken unsurları ihtiva ediyor olması gerekmektedir. Aksi takdirde yapılan sözleşme teminat amaçlı bir sözleşme olsa da, garanti sözleşmesi olamaz. Bir başka ifade ile bankaların yapmış olduğu ban- ka teminat mektubu sözleşmesi, garanti sözleşmesinin varlığı için ge- rekli olan unsurları taşımaması halinde tamamen geçersiz olmayacak, yalnızca garanti sözleşmesi olarak değerlendirilemeyecektir. 7 Yapılan teminat mektubu sözleşmesinin garanti sözleşmesi olarak nitelendirilebilmesi için aşağıda belirtilen unsurları taşıması gerek- mektedir. 1. Garanti Alanın Belirli Bir Hareket Tarzına Yöneltilmiş Olması Garanti sözleşmesinde garanti veren, garanti alanı yapma şeklin- de olumlu veya yapmama şeklinde olumsuz bir hareket tarzına yö- 4 Tandoğan, Haluk, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, C. II, 3. b., Ankara 1985, s. 809. 5 Reisoğlu, Seza, Garanti Mukavelesi, Ankara 1963, s. 9. 6 Y. 11. HD, 15.10.1985 T., E. 4169/K. 5613, Reisoğlu, Seza, “Banka Teminat Mektup- larında Kayıtsız Şartsız Ödeme Taahhüdü ve Hukuki Sonuçları”, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu VI, Ankara 1989, s. 69(naklen). 7 Doğan, Vahit, Banka Teminat Mektupları, 3.b., Ankara 2005, s. 39. makaleler İzzet BAŞARA TBB Dergisi, Sayı 83, 2009305 neltmek amacı ile, garanti alanın bu hareket tarzı neticesinde doğması muhtemel olan zararlarını karşılamayı taahhüt etmektedir. Burada garanti alanı belirli bir hareket tarzına yöneltmek amacı, garanti söz- leşmesini diğer sözleşmelerden ayırmakta ve garanti sözleşmesini ka- rakterize etmektedir. 8 2. Rizikonun Üstlenilmesi Garanti veren, garanti alanı belirli bir hareket tarzına yöneltmek üzere, bu hareket tarzı neticesinde ortaya çıkabilecek rizikoları üstlen- meyi taahhüt etmektedir. Bir başka ifadeyle, garanti sözleşmesinde, sözleşme metninde belirtilen ve muhatap için ekonomik açıdan yararlı bir olayın gerçekleşmemesi veya zararlı bir olayın gerçekleşmesi so- nucunda ortaya çıkacak riskler garanti veren tarafından güvence al- tına alınmaktadır. 9 Burada belirtmek gerekir ki, garanti sözleşmesi ile üstlenilen risklerin hangi ilişkiden kaynaklanabilecek riskler olduğu taraflarca önceden belirlenmelidir. Taraflar arsında mevcut olan veya kurulacak olan tüm ilişkilerden doğacak risklerin tek bir garanti söz- leşmesi ile garanti altına alınması geçerli kabul edilmemektedir. Dola- yısıyla taraflar arasında birden fazla hukuki ilişki mevcut ise, her bir hukuki ilişkiden doğacak riskler ayrı bir garanti sözleşmesi ile güven- ce altına alınmalıdır. 10 Yargıtay kararlarında da garanti sözleşmesinde garanti verenin sorumlu olacağı risklerin önceden tespit edilmiş olması gerektiği vur- gulanmıştır. Yargıtay’a göre, belirsizliğin garantisi olmaz. Bu itibarla garanti sözleşmelerinde her ne kadar garanti verenin sorumlu olacağı limitin gösterilmesine gerek olmadığı kabul edilse de, hangi riskin ga- ranti edildiğinin belirlenmiş olması ya da tereddüde mahal vermeye- cek şekilde belirlenebilir nitelikte olması gerekmektedir. 11 8 Yavuz, Cevdet, Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 7. b., İstanbul 2007, s. 878; Tan- doğan, Özel Borç İlişkileri, s. 809–810; Tandoğan, Haluk, Garanti Mukavelesi, Ankara 1959, s. 12; Doğan, s. 39; Reisoğlu, Garanti, s. 17; Tekinalp, Ünal, Banka Hukukunun Esasları, İstanbul 1988, s. 374. 9 Doğan, s. 39-40; Reisoğlu, Kayıtsız Şartsız Ödeme Taahhüdü, s. 69; Arkan, Sabih, “ Te- minat Mektubu Veren Bankanın Hukuki Durumu”, BATİDER, C. XVI, S. 4, 1992, s. 63; Reisoğlu, Garanti, s. 9; Akyol, Şener, Banka Sözleşmeler (Borçlar Hukuku: Özel Borç İlişkileri, 3. Fasikül), Kemaleddin Birsen’e Armağan, İstanbul 2001, s. 175. 10 Tandoğan, Özel Borç İlişkileri, s. 811–812; Doğan, s. 40; Akyol, s. 175. 11 Doğan, s. 40-41; Akyol, s. 175; Y. 19. HD., T. 23.09.2002, E. 2001/8061, K. 2002/5973 İzzet BAŞARA makaleler TBB Dergisi, Sayı 83, 2009306 3. Bağımsız Bir Yükümlülük Altına Girilmiş Olması Garanti sözleşmesi ile garanti veren garanti alana karşı bağımsız bir yükümlülük altına girmektedir. Burada bağımsızlık ile kast edilen, garanti verenin yükümlülüğünün asıl sözleşmenin varlığına, geçerlili- ğine ve dava edilebilir olup olmamasına bağlı olmadığıdır. 12 Yargıtay da garanti sözleşmesinde garanti verenin asıl borç ilişkisinden bağım- sız bir yükümlülük altına girdiğini kabul etmektedir. 13 Aynı şekilde banka teminat mektuplarında da lehdarın fiilini taahhüt eden banka- nın, lehdar ile muhatap arasındaki sözleşmeden bağımsız olarak taah- hüt altına girdiği kabul edilmektedir. 14 4. İvaz Garanti sözleşmelerinde ivazın sözleşmenin esaslı unsurların- dan olup olmadığı doktrinde tartışma konusu olmuştur. Bu hususta ileri sürülen bir görüşe göre, garanti sözleşmesi tek tarafa borç yük- leyen bir sözleşmedir. Garanti veren rizikoyu bir ivaz karşılığında yüklenmemiştir. 15 Diğer bir görüşe göre ise, garanti sözleşmesi tek ta- rafa borç yükleyen bir sözleşme olmasına rağmen, bazı hallerde ivazlı da olabilir. 16 Burada belirtmek gerekir ki, banka teminat mektubu sözleşmesi lehdarın talebi üzerine garanti veren ile muhatap arasında yapılmakta ve bu sözleşme ile garanti veren muhataba karşı tek taraflı bir borç altına girmektedir. Dolayısıyla, garanti verene karşı ancak lehdarın bir ivaz taahhüdünde bulunmuş olması teminat mektubu sözleşmesini ivazlı bir sözleşme haline getirmeyecektir. Bankacılık uygulamasın- da, teminat mektubu sözleşmesi yapan banka belli bir komisyon talep etmektedir. Ancak banka bu komisyonu teminat mektubu sözleşmesi yaptığı kişiden değil, lehine teminat mektubu vermeyi üstlendiği kişi- (kazanci.com.tr, E.T: 21.03.2008). 12 Doğan, s. 42; Tandoğan, Özel Borç İlişkileri, s. 812; Reisoğlu, Garanti, s. 19. 13 Y. 13.HD, 27.04.1992, T., E. 1992/305, K. 1992/3896www.kazanci.com.tr, E.T: 15.01.2009) . 14 Y.11. HD., 27.12.1990 T., E. 1989/4046, K. 1990/8459; YHGK., 28.02. 1990 T., E. 1990/6-1, K. 1990/141; YHGK., 14.11.2001 T., E. 2001/11-996, K. 2001/1026; Y. 12. HD., 7.11.2003T., E. 2003/16972, K. 2003/21995( www.kazanci.com.tr, E.T: 15.01.2009). 15 Reisoğlu, Garanti, s. 22–25; Akyol, s. 175. 16 Ayrıntılı bilgi için bkz., Doğan, s. 44; Tandoğan, Özel Borç İlişkileri, s. 815 vd. makaleler İzzet BAŞARA TBB Dergisi, Sayı 83, 2009307 den talep ettiğinden sözleşme ivazlı hale gelmeyecektir. 17 II. BANKA TEMİNAT MEKKTUPLARININ HUKUKİ NİTELİĞİ Bir hukuki ilişkinin hukuki niteliğinin tespiti, söz konusu ilişkinin hüküm ve sonuçları bakımından önem arz etmektedir. Hukuki ilişki, kapsamı içine girdiği hukuk kurallarına göre düzenlenecek, hüküm ve sonuçlarını doğuracaktır. 18 Banka teminat mektuplarına ilişkin bizim hukukumuzda pozi- tif bir düzenleme mevcut olmaması sebebiyle teminat mektuplarının hukuki niteliği hususu doktrinde ve uygulamada tartışma konusu ol- muştur. Teminat mektuplarının hukuki niteliği hakkında ileri sürülen gö- rüşlerden biri kefalet sözleşmesi olduğu yönünde iken, bir diğeri ga- ranti sözleşmesi olduğu yönündedir. Bu iki görüşün yanında banka teminat mektuplarının karma nitelikli veya sui generis bir sözleşme olduğunu savunanlar da vardır. 19 A. KEFALET SÖZLEŞMESİ GÖRÜŞÜ Kefalet sözleşmesi şahsi teminat akitlerinden biri olarak Borçlar Kanunu’nun. 483 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Madde 483’e göre, “kefalet bir akittir ki onunla bir kimse borçlunun akdettiği borcun edasını te- min etmeği alacaklıya karşı taahhüt eder.” Borçlar Kanunu’ndaki ifadeden kefilin alacaklıya karşı asıl borcun ifasını üstlendiği gibi bir sonuç çıksa da, kefil kefaletten kaynaklanan kendi borcunu ifa eder. Nitekim dokt- rinde bu tanım düzeltilerek, kefalet sözleşmesi, borçlunun borcunu ifa etmemesi halinde, bundan kişisel olarak sorumlu olacağını alacaklıya karşı taahhüt ettiği bir sözleşme olarak tanımlanmıştır. 20 17 Reisoğlu, Garanti, s. 24–25; Doğan, s. 44; Tandoğan, Özel Borç İlişkileri , s. 817. 18 Barlas, s. 26; Erzurumluoğlu, Erzan, “Teminat Mektupları ve Banka Teminat Mek- tuplarının Hukuki Niteliği”, Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Dergisi, C. V, S. 1, 1973, s. 18. 19 Barlas, s. 26; Doğan, s. 30. 20 Reisoğlu, Seza, Türk Kefalet Hukuku, Ankara 1964, s. 1; Tandoğan, Özel Borç İlişkileri, s. 693; Olgaç, Senai, Kefalet, Ankara 1978, s. 11 İzzet BAŞARA makaleler TBB Dergisi, Sayı 83, 2009308 Doktrinde 21 ve Yargıtay’ın 22 bazı eski kararlarında banka teminat mektuplarının kefalet sözleşmesi niteliğinde olduğu kabul edilmek- teydi. Bu görüşe göre, banka, muhatabın hiçbir zarara uğramayacağını değil, lehdarın taahhüdünü yerine getirmemesi halinde muhatabın, te- minat mektubu sözleşmesinde yer alan miktara kadar uğrayacağı za- rarları karşılayacağını taahhüt etmektedir. Ayrıca banka, teminat mek- tuplarında “borçlu ile birlikte müteselsil kefil” sıfatı ile sorumluluk altına girdiğine de yer vermektedir. Bu sebeple banka teminat mektuplarının hukuki niteliğinin kefalet sözleşmesi olduğunu kabul etmek gerekir. 23 B. GARANTİ SÖZLEŞMESİ GÖRÜŞÜ Banka teminat mektuplarının hukuki niteliği hususunda ileri sü- rülen bir diğer görüş, banka teminat mektuplarının garanti sözleşmesi olduğu yönündedir. Bu görüşü savunanlara göre, banka teminat mek- tupları üçüncü kişinin fiilini taahhüt niteliğinde olması sebebiyle bir tür garanti sözleşmesidir. Üçüncü kişinin fiilini taahhüdün düzenlen- diği Borçlar Kanunu’nun 110. maddesine göre, “bir üçüncü şahsın fiilini başkasına taahhüt eden kimse, bu üçüncü şahıs tarafından taahhüdün ifa edil- memesi halinde zarar ve ziyan tediyesine mecburdur.” Banka teminat mek- tubunda da banka, üçüncü kişi konumunda olan lehdarın edimini ifa etmemesi veya teminat mektubunda belirtilen diğer risklerin ortaya çıkması halinde, muhatabın uğrayacağı zararları karşılamayı taahhüt etmektedir. 24 Burada banka teminat mektubunun geçerliliği üçüncü Borçlar Kanunu tasarısında bu yanlış anlaşılmayı önleyecek nitelikli bir kefalet tanımı yapılmıştır ki buna göre, “kefalet sözleşmesi, kefilin alacalıya karşı borçlu- nun borcunu ifa etmemesinin sonuçlarından kişisel olarak sorumlu olmayı üstlen- diği sözleşmedir.”(BKT m. 581) 21 Reisoğlu, Garanti, s. 102 vd; Sav, Atilla, “Banka Teminat Mektuplarının Haczi”, Ankara Barosu Dergisi, 1967, S. 1, s. 48. 22 Y. TD., 23.1.1968 T, E. 67/1558, K. 400, Doğan, s. 30, dpn. 6 (naklen); Y. TD. 06.12.1959, E. 58, K. 377; Y. TD., 30.04.1959 T, E. 892, K. 1213, Tandoğan, Garanti, s. 35, dpn. 129 (naklen). 23 Ayrıntılı bilgi i.in bkz., Doğan, s. 30-31; Reisoğlu, Garanti, s. 102 vd. ; Barlas, s. 40. 24 Ayrıntı bilgi için bkz., Doğan, s. 31; Teoman, Ömer, “Teminat Mektubunu Teyid Eden Bankanın Hukuki Sorumluluğu”, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempoz- yumu, Ankara 1995, s. 112; Günal, Vural, “Teminat Mektupları”, Ankara Barosu Der- gisi, S. 6, 1968, s. 973; Akyazan, Sıtkı, “Teminat Mektuplarında Zamanaşımı”, BATİ- DER, C. VIII, S. 1, 1975, s. 2–3; Akyol, Şener, Banka Sözleşmeler (Borçlar Hukuku: Özel Borç İlişkileri, 3. Fasikül), Kemaleddin Birsen’e Armağan, İstanbul 2001, s. 173. makaleler İzzet BAŞARA TBB Dergisi, Sayı 83, 2009309 kişinin borcunun varlığından ve geçerliliğinden bağımsızdır. 25 Ayrıca teminat mektubu metninde yer alan “protesto keşidesine ve hüküm istihsaline gerek kalmaksızın ve borçlunun rızasını almaksızın ilk ya- zılı talepte derhal ve gecikmeksizin” şeklindeki ödeme taahhüdü de ban- ka teminat mektuplarının garanti sözleşmesi olarak nitelendirilmesi sonucuna götürmüştür. 26 Nitekim bu ibareler bankanın, garanti söz- leşmesinde olduğu gibi asıl borçtan bağımsız bir yükümlülük altına girdiğini göstermektedir. 27 Garanti sözleşmeleri, teminatı amaçlayan garanti sözleşmesi(kefelet benzeri garanti sözleşmesi) ve belli bir işe yöneltmeyi amaçlayan saf garanti sözleşmesi şeklinde bir ayrıma tabi tutulmaktadır. Teminatı amaçlayan garanti sözleşmelerinde, garanti alanı bir teşebbüse sevk etmekten ziyade, riske karşı teminat ilk plandadır. Yöneltmeyi amaç- layan saf garanti sözleşmelerinde ise, garanti alanı belli bir teşebbüse sevk etmek amacıyla bu teşebbüs neticesinde ortaya çıkacak zararların karşılanacağı taahhüt edilmektedir. 28 Bu anlamda banka teminat mek- tupları, teminatı amaçlayan garanti sözleşmesi olarak nitelendirilebi- lirler. 29 C. KARMA NİTELİKLİ SÖZLEŞME GÖRÜŞÜ Karma nitelikli sözleşme görüşüne göre, banka teminat mektup- larının tamamını garanti sözleşmesi veya kefalet sözleşmesi olarak ni- telendirmek mümkün değildir. Söz konusu teminat mektubunu kendi içinde değerlendirmeye tutarak hukuki niteliği tespit edilmelidir. Ni- tekim tarafların teminat mektubunu kefalet veya garanti sözleşmesi ni- teliğinde düzenlemeleri mümkün olup, bu konuda kısıtlayıcı bir hük- 25 Reisoğlu, Seza, Banka Teminat Mektupları ve Kontrgarantiler, 4. b., Ankara 2003, s. 69; Akyazan, Zamanaşımı, s. 2; Aral, Fahrettin, “Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Niteliği ve Kefaletten Farkları”, Fikret Eren’e Armağan, Ankara 2006, s. 136. 26 Ayrıntılı bilgi için bkz., Reisoğlu, Banka Teminat Mektupları , s. 29. 27 Reisoğlu, Banka Teminat Mketupları, s. 60; Tekinalp, s. 381; Omağ, Semra, “Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Mahiyeti ve Hükümleri”, BATİDER, C. VI, S. 2, 1971, s. 327. 28 Tandoğan, Özel Borç İlişkileri, s. 804 vd.; Tekinalp, s. 374; Reisoğlu, Banka Teminat Mektupları, s. 35; Aral, Fahrettin, Borçlar Hukuku- Özel Borç İlişkileri, 5. b., Ankara 2003, s. 442; Yavuz, s. 872 vd. 29 Reisoğlu, Banka Teminat Mektupları, s. 36. İzzet BAŞARA makaleler TBB Dergisi, Sayı 83, 2009310 me yer verilmemiştir. Şayet banka, üçüncü şahsın borcunun varlığına, geçerliliğine ve ifasının mümkün olup olmadığına bağlı olmaksızın yükümlülük altına girmişse söz konusu teminat mektubunun garan- ti sözleşmesi, aksi takdirde kefalet sözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulü gerekir. 30 D. SUİ GENERİS SÖZLEŞME GÖRÜŞÜ Bu görüşe göre, banka teminat mektupları, temel fonksiyonları itibariyle gerek kefalet gerek garanti sözleşmeleri gibi bir müessese ol- makla birlikte, hüküm ve sonuçları bakımından kefalet veya garanti sözleşmesi ile tam olarak uyuşmamaktadır. Bu sebeple, banka teminat mektuplarının teminat hukuku alanına dâhil sui generis bir sözleşme olduğu kabul edilmektedir. 31 E. YARGITAY’IN GÖRÜŞÜ Yargıtay banka teminat mektupları ile ilgili olarak 1967 ve 1969 tarihlerinde iki İçtihadı Birleştirme Kararı vermiştir. 13.12.1967 T., E. 1966/16, K.1967/7 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nda 32 banka teminat mektupları garanti sözleşmesi olarak nite- lendirilmiştir. Bu karara göre; “Bankanın sıfatı teminatı veren olduğundan, taahhüdü, esas sözleşmeyi yapan taraflardan ve esas akitten ayrı ve tamamen müstakildir. Bankanın taahhüdü lehdarın borcunun geçerliliğine ve varlığına bağlı olmaksızın garanti taahhüdü olarak tecessüm eder. Bir kimse, asıl borç- lunun ileri sürebileceği itirazlara bakılmaksızın borcun yerine getirilmeme- sinden doğan zararın tazminini kabul etmesi halinde o kimseye garanti veren durumundadır. Üçüncü şahsın fiilini garanti eden, yani bu şahsın bir şey yapacağını başkasına vaat eden şahıs müstakil bir taahhüt altına girmiştir.” Karardan anlaşıldığı üzere, Yargıtay aslilik-ferilik kıstasından hareket etmiş ve bankanın taahhüdünün, lehdar ile muhatap arasındaki esas 30 Tandoğan, Garanti, s. 32–33; Barlas, s. 46. 31 Akyazan, Çeşitli Sorunlar, s. 571. 32 Aynı yönde Yargıtay kararları için bkz., Y. 11. HD., 27.12.1990 T., E. 1989/4046, K. 1990/8459; YHGK., 14.11.2001 T., E. 2001/11-996, K. 2001/1026; Y. 12. HD., 7.11.2003T., E. 2003/16972, K. 2003/21995; Y. 11. HD.,04.06.2007 T., E. 2006/5679, K. 2007/8483; Y. 11. HD., 21.09.2007 T., E. 2003/12386, K. 2004/8668 (www.kazanci.com.tr, E.T: 15.01.2009). makaleler İzzet BAŞARA TBB Dergisi, Sayı 83, 2009311 sözleşmeden bağımsız ve dolayısıyla garanti sözleşmesi niteliğinde ol- duğu sonucuna varmıştır. Teminat mektuplarının garanti sözleşmesi niteliğinde olduğuna ilişkin değerlendirme kararın gerekçesinde yer almasına rağmen, so- nuç kısmında yer almamış olması sebebiyle ilk derece mahkemeleri teminat mektuplarını kefalet sözleşmesi olduğu yönünde kararlar ver- meye devam etmiştir. 33 Yargıtay uygulamadaki bu belirsizliği ortadan kaldırmak için 1969 tarihinde ikinci bir İçtihadı Birleştirme Kararı 34 vermiştir. Kararın so- nuç kısmında, “Muvakkat ithal yoluyla ithal edilen malların tayin edilen süre içerisinde yurt dışına çıkarılmaması halinde bu eşya için gümrük vesaire vergi ve resmi olarak tahakkuk ettirilen paranın gümrük ida­ resinin her zaman yapabileceği yazılı istek üzerine, derhal ve herhangi bir itiraz veya hüküm istihsaline mahal kalmaksızın ödemekte bankanın borçlu ile birlikte müşterek ve müteselsil kefil sıfatıyla zamin olduğuna dair bankalar tarafından gümrük vergisi borçlusu lehine ve fakat borçlu ile değil de diğer şahıslarla yapılan bir akde dayanarak gümrük idaresine verilen teminat mektupları mahiyet itiba- riyle Borçlar Kanunu’nun 110. maddesinde sözü edilen üçüncü şahsın fiilini taahhüt niteliğinde bir garanti akdi olduğu ...” hükme bağlanmıştır. Söz konusu kararın gerekçe kısmında ise şu ifadelere yer verilmiş- tir; “Banka gümrük idaresine karşı onun isteği üzerine, hiçbir itiraz derme- yan etmeden ve hüküm istihsaline mahal kalmadan bu parayı ödemeyi kabul etmekle esas borcun hukuken mevcut, muteber ve dava edilebilir olduğuna dair kefilin Borçlar Kanunun 497. maddesine göre ileri sürmekle mükellef ol- duğu def’ileri dermeyan etmekten feragat etmek suretiy­ le asıl borçtan müstakil olarak bir taahhüt altına girmiş durumda­ dır. Asıl borçlu bu def’ileri derme- yan etmek hakkını haiz ve kefil de kanunen buna mecbur olduğu halde banka bunları ileri sürmek­ ten feragat etmek suretiyle asıl borçludan da daha ağır bir külfet altına girmiş durumdadır. Kefil, asıl borçludan fazla mükellefiyet altına giremez. Bu sebeple def’ilerden bidayette feragat bu şartın hükümsüzlüğünü icap ettirmeyip akdin vasfını tayinde bir kıstas olarak alınması gerekmektedir. Borçlar Kanunu’nun 497. maddesi uyarınca bu şart hükümsüz sayılarak ak- din kefalet akdi olarak nitelendirilmesine ilişkin görüş ile sözü edilen (itirazsız ve hükümsüz) ödeneceğine dair şart def’ilerden feragat tazammum eden bir 33 Doğan, s. 33. 34 YİBK. T. 11.6.1969, E. 1969/4, K. 1969/6;www.kazanci.com.tr (E.T: 15.01.2009). İzzet BAŞARA makaleler TBB Dergisi, Sayı 83, 2009312 şart olmayıp, tediyeyi kolaylaştıran ve ödemenin hemen yapılmasını temine matuf bir şart olduğuna ilişkin görüş çoğunluk tarafından benimsenmeyerek mektubun bu niteliğini vasfını tayinen de kâfi görülmüştür.” Yargıtay daha sonraki tarihte verdiği bir başka kararında, teminat mektubunda “müşterek ve müteselsil kefil” ifadelerine yer verilmişse de, metinde yer alan “protesto keşidesine, istihsaline, borçlunun rızasını alma- ya gerek kalmaksızın ilk yazılı talepte derhal ödeme” şeklindeki taahhüdü dikkate alarak, banka teminat mektubunu garanti sözleşmesi olarak nitelendirmiştir. 35 Karşılaştırmalı hukukta ve Türk hukukunda teminat mektupları- na ilişkin pozitif bir düzenlemeye yer verilmediğinden, taraflar irade serbestîsi çerçevesinde, teminat mektuplarını garanti sözleşmesi nite- liğinde yapabilecekleri gibi, kefalet sözleşmesi niteliğinde de yapabi- lirler. Bu sebeple teminat mektuplarını bir bütün olarak kefalet veya garanti sözleşmesi olarak nitelendirmek yerine metinden hareketle hukuki niteliğinin tespiti yerinde olacaktır. 36 Eğer bankanın verdiği te- minat ile temel ilişki birbiriyle bağımlı ise, bu durumda kefalet sözleş- mesi niteliğinde bir teminat mektubundan, arada herhangi bir bağım- lılık söz konusu değil ise, garanti sözleşmesi niteliğinde bir teminat mektubundan söz edilebilir. Teminat mektuplarını bir bütün olarak kefalet veya garanti söz- leşmesi olarak nitelendirmek pek uygun olmasa da, bankacılık uygu- lamasında teminat mektuplarının genellikle garanti sözleşmesi nite- 35 Y. 11. HD. 17.05.1983 T., E. 1983/2462, K.1983/2617(www.kazanci.com.tr, E.T: 15.01.2009). Doktrinde, Yargıtay’ın teminat mektuplarının metinlerinde yer alan“ilk yazılı talepte derhal ödeme” veya hiçbir itiraz ve def’i ileri sürmeksizin ödeme” ibarelerinden hareketle teminat mektuplarının garanti sözleşmesi olarak nitelendi- rilmesi yönündeki görüşü isabetli bulunmamıştır. Zira itiraz ve def’ilerden başlan- gıçta feragat kefalet sözleşmeleri bakımından emredici nitelikteki hükümlere aykı- rılık teşkil etmez. Dolayısıyla teminat mektuplarının metninde “ilk talepte ödeme” veya hiçbir itiraz ve def’i ileri sürmeksizin ödeme” ibarelerine yer verilmiş olması halinde, teminat mektuplarını doğrudan garanti sözleşmesi olarak nitelendirmek yerine, garanti sözleşmesi olduğu yönünde aksi ispat edilebilir bir karine olarak kabul etmek yerinde olacaktır (Barlas, s. 47; Doğan, s. 36). Kocaman ise, “ilk talepte ödeme” kaydı garanti sözleşmesinin varlığını kesin olarak göstermediğini, ancak “hiçbir itiraz ve def’i ileri sürmeksizin ödeme” kaydının fer’i nitelikte olmayan ga- ranti sözleşmesinin varlığını kesin olarak gösterdiğini kabul etmektedir(Kocaman, Arif, “Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Niteliği Üzerine”, BATİDER, C. XV, S. 3, 1990, s. 64; aynı yönde bkz., Arkan, s. 63 ). 36 Doğan, s. 36; Reisoğlu, Banka Teminat Mektupları , s. 79. makaleler İzzet BAŞARA TBB Dergisi, Sayı 83, 2009313 liğinde yapılması ve doktrinde de ağırlıklı olarak garanti sözleşmesi niteliğinde kabul edilmesi sebebiyle bu çalışmada teminat mektupları- nın garanti sözleşmesi niteliğinden hareketle konu incelenecektir. F. GARANTİ SÖZLEŞMESİ OLARAK NİTELENDİRİLEN BANKA TEMİNAT MEKTUPLARININ KEFALETTEN FARKLARI Yukarıda da belirtildiği gibi günümüzde gerek Yargıtay kararla- rında gerekse doktrinde banka teminat mektuplarının garanti sözleş- mesi niteliğinde olduğu genel kabul gören bir anlayış olmasına rağ- men, önceleri teminat mektuplarının kefalet sözleşmesi niteliğinde ol- duğu kabul edilmekteydi. 37 Bu sebeple bu iki sözleşme türü arasındaki farkların incelenmesinde fayda vardır. İlk olarak, geçerli bir kefalet sözleşmesinden bahsedebilmek için sözleşmenin yazılı olarak yapılmış olması gerekir (BK m. 484). Borç- lar Kanunu’nun bu hükmü ile kefaletin geçerliliği yazılı olarak yapıl- mış olması şartına bağlanarak, şekil şartı ispat şartı değil, geçerlilik şartı olarak öngörülmüştür. Garanti sözleşmeleri bakımından kefalet sözleşmelerinde olduğu gibi bir şekil şartı aranmaz. Borçlar Kanunu madde 11’e göre; kanunda aksine hüküm bulunmadıkça sözleşmenin geçerliliği şekil şartına bağlı değildir. Dolayısıyla kanunda hakkında düzenleme bulunmayan garanti sözleşmesi bakımından da Borçlar Kanunu’nun 11. maddesinde öngörülen şekil serbestliği ilkesi geçer- lidir. Yargıtay da ilgili kararında garanti sözleşmesinin geçerli olarak kurulabilmesi için taraf iradelerinin birleşmesinin yeterli olacağını belirtmiştir. 38 Borçlar Kanunu’nun 484. maddesinde kefaletin geçerliliği yazılı olarak yapılmış olmasının yanında, ayrıca kefilin sorumlu olacağı mik- tarın da gösterilmesi şartına bağlanmıştır. Eğer kefalet sözleşmesinde kefilin sorumlu olacağı miktar tespit edilmemiş ise, yapılan kefalet söz- 37 Reisoğlu, Garanti, s. 102 vd; Tandoğan, Garanti, s. 35. 38 Reisoğlu, Banka Teminat Mektupları, s. 75; Taşpolat, s. 109; Doğan, s. 53; Tekinay, Selahattin Sulhi/Akman, Sermet/Burcuoğlu, Haluk/Altop, Atilla, Borçlar Huku- ku Genel Hükümler, C. I, İstanbul 1985, s. 314; Aral, Teminat Mektupları, s. 135; Y. 11. HD., 27.02. 1990 T., E.1989/4046, K. 1990/8459 (www. kazanci.com.tr, E. T: 17.01.2009). İzzet BAŞARA makaleler TBB Dergisi, Sayı 83, 2009314 leşmesi geçersiz olacaktır. 39 Şekil serbestîsinin hâkim olduğu garanti sözleşmelerinde ise kefaletten farklı olarak, garanti verenin sorumlu olacağı azami miktarın gösterilmesine gerek yoktur. 40 Yargıtay da ga- ranti sözleşmesinde garanti verenin sorumlu olacağı miktarın göste- rilmesine gerek olmadığı görüşündedir. Yargıtay kararlarında her ne kadar garanti verenin sorumluluğunun gösterilmesine gerek olmadığı kabul edilse de, hangi riskin garanti edildiğinin gösterilmesi gerektiği, belirsizliğin garantisi olmayacağı görüşü benimsenmiştir. 41 Kefalet sözleşmesinde kefilin borcu asıl borca bağlı fer’i bir borçtur (BK m. 485). Kefaletin fer’i bir borç olması sebebiyle kefalet sözleşme- sinin geçerliliği temel borç ilişkisinin geçerliliğine bağlıdır. Asıl borç ilişkisinin herhangi bir sebeple sona ermesi halinde, kefilin borcu da sona erecektir (BK m. 492). 42 Garanti sözleşmesinde garanti verenin 39 BK’nın bu hükmü Yargıtay kararlarında daha esnek bir yoruma tabi tutulmuştur. Buna göre, özellikle banka kredi kartı sözleşmelerinde, kefilin sorumlu olacağı li- mit rakamsal olarak gösterilmemiş, ancak kart sahibinin harcama limitine yollama yapılarak kefilin sorumlu olacağı azami miktar belirtilmişse kefalet sözleşmesi- nin geçerli olduğu kabul edilmiştir. Hatta kredi kartı sözleşmesine atıf yapılma- mış, sadece kredi kartı sahibinin harcama limiti gösterilmişse, kefilin de bu limit dâhilinde sorumlu olacağı ve kefalet sözleşmesinin geçerli olduğu kabul edilmiştir (Y . 19. HD., 15.03.2002 T., E. 2001/ 1052, K. 2002/1842; Y. 11. HD.,28.05.2002T., E. 2002/2649, K.2002/5315, www.kazanci.com.tr, E.T: 17.01.2009). Yargıtay azın- lıkta olan bazı kararlarında ise, asıl borç tutarının belirli olmasına karşın, kefilin sorumlu olacağı azami miktar belirlenmeden yapılan kefalet sözleşmesinin geçer- siz olduğunu kabul etmiştir(Y 13. HD., 23.06.2003 T., E.2003/2543, K. 2003/8151; Y. 13.HD., 15.10.2004 T., E.2004/12253, K.2004/14567,www.kazanci.com.tr, E.T: 17.01.2009). Belirtmek gerek ki, Yargıtay’ın kefilin sorumlu olacağı azami miktarın belirlenmeden yapılan kefalet sözleşmesini geçersiz sayması yönündeki yaklaşı- mı daha yerindedir. Çünkü kefalet sözleşmelerinde kefilin sorumlu olacağı azami miktarın gösterilmesi ile kefil sorumlu olacağı miktarı bilecek ve buna göre kefil olup olmamaya karar verecektir. Dolayısıyla ne kadar meblağla sorumlu olduğu- nu bilmeyen, sözleşmede yapılan atıftan bunu hesaplayacak kadar bilinçli olma- yan kişi, kolayca kandırılarak kefalet sözleşmesi yapmaya ikna edilmekte ve bu- nun sonucunda ödeyemeyeceği bir yükümlülük altına girmektedir. Yalnızca dos- tane ilişkiler dolayısıyla kefil olan kişilerin bu şekilde mağdur olmasını önlemek amacıyla kefalet sözleşmesi yapılırken kefilin sorumlu olacağı azami miktar açıkça gösterilmelidir. 40 Reisoğlu, Garanti, s. 66; Kuntalp, Erden, “ Yargıtay Kararları Işığında Kredi Kartı”, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu XIII, Ankara 1996 s. 299; Taşpolat, s. 109; Tekinay/Akman/Burcuoğlu/Altop, s. 314; Aral, Borçlar Hukuku, s. 443. 41 Y. 19. HD.,23.09.2002 T., E.2001/8061,K. 2002/5973(www.kazanci.com. tr,E.T:17.01.2009 ). 42 Reisoğlu, Banka Teminat Mektupları, s. 76; Doğan, s. 56; Tandoğan, Garanti, s. 19-20; makaleler İzzet BAŞARA TBB Dergisi, Sayı 83, 2009315 borcu ise fer’i nitelikte olmayan bir borçtur. Garanti veren bağımsız bir taahhütte bulunmuştur. Dolayısıyla asıl borcun sona ermesi mutlak suretle garanti verenin borcunun da sona ermesi sonucunu doğurmaz. Eğer asıl borcun sona ermesi, garanti altına alınan rizikoyu da sona erdiriyorsa, bu takdirde garanti verenin borcu da sona erecektir. Buna karşılık yalnızca asıl borcu sona erdirecek nitelikte bir neden varsa, (örneğin; borçlunun ehliyetsizliği gibi) asıl borç sona ermesine rağmen garanti verenin borcu geçerli kalmaya devam edecektir. 43 Yargıtay ka- rarlarında da garanti verenin borcunun fer’i nitelikte olmadığı kabul edilmiştir. Yargıtay’a göre; “garanti sözleşmesi fer’i nitelikte olmayan bir sözleşmedir. Garanti veren işin tehlikesini ( riskini) fer’i olmayan, bağımsız bir taahhütle kısmen veya tamamen üzerine almaktadır.” 44 Kefalet sözleşmesinin fer’i niteliğinin bir sonucu olarak, kefil asıl borçluya ait def’ileri alacaklıya karşı ileri sürme hakkına sahiptir; hat- ta bu kefil için bir külfettir (BK m. 497/II). Garanti sözleşmesinde ise, garanti veren asıl borçluya ait def’ileri alacaklıya karşı ileri süremez. 45 Zira garanti sözleşmesi ile garanti veren asıl borçtan bağımsız bir borç üstlenmiştir. Kefalet sözleşmesinde kefil ödediği borç oranında alacaklının hak- larına halef olur (BK m. 496). Garanti sözleşmelerinde böyle bir ha- lefiyet ilişkisinden ve rücu hakkından bahsedilemez. Çünkü garanti veren asıl borçtan bağımsız olarak, garanti edilen riskin gerçekleşmesi halinde kendi borcunu ödemektedir. 46 Tekinay/Akman/Burcuoğlu/Altop, s. 309. 43 Doğan, s. 56; Taşpolat, s. 109; Reisoğlu, Banka Teminat Mektupları, s. 76; Erzurumlu- oğlu, s. 125; Tandoğan, Garanti, s. 19 vd.; Aral, Teminat Mektupları, s. 135-136. 44 Y. 13. HD., 27.04.1992 T., E. 1992/305, K. 1992/3896 (www.kazanci.com.tr, E. T: 14.01.2009). 45 Tandoğan, Garanti, s. 31; Kahyaoğlu, Emin Cem, Banka Garantileri, İstanbul 1996, s. 31; Reisoğlu, Banka Teminat Mektupları, s. 77; Taşpolat, s. 109; Tekinay/Akman/ Burcuoğlu/Altop, s. 315; Aral, Teminat Mektupları, s. 136. 46 Doğan, s. 57; Reisoğlu, Banka Teminat Mektupları, s. 77; Taşpolat, s. 109; Tandoğan, Garanti, s. 32; Tekinay/Akman/Burcuoğlu/Altop, s. 314; Aral, Borçlar Hukuku, s. 443. İzzet BAŞARA makaleler TBB Dergisi, Sayı 83, 2009316 SONUÇ Ticari hayatın hızla gelişmesine paralel olarak ortaya çıkan kar- şılıklı edimlerin güvence altına alınması ihtiyacı, bir takım teminat mekanizmalarının geliştirilmesi sonucunu doğurmuştur. Günümüzde bu güvencelerin en yaygın olanı banka teminat mektuplarıdır. Ban- kaların mali açıdan güven veren bir kurum olması ve özellikle “ilk talepte ödeme” kaydını içeren banka teminat mektuplarının lehdar ile muhatap arasındaki temel ilişkiden bağımsız bir ödeme taahhüdünde bulunması dolayısıyla banka teminat mektupları uygulamada ağırlıklı olarak tercih edilen teminat türü olmuştur. Banka teminat mektuplarının doktrinde ve uygulamada başlan- gıçta kefalet sözleşmesi niteliğinde olduğu kabul edilmekteydi. Ancak Yargıtay’ın 1967 ve 1969 tarihi İçtihadı Birleştirme Kararları ile birlikte bankanın, lehdar ile muhatap arasındaki asıl borç ilişkisinden bağım- sız bir teminat taahhüdünde bulunduğu dolayısıyla teminat mektubu- nun garanti sözleşmesi niteliğinde olduğu sonucuna varılmıştır. KAYNAKLAR Akyazan, Sıtkı, “Teminat Mektuplarında Zamanaşımı”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Cilt VIII, S. 1, 1975, s. 1-13(Zamanaşımı). Akyazan, Sıtkı, “Tatbikatta Banka Teminat Mektuplarının Ortaya Çıkar- dığı Çeşitli Sorunlar”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Cilt VII, Sayı 3, 1974, s. 567–579 (Çeşitli Sorunlar). Akyol, Şener, Banka Sözleşmeleri (Borçlar Hukuku: Özel Borç İlişkileri, 3. Fasikül), Kemaleddin Birsen’e Armağan, İstanul, 2001. Aral, Fahrettin, Borçlar Hukuku - Özel Borç İlişkileri, 5. Bası, Ankara, 2003 (Borçlar Hukuku). Aral, Fahrettin, “Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Niteliği ve Kefa- letten Farkları”, Fikret Eren’e Armağan, Ankara, 2006, s. 131-143(Banka Teminat Mektupları). Arkan, Sabih, “Teminat Mektubu Veren Bankanın Hukuki Durumu”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Cilt XVI, Sayı 4, 1992, s. 59-84. Barlas, Nami, Türk Hukuk Sisteminde Banka Teminat Mektupları, İstanbul, 1986. Doğan, Vahit, Banka Teminat Mektupları, 3.bası, Ankara, 2005. Erzurumluoğlu, Erzan, “Teminat Mektupları ve Banka Teminat Mektup- larının Hukuki Niteliği”, Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Der- makaleler İzzet BAŞARA TBB Dergisi, Sayı 83, 2009317 gisi, Cilt V, Sayı1, 1973, s. 121-133. Günal, Vural, “Teminat Mektupları”, Ankara Barosu Dergisi, 1968, Sayı 6, s. 969-973. Kahyaoğlu, Emin Cem, Banka Garantileri, İstanbul, 1996. Kocaman, Arif; “Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Niteliği Üzerine”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Cilt XV, Sayı 3, 1990, s. 49-66. Kuntalp, Erden, “Yargıtay Kararları Işığında Kredi Kartı”, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu XIII, Ankara, 1996, s. 273-310. Olgaç, Senai, Kefalet, Ankara, 1978. Omağ, Semra, “Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Mahiyeti ve Hü- kümleri”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, Cilt VI, Sayı 2, 1971, s. 325- 342. Reisoğlu, Seza, Banka Teminat Mektupları ve Kontrgarantiler, 4. Bası, Anka- ra, 2003. Reisoğlu, Seza, Garanti Mukavelesi, Ankara, 1963(Garanti). Reisoğlu, Seza, Türk Kefalet Hukuku, Ankara, 1964(Kefalet). Reisoğlu, Seza, “Banka Teminat Mektuplarında Kayıtsız Şartsız Ödeme Taahhüdü ve Hukuki Sonuçları”, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu VI, Ankara, 1989, s. 67-79 (Kayıtsız Şartsız Ödeme). Sav, Atilla, “Banka Teminat Mektuplarının Haczi”, Ankara Barosu Dergisi, 1967, Sayı 1, s. 48-50. Şanlı, Cemal/Ekşi, Nuray, Uluslararası Ticaret Hukuku, 5. Bası, İstanbul, 2006. Tandoğan, Haluk, Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, Cilt II, 3. bası, Anka- ra, 1985 (Özel Borç İlişkileri). Tandoğan, Haluk, Garanti Mukavelesi, Ankara, 1959(Garanti). Taşpolat, Ali, Banka Garantileri, İstanbul, 1989. Tekinalp, Ünal, Banka Hukukunun Esasları, İstanbul, 1988. Tekinay, Selahattin Sulhi/Akman, Sermet/Burcuoğlu, Haluk/Altop, Atil- la, Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 1, İstanbul, 1985. Teoman, Ömer, “Teminat Mektubunu Teyid Eden Bankanın Hukuki So- rumluluğu”, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu, Anka- ra, 1995, s. 107-119. Yavuz, Cevdet, Türk Borçlar Hukuku-Özel Hükümler, 7. bası, İstanbul, 2007. www.kazanci.com.tr.