Filiz BERBEROĞLU YENİPINAR HAKİM DELi • L TESP • iTi • ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar (İhtiyati Tedbir - İhtiyati Haciz} ✓ HMK. 400 - 406 md. ✓ istinaf ve Yargıtay Kararları ✓ Bilirkişi Raporu ve Dilekçe Örnekleri SEÇKİN I Hukuk Ankara 2020 • secK • ın Akademik ve Mesleki Yayınlar Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar Filiz BERBEROĞLU YENİPINAR SEÇKİN I Hukuk No: 2339 ISBN 978-975-02-5870-1 Birinci Baskı: Ocak 2020 Sayfa Tasarımı: İlhan Eroğlu Kapak Tasarımı: Yiğit Can Aydın 394 Sayfa, 16x23,5 cm. ı. Delil Tespiti 2. Hukuki Yarar 3. Teminat 4. Değişik iş 5. itiraz © Seçkin Yayıncılık San. ve Tic. A.Ş. Bu kitabın her türlü yayın hakkı Seçkin Yayıncılık San. ve ne. A.Ş.'ye aittir. Yayınevinin yazılı izni olmadan, tanıtım amaçlı toplam bir sayfayı geçmeyecek alıntılar hariç olmak üzere, hiçbir şekilde kitabın tümü veya bir kısmı herhangi bir ortamda yayımlanamaz ve çoğaltılamaz. Satış ve Dağıtım: Yayınevl Merkezi Mustafa Kemal Mah. 2158. Sokak No: 13 Çankaya/ANKARA Tel: 0-312-435 30 30- Faks: 0-312-435 24 72 - seckln@seckin.com.tr lstanbul Çağlayan Adliyesi Şubesi O Blok 2. Bodrum Kat Na: 5 Çağlayan Tel. (212) 2400015 Faks: (212) 240 00 15 fstanbul Kartal Adliyesi Şubesi CBlok Zemin Kat No: 29 Kartal Tel: (216) 303 11 23 Faks: (216) 3031123 lstanbul Şişli Şubesi Ablde-iHürrıyet Cad. Na: 183/A Şişli Tel: (212) 234 34 77 Faks: (212) 231 24 69 slslisube@seckin.com.tr lstanbul Bölge Adliye Mahkemesi Şubesi CBlok Zemin Kat No: 23 Kartal Tel: (216) 303 20 00 / 5462 bamsube@seckin.com.tr Ankara Sıhhiye Şubesi Strazburg Cad. 23/8 Sıhhiye Tel: (312) 230 52 62 Faks: (312) 230 52 62 ankarasube@seckin.com.tr c.aglayan@lseckln.com.tr kartalsube@seckin.cam.tr Web Sitesi: vıwvı.seckin.com.tr Seçkin Yayıncılık Sertifika No: 12416 Baskı: Meteksan Matbaacılık ve Teknik Sanayi Ticaret A.Ş. - Sertifika No: 46519 Beytepe Köyü No: 3 06800 Bilkent ·Çankaya/ANKARA-Tel: (312) 266 44 10 Sevgili Sela.ha.ttin Sa.met/e Sunuş Bu çalışmada, taraflann hukuki menfaatlerinin haleldar olmaması ve bir kısım hal ve şartların zamanla etki ve sonuçlarını kaybetmesi ihtimaline karşı ivedi olarak talep edilen değişik iş niteliğinde açılan delil tespiti dava- larının yasal şartları ve sonuçları kapsamında, HMK. 400 - 406. maddeleriYargıtay ve Bölge Adliye Mahkemeleri kararlarıyla araştırılmıştır. 6100 sayılı HMK 400/2. maddesi uyarınca; delil tespiti istenebilmesi için hukuki yaramı varlığının gerektiği, kanunda açıkça öngörülen haller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahilinde bulunuyorsa hu- kuki yararın var sayılır. Delil tespit raporu ve tutanağına 6100 Sayılı HMK'nın 405/1. fıkrası ge- reğince asıl davanın taraflarından her biri için iddia ve savunmasını ispat için dayanabilirse de taraflar için kesin şekilde bağlayıcı sayılamaz. Delil tespiti bir dava olmadığına göre, tespit raporundaki tutar hükme esas alına- maz, davalı tarafından delil tespit dosyasına süresinde itiraz edilmiş ise, 6100 Sayılı HMK'nın 266. maddesi gereğince yeniden farklı bilirkişi raporu alınması gerekir. Hem delil tespiti hem de asıl davada aynı kişi veya heyetin rapor tanzim etmesi usul ve yasaya aykırıdır 1 . 6100 sayılı HMK'nın 400 ve devamı maddelerinde düzenlenen delil tes- piti, ileride açılacak veya açılmış olan bir dava ile ilgili delillerin bazı şartlar altında zamanından önce toplanıp emniyet altına alınmasını sağlamak ama- cıyla kabul edilmiş geçici hukuki koruma tedbirlerinden biridir. Aynı Ya- sa'nın geçici 3. maddesi gereğince, bölge adliye mahkemelerinin faaliyete başlama tarihinden önce verilmiş kararlar hakkında, hüküm kesinleşinceye kadar I086 sayılı HUMK'un 427 ila 454. maddelerinin uygulanmasına de- vam olunacaktır. 1086 sayılı HUMK'un 427. maddesinde de temyizi kabil kararlar sayılmış ve nihai kararların temyiz edilebileceği belirtilmiştir. Delil tespiti isteminin kabulü veya reddine ilişkin karar, herhangi bir yargılama süreci içermediğinden ve taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözücü 1 Uygulamada delil tespitleri genelde keşif ve bilirkişi incelemesi şekllnde gerçekleştirilmekte, inceleme veya keşif neticesinde blllrklşl tarafında rapor hazırlanmakta, bu rapor tebliğ edildikten sonra karşı taraf dilerse rapora ve mahkemece yapılan delll tespitini usulüne ilişkin konulara iti- raz edilmektedir. Hazırlanan billrklşl raporundan sonra mahkemece bir karar verilmemektedir. 8 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar nitelikte nihai bir karar olmadığından temyizi kabil değildir Kararda temyiz yolunun açık olduğunun belirtilmiş olması da kararı temyiz edilebilir hale getirmez. "Taraflardan her biri, görülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride açacağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespiti amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yaptırılması ya da tanık ifade- lerinin alınması gibi işlemlerin yapılmasını talep edebilir. 11 (HMK 400/1. m.) "Talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk bulunan hallerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da delil tespiti yapılabilir. Tes- pitin yapılmasından sonra, tespit dilekçesi, tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneği mahkemece kendiliğinden diğer tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti ka- rarına itiraz edebilir. 11 (HMK 403 m.) İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ih- tiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. (HMK. 341/1. mad- de) Delil tespitine ilişkin olarak İlk derece mahkemesince verilen kararın HMK'nın 341/1 maddesi uyarınca istinaf kanun yoluna başvurulabilecek nitelikte karar niteliğinde olmadığı, bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulamayacağından istinaf kanun yolu başvunısunun usulden reddine karar verilir. HMK 405. maddesinde yazılı olduğu üzere, delil tespiti dosyası, asıl da- va dosyasının eki sayılır ve onunla birleştirilir. Asıl davanın taraflarından her biri iddia veya savunmasını Mahkeme, delil tespitini yerinde (kabule şayan) görmezse, yani delil tespiti şartlarının bulunmadığı kanısına varırsa, delil tespitinin reddine karar verir. Bu ret ka- rarına karşıda kanun yoluna başvurulamaz. Ancak, aynı taraf durum ve şart- ların değiştiğini bildirerek yeniden delil tespiti talebinde bulunabilir. Delil tespiti ileride açılacak veya açılmış olan bir dava ile ilgili delillerin bazı şartlar altında zamanından önce toplanıp emniyet altına alınmasını sağlamak için kabul edilmiş bir kuraldır. (Yargıtay 14. HD. 2012/12646E.-14217 K.) Çalışmaya alınan örneklerde kesin ve mutlak doğruluk iddiası bulun- mamaktadır. - Sunuş 9 Bu eserin hazırlanmasında büyük özveride bulunarak yardımlarını esir- gemeyen Alihan YENİPINAR' a en derin duygularımla teşekkürü bir borç bilirim. Eserin basımını üstlenen; Seçkin Yayıncılık Sanayi ve Ticaret A.Ş. adına Aytaç SEÇKİN ve Ko- ray SEÇKİN'e, Av. Mutlu DİNÇ ve Av. Çilem BAHADIR'a, eserin sayfa düzenini yapan Ayşegül KEMEÇ'e, İlhan EROĞLU'na, Ömer CANDAN'a, Emre KIZMAZ'a ve Bilge KARAKÖSE'ye kapak tasarımını yapan Yiğit Can AYDIN'a, tüm Seçkin Yayınevi çalışanlarına ve emeği geçenlere çok teşekkür ederim. 12.12.2019 Hakim Filiz BERBEROĞLU YENİPINAR İçindekiler Sunuş .............................................................................................................................................. 7 Uygulama ve Örnekler Dizini ........................................................................................... 15 Kısaltmalar.................................................................................................................... 17 Birinci Bölüm DELİL TESPİTİ VE DİĞER GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR 1. GENEL BİLGİLER ............................................................................................................ 19 A. 6100 Sayılı HMK'nın 1/(1) Maddesi - Mahkemelerin Görevi. ..................................... 19 B. Çekişmesiz Yargı ........................................................................................................ 20 C. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 323. Maddesi - Yargılama Giderleri .......... 23 1. Gider Avansı .......................................................................................................... 25 2. Delil Avansı ............................................................................................................. 28 D. Tespit Davası ............................................................................................................ 29 . . . il. DELiL TESPiTi .................................................................................................................. 30 A. Delil Tespiti - Görev ve Yetkili Mahkeme .................................................................... 31 B. Delil Tespiti Talebi.......................................................................................................31 C. Acele Hallerde Tespit ................................................................................................. 32 D. Delil Tespiti - Keşif - Yargılama Gideri. ...................................................................... 32 1. Keşif ........................................................................................................................... 32 2. Delil Tespit Giderleri - Yargılama Giderleri ................................................................. 33 E. Delil Tespiti - Bilirkişi Raporu ..................................................................................... 33 F. istinaf Yoluna Başvurulabilecek Kararlar ..................................................................... 35 1. Delil Tespitine Dair Mahkemenin Vereceği Karar Kesin Hüküm Niteliğinde Değildir ................................................................................................................... 36 2. Delil Tespiti Dosyası, Asıl Dava Dosyasının Eki Sayılır ve Onunla Birleştirilir (HMK 405/1) ..................................................................................................................... 37 3. Delil Tespiti Kararına itiraz ........................................................................................ 38 G. ihtiyati Tedbir - İhtiyati Haciz..................................................................................... 40 - A • r-' 12 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar H. Noterlik Kanunu'nun Noterlerin Özel Olarak Yapacakları işleri Düzenleyen 61. Maddesi ................................................................................................................... 47 ı. Tereke tespiti Davaları ............................................................................................... 47 111. HAKSIZ FiİL ............................................................................................................... 48 iV. ACELE EL KOYMA KARAR! .........................................................................................49 İkinci Bölüm BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARLARI VE YARGITAY İÇTİHATLARIYLA MEVZUAT İNCELEMESİ 1. DELİL TESPİTİNİN İSTENEBİLECEĞİ HALLER ................................................................. 51 A. Konu ile İlgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ........................................................ 51 B. Konu ile İlgili Yargıtay Kararları .................................................................................. 73 .. . il. GOREV VE YETKi ..................................................................................................................... 90 A. Konu İle İlgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ........................................................ 90 B. Konu İle İlgili Yargıtay Kararları ................................................................................ 110 111. DELİL TESPİTİ TALEBİ VE KARAR .............................................................................. 118 A. Konu İle İlgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ...................................................... 118 B. Konu ile İlgili Yargıtay Kararları ................................................................................ 138 iV. ACELE HALLERDE TESPiT ......................................................................................... 140 A. Konu ile İlgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ....................................................... 140 B. Konu İle İlgili Yargıtay Kararları ................................................................................. 173 V. DELİL TESPİTİ KARARINDA UYGULANACAK HÜKÜMLER ........................................... 177 A. Konu ile İlgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararı ........................................................... 177 VI. TUTANAK VE DiĞER BELGELER .............................................................................. 181 A. Konu ile İlgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ....................................................... 181 B. Konu İle İlgili Yargıtay Kararları ................................................................................. 224 VII. DiĞER GEÇiCi HUKUKi KORUMALAR ...................................................................... 239 A. Konu ile ilgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ....................................................... 240 B. Konu ile İlgili Yargıtay Kararları ................................................................................. 274 - İçindekiler 13 VIII. DELiL TESPİTi MAHiYETİNDE DAVALAR .................................................................. 276 A. Konu ile İlgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ......................................................... 277 8. Konu ile İlgili Yargıtay Kararları ..................................................................................... 294 Üçüncü Bölüm UYGULAMA VE ÖRNEKLER 1. ÖRNEK DİLEKÇELER ...................................................................................................... 303 il. ÖRNEK BİLİRKİŞİ RAPORLAR! ...................................................................................... 313 SULH HUKUK MAHKEMESİ ............................................................................................... 313 ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ ............................................................................................... 341 ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ............................................................................................. 375 EKİ: 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda Tespit Davaları ile İlgili Hükümler ............................................................................................................ 385 Kaynakça ........................................................................................................................... 391 Kavramlar Dizini .......................................................................................................... 393 Uygulama ve Örnekler Dizini ARACA AİT DEĞER TESPİTi ............................................................................................................. 319 ARACIN MOTORUNDAN SÜREKLİ SES GELDiĞi VE ARACIN HARARET YAPTIĞI TESPITİ ................ 337 ARAÇTAKİ OLUŞAN ZARAR, ARAÇTA OLUŞAN DEĞER KAYBI VE TARAFLARIN KUSUR TESPİTİ. ..... 307 ASIL DAVADA İHTİYATİ TEDBİR-TESPiT- MUARAZANIN GİDERİLMESİ - ELEKTRİK SAYACI SÖKÜLMESİ ........................................................................................................................... 308 DAVA KONUSU GARAJ TAPULU MESKENE AİT DOĞALGAZ TESİSATININ MEVCUT DURUMUNUN TESPİT·İ······ .................................................................................................. 372 DELİL TESPİTİ ............................................................................................................................... 375 DİKİŞ MAKİNESİNİN TEKNİK ÖZELLİKLERİNİN iNCELENMESİ VE MEVCUT DURUMUNUN TESPİTİ .................................................................................................................................. 339 DOĞALGAZ TESİSATININ MEVCUT DURUMU VE TESİSATIN UYGUN OLUP OLMADIĞI VE UYGUN DEĞİLSE YENİ MALİYETİNİN TESPİTİ .......................................................................... 371 ELEKTRİK ARIZASI ......................................................................................................................... 329 FABRİKANIN ÜRETİM KISMINDA BİLİNMEYEN NEDENLE MEYDANA GELEN YANGIN .................... 368 FAYDALI MODEL& TESPİT ........................................................................................................... 356 GEÇİCİ KABUL KOMİSYONUNUN EKSİKLiK OLARAK BELİRLEDİĞİ HUSUSLARIN TESPİTİ ................ 344 HACZEDİLEN MALLARIN ... LTD. ŞTİ.'DEKİ MALLAR OLUP OLMADIĞI TESPİTİ" .............................. 362 HASAR TESPİTİ .............................................................................................................................. 318 HAVA YASTIKLARININ ÇALIŞIP ÇALIŞMADIĞI TESPİTİ. .................................................................. 352 İDARE BİNASI VE FABRİKA BİNASINDA MEYDANA GELEN HASAR BEDELİ .................................... 351 İSTİNAF DİLEKÇESİ ...................................................................................................................... 311 İŞ AKDİ İLE ÇAUŞMANIN TESPİTİ .................................................................................................. 310 KASKO -ARACIN YANMASl ........................................................................................................... 332 KİRA TESPİTİ ................................................................................................................................. 313 KİRACI - ELEKTRİK AKSAMINA VERİLEN ZARARLARIN TESPITl. ...................................................... 323 KUSUR ORANI TESPİTİ .................................................................................................................. 306 KUSUR ORANI TESPİTİ ı ................................................................................................................. 381 KUSUR ORANI TESPiTİ ll ................................................................................................................ 383 MADDİ HASARLI TRAFiK KAZASI TESPiTi ....................................................................................... 335 SİTEDE EKSiKLERİN TESPİTİ............................................................................................................ 303 SÖZLEŞMENİN FESHi & TESPIT..............................................., ........................................................... 360 • � - I ~- �•- :Dlf::( �n-- -�n- --� t:S21ı - Sl"E:, �r- S:-1'�ıe� �NJ,.. �t � it:.tl"ı"1�1L�WJJ:. Q(i ','�r#�.A� f'A3.'f,�l:::&ı� UCl �I.R"'�, Nl i5-btr - Kısaltmalar AY.K. BK BAM. Bkz C. CD. CMK CMUK. D. İş E. HD. CD. HGK. HMK. HUMK İBK. İDM İİK İTM. İh. Tedbir K. KK. m. MK. RG. : Avukatlık Kanunu : Borçlar Kanunu : Bölge Adliye Mahkemesi : Bakınız : Cilt : Ceza Dairesi : Ceza Muhakemesi Kanunu : Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu : Değişik İş : Esas : Hukuk Dairesi : Ceza Dairesi : Hukuk Genel Kurulu : Hukuk Muhakemeleri Kanunu : Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu : İçtihatları Birleştirme Karan : İlk Derece Mahkemesi : İcra ve İflas Kanunu : İcra Tetkik Merci : İhtiyati Tedbir : Karar : Kadastro Kanunu : Madde : Medeni Kanun : Resmi Gazete 1 18 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar s. : Sayfa s : Sayı T. : Tarih TBK. : Türk Borçlar Kanunu TCK. : Türk Ceza Kanunu TL. : Türk Lirası TMK : Türk Medeni Kanunu Vd. : Ve devaım V. : Vekili Vs. : Ve saire Y. : Yargıtay Birinci Bölüm DELİL TESPİTİ VE DİĞER GEÇİCİ HUKUKİ KORUMALAR 1. GENEL BİLGİLER 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 105 vd. maddelerinde dava çeşitleri düzenlenmiş, 106. maddenin ilk fıkrasında, tespit davası yolu ile mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesinin talep edilebilece- ği, ikinci fıkrada, tespit davası açanın, kanunlarda belirlenen istisnai durum- lar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı- nın bulunması gerektiği, üçüncü fıkrada ise, maddi vakıaların tek başına tespit davasının konusunu oluşturamayacağına yer verilmiştir. Mahkemeden istenen hukuki korunmaya göre dava çeşitleri, eda davası, tespit davası ve İnşai davalardır. HMK 400. madde ise, delil tespiti ve diğer geçici hukuki korumalar üst başlığı altında düzenlenen delil tespitidir. HMK. 400. maddede, delil tespitinin istenebileceği haller olarak, gö- rülmekte olan bir davada henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileri de aça- cağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespiti amacı ile keşif yapılması, bi- lirkişi incelemesi yaptırılması ya da tanık ifadelerinin alınması gibi işlemle- rin tarafların her biri tarafından talep edilebileceği olarak belirtilmiş, 2. fık- rada ise "Delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığı gerekir. Ka- nunda açıkça öngörülen haller dışında, delilin hemen tespit edilmesi halinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahi- linde bulunuyorsa hukuki yarar var sayılır." düzenlemesine yer verilmiştir. A. 6100 Sayılı HMK'nın 1/(1) Maddesi • Mahkemelerin Görevi 6100 sayılı HMK'nın 11(1) maddesinde "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir." hükmü düzenlenmiştir. 6100 sayılı HMK'nın 114/(1)-c maddesine göre, görev husu- su dava şartlarından olup, aynı kanunun, 115. maddesine göre, dava şartla- rının mevcut olup olmadığının mahkemece davanın her aşamasında kendili- ğinden araştırılması ve gözetilmesi gerekmektedir. 20 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar HMK'nın 401/1. maddesinde "Henüz dava açılmamış olan hallerde delil tespiti, esas hakkındaki davaya bakacak olan mahkemeden veya üzerinde keşif yahut bilirkişi incelemesi yapılacak olan şeyin bulunduğu veya tanık olarak dinlenilecek kişinin oturduğu yer sulh mahkemesin- den istenir." hükmüne yer verilmiştir. Bu durumda, delil tespitine ilişkin uyuşmazlığın Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerek- mektedir. Yargı yeri belirlenmesine ilişkin hükümler 6100 sayılı Hukuk Muhake- meleri Kanunu (HMK)'nun 21 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. HMK'nın "Yargı yeri belirlenmesini gerektiren haller" başlıklı 21/1-c bendi uyarınca "İki mahkeme de görevsizlik kararı verir ve bu kararlar kanun yo- luna başvurulmaksızın kesinleşirse" yargı yeri belirlenmesi yoluna başvu- rulması gerekmekte olup, aynı Kanunun "İnceleme yeri" başlıklı 22/2. mad- desine göre "İki mahkemenin aynı dava hakkında göreve veya yetkiye iliş- kin olarak verdikleri kararlar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleştiği takdirde, görevli veya yetkili mahkeme, ilgisine göre bölge adliye mahke- mesince veya Yargıtayca belirlenir." Delil tespiti talepli davada, ör. Asliye hukuk mahkemesinin görevsizlik vermesi halinde, ivedi olarak zaman açısından hak kaybına uğramamak için görevli mahkemeden talep edilmesi gerekir. 8. Çekişmesiz Yargı Kanunda çekişmesiz yargı işlerinin neler olduğu düzenlenmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 382/1 maddesinde "Çekişmesiz yargı, hukukun, mahkemelerce, aşağıdaki üç ölçütten birine veya birkaçına göre bu yargıya giren işlere uygulanmasıdır..." hükmü ile "ilgililer arasında uyuşmazlık olmayan haller, ilgililerin ileri sürebileceği herhangi bir hakkın bulunmadığı haller ve hakimin re'sen harekete geçtiği haller ..." olmak üzere çekişmesiz yargının genel çerçevesi belirlenerek, mümkün olduğunca çe- 2 Genel olarak; 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 331/2 maddesinde; "Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme karanndan sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Görevsizlik, yetkisizlik veya gön- derme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine da- vanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahk0m eder." Görevsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmesi halinde, yargılama giderlerine o mahkeme hükmeder. Gö- revsizlik, yetkisizlik veya gönderme kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmemiş ise talep üzerine davanın açıldığı mahkeme dosya üzerinden bu durumu tespit ile davacıyı yargılama giderlerini ödemeye mahk0m eder." şeklinde düzenlemiştir. Birinci Bölüm: Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 21 kişmesiz yargı işleri sayılarak belirtilmiştir. Ancak bu sayma sınırlı olmadı- ğından yasa maddesinde sayılmayan fakat çekişmesiz yargı ölçütlerini taşı- yan diğer işlerin de çekişmesiz yargı işi olarak kabulü gerekir. Yani, 382. maddede sayılmamakla beraber çekişmesiz yargının ölçütlerinden birini veya birkaçını taşıyan bir iş de çekişmesiz yargı işi olarak değerlendirilmeli- dir. Ör. .... Sulh Hukuk Mahkemesince, 6100 sayılı HMK'nın 401. maddesi uyarınca delil tespiti istemli davada, asıl uyuşmazlığın, taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklandığı, bu nedenle eldeki uyuşmazlıkta delil tespiti istemi yönünden görevli mahkemenin, asıl uyuşmazlık yönünden davaya bakmakla görevli olan Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiy- le görevsizlik kararı verilmiştir. Kanunda çekişmesiz yargı işlerinin neler olduğu düzenlenmiştir. 6100 sayıh Hukuk Muhakemeleri Kanununun 382/1 maddesinde "Çekişmesiz yar- gı, hukukun, mahkemelerce, aşağıdaki üç ölçütten birine veya birkaçına göre bu yargıya giren işlere uygulanmasıdır..." hükmü ile "ilgililer arasında uyuşmazlık olmayan haller, ilgililerin ileri sürebileceği herhangi bir hakkın bulunmadığı haller ve hakimin re'sen harekete geçtiği haller ... " olmak üze- re çekişmesiz yargının genel çerçevesi belirlenerek, mümkün olduğunca çekişmesiz yargı işleri sayılarak belirtilmiştir. Ancak bu sayma sınırlı olma- dığından yasa maddesinde sayılmayan fakat çekişmesiz yargı ölçütlerini taşıyan diğer işlerin de çekişmesiz yargı işi olarak kabulü gerekir. Yani, 382. maddede sayılmamakla beraber çekişmesiz yargının ölçütlerinden biri- ni veya birkaçını taşıyan bir iş de çekişmesiz yargı işi olarak değerlendiril- melidir. BİLGİ NOTU; 04.06.1958 gün 15/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında da vurgulandığı gibi; bir davada dayanılan maddi vakıaları açık- lamak tarafların, bu olguları hukuken nitelendirmek, uygulanacak yasa mad- delerini arayıp bulmak ve doğru olarak yorumlayıp uygulamak da hakimin görevidir. 6100 sayılı HMK'nın 33. maddesinde (HUMK 76) de belirtildiği üzere; hakimin bir davaya uygulanacak hukuku re'sen tespit görevi bulun- maktadır. Diğer bir anlatımla, maddi vakıaları dile getirmek tarafa, hukuki vasıflandırma ise hakime ait bir görevdir. Öte yandan, HMK 31. maddesi uyarınca "Hakim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlar- da, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hak- kında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini iste- yebilir" hükmü uyarınca, davayı aydınlatma görevi bulunmaktadır. 22 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar Yalnızca tespit davalarında değil her türlü dava da hukuki yarar 6100 sayılı Hukuk Jvtuhakemeleri Kanunun 114/1-h bendinde dava şartları arasın- da sayıln1ıştlr 3 . Davacının dava hakkına sahip olması, dava açabilmesi için yeterli de- ğildir. BW1dan başka, davacının dava açmakta hukuki bir yararının bulunma- sı gerekir, yani dava hakkı hukuki yarar ile sınırlıdır. Davacının dava açmak- taki yaran, hukuki olmalıdır, ideal veya ekonomik yarar yalnız başına yeterli değildir. Davacının dava açmaktaki hukuki yararının korunmaya değer bir yarar olması gerekir. Hukuki yararın güncel olması gerekir. Tespit davasının dinlenebilmesi (esasa girilebilmesi, esastan karara bağlanabilmesi) için da- vacının tespit davası konusu hukuki ilişkinin var (mevcut) olup olmadığının mahkemece hemen tespit edilmesinde, korunmaya değer güncel bir yarannın bulunması gerekir. (Prof. Dr. Baki Kuru, İstinaf Sistemine göre yazılmış, Medeni Usul Hukuku, sayfa 142, 143 "Hukuki Yarar"). Ör. Tespit talebinde bulunan, durum ve koşulların imkan vermemesi nedeniyle, aleyhine tespit yapılacak kişiyi gösteremiyorsa talebi geçerli sayı- lır." hükmüne göre delil tespiti yapılabilmesi için hukuki yararın bulunması gerekir. Madde lafzında geçtiği üzere delilin hemen tespit edilememesi ha- linde kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimali varsa hukuki yarar varsayılır". Olayları anlatmak taraflara, hukuki nitelendirme ise mahkemeye aittir. Her ne kadar yerel mahkemece, açılan davanın tazminat davasında kullanı- lacak bir delilin tespiti istemine ilişkin olduğu ve geçici hukuki korumalar- dan delil tespiti istenmesi gerektiği, mevcut talebin ise HMK 106. madde anlamında tespit davası olup, bu talebin tespit davasının konusunu oluştur- mayacağı gibi bir gerekçe belirtilmişse de bu isabetli olmamıştır. Talep açıkça HMK 400. madde uyarınca delil tespitine ilişkindir. Taraflar ileride açılacak veya açılmış olan bir dava ile ilgili delillerin zamanından önce toplanıp emniyet altına alınmasını talep edebilirler. Bilin- 3 Yasa gerekçesinde hukuki yarardan maksat, davacının subjektif hakkına hukuki korunma sağ- lanması hususunda mahkemeye başvurmasında hali hazırda korunmaya deQer bir yararının bu- lunması, bir başka ifade ile davacının hakkına kavuşmak için, hali hazırda mahkeme kararına muhtaç bir konumda deQilse onun hukuki yararının bulunduQundan söz etmenin mümkün olma- yacaQı şeklinde belirtilmiştir. 4 Delll tespiti talebi dllekçeyle yapılır. Dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilirkişilere sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ile aleyhine delil tespiti istenen kişinin ad, soyad ve adresi yer alır. .ı Birinci Bölüm: Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 23 diği gibi, delil tespiti HMK 400 vd. maddelerinde düzenlenmiş olup, HMK I 06. maddedeki tespit davasından farklıdır. Tespit davasında bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun tespiti istenmekte iken, delil tespiti ise maddi vakıalara yöneliktir. Delil tespitine dair mahkemenin vereceği karar kesin hüküm niteliğinde değildir. Geçici hukuki korumalardan olan delil tespiti talebinin reddi ha- linde yeniden talepte bulunulabileceği gibi, yapılan tespit sonucu da kesin nitelikte olmayacaktır. C. 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 323. Maddesi- Yargılama Giderleri 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 323. maddesinde yargılama giderlerinin nelerden ibaret olduğu açıkça sayılmış, yargılama giderlerinden sorumluluğu düzenleyen 326. maddesinde ise davada iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa, mahkemenin, yargılama giderlerini tarafların haklılık oranına göre paylaştırılacağı düzenlenmiştir. 22/03/1976 gün ve 1/1 sayılı içtihadı birleştirme kararı gereğince de delil tespit giderleri yargılama gider- lerinden olup, tespit masraflarının yargılama giderleri ile birlikte kabul ve ret oranına göre hüküm altına alınması gerekir. HMK'nın 401/4 fıkrasında yer alan "dava açıldıktan sonra yapılan her türlü delil tespiti talebi hakkında sadece davanın görülmekte olduğu mah- keme yetkili ve görevlidir" şeklinde düzenlenmiştir. 5 Delil tespitine ilişkin olarak HMK 402. maddede; "(1) Delil tespiti talebi dilekçeyle yapılır. Dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilirkişile- re sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ile aleyhine delil tespiti istenen kişinin ad, soyad ve adresi yer alır. Tespit talebinde bulunan, durum ve koşulların imkan vermemesi nedeniyle, aleyhine tespit yapılacak kişiyi gösteremiyorsa talebi geçerli sayılır. (2) Mahkeme tarafından belirlenen tespit giderleri avans olarak ödenmedikçe sonraki işlemler yapılmaz. (3) Tespit talebi mahkemece haklı bulunursa karar, dilekçeyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Kararda ayrıca, delil tespitinin nasıl ve ne zaman yapılacağı, tespitin icrası esnasında karşı tara- fın da hazır bulunabileceği, varsa itiraz ve ilave soruların bir hafta içinde bildirilmesi gerektiği be- lirtilir." denilmiş ve yine, 403. maddede; "(1) Talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk bulunan hal- lerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da delil tespiti yapılabilir. Tespitin yapılmasından sonra, tespit dilekçesi, tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirl 118 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 111. DELİL TESPİTİ TALEBİ VE KARAR 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 402- (1) Delil tespiti ta- lebi dilekçeyle yapılır. Dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilir- kişilere sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilme- sinde zorlukla karşılaşılacağı kıışkıısıınıı uyandıran sebepler ile aleyhine delil tespiti isteııeıı kişinin ad, soyad ve adresi yer alır. Tespit talebinde bulııııaıı, dıırııııı ve koşulların imkan vermemesi nedeniyle, aleyhine tespit yapılacak kişiyi gösteremiyorsa talebi geçerli sayılır. (2) Mahkeme tarafından belirlenen tespit giderleri avans olarak ödenmedikçe sonraki işlemler yapılmaz. (3) Tespit talebi mahkemece haklı bulunursa karar, dilekçeyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Kararda aynca, delil tespitinin nasıl ve ne zaman yapılacağı, tespitin icrası esnasında karşı tarafın da lıazır bulunabileceği, varsa itiraz ve ilave soruların bir hafta içinde bildirilmesi gerektiği belirti- lir. A. Konu İle İlgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararları Gerçekten, delil tespitine ilişkin talep bir dava olmadığı gibi, talebin ince- lenmesi sonucunda verilen ret ve kabul kararları da nihai karar olmayıp ara kararı niteliğindedir. Tespit isteyen vekili talep dilekçesi ile davalı şirketin Mahallesi sınırlarında bulunan taşınmazlarda kiracı olarak faaliyet gösteren ..... A.Ş'nin 05/11/2018 tari- hinden itibaren cirosunun tespitini talep etmiştir. ... Sulh Hukuk Mahkemesince verilen 14.06.2019 tarih ve 2019/... D.İş ve 2019/34 Karar sayılı kararla, talepte tespitin yasal unsurlarının bulunmadığı, tespit isteyenin tespit talebinde hukuki yararın olmadığı gerekçesiyle tespit talebinin red- dine karar verilmiş, verilen karara karşı tespit isteyen vekili tarafından istinaf kamın yoluna başvurulmuştur. Talep dilekçesindeki açıklamalar ve dosya kapsamına göre uyuşmazlık, delil tespiti isteğine ilişkindir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341/1 maddesi gereğince "İlk derece Mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz ta- leplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir." hükmü yer almaktadır. Kamında istinaf kanun yoluna başvurulabilen kararlar arasında delil tespiti kararlan yer almamaktadır. Aksine HMK'nın 402. ve 403. maddelerinde delil tespiti kararlarına karşı itiraz edilebileceği hususu açıkça belirtilmektedir. Bununla birlikte, yerleşik. Yargıtay ikinciBölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat incelemesi ı19 içtihatlarına göre ve öğretide delil tespiti talebinin kabulü veya reddi yönilndeki kararlara karşı kanını yolwıa başvuıulamayacağı da kabul edilmiştir. Gerçekten, delil tespitine ilişkin talep bir dava olmadığı gibi, talebin incelen- mesi sonucunda verilen ret ve kabul kararları da nihai karar olmayıp ara karan nite- liğindedir. Bu sebeple hukuki nitelendirmede hataya düşülerek verilen karara yöne- lik yasa yolunun yanlış gösterilmesi sureti ile yasa yolu değiştirilemeyeceğin- den ve anılan yasal düzenleme uyarınca HMK'nm 400 ve devamı maddeleri uyarınca delil tespitine ilişkin olarak verilen kararlara karşı tek başına istinaf kanun yoluna başvurulması mümkün olmadığından istinaf dilekçesinin reddi- ne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. KARAR: Yukarda açıklanan nedenlerle; Delil tespitine dair ilk derece mahkemesi tarafından verilen karara karşı 6100 sayılı HMK'nın 341/1 maddesi uyarınca istinaf kanun yolunun kapalı olduğu anla- şılmakla tespit isteyen vekilinin istinaf başvuru dilekçesinin USULDEN REDDİNE, Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince KESİN olarak 17/10/2019 tarihinde oy birliği ile karar verildi. KONYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2019/1274 KARAR NO: 2019/747 --♦-- Somut olayda tespit ve tedbir isteyen vekili, müşterek hanedeki eşyaların neler olduğunu dahi somutlaştırmadan genel bir ifade ile taşınmazdaki tespit edilecek eşyaların menkul mal oldukları için zilyetlik karinesi gereği elinde bulunduranın malik olarak kabul edilmesi ilkesini de bertaraf edecek şekil- de, mülkiyeti çekişmeli eşyaların müvekkiline yediemin olarak teslim edilme- si yönünde delil tespiti talebine ekledikleri tedbir talebinin, taraflar arasın- daki yarar ve zarar dengesi de göz önüne alındığında ilk derece mahkeme- since red edilmesinde bir usulsüzlük bulunmayıp tespit ve tedbir isteyen ve- kilinin bu yönden istinaf talebinin ise esastan reddine karar vermek gerek- miştir. HÜKÜM: Yukarıda gösterilen sebeplerle 1- Aleyhine istinaf kanun yoluna başvurulan delil tespiti talebinin reddine yöne- lik karar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 341/1 maddesi uyarınca istinaf kanun yoluna başvurulabilecek kararlardan bulunmadığından tespit ve tedbir isteyen vekilinin bu yönden istinaf başvuru talebinin USULDEN REDDİNE, 2- Tespit ve tedbir isteyen vekilinin tedbir talebinin reddine yönelik karara iliş- kin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 md. uyarınca ESASTAN REDDİNE, ► 120 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 3- Tespit ve tedbir isteyen tarafından peşin olarak yatırılan 121,30-TL istinaf başvuru harcının hazineye irat kaydına, 44,40-TL istinaf maktu karar harcının, talep halinde yatırana iadesine, 4- Tespit ve tedbir isteyen tarafından yapılan istinaf giderlerinin üzerine bıra- kılmasına, 5- Tespit ve tedbir isteyen tarafından yatırılan istinaf gider avansından artan kısmın yatırına iadesine, 6- Kararın ilk derece mahkemesince bilgi edinme hakkı kapsamında taraflara tebliğine, 7- HMK'nın 302/5 maddesi (20/07/2017 tarih 7035 sayılı kanunda yapılan de- ğişiklik) gereğince dosyanın kesinleşme şerhi ve harç işlemlerinin ilk derece mah- kemesince yerine getirilmesine, Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK'nın 362/1- f maddesi gereğince kesin olmak üzere OY BİRLİĞİ ile karar verildi. 04/10/2019 iZMiR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 18 . HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2019/1954 KARAR Nü: 2019/1250 --♦-- Tespit isteyen talebinde 10/02/2014- 11/02/2015 tarihleri arasında bir elektrik sayacından enerji çekilip çekilmediği hususunun tespitini istemiştir. Talep tarihinden yaklaşık 5 yıl öncesinin durumuna ilişkin istenen bu tespitte kanun maddesinde geçtiği gibi delillerin kaybolma ihtimali yoktur. Tespit ko- nusu yapılan sayaç geçen 5 yılda olduğu gibi halen tespit dilekçesinin eklerin- den anlaşıldığı üzere yerinde durmaktadır. Bu sebeplerle kanuni şartları içer- meyen delil tespiti talebinin reddine," şeklinde karar verildiği görülmüştür. TALEP EDEN VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SE - BEPLERİ: Tespit taleplerinin reddinin haksız ve hukuka aykırı olduğunu, Hava Depo- su içinde bulunan ve kaçak elektrik tespit tutanaklarında bahsi geçen ticarethane olarak kullanılan yerin 10/02/2014-11/02/2015 tarihleri arasında sayaç bilgisi alına- rak kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlendiğinden kim tarafından kullanıldığının tespiti amacı ile yapılan delil tespiti talebinin reddine ilişkin kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER: Yazılı beyanlar, .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2017/ Esas 2018/... Karar sayılı dosyası, Niğde İcra Müdürlüğü'nün 2018/11054 Esas sayılı icra takip dosyası ve tüm dosya kapsamı. DEĞERLENDİRME -GEREKÇE: Tespit isteyen vekili, delil tespitine konu ... Deposu içinde bulunan ve ka- çak elektrik tespit tutanaklarında ticarethane olduğu tespit edilen yerdeki tesi- İkinci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat lncolemesi 121 satt:ı uzun süredir kaçak elektrik kullanıldığını, son olarak 1 l /02/2015 tarihli kaçak elektrik tespit tutanağı ile borcundan dolayı kesik olan enerjinin sayaca müdahale edilerek kullanıldığının tespit edildiğini, 06/02/2015 ve 1l/02/2015 tarihli kaçak elektrik tespit tutanaklarına istinaden tesisatı kaçak kullandığı tes- pit edilen dava dışı .... aleyhine icra takibi başlatıldığını, itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasında tesisatın .... tarafından kullanılmadığının tespit edildi- ğini iddia ederek tespit konusu yerin 10/02/2014 - 11/02/2015 tarihleri arasında kullanılıp kullanılmadığının ve kullanılan kişi ve kişilerin kimler olduğunun tespitini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince, tespit talebinin hukuki yarar yokluğu nedeniyle red- dine karar verilmiştir. Tespit isteyen vekilince karar istinaf edilmiştir. HMK'nın 400. maddesinde "(1) Taraflardan her biri görülmekte olan bir dava- da henüz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride açacağı davada ileri süreceği bir vakıanın tespit amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yaptırılması ya da tanık ifadelerinin alınması gibi işlemlerin yapılmasını talep edebilir. (2) Delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığı gerekir. Kanunda açıkça öngörülen haller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesi- nin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahilinde bulunuyorsa hukuki yaran var sayı- lır." 403. maddesinde "Talep sahibinin haklannın korunması bakımından zorunlu- luk bulunan hallerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da delil tespiti yapılabilir. Tespitin yapılmasından sonra, tespit dilekçesi, tespit karan, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneği mahkemece kendiliğinden diğer tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz edebilir." şeklinde düzenlemeler mevcuttur. HMK'mn "istinaf yoluna başvurulabilen kararlar" başlıklı 341/1. maddesinde "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir." şeklinde düzenleme mevcuttur. Delil tespiti kararları, nihai karar olmadığından, bu kararlara karşı kanım yo- luna başvurulamaz. Aleyhine delil tespiti talep edilen taraf, delil tespiti kararına karşı tebliğden itibaren bir hafta içinde itiraz yoluna gidebilir. Bu itiraz, delil tespi- ti kararını vermiş olan mahkemece incelenip karara bağlanır. Mahkeme, delil tespi- ti isteminde hukuki yararın ve delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimalinin bulunmadığı kanaa- tine varırsa, delil tespiti isteminin reddine karar verir. Bu red kararına karşı da istinaf kanun yoluna başvurulamaz. (HMK 341. md) Açıklanan nedenlerle, delil tespiti talebinin reddi karan istinafa başvurulabile- cek kararlardan olmadığından talep edenin istinaf başvurusunun usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. - ► Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 122 HÜKÜM: 1- Delil tespiti karan; istinafa başvurulabilecek kararlardan olmadığından, talep edenin istinaf başvurusunun HMK. 352/1-b-ç maddesi gereğince USULDEN REDDİNE, 2- İstinaf karar harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 3- İstinaf yargılama giderlerinin istinaf başvurusunda bulunan üzerinde bırakıl- masına, 4- Karann tebliği, harç vb. işlemlerin 6100 Sayılı HMK'nın 359/3 md. uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362/1-f maddesi ge- reğince KESİN olarak oybirliği ile karar verildi. 17/07/2019 ADANA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 5. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2019/1305 KARAR NO: 2019/919 --♦-- Delil tespiti bir dava olmadığına göre, tespit raporundaki tutar hükme esas alınamaz, kaldı ki davalı tarafından delil tespit dosyasına süresinde itiraz edilmiştir. Bu durumda 6100 Sayılı HMK'nın 266. maddesi gereğince bilirkişi raporu alınması gerektiği açıktır. Uyuşmazlık, yonca ekili tarlaya verilen zararın tazmini nedeniyle yapılan ilam- sız icra takibine itirazın iptali isteminden kaynaklanmaktadır. İDM'ce gösterilen gerekçelerle itirazın iptali isteminin kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiştir. (I) .... İcra Müd. 2016/... sayılı takip dosyasının incelenmesinde 24/10/2016 tarihinde başlatılan ilamsız icra takibinde 11.180,26 TL asıl alacak, 400,00 TL yar- gılama gideri olmak üzere toplam 11.580,26 TL üzerinden ödeme emrinin davalı borçluya 04/11/2016 tarihinde tebliğ edildiği, davalının vekili aracılığıyla aynı ta- rihte borca ve ferilerine itiraz ettiği, takibin durduğu, 2004 Sayılı İİK 67. maddesi gereğince itirazın alacaklı vekiline tebliğine ilişkin bir evrak bulunmadığından da- vanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde ve 21/11/2016 tarihinde açıldığı saptan- mıştır. (Il) 6098 Sayılı TBK'nın 49/1. fıkrası gereğince kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 50/1. fıkra gereğince zarar gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Somut olayda ... SHM 2016/.... D.iş delil tespit dosyası ve davacı tanıklarının beyanlarına göre davacı tarafından kullanılan .... No.lu parselin yonca ekiliyken davalı şirkete ait bir iş makinesinin araziye batması nedeniyle bu aracın kurtarma çalışması sırasında çevredeki kanaletlerin kırılmasının da etkisiyle 1650 m2'lik taşınmaz bölümde ekili bulunan yoncanın ezilerek ve aşın su basması nedeniyle zarar gördüğü tartışmasızdır. hdnci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat incelemesi 123 Delil tespit raporu ve tutanağına 6100 Sayılı HMK.'11111405/1.fıkrası gereğince asıl da,·a11ın taraflarından lıer biri için iddia ve savıınmasmı ispat için dayanabilir- se de taraflar için kesin şekilde bağlayıcı sayılamaz. Delil tespiti bir dava olmadığına göre, tespit raporundaki tutar hükme esas almama=, kaldı ki davalı tarafindan delil tespit dosyasına süresinde itiraz edilmiş- rir. Bu durumda 6100 Sayılı HMK'nın 266. maddesi gereğince bilirkişi raporu almması gerektiği açıktır. Yonca çok yıllık bitki olup zarar hesabı üretim dönemine (biçime başla- madan önce, biçime başladıktan sonra, biçim bittikten sonra) göre yapılmalı- dır. Somut olayda delil tespit dosyası, tanık beyanları ve hükme esas bilirkişi rapo- nma göre yoncanm üretim döneminin ortasında zarara uğradığından bu durumda =ararın oluştuğu tarihten sonra kalan biçim sayısıyla elde etmesi muhtemel verim ile ürün satış fiyatının çarpılması sonucunda zarar hesabının yapılması gerekir. Bu yönteme göre yapılacak hesapta ... İl Gıda Tanın ve Hayvancılık Müd. 2016 yılı üretim dönemi kunı yonca otunda dekara fiziki girdi kullanımı ve maliyetler cetve- linin /.."Ullanılması gerekir. Delil tespit dosyasında toplam 4 yıl için 28 biçim bede- linden iki biçim bedelinin mahsubuyla ve nereden alındığı belli olmayan veriler kullanılarak ve ilk iki biçimden sonra geriye kalan süre içerisinde arazinin taınamiyle boş kalacağı herhangi bir üretim olmayacağı gözden kaçırılarak hesap ;apılması doğru görülmemiştir. Dosya içerisinde alınan bilirkişi raporu çok yıllık bitki olan yoncanın üretim yapıldığı bölgenin özelliklerine göre yılda 7 kez biçim yapılacağı, ilk iki biçim yapıldıktan sonra 1650 m2'lik taşınmazın zarar gördüğünün kabulüyle .... Tanın ve Hayvancılık Müdürlüğünün 2016 yılı verilerine göre önce zarar bedelinin hesap- lanması, bu zarara tekrar dikim bedelinin eklenmesi, geriye kalan 3 yıl için gelir kaybının bulunarak davacının olay tarihi itibariyle zararının 5.079,00 TL olarak hesaplanması ve hükme esas alınmasında usul ve yasaya aykırı bir yön görülmemiş- tir. (III) Davacı vekili tespit tarilıinden sonra zarar gören alanın ve zararının arttığını ileri sürmektedir. Haksız fiillerden dolayı tazminat Jıesabıııda gerçek zarar ilkesi geçerlidir. Olay tarihindeki veriler kullaııılarak zararın Jıesaplanması zorunludur. İtirazın iptaline ilişkin davalarda haklılık dıırıımıı Jıaksızjiil tarilıin- deki verilere göre takip tarihi itibariyle araştırılmalıdır. İtirazııı iptali davaları kural olarak ıslaha elverişli değildir. Bu itibarla davacının zararının daha da arttığı gerekçesiyle takip tarihin- den sonrasını kapsar şekilde tazminat hesabı yapılması istemi yerinde görül- memiştir. Tüm nedenlerle ve istinaf kanun yoluna başvuranının sıfatı ile 6100 Sayılı HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen sebepler sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda; İlk Derece Mahkemesince taraflarca gösterilen ► Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 124 delillerin toplanmasında, değerlendirilmesinde esas ve usul bakımından hukuka aykırılık bulunmadığından 6100 Sayılı HMK'nın 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin karar verilmesi gerek- tiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle, 1- İstinaf kanun yoluna başvuranının sıfatı ile 6100 Sayılı ITh1K'nın 355. mad- desi gereğince istinaf dilekçesinde gösterilen sebepler sınırlı olarak yapılan incele- me sonunda davacı vekilinin tüm istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden istinaf isteminin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1. fıkra (b-1) bendi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2- Davacı tarafından peşin yatırılan 98,10-TL istinaf yoluna başvuru harcı ile 35,90-TL istinaf karar ve ilam harcının mahsubuyla, bakiye 8,50 TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına, 3- Davacı tarafından yapılan istinaf giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4- Artan gider avansının yatıranlara iadesine, 5- Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, avans iade ve harç tahsil işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine, İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 Sayılı HMK'nın 362. Maddesi (1-a) bendi uyarınca 28/03/2019 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİ ESAS Nü: 2018/430 KARAR Nü: 2019/544 --♦-- Ancak açılacak bir asıl davada verilen nihai karar ile birlikte daha önce yapılmış bir delil tespiti var ise, buna dair itirazların da o aşamada dile getiri- lebileceği kabul edilmelidir. Delil tespiti talep eden; sınırda güvenlik güçlerinin açtığı ateş sonucunda yara- lanması nedeniyle ileride açacağı tazminat davasına esas olmak üzere maluliyet oranının tespitini talep etmektedir. Olaylan anlatmak taraflara, hukuki nitelendirme ise mahkemeye aittir. Her ne kadar yerel mahkemece, açılan davanın tazminat davasında kullanılacak bir delilin tespiti istemine ilişkin olduğu ve geçici hukuki korumalardan delil tespiti istenmesi gerektiği, mevcut talebin ise HMK 106. madde anlamında tespit davası olup, bu talebin tespit davasının konusunu oluşturmayacağı gibi bir gerekçe belirtilmişse de bu isabetli olmamıştır. Talep açıkça HMK 400. madde uyarınca delil tespitine ilişkindir. Taraflar ileride açılacak veya açılmış olan bir dava ile ilgili delillerin zamanın- dan önce toplanıp emniyet altına alınmasını talep edebilirler. Bilindiği gibi, delil tespiti HMK 400 vd. maddelerinde düzenlenmiş olup, HMK. 106. maddedeki tespit ,..,,ı ikinci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat lncolemesl 126 davasından farklıdır. Tespit davasında bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğwnuı tespiti istenmekte iken, delil tespiti ise maddi vakıalara yöneliktir. Delil tespiti de ihtiyati tedbir gibi bir geçici hukuki kanıma olmakla birlikte, ihtiyati tedbir ile farklıdır. İhtiyati tedbirde dava konusu olan bir malın veya hakkın güvence altına alınması için genellikle o mal veya hak üzerinde tedbir konulurken, delil tespitinde ise ispata dair delillerin kaybının önlenmesi söz konusudur. Amaç ve uygulama biçimleri de farklıdır. Delil tespitine ilişkin olarak HMK 402. maddede; 11 (1) Delil tespiti talebi dilek- çeyle yapılrr. Dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilirkişilere sonılınası istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ;/e aleyhine delil tespiti istenen kişinin ad, soyad ve adresi yer alır. Tespit talebinde bulunan, durum ve koşulların imkan vermemesi nedeniyle, aleyhine tespit yapılacak kişiyi gösteremiyorsa talebi geçerli sayılır. (2) Mahkeme tarafından belirlenen tespit giderleri avans olarak ödenmedikçe sonra"-7 işlemler yapılmaz. (3) Tespit talebi mahkemece haklı bulunursa karar, dilekçeyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Kararda ayrıca, delil tespitinin nasıl ve ne zaman yapılacağı, tespitin icrası esnasmda karşı tarafın da hazır bulunabileceği, varsa itiraz ve ilave sonı/arm bir hafta içinde bildirilmesi gerektiği belirtilir. 11 denilmiş ve yine 403. maddede; "(]) Talep sahibinin haklarının korunmas1 bakımından zonınlu- hık bulunan hiillerde, karş1 tarafa tebligat yapTlmaks1zın da delil tespiti yapılabilir. Tespitin yapılmasından sonra, tespit dilekçesi, tespit karan, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raponınun bir örneği mahkemece kendiliğinden diğer tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararma itiraz edebilir." şeklinde düzenlenmiş ve 405. maddede ise; "(]) Delil tespiti dosyası, asıl dava dos- yasının eki sayıbr ve onunla birleştirilir. Asıl davanın taraflarından her biri, iddia veya savunmasın, ispat için bu tutanak ve raporlara dayanabilir. 11 şeklinde düzen- leme yapılmıştır. Bu düzenlemelerden de görüleceği üzere, delil tespitine dair mahkemenin vereceği karar kesin hüküm niteliğinde değildir. Geçici hukuki korumalardan olan delil tespiti talebinin reddi halinde yeniden talepte bulunulabileceği gibi, yapılan tespit sonucu da kesin nitelikte olmayacaktır. Yasal mevzuatımızda istinaf yoluna başvurulabilecek kararların düzenlendiği HMK 341. maddede; "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir." denilmiştir. Görüldüğü üze- re, geçici hukuki korumalar arasında sadece ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararla- rına karşı istinaf isteminde bulunulabilecek olup, delil tespiti bu kararlar arasında sayılmamıştır. Mevcut yasal düzenlemelerde, delil tespitinin bir dava niteliğinde olmaması ve kesin bir hüküm oluşturmaması karşısında, kendi içerisinde birtakım itiraz prosedürlerine tabi ise de (HMK 402/3, 403. md.ler), tek başına istinaf kanun yoluna tabi olmadığı (bu yönde bknz. KURU, Baki: İstinaf Sistemine göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, Ağustos-2016, sf.652, aynı yönde bknz. AKİL, Cenk: Anka- ► Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 126 ra Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2009, C.58, S.1, sf.32), ancak açıJacak bir asıJ davada verilen nihai karar ile birlikte daha önce yapılmış bir delil tes- piti var ise, buna dair itirazların da o aşamada dile getirilebileceği kabul edil- melidir. Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesin- de belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; yerel mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması mümkün gö- rülmecliğinden, HMK 352/1. madde uyarınca istinaf isteminin usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde büküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1- HMK'nın 352/1. maddesi uyarınca, talep eden vekilinin istinaf dilekçesinin USULDEN REDDİNE, 2- Talep edenden alınan istinaf başvuru harcı 98,1O TL ve istinaf karar harcı 35,90 TL'nin talep halinde kendisine iadesine, 3- İstinaf aşamasında talep eden tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına, 4- İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından istinaf kamın yoluna başvuran taraf yararına vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, 5- HMK 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde taraflarca yatırılan gider avansından kalan bakiyenin talep halinde yerel mahkemece hesaplanarak ilgili ol- duğu tarafa iadesine, 6- Kararın, ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, Dair, HMK'nın 352. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme so- nucunda, kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 15/11/2018 ERZURUM BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 1. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2018/1790 KARAR Nü: 2018/1388 --♦-- Dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri dik- kate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı, davacının iddiasını ileri sürüş biçimi ve davacının talebinin payı oranında adına tescil istemi olup açıkça aleyhine tedbir istenilen ...miras bırakanı ..... payına bir itiraz ileri sürmemesi, yine taşınmaza ait kadastro tutanağı ve bu tutanakla yapılan tespitin kesinleşerek tapu kaydının oluşması ile tüm dosya kapsamı ve dosyanın bulunduğu aşama itibariyle HMK'nın 389 vd. maddeleri uyarınca yasada aranan yaklaşık ispat koşulunun yerine getirilmediğinin, ayrıca ihtiyati tedbir talebinin bu aşamada yerinde olmadığının anlaşılmasına göre, ihtiyati tedbir talep eden davacı veki- İkinci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat incelemesi 127 linin istinaf başvurusunun esas yönünden reddine dair hüküm kurmak gerek- miştir. HÜKÜM: Yukarıda açLklanan nedenlerle; Davacı vekilinin istinaf başvw-usunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-1. mad- desi gereğince ESASTAN REDDİNE, Karar tarihi itibariyle alınması gerekli 35,90 TL istinaf karar ve ilam barcının başlangıçta alınan 31,40 TL harçtan mahsubu ile bakiye 4,50 TL harcın talep eden davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, harç tahsil müzekkeresinin mahkeme- since yazılmasına, Talep eden davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin üzerinde bıra- kılmasına, İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olma- dığına, Kararın Mahkemesince taraflara tebliğine, Dair, 6100 sayılı HMK'run 362/1-f ve 394/5 maddeleri uyarınca dosya üzerin- de yapılan inceleme neticesinde kesin olarak oybirliği ile karar verildi. 06/09/2018 SAMSUN BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 2. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2018/941 KARAR NO: 2018/1018 --•-- Taraflar arasındaki uyuşmazlık, ilk derece mahkemesince verilen davanın kabulü kararının eksik incelemeye ve/veya yanılgılı değerlendirmeye dayalı olup olmadığı, kararda usul ve yasa hükümlerine herhangi bir aykırılık bulu- nup bulunmadığı, noktasında toplanmaktadır. Somut olay bu yönüyle öncelikle değerlendirildiğinde; Davacı yanca dava di- lekçesinde el atmanın önlenmesi- eski hale getirme suretiyle kal ile şimdilik 5.000 TL tazminat talep edilmiş ancak; dava değeri olarak 1.000 TL gösterilip buna göre peşin nispi harç yatırılarak dava ikame edilmiştir. Yargılamada keşfe dair bilirkişiden temin olunan raporda, davacının hak iddia ettiği ve davalı yanca haksız olarak el atıldığını ileri sürdüğü taşınmazın dava tarihi itibariyle değeri ve eski hale getirme-kal değeri belirlenmemiştir. Sadece tazminat hesabı yapılmış, davacı yanca gerek hüküm altına alınan tazminat tutan yönünden ve gerekse de davalı yanca haksız olarak el atıldığını ileri sürdüğü taşınmaz kısmı- nın dava tarihi itibariyle değeri ve eski hale getirme-kal değeri yönünden harç ta- mamlanmamıştır. Bu durumda, davacının yargı harçlarını ödeme yükümü altında olduğu anlaşıl- dığına göre, dava konusu taşınmazda el atılan kısmın dava tarihi itibariyle değeri ile eski hale getirme ve kal değeri belirlenip bu değer üzerinden ayrıca hüküm altına ► 128 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar alınan tazminat tutarı yönünden eksik peşin nispi karar ve ilam harcı tamamlanma- dıkça, eldeki davaya devam etme ve hüküm tesisi olanağı bulunmamaktadır. Mahkemece, yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve ortaya konulan ilkeler göz ardı edilerek, yargılama sırasında usulünce yatırılmış yargı harcı tamamlanma- dan yargılamaya devamla işi esası hakkında hüküm kurulmuş olması doğru değildir. Kaldı ki aksi halin kabulü, harç kaybı yanında, istinaf ve temyiz sınırlarına gö- re tarafların kamın yoluna başvuru hakkının elinden alınmasına neden olacağından H1vfK.'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkının ihlali sonucunu doğuracaktır. Buna göre mahkemece yapılacak iş; -Dava konusu taşınmazda el atılan kısmın dava tarihi itibariyle değeri ile eski hale getirme ve kal değeri yönünden keşfe katılan bilirkişiden ek rapor temin edil- meli, -Belirlenecek harca esas bu değer üzerinden ve yine hüküm altına alınan taz- minat tutan üzerinden yürürlükte olan tarife uyarınca eksik peşin karar ve ilam harcını ödemesi konusunda usulünce davacıya önel verilmeli, daha sonra oluşacak sonuca göre bir karar vermek olmalıdır. Açıklanan ve benimsenen tüm bu nedenlerle, davalı vekilinin istinaf itirazları re'sen gözetilmesi gereken değinilen yönler itibariyle yerindedir. Kararın kaldırılması nedenine göre diğer istinaf itirazlarının şimdilik in- celenmesine yer olmadığına, davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Mu- hakemeleri Kanununun 353/1-a-4 maddesi gereğince kabulü ile kararın kaldı- rılmasına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış olup, aşağıdaki şekiJde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davalı kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-a-4 maddesi uya- rınca KABULÜ ile, ....Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 19/01/2018 Tarih, 2015/... Esas, 2018/... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, Davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine İADESİNE 2- Davalı kurum harçtan muaf olmakla bu konuda karar verilmesine yer olma- dığına, 3- İstinaf başvurusu ile birlikte yatırılan gider avansından, kullanılmayan kıs- mın HMK 333. Maddesi gereğince karar kesinleştiğinde davalı kuruma iadesine, 4- İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekille temsil olan davalı lehi- ne vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 5- İş bu kesin kararın hukuki bilgilendirme hakkı kapsamında taraflara ilk dere- ce mahkemesince tebliğine, İkinciBölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat incelemesi 129 Dair. dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliği ile karar verildi. 2210612018 SAMSUN BÖLGE ADLİYE Iv1AHKEMESİ 1 . HUKUK DAİRESİ DüSYA Nü: 2018/1287 KARAR Nü: 2018/1337 --♦-- Da,,alı tek taraflı yaptırılan tespite itiraz etmiş, yalıtımın zorunlu olmadığı ve bedelinin de fahiş olduğunu savunmuştur. Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6100 sayıl, HMK'nın 400. maddesi {yürür- lü/...1e11 kaldın/an 1086 sayılı HUMK'un 368 ve devamı maddeleri) dayanılarak yap- tırılan delil tespitine ilişkin bilirkişi raporları aynı yasanın 405. maddesi (J 086 sayılı HUMK'un 374. maddesi) hükmü uyarınca asıl dava dosyasının eki sayılmakla birlikte, söz konusu raporlara karşı belirli sürede itiraz edilmemesi halinde kesinle- şeceği veya aleyhine tespit yaptırılan kişi hakkında kesin deW niteliği kazanacağına dair yasal bir düzenlemeye de yer verilmemiştir. Bu nedenle delil tespiti yolu ile alınan bilirkişi raporuna itiraz etmemiş olan taraf bu itirazını hüküm verilinceye kadar mahkemeye bildirebilir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 2015/5944 Esas, 2016/3155 Karar) Somut olayda; HMK'nın 402/1 maddesi uyarınca karşı taraf gösterilmeden da- vacı tek taraflı delil tespiti isteminde bulunmuş, delil tespiti dosyasında sunulan bilirkişi raporuna dayanarak eldeki davayı açmıştır. Davalı tek taraflı yaptırılan tespite itiraz etmiş, yalıtımın zorunlu olmadığı ve bedelinin de fahiş olduğunu savunmuştur. Mahkemece delil tespiti dosyasında sunulan bilirkişi raporu, iş yapım sözleş- mesi ve faturasına göre karar verilmiştir. Ne var ki delil tespitinin tek taraflı yaptırılmış ve davalı yanca kabul görmemiş olmasına göre mahallinde, çatı yalıtımı işinden anlar bilirkişi/bilirkişiler ile keşif yapılarak çatı yalıtımı yapılmasının KMK'mn 19. Maddesi uyarınca zorunlu olup olmadığı ve yapılan işin ve bedelin uygun olup olmadığının tespiti için mahallinde keşif yapılması, bilirkişi raporu düzenlettirilmesi ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi düşünülmeden yargılamaya devamla karar verilmesi doğru görülmemiştir. Dayanak kanun hükümleri ile yerleşik yargısal içtihatlarda belirtilen unsurların yöntemine uygun olarak araştırılması halinde ancak taraf delillerinin toplanıp değer- lendirilerek karar verilmiş sayılacağının kabulü gerekir. Açıklanan nedenlerle, davalılar ....in istinaf kanun yolu başvurularının kabulü ile mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılması dosyanın mah- kemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir. KARAR: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 130 Davalılar ..... istinaf kanun yolu başvurularının KABULÜ ile; ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 17.1.2017 tarih 2015/.. Esas 2017... Karar sayı- lı mahkeme kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/a-6 mad- desi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın yeniden görülmek üzere mahkemesi- ne gönderilmesine, İstinaf karar harcının isteği halinde yatırana iadesine, İstinaf gider/azla/ığı bulunması halinde yatırana iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı Hukuk Muhake- meleri Kanunu 353/a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 23.5.2018 günü oybirliği ile karar verildi. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2017/2559 KARAR NO: 2018/958 --♦-- Mahkeme delil tespiti talebini haklı bulmazsa (delil tespiti şartlarının bu- lunmadığı kanısına varırsa) delil tespiti talebinin reddine karar verir. Mahkemece duruşmalı olarak yapılan inceleme sonucunda tespit isteyen tara- fın tespitini istediği hususların çok geniş olduğu, kısmen resmi kurumlara başvuru ile öğrenilebilecek hususları içerdiği, kısmen muğlak olduğu, vakıaların tespitinden ziyade değerlendirme ve yorumlama gerektiren bilirkişi raporu alınmasının talep edildiği, delil tespiti şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar ve- rilmiştir. Tespit isteyen vekili dilekçesinde, müvekkilinin ... parsel no üzerinde zemin Kat 1 no.lu dairenin maliki olduğunu, binayı inşa eden müteahhit tarafından daire sahiplerine ibraz edilen proje örneği incelenerek ve binanın tadilat projeleri de dahil olmak üzere bütün projelerinin ilgili belediyelerden istenilip keşif yapılması suretiy- le, zemin kat 1 no.lu dairenin müstakil kat tapusunun alınıp alınamayacağı, binanın projeye uygun olup olmadığı, ana gayrimenkulün ortak alanlarına müdahale edip edilmediği gibi inşaata ilişkin hususların tespitini talep etmiştir. Mahkemece duruşmalı olarak yapılan inceleme sonucunda tespit isteyen tarafın tespitini istediği hususların çok geniş olduğu, kısmen resmi kurumlara başvuru ile öğrenilebilecek hususları içerdiği, kısmen muğlak olduğu, vakıaların tespitinden ziyade değerlendirme ve yorumlama gerektiren bilirkişi raporu alınmasının talep edildiği, delil tespiti şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar veril- miştir. Tespit isteyen vekili istinaf dilekçesinde, talep dilekçesinde davacının oturduğu binaya ait tespit talebinde bulunduklarını, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, tespit istenilen gayrimenkul hakkında ....Tapu Müdürlüğü'ne yazı yazıldığını, müdürlük tarafından mahkemeye hatalı bilgi verildiğini, mahkemenin yeniden yazı yazmadığını, tespit taleplerinin HMK'nın 402/1. maddesine uygun olduğunu, müvekkilinin talep hususlarında bilgi sahibi olmadan ve tespit yapılma- • İkinci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay lçtlhatlarıyl..ı Mevzuat lncolomosl 131 dan dava açmasının mümkün olmadığını belirterek yerel mahkeme kararının bo- zulmasını talep et1niştir. Delil tespiti ileride açılacak veya açılmış bir dava ile ilgili delillerin bazı şartlar altında zamanından önce toplanıp güvence altına alınmasını sağlamak için kabul edilmiş geçici hukuki korumadır. Delil tespitinin konusu maddi vakıalardır ve maddi vakıalar tek başına tespit davasının konusunu oluştura- maz. Her türlü delilin tespiti istenebilir. Ancak tespiti istenen deliller ilerde açılacağı bildirilen veya görülmekte olan bir dava ile ilgili olmalıdır. Bu neden- le dava açmadan önce delil tespiti isteyen kişi delil tespiti talebinde ileride aça- cağı davayı somut olarak bildirmelidir. Delil tespiti istenmesi için hukuki ya- rarın varlığı gerekir. Delil tespiti talebi bir dava değildir. Mahkeme delil tespiti talebini haklı bulmazsa (delil tespiti şartlarının bulunma- dığı kanısına varırsa) delil tespiti talebinin reddine karar verir. Delil tespiti kararına ve yapılan tespit işlemlerine karşı tebliğden itibaren bir hafta içinde karan veren mahkemeye itiraz edilebilir. İtiraz basit yargılama usulüne göre incelenir. Mahke- menin delil tespiti kararın itirazın kabulüne veya reddine ilişkin karan nihai bir karar olmadığından istinaf edilemez. (HMK. m.402/3,403). HMK'nın 341. maddesine göre; "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai ka- rarlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü ha- linde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir" şeklinde- ki düzenleme ile istinaf yoluna başvurulabilecek kararlar sınırlı olarak sayılmıştır. İstinaf konusu yapılan karar, delil tespiti talebinin reddine ilişkin olup bu kara- ra karşı HMK'nın 341. maddesi gereğince istinaf kanun yoluna başvurulması müm- kün olmadığından istinaf başvurusunun HMK. 341/1 ve 352. maddeleri gereğince usulden reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açılandığı üzere; 1- Tespit isteyen vekilinin istinafbaşvurusunun USULDEN REDDİNE, 2- İstinaf talebinde bulunan tüketici harçtan muaf olduğundan harç tahsiline yer olmadığına, 3- İstinaf talebinde bulunanın yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bı- rakılmasına, bakiye gider avansının ilk derece mahkemesince yatırana iadesine, 4- Karar tebliği işlemlerinin 7035 sayılı yasa ile değişik 6100 HMK 359/3 maddesi gereğince ilk derece mahkemesince yapılmasına, Dair, duruşma açılmadan dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, 6100 sayı- lı HMK'nın 341. madde gereğince 21/02/2018 tarihinde oy birliği ile karar verildi. BURSA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 7 . HUKUK DAİRESİ DOSYA NO : 2018/110 KARAR NO: 2018/108 --•-- - Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 132 Delil tespitine dair mahkemenin vereceği karar kesin hüküm niteliğinde değildir. Somut olayda davacı; 29/10/2017 günü kardeşi ... adına kayıtlı plaka sayılı araç ile çarşı istikametinde seyrederken, karşı yönden gelen ... plakalı kamyon ile çarpışnğını, bunun sonucunda düzenlenen trafik tespit tutanağının gerçeği yansıt- madığını, kamyonda yasal olarak bulunması gereken takoğraf ile ilgili tutanakta bilgi yer almadığını, SRC belgesinin bulunup bulunmadığını, aracın muayenesinin olup olmadığının tespit edilmediğini, ileride açılacak tazminat davasına esas olmak üzere olay mahallinde olayı gören tanıkların da dinlenmesi sureti ile kusur tespiti yapılmasını talep etmiş, mahkemece evrak üzerinde yapılan inceleme sonrasında delil tespiti talebinde, talep eden davacının hukuki yararının bulunmadığı gerekçe- siyle talebin reddine karar verilmiş, bu karara karşı delil tespiti isteyen davacı tara- fından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Taraflar ileride açılacak veya açılmış olan bir dava ile ilgili delillerin zamanın- dan önce toplanıp emniyet altına alınmasını talep edebilirler. Bilindiği gibi, delil tespiti HA1K 400 vd. maddelerinde düzenlenmiş olup, HA1K 106. maddedeki tespit davasından farklıdır. Tespit davasında bir hakkın veya huku- ki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun tespiti istenmekte iken, delil tespiti ise mad- di vakıalara yöneliktir. Delil tespiti de ihtiyati tedbir gibi bir geçici hukuki koruma olmakla bir- likte, ihtiyati tedbir ile de farklıdır. İhtiyati tedbirde dava konusu olan bir malın veya hakkın güvence altına alınması için genellikle o mal veya hak üze- rinde tedbir konulurken, delil tespitinde ise ispata dair delillerin kaybının ön- lenmesi söz konusudur. Amaç ve uygulama biçimleri de farklıdır. Delil tespitine ilişkin olarak HA1K 402. maddede; "(]) Delil tespiti talebi dilek- çeyle yapılır. Dilekçede tespiti istenen vakıa, tanıklara veya bilirkişilere sorulması istenen sorular, delillerin kaybolacağı veya gösterilmesinde zorlukla karşılaşılacağı kuşkusunu uyandıran sebepler ile aleyhine delil tespiti istenen kişinin ad, soyad ve adresi yer alır. Tespit talebinde bulunan, durum ve koşulların imkan vermemesi nedeniyle, aleyhine tespit yapılacak kişiyi gösteremiyorsa talebi geçerli sayılır. (2) Mahkeme tarafından belirlenen tespit giderleri avans olarak ödenmedikçe sonraki işlemler yapılmaz. (3) Tespit talebi mahkemece haklı bulunursa karar, dilekçeyle birlikte karşı tarafa tebliğ edilir. Kararda ayrıca, delil tespitinin nasıl ve ne zaman yapılacağı, tespitin icrası esnasında karşı tarafın da hazır bulunabileceği, varsa itiraz ve ilave soruların bir hafta içinde bildirilmesi gerektiği belirtilir." denilmiş ve yine 403. madde de; "(]) Talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorun- luluk bulunan hollerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da delil tespiti yapılabi- lir. Tespitin yapılmasından sonra, tespit dilekçesi, tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneği mahkemece kendiliğinden diğer tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz edebilir." şeklinde düzenlenmiş ve 405. maddede ise; "(1) Delil tespiti dosyası, asıl - --- ,,ıııııl 1 1 1 l�inciBölüırı: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat lncelomosl 133 dava dosyasmm eki sayılır ve onunla birleştirilir. Asıl davanın taraflarından her biri, iddi,a eya savunmasını ispat için bu tutanak ve raporlara dayanabilir." şek- linde dü=enleme yapılmıştır. Bu düzenlemelerden de görüleceği üzere, delil tespitine dair mahkemenin vereceği karar kesin hüküm niteliğinde değildir. Geçici hukuki korumalardan olan delil tespiti talebinin reddi halinde yeniden talepte bulunulabileceği gibi, yapı- lan tespit sonucu da kesin nitelikte olmayacaktır. Yasal mevzuatımızda istinaf yoluna başvurulabilecek kararların düzenlendiği HMK 341. maddede; "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir." denilmiştir. Görüldüğü üzere, geçici hukuki korumalar arasında sadece ihtiyati tedbir ve ihtryati haciz kararlarına karşı istinaf isteminde bulunulabilecek olup, delil tespiti bu kararlar arasında sayılmamıştır. Mevcut yasal düzenlemeler karşısında, delil tespitinin bir dava niteliğinde olmaması ve kesin bir hüküm oluşturmaması karşı- sında, kendi içerisinde birtakım itiraz prosedürlerine tabi ise de (H.MK 402/3, 403. ll}d.ler), tek başına istinaf kanun yoluna tabi olmadığı (bu yönde bknz. KURU, Baki: istinaf Sistemine göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, Ağustos-2016, sf 652, aynı yönde bknz. AKİL, Cenk: Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2009, C.58, S.J, s/32), ancak açılacak bir asıl davada verilen nihai karar ile birlikte daha önce yapılmış bir delil tespiti var ise, buna dair itirazların da o aşamada dile getirilebi- leceği kabul edilmelidir. Yukarıda yapılan açıklamalar uyarınca; istinaf istemine konu karar, delil tespiti talebinin reddine ilişkin olup HMK.'nın 341. maddesi uyarınca delil tespiti talepleri- nin kabul veya reddine ilişkin kararlara karşı istinaf kanun yoluna başvurulamaya- cağından istinaf isteminin usulden reddine dair aşağıda belirtilen şekilde karar ve- rilmiştir. H"ÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1- Delil tespiti talebinde bulunan davacının istinaf kanun yolu başvurusunun HMK 352. madde uyarınca USULDEN REDDİNE, 2- İstinafbaşvunısu sırasında yatırılan harçların davacıya iadesine, 3- İstinaf başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan istinaf yargılama gi- derlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4- Kararın mahal mahkemesince talep edene tebliğine, Dosya üzerinden yapılan ön inceleme sonunda kesin olmak üzere 20.12.2017 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. ERZURUM BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 3. HUKUK DAİRESİ ESAS NO: 2017/1756 KARARNO: 2017/1165 --♦-- - r ► 134 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar Mahkemece ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/... D.İş sayılı tespit dos- yasındaki delil tespiti bilirkişi raporu yerine, gerekçeli, ayrıntılı ve denetime �)verişli şekilde otomotiv konusunda uzman öğretim üyesi bilirkişi heyetince düzenlenen 27/10/2016 tarihli bilirkişi raporuna itibar edilmesi suretiyle da·a konusu araçta herhangi bir ayıbın mevcut olmadığının tespiti ile davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesinde bir isabet- sizlik görülmemiştir. Davacı tüketici, davalı satıcı .... Ltd. Şti. ile davalı üretici .... A.Ş.'ye karşı aç- tığı dava ile 26/08/2015 tarihinde, 60.022,10-TL'ye satın aldığı .... model, ... plaka sayılı sıfir km aracın ayıplı olduğunu belirterek araç için ödenen 60.022,10-TL ile 10.000-TL manevi tazminatının yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir. Dava konusu otomobilin davalılar tarafından tamamıyla onarıldığı anlaşıl- maktadır. Onarımı yapılan araç için 11.000-TL peri değeri çıkarılmıştır. Dava konusu maddi hasarlı trafik kazasının 11/10/2015 tarihinde gerçekleşmesinden kısa bir süre sonra hasımsız olarak açılan ..... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/ D.İş sayılı tespit davası sırasında 15/10/2015 tarihinde araç üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi ile aracın sensörlerinin ve airbaglerin arızalı olduğu, arızanın imalattan kaynaklandığı 20/10/2015 tarihli bilirkişi raporu ile tespit edilmiştir. Dava sırasında, dava konusu araç onarıldığından herhangi bir veri elde edile- meyeceği gerekçesiyle araç üzerinde incelemeye gerek duyulmaksızın dava dosyası üzerinden yapılan inceleme sonucunda düzenlenen ve mahkemece hükme esas alı- nan 27/10/2016 tarihli bilirkişi raporuna göre, dava konusu aracın 11/10/2015 tari- hinde karıştığı maddi hasarlı trafik kazası sonucu, araçta bulunan 6 hava yastığının hiç birinin aktif hale geçmemesinin, araçta trafik kazası sonucu meydana gelen hasarın, şiddeti, darbe temas açısı, bölgesi ve konumu itibarı ile dava konusu airbaglerin açılması için gerekli olan fiziki ve teknik şartlar oluşmadığından airbaglerin açılmayacağına bağlı olduğu, bu yönüyle bilirkişilerin ..... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/56 D.İş sayılı tespit dosyasındaki delil tespiti raporunun sonuç ve kanaat bölümündeki görüşü benimsemedikleri mahkemece yasal usule uygun olarak tespit edilmiştir. Mahkemece ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/... O.İş sayılı tespit dos- yasındaki delil tespiti bilirkişi raporu yerine, gerekçeli, ayrıntılı ve denetime elverişli şekilde otomotiv konusunda uzman öğretim üyesi bilirkişi heyetince düzenlenen 27/10/2016 tarihli bilirkişi raporuna itibar edilmesi suretiyle dava konusu araçta herhangi bir ayıbın mevcut olmadığının tespiti ile davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesinde bir isabet- sizlik görülmemiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle ve HMK'nm 355. maddesi geregwince istinaf se- b ep l en • 1· e 1 sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda, mahkeme kararının yasa ve usu_Ie �ygun olduğu görülmekle davacının istinaf talebinin esastan reddine karar venlmıştir. ikinci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları vo Yargıtay lçtlhatlorıylo Movzu1Jt lncolomosi 135 HÜKÜM: Gerekçesi ve ayrıntıları yukarıda açıklandığı ilzcre; 1-Davacının istinaf talebinin ESASTAN REDDİNE, 2- Davacı tüketici harçtan muaf olduğundan istinaf harcı alınmasına yer olma- dığına, 3- Davacı tüketiciden fazladan alınan 117,1O-TL istinaf harcının talep halinde iadesine, 4- Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılma- sına, 5- Davalılar istinaf gideri yapmadığından bu konuda karar verilmesine yer ol- madığına, 6- Mahkememiz kararının dairemizce davanın taraflarına tebliğ edilmesine, Dair verilen karar, HMK'nın 353/1-b.l maddesi gereğince, dava dosyası üze- rinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361. maddesi uyarınca kararın tebli- ğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere, 19/ l 0/2017 tarihinde oybirliği ile hüküm altına alındı. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKE - MESİ 3. HUKUK DAİRESİ ESAS NO: 2017/930 KARAR NO: 2017/1030 --♦-- Delil tespiti kararı üzerine mahkemece verilen kararlar istinaf kanun yo- luna tabi olmadığından tespit isteyenin istinaf kanun yoluna başvurma hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle, aynı Kanun'un 352. maddesi gereğince istinaf başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1- Tespit isteyen ... istinaf başvurusunun HMK'run 352. maddesi gereğince REDDİNE, 2- Peşin alınan istinaf karar ve ilam harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 3- İstinaf kararının yerel mahkemesince taraflara tebliğine, Dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucunda HMK'nın 352. maddesi gere- ğince 28/09/2017 tarihinde oybirliği ile kesin olarak karar verildi. ANKARA BÖL- GE ADLİYE MAHKEMESİ 4. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2017/1070 KA- RAR NO: 2017/1297 --♦-- Talep dilekçesindeki açıklamalar ve dosya kapsamına göre uyuşmazlık, delil tespiti isteğine ilişkindir. 6100 sayılı HMK'nın Onuncu Kısmında düzenlenen geçici hukuki korumalara ilişkin kararlar, yargılama öncesinde veya devamı sırasında alınan, yargılama ile - Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 136 ulaşılmak istenen yararı koruma altına almayı amaçlayan geçici nitelikli kararlardır. Bunlardan ihtiyari tedbirler HMJCnın 389 ifa 399. maddeleri arasında, delil tespiti ve diğer geçici huA1ıki korumalar ise aynı Kanunun 400 ifa 406. maddeleri arasında düzenlenmiştir. HMK'nın istinaf yoluna başvurulabilen kararlar başlıkli 341. mad- desinin(]). bendinde "İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiya- ti tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir" yazılıdır. Kanunda istinaf kanun yoluna başvurulabilen kararlar arasında delil tespiti kararları yer alınama"-1adır. Aksine HMK'nın 402. ve 403. maddelerinde delil tespiti kararlarına karşı itiraz edilebileceği hususu açıkça belirtilmektedir. Bununla birlikte, yerleşik Yargıtay içtihatlarına göre ve öğretide delil tespiti talebinin kabulü veya reddi yönündeki kararlara karşı kanun yoluna başvurulamayacağı da kabul edilmiştir. Gerçekten, deW tespiti.ne ilişkin talep bir dava olmadığı gibi, talebin incelenmesi sonucunda verilen ret ve kabul kararlan da nihai karar olmayıp ara kararı niteliğindedir. Tüm bu açıklamalar karşısında somut olaya gelindiğinde, talep delil tespi- ti niteliğinde olduğuna, HMK'nın 341/(1). maddesi gereği delil tespitine ilişkin kararlara karşı itiraz yolu açık olup istinaf kanun yoluna başvurulamayacağı- na göre tespit isteyenler vekilinin istinaf başvurusunun usul yönünden reddi gerektiği kanaatine varılmış, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Delil tespiti talebinin reddini içeren ......Sulh Hukuk Mahkemesinin 30.05.2017 tarih 2017/... O.İş Esas ve 2017/....D.İş Karar sayılı, bu karara itirazla ilgili verilen ....Asliye Hukuk Mahkemesinin 30.06.2017 tarih 2017/... D.İş Esas 2017/... O.İş Karar sayılı karar verilmesine yer olmadığına yönelik karan ile ilgili, delil tespiti ile ilgili verilen kararlar itiraza tabi kararlardan olup, istinaf kanun yo- luna başvurulamayacağından tespit isteyenler vekilinin istinaf başvurusunun usul- den REDDİNE, Tespit isteyen tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Tespit isteyen tarafça yatırılan istinaf peşin harcının istek halinde tespit isteyen tarafa iadesine, Verilen kararın kesin olduğu dikkate alınarak, HMK'nın 27. maddesi uyarınca Dairemiz kararının ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine, Dair dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda tarafların yokluğunda oybirliği ile HMK'nın 352 ve devamı maddeleri ile 362/(1)-f maddesi gereğince kesin olarak karar verildi. 26.09.2017 ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ ESAS NO: 2017/863 KARAR NO: 2017/803 --•-- 1 1 1 1 İkinci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat incelemesi 137 1 Davacı 11/04/2017 tarihli dilekçesi ile delil tespiti talebinde bulunmuş, mshkemece 24/04/2017 tarihli 2017/2 - 2017/... Değişik iş Kararı ile, Kişilerin 1 gerek dava açarken, gerekse mahkemeye karşı yapacağı diğer taleplerinde 1 mutlaka korunmaya değer hukuki bir yararın olması gerekir. 1 Bu hukuki yarar meşru bir yarar olmalı ve dava açan hak sahibi ile ilgili olması gerektiği, 6100 sayılı HMK'nın 400/2. Maddesinde: 1 "Delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığı gerekir. Kanunda açıkça I öngörülen haller dışında delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağı yahut ' ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahilinde bulunuyorsa hukuki yarar varsayılır." hükmü yer aldığı, delil tespiti yapılmasını isteyen taraf, madde metnindeki gibi delillerin kaybolacağı veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorla- yacağından bahisle genel ifadeler kullanarak delil tespiti isteyemeyeceği, talepte bulunanın mutlak suretle delillerin niçin kaybolacağını veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde niçin zorlaşacağını sebepleri ile birlikte açıkça belirtmesi gerektiği, davacının dilekçesinde belirttiği olguların her ne kadar başlı başına bir eda dava- sının konusunu teşkil edebilecek mahiyette olabileceği düşünülse de; delil tespiti talebinde bulunulması için gerekli şartların bulunmaması gerekçesiyle davanın red- dine karar verilmiş, davacı tarafından istinaf talebinde bulunulmuştur. 6100 sayılı HJvfK'nm 402 ve devamı maddelerinde düzenlenen delil tespiti, ileride açılacak veya açılmış olan bir davayla ilgili delillerin bazı şartlar altında zamanından önce toplanıp güvence altına alınmasını sağlamak amacryla kabul edilmiş bir laırum- dw·. Delil tespiti, hukuki niteliği itibariyle bir dava olmayıp geçici hukuki himaye tedbi- ridir. Tespit talebi bir dava olmadığı gibi, talebin incelenmesi sonucunda verilen ret veya kabul kararları da nihai karar değildir. İstinaf yoluna başvurulabilecek kararların düzenlendiği HJvfK'nın 341. maddesinde; ''İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihüyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü ha- linde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir."denilmiştir. Buna göre, geçici hukuki korumalar arasında sadece ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararlarına karşı istinaf isteminde bulunulabilecek olup delil tespiti bu kararlar arasın- da sayılmamıştır. Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesinin delil tespiti talebine ili.şkin verdiği karara karşı istinaf kanun yoluna başvıırulamayacağmdan HJvfK'nın 352. maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1- Talep edenin, istinaf kanun yoluna başvuru isteminin, HMK'nın 352. madde- si uyarınca USULDEN REDDİNE, 2- İstinaf başvurusunda peşin alınan harcın talep halinde iadesine, 3-Kararın, ilk derece mahkemesince tebliğine, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, 22/06/2017 tarihinde kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. ERZURUM BÖLGE ADLİYE MAHKE- MESİ 1. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2017/574 KARAR NO: 2017/504 --♦-- Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 138 B. Konu ile İlgili Yargıtay Kararları Davacı vekili, müvekkilinin maliki olduğu .... plakalı aracın 13.09.2012 ta- rihinde davalı Jülide Irmak adına kayıtlı ... plakalı araçla kazaya karıştığını, ... plakalı araç sürücüsünün olay yerinden kaçtığını, değer kaybı He aracın kuUaoılamamasından dolayı zarar meydana geldiğini, 12.000 TL değer kaybı zararının aracın maliki ve trafik sigorta poliçesini düzenleyen .. . Sigorta A.Ş'den kaza tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte, 3.500 TL kazanç kay- bına ilişkin zararın kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı ... tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... davaya cevap vennemiştir. Davalı ... Sigorta Şirketi, araç başına poliçe limitinin 20.000 TL olduğunu, de- ğer kaybı talebinin afaki olduğunu, .... Sulh Hukuk .... D.İş sayılı dosyasından yaphnlan tespitin tek taraflı olması nedeniyle HMK 402. maddesine esas olamaya- cağını, temerrüde düşürülmediklerini belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile, 7000 TL değer kaybının davalı Jülide Irmak yönünden 13.09.2012 tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketi yönünden dava tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faizi ile birlikte (davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olarak) davalılardan tahsili ile davacıya veril- mesine, fazlaya ilişkin değer kaybı talebi ile kazanç kaybı (ulaşım mahrumiyet be- deli) talebinin reddine, karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edil- miştir. Mahkemece toplanıp değerlendirilen delillere, özellikle oluşa ve dosya içeriği- ne uygun olarak düzenlenen uzman bilirkişi raporunda belirtilen tazminata ilişkin hesaplamanın bükme esas alınmasında bir usulsüzlük bulunmamasına göre davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uy- gun bulunan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 1,50 TL kalan onama harcının temyiz eden davacıdan alınmasına 21/06/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi. Y. 17. HD. ESAS NO: 2016/4596 KARAR NO: 2016/7585 --♦-- Dava, çaplı taşınmaza elatmanın önlenmesi ve yıkım isteğine ilişkindir. Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davacıya ait 73 parsel sayılı taşınmaza tespit dosyası ile belirlenen alana davalılar tarafından yapılan elatmanın önlenmesi- ne, dava konusu 95 parsel sayılı taşınmazın ise davacıya ait olmadığı, davacının dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle reddine karar verilmiştir. Hüküm, davalılar tarafından temyiz edilmiştir. Dosya içeriği ve toplanan delillerden; davacının davadan önce ... Asliye Hukuku Mahkemesinin 2011/.... sayılı değişik iş dosyası ile müdahalenin tespi- tinin yapılmasını talep ettiği ve tespit sonrası alınan 02.08.2011 tarihli bilirkişi rapor ve eki krokisinin taraflara tebliğ edilmediği görülmektedir. Delil tespiti- ---- ,ıııııııl İkinci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat İncelemesi 139 ► nin karşı tarafın yokluğunda yapılmış olması halinde, mahkemece delil tespit tutanağının ve varsa bilirkişi raporunun, davalının huzurunda yapılmış olsa dahi alınan bilirkişi raporunun bir suretinin derhal karşı tarafa tebliğ edilmesi zorunludur. (6100 sayılı HMK'nın 402, 403 m.) Bu aynı zamanda hukuki din- lenme hakkının bir gereğidir. (HMK'nin 27. m.) 1 1 Bu durumda anılan tespitin taraflar yönünden delil olarak değerlendirilmesi 1 usul açısından mümkün değildir. 1 1 O halde; Mahkemece yapılacak iş; yerinde keşif yapılarak, kadastral yöntemle- re uygun biçimde tapu fen memuru ya da harita mühendisi sıfatına haiz uzman bi- lirkişiler aracılığı ile ölçüm yaptırması, delillerin birlikte değerlendirilerek sonucu göre bir karar verilmesinden ibarettir. Hal böyle olunca; yukarıda değinildiği üzere uygulama yapılarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken davalıyı bağlamayan bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir. t 1 Davalıların, temyiz itirazları yerindedir. Kabulü ile, hükmün açıklanan neden- lerden ötürü (6 l 00 sayılı Yasanın geçici 3. maddesi yollaması ile) 1086 sayılı 1 HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, alınan peşin harcın temyiz edene geri verilmesine, 11.02.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. Y. 1. HD. ESAS NO: 2012/13665 KARAR Nü: 2013/1671 --♦-- . Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 140 iV. ACELE HALLERDE TESPİT 6100 Sayılı Hııkıık Mıılıakemeleri Kaıııııııı ın. 403- (1) Talep sahibi- ııiıı /ıaklarııım korııııma�·, bakımıııdan zorımlıılıık bıılııııaıı hallerde, karşı tarafa tebligat yapılıııaksızııı da delil tespiti yapılabilir. Tespitin yapılma- sıııdaıı soııra, tespit dilekçesi, tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporıııııııı bir örııeği ıııalıkeıııece keııdi/iğiııdeıı diğer tarafa tebliğ olıı- ıııır. Karşı taraf tebliğdeıı itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararma itiraz edebilir. A. Konu ile İlgili Bölge Adliye Mahkemesi Kararları Davacı, tespite konu taşınmazda 1/2 malik olduğunu, taşınmazın paylaşı- mında anlaşamadıklarını, üzerindeki muhtesatların paylaşımına esas olmak üzere değerinin tespitini talep etmiştir. Mahkemece, talebin yargılamayı gerektirmemesi nedeniyle tespit talebinin reddine karar verilmiştir. Talep eden istinaf dilekçesinde; Taşınmazda 1/2 malik olduğunu, davalınm izinsiz yapılar yapıp imar barışından faydalandığını, ileride açacağı davalara esas olmak üzere bu yapılan yapılar ve değerlerinin tespitini istediğini, hukuki yarannın bulunduğunu belirtmiştir. HMK'nın 400. maddesinde "(l) Taraflardan her biri görülmekte olan bir davada henilz inceleme sırası gelmemiş yahut ileride açacağı davada ileri süre- ceği bir vakıanın tespit amacıyla keşif yapılması, bilirkişi incelemesi yaptırıl- ması ya da tanık ifadelerinin alınması gibi işlemlerin yapılmasını talep edebilir. (2) Delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığı gerekir. Kanunda açık- ça öngörülen haller dışında, delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolaca- ğı yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimal dahilinde bulunu- yorsa hukuki yaran var sayılır." şeklinde düzenlenmiştir. Yine HMK'nın 403. maddesinde acele hallerde tespit koşulları izah edildikten sonra, aleyhine tespit istenen tarafın tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz ede- bileceği belirtilmiştir. Buna göre; Delil tespiti kararı, nihai karar olmadığından, kanun yoluna baş- vuııılamaz, fakat karşı taraf,· delil tespiti kararına (delil tespiti şartlarının bulunma- dığı gerekçesiyle) tebliğden itibaren bir hafla içinde itiraz edilebilir. Bu itiraz, delil tespiti kararını vermiş olan hakim tarafından incelenip karara bağlanır. Mahkeme, delil tespitini yerinde (kabule şayan) görmezse, yani delil tespiti şartlarının bulunmadığı kanısına varırsa, delil tespitinin reddine karar verir. Bu ret kararına karşıda kanım yoluna başvurulamaz. Ancak, aynı taraf durum ve şartların değiştiğini bildirerek yeniden delil tespiti talebinde bulunabilir. -- İkinci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay İçtihatlarıyla Mevzuat incelemesi 141 Somut olayda; Talep eden ileride açacağı davalara esas olmak üzere tespit tale- binde bulunmuştur. İleıide açabileceği davalar arasında oı1aklığın giderilmesi dava- sı da bulunduğundan Dairemiz görevli kabul edilerek istinaf incelemesi yapılmıştır. HMK 'nın 341. maddesinde istinaf kanun yoluna başvurulacak kararlardan sa- yılmış olup tespit taleplerinin kabulü veya reddine karşı istinaf kanun yolu mümkün olmayıp, itiraz mahiyetindeki başvurunun mahkemesince incelenip karara bağlan- ması gerekir. Açıklanan nedenlerle, talep edenin istinaf kanun yolu başvurusunun reddine karar vermek gerekmiştir. KARAR: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere; Talep edenin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakeme- leri Kanununun 341/1. ve 346. maddesi uyarınca REDDİNE, Kararın taraflara tebliğine, İstinaf karar harcının istek halinde iadesine, İstinaf gider fazlalığının bulunması halinde yatırana iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı Hukuk Muhake- meleri Kanunu'nun 346. maddesi uyarınca temyiz kanun yolu kapalı olmak üzere 1.10.2019 günü oybirliği ile karar verildi. İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2019/2363 KARAR NO: 2019/1820 --♦-- Davacı: Kat mülkiyetine tabi ana gayri menkulün riskJi yapı sayıldığını, riskli yapı kapsamına alınan kat mülkiyeti kanununa tabi ana taşınmazdaki binanın güçlendirilmesinin mümkün olduğunun tespiti, güçlendirme masrafla- rının bağımsız bölüm maliklerine yüklenmesi, yargılama sürecinde binanın yıkılmasının durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemiştir. Mahkeme: Ara kararında, yıkımın tedbiren durdurulmasına ilişkin talebin red- dine karar vermiştir. İstinaf Sebepleri: Davacı süresinde sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde; 11 no.lu bağımsız bölümün maliki olduğunu, 6306 sayılı yasanın uygulama yönetmeli- ğinin 8/5 maddesine göre işlem yapmak istediklerini, 21/06/2019 tarihli resme gaze- tede yürürlüğe giren yönetmeliğin 6. maddesi gereği ve KMK 19. madde gereğince anayapının güçlendirilmesinin zorunlu olduğunun mahkemece tespit edilmiş olması gerektiğini, bu onanın ve güçlendirilmenin projesine ve tekniğine uygun biçimde yapılması konusunu da kat maliklerinin onayının gerekmediğini ve binanın ihtiyati tedbir yoluyla yıkımının durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Yasal dayanak: Hukuk Muhakemeleri Kanunu; 190,191,389. maddeleri, ► Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 142 Türk Medeni Kanunu 6. maddesi, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, Tedbir kararı "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle haklan elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir karan verilebilir." Yargılama konusu olayda: Dava dilekçesinde dava konusu taşınmazın güçlen- dirilmesinin mümkün olduğunun tespiti ve güçlendirme masraflannın ve bağımsız bölüm maliklerinin arsa paylan kapsamında ödemekle yükümlü oldukları miktarın HMK 403 madde gereğince tespiti ve binanın yıkılması halinde güçlendirilmesinin mümkün olmaması nedeniyle ihtiyati tedbir talebinde bulunduğu, Dosya içeriğinde tapu kaydı ve yönetim planının bulunduğu, davacının 11 no.lu bağımsız bölümde 49/50 payının bulunduğunu, 1/50 payının ise adına kayıtlı olduğu, kat mülkiyeti bulunduğu, 03/11/2015 tarihinde 6306 sayılı Kanun gereğince riskli yapı şerhinin konulduğu, mahkemece istenen mimari projenin gön- derilmediği, taraf teşkilinin sağlanmadığı, tebliğ evraklannın 11/07/2019 tarihinde "bina kentsel dönüşüm nedeniyle yıkılmış olup, mesken olma özelliğini yitirdiğin- den" ibaresinin bulunduğu, dosya içeriğine göre binanın boşaltılmış olduğu, Ana taşınmaz üzerindeki binanın riskli yapı sayılması nedeniyle yıkılmasına karar verilip boşaltıldığı, binanın yıkılmasının tedbiren durdurulmasına yönelik talebin yerinde olmadığı, tedbir kararı verilmesi için yasal koşulların oluşmadığı anlaşılmıştır. Dairemiz ilk derece mahkemesi kararım hem maddi olay, hem de hukuka uy- gunluk bakımından incelemeye tabi tutarak tespit edilen yargılama hatalarım bizzat düzeltmek amacıyla yapılan inceleme sonunda; dairemizce duruşma yapılmasına gerek olmadığı, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı kanıtlara, yasal gerektirici nedenlere göre karar verilmiş olması sebebiyle, incelenen mahkeme kararının HMK 35311-bll maddesi gereğince usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu, istinaf sebepleri yerinde olmadığından başvurunun esastan reddine karar vermek gerek- miştir. H Ü K Ü M: Yukanda açıklanan nedenlerle, İlk derece mahkemesi karan hukuka uygun olduğundan istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE, Peşin yatırılan istinaf başvuru ve karar harcının mahsubuna, İstinaf harcı ve posta masrafının istinaf talebinde bulunanın üzerinde bırakıl- masına, Gider avansından kalarıın talep halinde yatırana iadesine, _..... 1 i 1 ı l 1 ' İkinci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat lncolomosi 143 ı Dair karar dosya üzeıinde, taraflann ve vekillerinin yokluğunda oy birliği ile / HM.K 362/1-b maddesi gereğince KESİN olarak verildi. 17/09/2019 İSTANBUL İ BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 35. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO: 2019/2159 ı KARAR NO: 2019/1591 --♦-- Yeniden zarar hususunda hesaplama yapılmamış olması sonuca etkili gö- rülmediğinden, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf nedenleri de yerinde bu- 1 lunmanuştır. 1 Uyuşmazlık, ruhsatlı kömür işletme alanına haksız el atmadan kaynaklanan 1 maddi tazminat isteğine ilişkindir. 1 İlk derece mahkemesince, yukarıda özetlenen gerekçelerle davanın kabulüne 1 ı karar verilmiştir. ' Bilindiği üzere, 6098 Sayılı TBK un 49'uncu maddesi uyarınca hukuka aykırı bir eylemle başkasına zarar veren bu zaran gidermekle yükümlüdür. 1 Aynca, 6102 Sayılı TTK un 3 ve 4'üncü maddesi uyannca her iki tarafı da ta- cir olan işbu davanın ticaret mahkemesinde görülmesi yasa gereği ise de; aynı Ka- 1 nunun 6335 Sayılı Kanunun 2'nci maddesi ile değişik 5'inci maddesinin (4)'üncü 1 fıkrasında; asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresindeki bir ticari dava- da görev kuralına dayanılmamış olması, görevsizlik karan verilmesini gerektirmez, asliye hukuk mahkemesi davaya devam eder, hükmü yer aldığından Yatağan'da müstakil asliye ticaret mahkemesi bulunmadığına göre, ilk derece mahkemesince 31/0112018 tarihli oturumda ara karan ile davaya asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla balalmasında hukuka aykırılık bulunmadığından, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf başvurusu hukuka uygun değildir. 1 Keza; 6100 Sayılr HMK'da ilk derece yargrlamasında yazılı yargılama usulü 1 beş aşamadan oluşacak şekilde düzenleme yapılmıştır. Bunlar,· 1) Davanın açılması ve dilekçeler aşaması (HMK 118, 126-136 mel), 2) Ön inceleme (HMK 137-142 md), 3) Tahkikat (HMK 143-293 mel), 4) Sözlü Yargılama (HMK 184-186 ınd) ve 5) 1 Hükümdür (HMK 294 md). 1 1 Bu düzenlemeler uyarınca, Mahkeme tahkikatın bitiminden sonra, sözlü yargı- lama ve hüküm için tayin olacak gün ve saatte mahkemede hazır bulunmalarını sağlamak amacıyla iki tarafı davet eder. Taraflara çıkartılacak olan davetiyede, belirlenen gün ve saatte mahkemede hazır bulunmadıkları takdirde yokluklarında hüküm verileceği hususu bildirilir. Sözlü yargılamada mahkeme, taraflara son söz- lerini sorar ve hükmünü verir. (HMK 186 md). Eldeki davada, tarafların tilin delillerinin toplanmasından sonra taraf vekilleri- nin huzurunda yazılı tahkikat aşamasının sonlandırılarak sözlü tahkikat aşamasına geçi�esinde, taraf vekilleri de sö�lü yargılamd için s�e ve duruşmanın ertelen":1esi talebınde bulunmadıklarına göre; ılk derece malıkemesınce aynı duruşmada tahkikat aşamasının tamamlanarak, sözlü yargılama aşamasına geçilmesinde ve yargılama- --- I 1 Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar 144 nın sonlandırılarak hüküm kurulmasında, Anayasa'nın 36. maddesinde ve Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının en önemli unsuru olan hukuki dinlenilme hakkına (HMK 27 ınd) aykırılık bulun- madığından, davalı vekilinin bu hususa yönelik istinaf istemi sonuca etkili görül- memiştir. 6100 Sayılı HA1K un 402/3. maddesinde delil tespitinin haklı bulunması halin- de dilekçeyle bir/il..1e kararın karşı tarafa tebliğ edileceği ve kararda varsa itiraz ve ilave soruların bir hafla içinde bildirilmesinin gerektiğinin belirtileceği öngörül- müş. yine 403. maddede acele hallerde tespWn yapılmasından sonra tespit, dilekçe- si, tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun birer örneğinin mah- kemece kendiliğinden karşı tarafa tebliğ olunacağı, karşı tarafın tebliğ tarihinden itibaren bir hafla içinde delil tespitine itiraz edebileceği hükme bağlanmış olup; davanın niteliği gereği davalının yokluğunda tespit yapılmasında hukuka aykırılık bulunmadığından, davalı vekilinin bu hususa değinen istinaf istemi de yerinde de- ğildir. Davalının esasa yönelik istinaf nedenlerine gelince; bilindiği üzere haksız ey- lem nedeniyle ödenmesi gereken zarar; haksız eyleme uğrayanın eylem gününe göre malvarlığında meydana gelen azalma veya bu eylemle önlenen olası çoğalma- dır. Bu ilke kapsamında, davalı tarafından çıkarılarak sahiplenildiği iddia edilen kömürlerin çıkarılması ve nakliyesi için davalı tarafça yapılmış olması gereken üretim giderleri, nakliye ve diğer pazarlama giderleri düşülerek net zarar hesabı yapılması gerekir. Bu kural çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde, davacının ruhsat sayılı, ..... sicil numaralı işletme izni bulunan maden sahasına 09/05/2014 tarihinde usulüne uygun olarak yapılan delil tespiti sonrası düzenlenen rapor içeriğine göre, komşu ruhsat sahibi olan davalının sınır ihlali yaparak 2219,37 m2'lik alana el attı- ğı, el atılan bu alandan üretilen kömür miktarının 19109,87 ton olduğu ve Maden İşleri Genel Müdürlüğünce öngörülen hesaplama yöntemine göre, olay tarihi itiba- riyle üretim giderleri, nakliye ve diğer pazarlama giderleri düşülerek kömürün net değerinin -1.432.240,25.-TL olarak belirlendiği, başka bir anlatımla, davalının el atılan sahadan çıkardığı kömür nedeniyle davacının uğradığı net zarar hesaplandığı- na göre; davalı vekilinin bu yöne değinen istinaf nedenleri yerinde değildir. Nitekim, davalının tespit raporuna yapılan itirazları kapsamında ilk dere- ce mahkemesince mahallinde üç harita mühendisi, bir maden mühendisi aracı- lığı ile yapılan keşif sırasında her ne kadar delil tespit dosyası raporunda dava- lı tarafından el atılan maden sahası olarak belirlenen 2210,37 m2'lik alanın harfiyat ile kapatıldığı belirlenmiş ise de; yöntemine uygun yapılan ölçümle- meyle davalının davacıya ait ruhsatlı işletme sahasına tespit dosyasında belir- lenenden daha fazla olarak 11880,59 m2'lik alana el attığı tespit edildiğinden, yeniden zarar hususunda hesaplama yapılmamış olması sonuca etkili görül- mediğinden, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf nedenleri de yerinde bulun- mamıştır. ,,.,,. 1 ı i inci Bölüm: Bölge Adliye Mahkemesi Kararları ve Yargıtay içtihatlarıyla Mevzuat incelemesi 145 Hal böyle olunca yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; ilk derece mahkemesince taraflarca gösterilen delillerin toplanmasında, değerlendiril- mesinde esas ve usul bakımından hukuka aykınlık bulunmadığından, davalı vekili- nin tilin istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun 6100 Sayılı ın.fl

Delil Tespiti ve Diğer Geçici Hukuki Korumalar

Çağdaş Evrim Ergün 01/01/2020