powered by

powered by

V. Kadri KAMER / Duygu Altun makaleler TBB Dergisi, Sayı 82, 2009324 DENETİMLİ SERBESTLİK HİZMETLERİNDE SİVİL TOPLUM DESTEĞİ Vehbi Kadri KAMER ∗ Duygu Altun ∗∗ I. Giriş Ceza infaz sisteminde, gönüllü çalışmaların ayrı bir önemi bulun- maktadır. Bu kapsamda 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 102. maddesinde, hükümlülerin ceza infaz kurumundan salıverilmelerinden önce veya salıverilmelerinden sonra kişisel zorluklarını aşmalarını, iyileştirilmelerini ve dışarıdaki yaşama uyumlarını sağlamak amacıyla gönüllü kişi, kurum ve kuruluşlardan yardım alınabileceği hükme bağlanmıştır. Yine denetimli serbestlik hizmetlerinde gönüllü çalışmalar, 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu’nun 22. maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddeye göre; denetimli serbestlik yar- dım ve koruma hizmetlerinde Kanunda belirtilen ilkeler göz önüne alınarak gönüllü kişilerden yararlanılabileceği belirtilmiştir. Makalede; mukayeseli hukukta denetimli serbestlik hizmetlerinde gönüllü çalışmalar açıklanacak, sonra Ülkemizdeki düzenlemeler be- lirtilecek ve sonuçta siste ile ilgili değerlendirme yapılacaktır. II. Mukayeseli Hukukta Gönüllü Çalışmalar Mukayeseli hukukta gönüllü çalışmalar kapsamında; Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Kore ve Singapur’daki uygulamalar açık- lanacaktır. ∗ Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Denetimli Ser- bestlik ve Yardım Hizmetlerinden Sorumlu Daire Başkanı. ∗ Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Yalova Denetimli Serbestlik ve Yardım Hizmetleri Daire Başkanlığı Psikoloğu. makaleler V. Kadri KAMER / Duygu Altun TBB Dergisi, Sayı 82, 2009325 A. Amerika Birleşik Devletleri’nde Gönüllü Çalışmalar Amerika Birleşik Devletleri’nde denetimli serbestlik hizmetleri gönüllü çalışmalar ile başlamıştır. Bu Ülkede 3.000’in üzerindeki yar- gı bölgesinde binlerce kişi denetimli serbestlik hizmetlerinde gönüllü olarak çalışmaktadır. Bu sayede denetimli serbestlik hizmetlerindeki çalışanlar üzerindeki iş yükü azaltılmakta, diğer yandan hükümlülere etkin rehabilitasyon hizmetleri verilmektedir. 1 Amerika Birleşik Devletleri’nde gönüllü çalışmalar kapsamında; Kuzey Carolina Denetimli Serbestlik Merkezi, Kaliforniya Fresno De- netimli Serbestlik Merkezi, Kaliforniya Orange Denetimli Serbestlik Merkezi ve Arizona Maricopa Denetimli Serbestlik Merkezindeki uy- gulamalar açıklanacaktır. 1. Kuzey Carolina Denetimli Serbestlik Merkezi’nde Gönüllü Çalışmalar Kuzey Carolina Denetimli Serbestlik Merkezi; yirmi dört yerel böl- ge 2 ve sekiz bürodan sorumludur. Bu merkezde, denetimli serbestlik görevlileri dışında öğrenciler ve gönüllüler çalışmaktadır. Öğrenci ve gönüllülerin; psikoloji, hukuk, sosyoloji, sosyal çalış- ma, ceza adaleti, danışmanlık gibi farklı alanlarda eğitimi bulunmak- tadır. Bu kişiler için staj programı hazırlanmakta; bu programa en az bir dönem için haftada en az 20 saatini ayırabilecek, not ortalaması en az 2.00 olan öğrenciler katılabilmektedir. Mezun öğrenciler de progra- ma kabul edilebilmektedir. Program, hem stajyer ya da gönüllülerin tecrübe kazanmalarını ve teorik bilgilerini birebir denetim altına alınanlar ile denetimli serbest- lik görevlileriyle iletişim kurarak uygulama şansı bulmalarını hem de denetimli serbestlik bürolarının stajyer ya da gönüllülerin çalışmala- rından faydalanmasını amaçlamaktadır. Öğrenciler ve gönüllüler denetimli serbestlik merkezinde; a. Denetimli serbestlik görevlisinin denetim altına alınan kişiyi zi- 1 http://www.ncvo-vol.org.uk/uploadedFiles/NCVO/What_we_do/Rese- arch/Research_Events/Machin _J_and_%20Ockendon_N_PDF.pdf 2 Eyaletten sonraki en büyük idari birim V. Kadri KAMER / Duygu Altun makaleler TBB Dergisi, Sayı 82, 2009326 yaretine ya da diğer saha çalışmalarına eşlik etmekte, b. Denetimli serbestlik görevlisinin rehberliğinde denetim altına alı- nan ya da koşullu salıverilen kişilerin denetiminde yardımcı olmakta, c. Denetimli serbestlik görevlisiyle birlikte duruşmaya katılmakta, d. Hüküm öncesi rapor düzenlenmesinde yardımcı olmakta, e. Denetimli serbestlik görevlisinin rehberliğinde yazı hazırlamakta, f. Değişik vaka yönetimi tekniklerini gözlemlemekte, öğrenmekte ve kullanmakta, g. Gerektiğinde ev içi eğitim seminerlerine katılmaktadır. Stajyerin eğitim gördüğü okuldaki danışmanının sömestirde en az bir kez yüz yüze ilgili denetimli serbestlik görevlisiyle görüşmesi, koordinasyon sağlanması ve öğrencinin gereksinimlerindeki değişim- lerin öğrenilmesi açısından önemli görülmektedir. Denetimli serbestlik merkezinde çalışmak isteyenlerin, başvuru formunu internet üzerinden doldurarak koordinatöre göndermeleri gerekmektedir. Staj programı için dönem başlamadan 60 gün önce baş- vuru yapılmalıdır. Yapılan değerlendirme sonunda belirlenen adaylar görüşmeye çağrılmakta ve geçmiş araştırması yapılmaktadır. Başvu- runun kabulü halinde hakim tarafından atanma yapılmakta, davranış kuralları ve gizlilik kurulları anlatılmaktadır. 3 2. Kaliforniya Fresno Denetimli Serbestlik Merkezi’nde Gönüllü Çalışmalar Kaliforniya Fresno Denetimli Serbestlik Merkezi’nde gönüllüler, denetimli serbestlik hizmetlerinin her alanında çalışmaktadır. Halen 200 gönüllü bu merkezde görev yapmaktadır. Gönüllüler; öğrenciler, emekliler ve çalışanlardan oluşmaktadır. Gönüllü olabilmek için 18 yaşında olmak, geçmiş araştırması olumlu olmak, temiz bir tüberküloz testine sahip olmak gereklidir. Bu merkezde gönüllüler; İspanyolca-Güneydoğu Asyalı tercü- man, gençlere özgü rol modellerinde danışman, dosyalama ve kalem 3 http://www.ncmp.uscourts.gov/internship.asp. makaleler V. Kadri KAMER / Duygu Altun TBB Dergisi, Sayı 82, 2009327 hizmetleri için ofis asistanı, duruşma gözlemi, uyuşturucu madde test edilmesi, görüşme, vaka çalışmasında denetimli serbestlik asis- tanlığı, mağdur ve tanık avukatları için asistanlık gibi görevlerde çalışmaktadır. 4 3. Kaliforniya Orange Denetimli Serbestlik Merkezi’nde Gönüllü Çalışmalar Kaliforniya Orange Denetimli Serbestlik Merkezi’nde gönüllü ola- bilmek için; 21 yaşında olmak, Amerika Birleşik Devletleri vatandaşı olmak, geçerli bir Kaliforniya sürücü belgesine sahip olmak, bir yıl sü- resince haftada en az yirmi saat ayırabilmek, ağır suç mahkumiyetine ya da geçmişine sahip olmamak, geçmiş araştırmasını ve psikolojik değerlendirmeyi geçmek gerekmektedir. Bu merkezde gönüllüler; genç ve yetişkinlerin denetimine ka- tılmak, iş, ev ve ceza infaz kurumu ziyaretlerine katılmak, telefonla uyum kontrolleri yapmak, mağdurla iletişim kurmak ve karşılıklı bil- gilendirme yapmak, denetim altına alınan kişilerin yerleşim yerlerinin ve iş yerlerinin doğrulamasını yapmak, uyuşturucu tedavisi program- larında bulunan gençlerle çalışmaktadır. Denetimli serbestlik merkezinde çalışmak isteyenlerin, Gönüllü Denetimli Serbestlik Görevlisi Koordinatörüyle iletişim kurması ya da internet üzerinden kişisel ve iletişim bilgilerini merkeze göndermesi gerekmektedir. Başvurusu kabul edilen gönüllü; “Gönüllü Denetimli Serbestlik Görevlisi Programında” otuz altı saatlik bir teorik eğitim ile bu merkezin iki çocuk biriminde yirmi dört saatlik pratik eğitimden sonra çalışmaya başlamaktadır. 5 3. Arizona Maricopa Denetimli Serbestlik Merkezi’nde Gönüllü Çalışmalar Arizona Maricopa Denetimli Serbestlik Merkezi’nde “Gönüllülük Programı” 1990’ların ortalarında, gönüllü kişilerin “Kamu Adaleti Komi- telerinde” çalışmaya başladıkları zaman oluşturulmuştur. 4 www.co.fresno.ca.us/departmentPage.aspx?id=12729. 5 http://www.ocgov.com/Probation/programs/vpo.asp V. Kadri KAMER / Duygu Altun makaleler TBB Dergisi, Sayı 82, 2009328 “Kamu Adaleti Komiteleri” hafif suçlardan hüküm almış gençlerle çalışan gönüllü kişilerden oluşan kuruluşlardır. Bu programın temel amacı, hafif suçlardan hüküm giymiş gençlerin gençlik mahkemelerin- ce gönüllü kişilerin çalıştığı kuruluşa yönlendirilmesidir. Maricopa’da 400 gönüllü ve 40 komite bulunmaktadır. Bu merkezde gönüllüler; denetimli serbestlik görevlisinin rehber- liğinde çocuklarla ilgilenmekte, rapor yazmakta, telefonla ya da kişisel takipte bulunmakta ve duruşmalara katılmaktadır. Denetimli serbestlik merkezinde çalışmak isteyenler yazılı başvu- ruda bulunmakta, gönüllü ile görüşme yapılmakta, referanslar ince- lenmekte, geçmiş kontrolü yapılmakta, parmak izi alınmaktadır. Ça- lışması kabul edilen gönüllülere eğitim verilmektedir. 6 B. İngiltere’de Gönüllü Çalışmalar İngiltere’de ceza infaz kurumlarında ve denetimli serbestlik mer- kezlerinde gönüllüler çalışabilmektedir. Bu ülkede 2003 yılında ceza infaz kurumlarında 6.000 gönüllünün çalıştığı belirlenmiştir. Bu sayı- nın dışında İngiltere’de bulunan ceza infaz kurumlarını ziyaret eden “Bağımsız Gözlem Kurulları’nda” 2005 yılında 1.800 kişinin gönüllü ça- lıştığı görülmektedir. İngiltere’de hükümlüler de gönüllü olabilmek- te, 2002 yılında yapılan bir araştırmada hükümlülerin %7’sinin aynı zamanda gönüllü olduğu belirlenmiştir. Bu kapsamda hükümlü, yeni gelen hükümlülere destek vermektedir. 7 1. Durham Denetimli Serbestlik Merkezi’nde Gönüllü Çalışmalar Durham Denetimli Serbestlik Merkezi’nde gönüllü çalışmalar çeşitli alanlarda gerçekleşmektedir. Gönüllüler; mahkeme sürecinde, ceza infaz kurumlarında, denetimli serbestlik merkezlerinde çalışmak- tadır. 6 http://www.superiorcourt.maricopa.gov/JuvenileProbation/Probation/vo- lunteerProgram.asp 7 http://www.ncvo-vol.org.uk/uploadedFiles/NCVO/What_we_do/Rese- arch/Research_Events/Machin _J_and_%20Ockendon_N_PDF.pdf makaleler V. Kadri KAMER / Duygu Altun TBB Dergisi, Sayı 82, 2009329 Gönüllüler mahkeme sürecinde; duruşmalara katılmakta, mahke- me sonuçlarının yani kararların alınmasında, adli kontrol tedbiri ola- rak yargılaması devam eden kişilerin kalacağı yurtlara taşınmalarına, hükümlülere uygulanan müdahale programlarının psikometrik testle- rinin yürütülmesinde ve anket çalışmaları yürüterek suçlu davranışla ilgili psikolojik araştırmalara yardımcı olmaktadır. Ceza infaz kurumunda gönüllüler; salıverilen hükümlüler için ye- niden yerleşmede yardımcı olmakta, ceza infaz kurumlarında ziyaret gerçekleştirmekte, ceza infaz kurumundaki hükümlüler için bülten ha- zırlamakta ve dağıtmakta, yeni salıverilen hükümlülere danışmanlıkta bulunarak toplumla bütünleşmesine yardımcı olmaktadırlar. Gönüllüler denetimli serbestlik merkezlerinde; denetim altında bulunanlarla grup çalışması yapmakta, psikometrik testlerin uygulan- masında yardımcı olmakta, okuma yazma ve sayı sayma çalışmalarına katılmakta, kayıtların tutulmasında ve hükümlülerin ev ödevlerinin tamamlanmasına yardımcı olmaktadır. 8 Gönüllü olabilmek için kişide bulunması gereken özellikler; sabır- lı, uyum sağlayabilen, kolay erişilebilir, insanlarla iletişimi mükem- mel, empati kurabilen, yargılayıcı olmayan, insanlarda değişim yarat- maya meraklı, güvenilir olarak tanımlanmıştır. Yetenek ve bilgi olarak ise gizliliğin farkındalığına sahip, takım çalışmasında yetenekli, sosyal konuların, eşitliğin ve farklılığın farkında olan; ceza adalet sistemiyle ilgili; denetimli serbestlik hizmetlerinin amaçları konusunda bilgi sa- hibi olmak şeklinde belirtilmiştir. 9 2. Kuzey Galler Denetimli Serbestlik Merkezi’nde Gönüllü Çalışmalar Bu merkezde gönüllülük, toplumdaki diğer kişilerin yararına, zaman ve enerjisini maddî beklentisi olmadan harcayan kişi olarak tanımlanmıştır. Burada dikkati çeken gönüllerin denetimli serbestlik sisteminde tamamlayıcı bir rolü olduğu ancak hiçbir zaman kadrolu personelin yerine geçmediğidir. 8 http://www.durhamprobation.org.uk/attachments/086_Work%20availab- le.pdf 9 http://www.durhamprobation.org.uk/attachments/086_Requirements.pdf V. Kadri KAMER / Duygu Altun makaleler TBB Dergisi, Sayı 82, 2009330 Gönüllüler denetimli serbestlik merkezlerinde; genel destek, da- nışmanlık, bütçeleme, yaşam tarzı, pro-sosyal modelleme gibi sosyal yetenek çalışmalarına katılmakta, aile desteği, hükümlülerin aileleri ve yerleşim konularında destek sağlamakta, kişisel gelişim, okur-yazarlık, sayı sayabilme gibi konularda öğrenme, staj, eğitim ve işe erişim, boş zamanın yapıcı şekilde kullanımı, meslek edinme konularında yardım olmakta, denetimli serbestlik görevlisinin rehberliğinde ev ziyaretleri gerçekleştirmekte, düşük riskli hükümlülere destek sağlamakta, ofis hizmetlerinde yardımcı olmakta, akredite edilmiş müdahale program- larında ve madde kötüye kullanımı programlarında destek sağlamak- ta, denetimli serbestlik görevlileri ile birlikte yüksek riskli hükümlü- lerle çalışmakta, mağdurla iletişimin devam ettirilmesi konusunda çalışmakta, ücretsiz çalışma cezasının yerine getirilebilmesi için yerel yönetimlerle koordinasyonunun sağlanması için çalışmalar yürütül- mektedir. Gönüllü olabilmek için gönüllü koordinatörü ve denetimli serbest- lik merkezi tarafından adaylar arasından seçim yapılmakta ve başvu- rusu kabul edilen adaylar eğitime alınmaktadır. Gönüllü çalışmalar sırasında, gönüllüden kendi aracını kullanma- sı istenebilmekte, ancak aracın iş amaçlı kullanıma yönelik sigortasının bulunması gerekli görülmektedir. Gönüllerin ödedikleri yol masrafları ve diğer önemli harcamaları karşılanmaktadır. Harcama miktarı, denetimli serbestlik merkezi tara- fından belirlenmekte ve zaman zaman gözden geçirilmektedir. Bütün gönüllüler sağlık ve güvenlik politikasına uymakla yüküm- lüdür ve her zaman kendilerinin ve diğerlerinin güvenliğini korumak- la yükümlüdür. 10 3. Devon ve Cornwall Denetimli Serbestlik Merkezi’nde Gönüllü Çalışmalar 10 http://www.northwalesprobation.gov.uk/magnoliaPublic/en/careers/vo- lunteer.html makaleler V. Kadri KAMER / Duygu Altun TBB Dergisi, Sayı 82, 2009331 Devon ve Cornwall Denetimli Serbestlik Merkezi’nde gönüllü ça- lışmalar yirmi beş yıl önce başlamıştır. Bu merkezde 100 gönüllü çalış- maktadır. Gönüllü bir saatten bir yılı aşan sürelerle denetimli serbest- lik merkezinde çalışmaktadır. Ayrıca Devon ve Cornwall Denetimli Serbestlik Merkezi’nde her yıl gönüllüler tarafından 5000 saatlik çalış- ma gerçekleştirilmektedir. Gönüllüler denetimli serbestlik merkezlerinde; denetim altına alı- nan kişilerin hastane, klinik ya da duruşma randevularına eşlik etmek- te, grup çalışmalarına katılmaları için ulaşımını sağlamakta, akıl sağlı- ğı sorunları yaşayan ya da madde bağımlısı olan kişilere destek olmayı içeren çalışmalarda destek ve danışmanlık çalışmaları yapmaktadır. Gönüller hakkında geçmiş araştırması yapılmakta ve kırk saatlik denetimli serbestlik gönüllülük başlangıç eğitimini başarılı bir şekilde tamamlamaları gerekmektedir. Gönüllerin Devon ve Cornwall Dene- timli Serbestlik Merkezi Davranış Kurallarına uymaları gerekmekte- dir. Gönüllü çalışanların birçoğunun kadrolu olarak denetimli serbest- lik merkezinde çalıştığı görülmektedir. 11 C. Singapur’da Gönüllü Çalışmalar Singapur’da “Kamu Denetimli Serbestlik Hizmetleri” Temmuz 1971’de kurulmuştur. Bu kurumda 350’den fazla gönüllü çalışmakta- dır. Gönüllüler denetimli serbestlik merkezlerinde; denetim altına alı- nanlar için grup çalışması yapmakta, bu kişilerin ebeveynleri için ebe- veyn atölye çalışmaları gerçekleştirmekte, denetim altına alınan kişiye rehberlik etmekte ve ailelerine danışmanlık yapmakta, sosyal araştır- maları yapmakta ve hüküm öncesi rapor düzenlemekte, kamu hizmeti çalışma projelerini planlamakta ve süpervize etmektedir. İngiltere’de olduğu gibi Singapur’da da gönüllü koordinatörleri söz konusudur. İyi bir koordinatörün insanlarla çalışmaktan hoşlan- ması; esnek ve uyum sağlayabilen bir yapıya sahip olması; gönüllü- lerin ihtiyaçlarına duyarlı olması; diğerleriyle iletişiminin iyi olması; 11 http://www.devonjobs.gov.uk/probation/cat.asp?cat=150 V. Kadri KAMER / Duygu Altun makaleler TBB Dergisi, Sayı 82, 2009332 çeşitli ve gönüllülük fırsatlarını düşünebilecek şekilde yaratıcı olması; gerektiğinde kibarca ve ciddi bir şekilde hayır diyebilmesi; gönüllü- lerle iş birliği içinde çalışmasını sağlayacak takım ruhuna ve gönüllü- lerdeki gönüllüğü ortaya çıkaracak coşkuya sahip olması; gönüllüler devamsızlık yaptığında, hataları olduğunda sabırlı davranabilecek ol- ması gerekli görülmektedir. Koordinatörün görevleri arasında iş için en iyi kişiyi alma; potan- siyel gönüllülerle görüşme yapma; uygunlukları için gönüllüleri göz- lemleme; gönüllüleri işe, kuruma ya da programa yönlendirme; gö- nüllüleri eğitme ve geliştirme; gönüllülere destek olma; gönüllülerin kendi aralarında ve personelle bağ kurmalarına yardımcı olma; gönül- lüleri motive etme; ağlayacakları geniş omuzlar sunma; geri bildirim alma ve sunma; çabalarını görme ve takdir etme; artık yapıcı olmadık- larında gönüllüleri yeniden yönlendirme ya da son verme; gönüllülük programını gözden geçirip değerlendirerek ihtiyaçları belirleme yer almaktadır. Gönüllüler işe alınmadan önce; gönüllüye ihtiyaç duyulan alanlar, ihtiyaç duyulan zaman aralığı ve gerekli beceriler belirlenmektedir. Gönüllü yerleştirme programı dokuz ayrı konuyu içermektedir. Bunlar; a. Planlama; denetimli serbestlik hizmetlerine gönüllünün alım şekli, gönüllülerin ayırması gereken zaman, gönüllülerin bu çalışma- dan elde edecekleri yarar belirlenmektedir. b. Dikkat Çekme; gönüllülerin denetimli serbestlik hizmetlerine dikkatlerinin çekilme şekli belirlenmektedir. c. Oryantasyon; gönüllülerin yapacakları çalışmalara yönelik or- yantasyon programı düzenlenmektedir. d. Eğitim ve Gelişim; ilgili ve istekli gönüllere kariyer sunmak amacıyla çalışma yapılmasıdır. e. Rehberlik; gönüllülerin tek başlarına hangi hizmetleri yapabi- leceklerinin belirlenmesi ve bu konuda kendilerine rehberlik hizmeti sunulmasıdır. f. Gözden geçirme ve destek; belirli aralıklarla gönüllülerin perfor- mansının gözden geçirilmesidir. makaleler V. Kadri KAMER / Duygu Altun TBB Dergisi, Sayı 82, 2009333 g. Motivasyon; gönüllülerin katılımıyla verilen hizmetlerin nasıl güçlendiğinin gönüllülere anlatılmasıdır. h. Kabul; yöneticiler tarafından gönüllülerin resmi şekilde kabul edilmesi, yıllık gönüllü takdir programı hazırlanması ve töreni dü- zenlenmesidir. ı. Sona Erdirme; gönüllülerden ayrılmak isteyenlere ayrılabile- cekleri söylenmesi, çalışmalarından memnun olunmaması nedeniyle ayrılanların ayrılma nedeninin araştırılarak bu nedenin ortadan kal- dırılmasına yönelik çalışılması, denetimli serbestlik hizmetlerinde yeterli katkıyı sağlayamayan gönüllerin uygun oldukları kurumlara yönlendirilmesidir. 12 D. Kore’de Gönüllü Çalışmalar Tarihsel süreç içinde Kore’de gönüllü çalışmalara bakıldığında üç farklı gönüllü grubun olduğu görülmektedir. Bunlar; 1961’de kurulan Rehabilitasyon Yardım Komitesi, 1981’de kurulan Gençlere Özgü Reh- berlik Komitesi ve 1989’da kurulan Koruma Komitesidir. 1996 yılında bu üç gönüllü kuruluşu birleşerek “Suç Önleme Gönüllü Komitesi” ku- rulmuştur. Denetimli serbestlik görevlileri de bu komitenin üyesidir. Kore Ceza Kanunu, denetimli serbestliğin amaçlarını a. Sistematik bir halk desteği ile yeniden suç işlemeyi önlemek, b. Suçlunun topluma geri dönüşünü desteklemek c. Suç önleme çalışmalarını geliştirmek olarak belirlemiştir. Suç işlemenin önlenmesi ve suçlunun topluma kazandırılması, de- netimli serbestliğin amacı olduğundan bu işin devlet ile halkın birlikte katılımıyla başarılabileceği düşünülmektedir. Denetimli serbestlik yönetmeliğinde denetim görevlisinin görev- leri; a. Toplumda suç önleme aktiviteleri geliştirmek, b. Suçluya rehberlik hizmetinde bulunmak, 12 http://www.unafei.or.jp/english/pdf/PDF_rms/no61/ch11.pdf, V. Kadri KAMER / Duygu Altun makaleler TBB Dergisi, Sayı 82, 2009334 c. İş ve finansal yardım konusunda asiste etmek, d. Adalet Bakanlığı tarafından belirtilen diğer hususlara uymak olarak tanımlanmıştır. Kore’de 1989’da gençlere özgü denetimli serbestlik sisteminin tanı- tılmasının ardından sivil gönüllüler denetimli serbestlik görevlilerine suçlu rehabilitasyonu çalışmalarında yardımcı olmaya başlamışlardır. Bu ülkede denetimli serbestlik sistemi kurulduktan sonra personel alımında yeterli sayıya ulaşılamamıştır. Denetimli serbestlik görevlisi sayısı 125 iken denetim altına alınan kişi sayısı 140.000’i aşması üzerine denetimli serbestlik sistemine gönüllü çalışmaların katkısının alınması gerektiği ortaya çıkmıştır. Gönüllülerin sivil olmalarının da etkisiyle suçluların ailelerine daha rahat bir şekilde yaklaşabilmeleri, gönüllü- lerin denetimli serbestlik görevlilerine göre daha sabit yerleşime sahip olmaları gibi konular bu durumu önemli hale getirmiştir. Gönüllü çalışan olabilmek için; karakter ve davranışları sosyal olarak güvenilir olmak, sosyal hizmetler için tutkulu bir yaklaşı- ma sahip bulunmak, sağlıklı ve aktif olmak, Devlet Resmi İşe Alım Yönetmeliği’ndeki uygunsuzluk kriterine tabi olmamaktır. Gönüllü çalışanın görevine son verilmesi için; kendisine verilmiş görevleri reddetmesi, çalışmalarından fayda elde edilememesi veya görevini kötüye kullanması yeterli görülmektedir. Kore’de gönüllü olmak için bir yaş sınırı bulunmamakta, ancak 30 yaş ve üstünde olmak tercih sebebi olmaktadır. Gönüllüler üç yıl için atanmakta ve atama yenilenebilmektedir. Adalet Bakanı tarafından gönüllü komitesinin üyeleri atanmakta- dır ancak bu atama yetkisini Bakan başsavcıya da verebilmektedir. Gönüllü çalışanın görevleri; toplumda suç önleme aktivitelerine katılmak, suçlulara rehberlik etmek, suçlulara iş bulma ve finansal yar- dım konusunda yardımcı olmak ve Adalet Bakanlığı tarafından belir- lenen diğer hususlara uymaktadır. III. Ülkemizde Gönüllü Çalışmalar Ülkemizde denetimli serbestlik hizmetlerinde toplumun des- teğinin alınmasına özel önem verilmiş ve gönüllü çalışanların de- makaleler V. Kadri KAMER / Duygu Altun TBB Dergisi, Sayı 82, 2009335 netimli serbestlik sisteminde görev alabilmesi için 5402 sayılı Dene- timli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu ile Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Yönetmeliği’nde özel düzenlemeler yapılarak kurumsal bir yapı oluş- turulmuştur. A. Gönüllü Çalışan Olabilmek İçin Aranan Koşullar Anılan Yönetmelik, gönüllü çalışan olabilmek için üç koşulun bulunması gerektiğini belirtilmiştir. Bunlar; a. Türk vatandaşı olmak, b. Başvuru tarihinde yirmi bir yaşını doldurmuş bulunmak, c. Yüz kızartıcı bir suçtan hükümlü olmamaktır. Bu koşulları taşıyan kişiler bir dilekçe ile şube müdürlüğüne başvurması gerekmektedir. Başvuruya; a. Yerleşim yeri belgesi, b. İyi hal belgesi, c. Gönüllü başvuru formunun eklenmesi gerekmektedir. Başvurular Cumhuriyet savcısı tarafından değerlendirilmekte ve Cumhuriyet başsavcısının onayına sunulmaktadır. B. Gönüllü Çalışmanın Usul ve Esasları Başvurusu kabul edilen gönüllülerin çalışma programı şube müdürlüğü tarafından hazırlanmakta ve gönüllüye bildirilmektedir. Gönüllerin çalışmaları, şube müdürünün görevlendireceği bir uzman rehberliğinde gerçekleşmektedir. Ancak gönüllünün çalışacağı alan belirlenirken gönüllünün bilgisi, becerisi ve ilgi alanı göz önünde bu- lundurulmaktadır. C. Gönüllü Çalışmanın Sona Ermesi Gönüllü çalışmanın sona ermesi, şube müdürünün belirlediği V. Kadri KAMER / Duygu Altun makaleler TBB Dergisi, Sayı 82, 2009336 kurallara ve çalışma programına uyulmaması halinde gönüllü çalışana yazılı uyarı yapılmakta, uyarıya rağmen kurallara ve çalışma progra- mına uyulmaması halinde şube müdürü tarafından gönüllü çalışanın görevine son verilmektedir. D. Değerlendirme Denetimli serbestlik sisteminde gönüllü çalışmalar ile ilgili üç yıllık uygulamalara bakıldığında; a. 134 şube müdürlüğünden 11’inde gönüllü çalışanın bulundu- ğu, b. Bugüne kadar 42 gönüllü çalışanın şubelerde görev yaptığı, bu- gün itibariyle 36 gönüllü çalışanın bulunduğu, c. Gönüllüler ile yapılan çalışmalarda; çalışmadan sorumlu bir personelin belirlendiği, gönüllü çalışana çalışmaları hakkında geri bil- dirimde bulunulduğu, ayrıca gönüllülerle düzenli toplantı yapıldığı belirlenmiştir. Diğer ülkelerdeki gönüllü çalışanlarla Ülkemizdeki gönüllü çalı- şanları kıyasladığımızda Ülkemizdeki gönüllü çalışma uygulamaları- nın yeterli düzeyde olmadığını görmekteyiz. Bu nedenle gönüllü çalış- malarını Ülkemizde de yaygın hale getirebilmek için gönüllü çalışma konusundaki tanıtım çalışmalarımızı arttırmamız gerektiği değerlen- dirilmektedir. Denetimli serbestlik sistemine dahil edilen gönüllü çalışanlar; a. Çocuk ve yetişkinler hakkında verilen denetimli serbestlik ka- rarlarının infazında yardımcı olmakta, b. Rehberlik çalışmalarında destek sağlamakta, c. Koruma kurulu çalışmalarına katılmakta, d. Çocuklara sosyal model olmakta, e. Suçtan zarar görenlere yönelik çalışmalara katılmakta, f. Kalem hizmetlerinde yardımcı olmaktadır. makaleler V. Kadri KAMER / Duygu Altun TBB Dergisi, Sayı 82, 2009337 KAYNAKLAR http://www.ncmp.uscourts.gov/internship.asp www.co.fresno.ca.us/departmentPage.aspx?id=12729 http://www.ocgov.com/Probation/programs/vpo.asp http://www.superiorcourt.maricopa.gov/JuvenileProbation/Proba- tion/volunteerProgram.asp http://www.northwalesprobation.gov.uk/magnoliaPublic/en/care- ers/volunteer.html http://www.devonjobs.gov.uk/probation/cat.asp?cat=150 http://www.probation.justice.gov.uk/files/pdf/Careers%20in%20 Probation%202007.pdf http://www.unafei.or.jp/english/pdf/PDF_rms/no61/ch11.pdf http://www.durhamprobation.org.uk/attachments/086_Work%20 available.pdf http://www.unafei.or.jp/english/pdf/PDF_rms_all/no61. pdf#page=233 http://www.durhamprobation.org.uk/attachments