• •
TiCARi iŞLETME HUKUKU
Kitabın Yazarı ve 6. Basıyı Yapan
Dr. Reha POROY
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Emekli Ticaret Hukuku Profesörü
Kitabını 7-16. Basılarını Hazırlayan
Dr. Hamdi YASAMAN
Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi
Ticaret Hukuku Profesörü
Genişletilmiş ve Güncelleştirilmiş
16. Bası
V{
vedat kitapçılık
ISTANBUL 2017
Yayın No: 526
16. Bası - Eylül 2017 - İstanbul
5846 sayılı Yasa uyarınca bu kitabın dijital iletim, CD'ye kayıt, elektronik kitap olarak
yayımı ve mevcut veya ileride geliştirilebilecek her türlü araçla çoğaltılması ve yayılması
haklan da dahil olmak üzere; 5846 sayılı Yasa anlamında çoğaltma, yayma ve diğer �m
yayın haklan yalnızca ve münhasıran VEDAT KİTAPÇILIK Basım Yayım Dağıtım lnş.
San. Tic. Ltd. Şti.'ne aittir. Kitabın tamamının veya bir kısmının mevcut veya ileride
geliştirilebilecek herhangi bir araç veya teknikle çoğaltılması, yayılması ve herhangi bir
şekil ve yöntemle ticaret alanına konu edilmesi kesinlikle yasaktır. Aksine hareketler
VEDAT KİTAPÇILIK Basım Yayım Dağıtım İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nin burada saklı
tutmuş o
�duğu haklarının ihlali anlamını taşır. VEDAT KİTAPÇILIK Basım Yayım
Dağıtım
Inş. San. Tic. Ltd. Şti. olabilecek tüm hak ihlallerine karşı tüm yasal haklarını
kullanmaya, fikri hak ve emeği korumaya kararlıdır.
ISBN
Sayfa Düzeni
Kapak Tasarımı
Baskı
Cilt
978-605-9263-83-2
Berrin DOĞRUL
Berrin DOĞRUL
Enes Basın Yayın Matbaacılık Ltd. Şti.
Maltepe Mah. Litros Yolu Fatih San. Sitesi
No: 12/210 Topkapı/İSTANBUL
Tel: +90 (212) 501 47 63 Sertifika No: 12469
Derya Mücellit
(0212) 501 02 72
VEDAT KİTAPÇILIK
BASIM YAYIM DAĞITIM LTD.ŞTİ.
Şişli Mağaza Abide-i Hürriyet Cad. No: 207
Şişli/ İSTANBUL
Tel.: (0212) 240 12 54- 240 12 58
Fax: (0212) 240 12 67
www.vedat.kitapcilik.com
ONALTINCI BASIYA ÖNSÖZ
Ticari İşletme Hukuku kitabının ilk basısı 1973 yılında Prof. Dr. Reha
Poroy tarafından yazıldı. Kitabın 7. basısında kitaba ben de dahil oldum
ve kitap Poroy/Yasaman olarak çıkarıldı. Bu tarihten 2009 yılına kadar bu
şekilde yeni basılar birbirini takip etti. 2009 yılında hocam Reha Poroy
vefat etti. Bu tarihten sonra onun da adı daima baki kalmak kaydı ile yeni
basılan ben devam ettirdim. Bu gün ilk basıdan 44 yıl geçtikten sonra 16.
basıya ulaşmış olduk.
Bu basıda Ticari İşletmenin hukuki işlemlere konu olması bölümünde
"ticari işletme rehni" bölümü tamamen değiştirilmiştir. Bunun sebebi 6570
sayılı ve 2016 tarihli "Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu"nun çık-
ması ve 1.1.2017 tarihinde yürürlüğe girmesidir. Bu Kanun ile 1971 tarih
ve 1447 sayılı Ticari İşletme Rehni Kanunu'nu yürürlükten kaldırılmış-
tır. Bunun dışında, haksız rekabet bölümüne yeni doktrin, İsviçre Federal
Mahkeme kararlan, AB Adalet Divanı kararlan ile Yargıtay kararlan ek-
lenmiştir. Doç. Dr. Füsun Nomer Ertan'ın "Haksız Rekabet Hukuku" adlı
kitabı bu konuda yazılmış önemli bir kitaptır. Bu kitaptan da istifade edip,
kitaba yansıttım. Haksız rekabette genel işlem şartları konusunda Doç. Dr.
Yeşim Atamer'in kitap ve makalelerine ve buradaki görüşlerine kitapta yer
verdim. Çöle dönen hukuk dünyamızda, bu genç akademisyenlerin ortaya
çıkması ve önemli eserler vermesi beni mutlu etti ve umutlandırdı.
Kitabın diğer bölümlerinde de yeni doktrin ve mahkeme kararlarına
yer verildi ve kitap güncel hale getirildi. Kitabın gerek hukuk fakültesi öğ-
rencilerine, gerek uygulamacılara faydalı olacağı inancındayım.
Bu kitapta bana yardım eden, doktrin ve karar arama ile kavram ve
madde endekslerini hazırlayan Okan Üniversitesi Hukuk Fakültesindeki
Asistanım Sinan Barış Yaşar ile Yasaman Hukuk Bürosu elemanları Mar-
ka ve Patent Vekili Zeynep Yasaman Kökçü, Av. Burcu Göçet, Av. Ayça
Ekmekci, Av. Güniz Dikicioğlu'na teşekkür ve şükranlarımı sunuyorum.
İstanbul, Eylül 2017 Prof. Dr. Hamdi Yasaman
m
BİRİNCİ BASIYA ÖNSÖZ
Bu kitabın metni, 1965 yılında baskıya verilmek üzere kaleme alın-
mış, ancak o yıl imtihanlardan makul bir süre önce yayınlanması imkanı
olmadığı anlaşılınca, bazı kısımları kısaltılarak ve önemli dipnotları içine
alınarak, mumlu kağıt usulü ile çoğaltılmıştır. Sonraları, başta idari görev-
ler olmak üzere çeşitli sebepler yayın için yapılması gereken çalışmayı en-
gelleyince, notların bir kitap niteliği taşımasına dayanarak, her yıl gerekli
eklemeleri yapmak şartiyle öğrencilerin sayısına göre çoğaltılmalarında bir
sakınca görmedim. Bu yıl ise, Paris Üniversitesi'nde ders vermekle görev-
lendirilmiş olmama rağmen, bir taraftan mumlu kağıtla çoğaltma usulünün
pahalılığı, diğer taraftan sekiz yıldır gelişen doktrin ve içtihadın ekleme
metodu ile ele alınmasının zorluğu, beni yayınlama kararına götürdü.
Öğrencilerimiz için daha faydalı olacağına inandığım bu şekli ile
"Ticari İşletme Hukuku" aslında notlardan çok farklı değildir. Hacmin bü-
yümemesi için yoğun bir üslupla, uzun cümlelerden ve tekrarlardan kaçına-
rak yazılmış olan metin, mümkün olan ölçüde, aynen bırakılmıştır. Kanun
metinleri genellikle kitaba alınmamış, maddelere yollamalar yapılmıştır.
Bu yüzden, çalışırken ilgili kanunların el altında bulundurulması gerekli-
dir. Her bahsin başında, konunun önemli noktalarını ve çözülmesi gereken
sorunları özetleyen bir kısım vardır. Bu kısımları dikkatle incelemek ve
üzerinde düşünmek, ilgili bahsi daha rahat ve daha esaslı bir şekilde kavra-
maya yarayacaktır.
Kitabın sistematiğinde ise, bölümlerin sıralanması bakımından deği-
şiklikler yapılmıştır. Ticaret Hukuku kavramı, tarihi gelişim, genel teo-
ri ve plan ile bibliyografya değerlendirmesini kapsayan Giriş kısmından
sonra onbir bölüm halinde incelenen konular: a) ticari işletmenin hukuk
düzeyinde tespiti ve bu temel kavramdan türetilen, ticari iş ve hüküm, ta-
cir gibi diğer kavramlar (Bölüm 1-4), b) ticari işletmenin faaliyet düzeni
(Bölüm 5-8), c) ticari işletmenin ve faaliyet çevresindeki kişi ve unsurların
korunması (Bölüm 9-11) olarak sıralanmıştır. Böylece, birinci grup ticari
V
l
BtR1NCI BASIYA ÖNSÖZ
işletmenin ve hükümlerinin Türk sisteminde bir analizini ve fonksiyonunun
değerlendirilmesini teşkil etmektedir. İkinci grupta ticaret sicili, defterler,
yardımcılar, aracılar, cari hesap bölilmleriyle ticari işletmenin faaliyet çev-
resinin düzenlenmesi ele alınmaktadır. Üçüncü grupta ise, temel koruma
sistemi kabul edilen haksız rekabet hükümleri ile, ticaret unvanı, işletme
adı ve markalar, yani özel koruma bölümleri toplanmakta böylece "sınaı
mülkiyet" çevresinden olan kavramlar bir araya gelmiş bulunmaktadır. Ti-
caret Hukuku doktrinin gelişmesi bakımından bu gruplaştırmanın faydalı
olduğuna inanıyorum ve kitaba başka basılar nasip olursa, bu ayırımı daha
açık hale getirerek işlemek fikrindeyim.
Esas gayesi ve şekli itibariyle "Ticari İşletme Hukuku" bir öğrenci ki-
tabıdır. Ancak, içtihadın gelişmesi ileri sürülen fikirlerde nazara alındığı
gibi, be1li başlı konularda çözüm tercihleri yapılmış ve seçilen çözümün
leh ve aleyhindeki doktrin yollamalarla belirtilmiştir. Böylece kitabın, bir
ölçüde müracaat kitabı niteliği de kazanmasına çalışılmıştır.
*
* *
Metnin baskıya verilişinde, çeşitli cetvellerin hazırlanması işini Kürsü-
müz Asistanlarından Ömer Teoman ve Hamdi Yasaman üzerlerine aldılar;
Müsveddelerin tashihini de birlikte yaptılar. Bu iki genç meslekdaşımın
büyük ilgi ve gayretleri baskı işleri yürütülürken uzakta bulunmanın sakın-
calarını ortadan kaldırdı. Kendilerine çok teşekkür ederim.
Bu kitabın yayın hayatı başlarken, mumlu kağıtla çoğaltıldığı yıllarda,
çoğaltma ve ciltleme işlerini üzerine almış olan ve metnin her yıl öğren-
cilerimizin eline değişiklikler titizlikle gerçekleştirilmiş olarak temiz bir
şekilde ve zamanında geçmesini sağlamış bulunan Seri Teksir Müessesesi
sahibesi Zeynep Alkıfı da burada anmak istiyorum.
Fakülteler Matbaası mensupları ise, sadece büyük titizlikle iş görmekle
yetinmeyip, müellifin titizliklerini de anlayışla karşıladılar ve böylece bas-
tıkları kitaplara karşı makine, kurşun, kağıt ve mürekkebin ötesinde bir ilgi
duyduklarını ispatladılar.
Paris, Haziran 1973
Reha POROY
VI
İÇİNDEKİLER
ONALTINCI BASIYA ÖNSÖZ ............................................................................ m
BİRİNCİ BASIYA ÖNSÖZ................................................................................... V
KISALTMALAR ........................................................................................... XVII
Birinci Kısım
GİRİŞ VE GENEL BİLGİLER
1. TİCARET HUKUKU KAVRAMI ............................................................ 3-18
1. Genel Olarak (3) 2. Ticaret Hukuku'nun Tarihi Gelişimi (5) a. Eski
Zamanlar (5) b. Orta Çağ (6) c. Yakın Zamanlar ve Kanunlaştırma
Hareketleri (8)
ç. Bugünkü Durum (9) 3. Ticaret Hukuku'nun Genel
Teorisi (12) 4. Ticaret Hukuku'nun Bağımsızlığı (15) 5. Ticaret
Hukuku' nun Özellikleri ve Diğer Hukuk Dallan İle İlişkileri (17) .
il. TÜRK TİCARET HUKUKU ................................................................. 18-23
1. Tarihi Gelişim (18) 2. Yürürlükteki Türk Ticaret Kanunu (20) 3. Yeni
Ticaret Kanunu'nun Altında Yatan Temel Dinamikler (2 1).
111. PLAN VE BİBLİYOGRAFYA ............................................................... 23-27
1. Ticari İşletme Hukuku Başlığı Altında Ele Alınan Konular (23) 2.
Bibliyografya (24).
İkinci Kısım
TİCARİ İŞLETME ESASI ve BAĞLI KAVRAMLAR
Birinci Bölüm
TİCARİ İŞLETME
I. GENEL OLARAK ................................................................................. 32-35
1. Kavram ve Terimler (32) 2. Belli Başlı Sistemlerde Ticari İşletme
Esasının Ele Alınış Tarzı (33) 3. Ticaret Kanunu Sisteminde Ticari
İşletmenin Fonksiyonu (35) Ticaret Hukuku'nda Temel Kavram
Olarak Ticari İşletme (35).
VII
fi. 4 ti ETMEK� T L RI . ............................................. 36-39
ı •m.ac.lann T� ,��uilmcsi (36) l. Esnaf işletmesi ıçin
!' trüJ Sımn Aşaırı Dw:ıe}'de �lir Sağlamak (37) 2. Devamlılık
11
