powered by

powered by

makaleler Vehbi Kadri KAMER 249TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 I. Giriş 1980’li yılların başında, Amerika’da ve Avrupa’da suç oranla- rının artması, ceza adalet sistemindeki yetersizlikler ve suçun mağ- durlar üzerine olan olumsuz etkilerine karşı mağdur hareketleri ge- lişmiştir. Amerikan yaklaşımı “mağdur hakları” ekseninde gelişirken Avrupa’daki yaklaşım “mağdur hizmetleri” yönünde olmuştur. 1 II. Dünya Savaşı sonrasında, Japonlar ile Amerikalılar, mağdura yardım konusunda çalışmalara başlamışlardır. Bu çalışmalar sonunda, mağdur bilimi adıyla yeni bir kavram ortaya çıkmıştır. Bu bilim, kri- minal psikolojinin bir bölümünü oluşturmaktadır. 2 Avrupa’da ise mağdura yardım konusundaki çalışmaların otuz yıl önce başladığı görülmektedir. Bu çalışmalar başlamadan önce mağ- durlar sadece mahkemelerde tanık veya taraf sıfatıyla bulunmaktay- dı. Yapılan çalışmalar ile artık mağdur, hukuki destek ile psiko-sosyal destek alabilmektedir. Son yıllarda ceza hukukunda mağdurun korunması konusu, hu- kuk alanında ön plana çıkmış, bu konu üzerinde çok sayıda çalışma yapılarak özel kanunlar çıkarılmıştır. Ceza hukuku alanında mağdu- run korunması denildiğinde; başta mağdurun bilgi alma hakkı olmak * Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Denetimli Serbestlik ve Yardım Hizmetlerinden Sorumlu Daire Başkanı 1 Bahar, İbrahim, Halil, Mağduriyet Bilimi, Mağduriyetin Etkisi ve Mağduriyete Yö- nelik Çalışmalar, Suç Mağdurları, Adalet Yayınevi, Ankara, 2006, s. 2. 2 Kamer, Vehbi Kadri, 26-29 Şubat 2008 Tarihleri Arasında Avusturya’ya Yapılan Ça- lışma Ziyareti Raporu, 28 Şubat 2008 tarihinde emekli hakim, Weisser Ring Başkanı Jesionek ile yapılan görüşme, rapor yayımlanmamıştır. ÜLKEMİZDE VE MUKAYESELİ HUKUKTA MAĞDURA YARDIM Vehbi Kadri KAMER* Vehbi Kadri KAMER makaleler 250TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 üzere, kişiliğinin korunması, suçtan doğan mağduriyetinin giderilme- si anlaşılmaktadır. 3 Bu açıklamalar kapsamında suçtan doğan mağduriyetin gideril- mesi konusunda iki yöntem benimsenmiştir. Birinci yöntem, yargılama dışı fail mağdur uzlaşma yöntemidir. Uzlaşma yöntemi ile mağdurun manevi ve maddi zararı karşılanmakta, ihtilafın yargı dışında çözümü sağlanmakta, fail açısından fiilin haksızlığını ve sonuçlarını görebilme olanağı vermektedir. İkinci yöntem ise, ceza muhakemesi çerçevesinde mağduriyetin giderilmesidir. Bu yöntemde klasik ceza muhakemesi söz konusu olup, failin suçtan zarar görenin mağduriyeti ortadan kal- dırdığı ölçüde hüküm açıklanmasının geri bırakılması, hapis cezasının ertelenmesi gibi haklara sahip olmaktadır. 4 Bu makalede; ceza adalet sistemi bakımından çok önemli bir alan olan mağdura yardım konusu, mağdur ve suçtan zarar gören kavra- mı, mağdura yardım konusunda uluslar arası çalışmalar, Ülkemizde mağdura yardım, mukayeseli hukukta mağdura yardım, Avrupa ül- kelerinde mağdura yardım ve maliyeti konusunda istatistikî bilgiler ve değerlendirme başlıkları altında açıklanacaktır. II. Mağdur ve Suçtan Zarar Gören Kavramı Suçtan zarar gören ve suç mağduru ifadeleri öğretide farklı kav- ramlar olarak kabul görmektedir. Suçtan zarar gören, suç sayılan eylem sonucunda, hukuk düzeni tarafından korunan yararı, zararı ya da teh- likeye uğratılan kişiyi belirtmektedir. Suç mağduru, suç sayılan eylem kimin üzerinde yapılmış ise o kişiyi ifade etmektedir. Suçtan zarar gö- ren kavramı, suç mağduru kavramını içine almaktadır. 5 Milana’do toplanan Suçluların Önlenmesi ve Suçluların Islahı üze- rine 7. Birleşmiş Milletler Kongresi tarafından kabul edilen ve Genel 3 Özbek, Veli Özer, Ceza Hukukunda Suçtan Doğan Mağduriyetin Giderilmesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Bölümü, Doktora Tezi, Danışman Öztürk, Bahri, İzmir, 1995, s. 21, http://tez2.yok.gov.tr/tezjic/tez.htm, 17 Mart 2007, saat:16:54. 4 a. g. e., s. 28. 5 Dönmez, Sulhi, Erman, Sahir, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, Cilt:2, İstanbul, 1986, s. 461, aktaran, Uruşak, Uğur, Suç Mağdurunun Korunması, İstanbul Üniversitesi Adlî Tıp Enstitüsü Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1992, s. 2. aktaran, Kamer, Vehbi Kadri, Denetimli Serbestlik Kararlarının İnfazı, Adalet yayınevi, Ankara, 2007, s. 661. makaleler Vehbi Kadri KAMER 251TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Kurul’un 29 Kasım 1985 tarihli ve 40/34 kararında ifade edilen mağ- dur kavramı; “yürürlükte bulunan ceza kanunlarının eylem veya ihmal yo- luyla ihlal edilmesi nedeniyle, bireysel veya toplu olarak, fiziksel veya ruhsal biçimde yaralanma da dahil olmak üzere manevi acılar çeken, ekonomik kayba uğrayan veya temel hakları esaslı bir biçimde zayıflayan ve bu surette zarar gören kimse” olarak tanımlanmıştır.  III. Mağdurlara Yardım Korusunda Uluslararası Çalışmalar Mağdura yardım konusundaki uluslararası dört başlık altında in- celeyebiliriz. A. Suç Mağdurlarına Tazminat Ödenmesi Hakkındaki Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 27 Sayılı Tavsiye Kararı T “Avrupa Konseyi’nin 1977 tarihli tavsiye kararında, suçtan zarar göre- nin herhangi bir şekilde yardım alamaması halinde Devlet; a. Suç sonucu bedenen ciddi olarak yaralanan kişiye, b. Böyle bir suç dolayısı ile ölen kişinin bakmakla yükümlü olduğu kim- selere, tazminat ödenmesinde katkıda bulunmalıdır. Bedensel yaralanmaya yol açan suçlarla ilgili olarak kasten işlenen suçlar dolayısı ile sanık hakkında kamu adına takibat yapılmasa dahi mağdurun en azından tazminat alması sağlanmalıdır.”  Bacanlı, Mehmet Rifat, Ceza Muhakemesinde Mağdurun Korunması, Gazi Üniver- sitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Ceza ve Ceza Usul Hukuku Bilim Dalı, master tezi, Ankara, 2007, s. 5, http://tez2.yok.gov.tr/tezjic/ tez.htm, 17 Mart 2007, saat:16:54.  Özbek, Veli Özer, Ceza Hukukunda Suçtan Doğan Mağduriyetin Giderilmesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Bölümü, Doktora Tezi, Danışman Öztürk, Bahri, İzmir, 1995, s. 77, http://tez2.yok.gov.tr/tezjic/tez.htm, 17 Mart 2007, saat:16:54. Vehbi Kadri KAMER makaleler 252TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 B. Şiddet Suçu Mağdurlarına Tazminat Ödenmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi 8 Onüç maddeden oluşan ve 1983 tarihinde kabul edilen Şiddet Suçu Mağdurlarına Tazminat Ödenmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi, devletlerin başka kaynaklarından tazminat ödemesinin mümkün ol- madığı durumlarda, kasıtlı bir şiddet suçu nedeniyle bedenen ciddi olarak yaralanmış veya sağlıkları bozulmuş mağdurlara ve bu suçlar nedeni ile ölen kişilerin bakmakla yükümlü oldukları kişilere tazminat ödenmesine yardımcı olması gerektiğini hükme bağlamıştır. Bu halde tazminatın olayın niteliğine göre; a. Kazanç kaybını, b. Bakım ve hastahane masrafları, cenaze masraflarını, c. Ölen kişinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerin bakım mas- raflarını karşılamaktadır. Ancak tazminat talebinde bulunan kişinin mali duru- muna göre; tazminatın miktarı azaltılabilmekte veya talep kabul edil- meyebilmektedir. Mağdurun veya tazminat talebinde bulunan kişinin; suçun işlen- mesinden önceki, sırasındaki veya sonrasındaki davranışları, örgütlü suçla ilişkisi, hakkaniyet veya kamu düzenine aykırılık halleri dikkate alınarak tazminatın miktarı azaltılabilmekte veya talep kabul edilme- yebilmektedir. 8 Şiddet Suçu Mağdurlarına Tazminat Ödenmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi, http://www.avrupakonseyi.org.tr/, 8 Mart 2008, saat:20;24. makaleler Vehbi Kadri KAMER 253TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 C. Ceza Muhakemesi Hukukunda Mağdurun Hukuki Durumunun İyileştirilmesine İlişkin Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 11 Sayılı Tavsiye Kararı 9 11 numaralı tavsiye kararı üye ülkelere altı ayrı alanda aşağıda belirtilen ölçülere göre uygulamalarını gözden geçirmelerini tavsiye etmektedir. Bunlar; Polis’in; mağdurlara yaklaşımı konusunda eğitimi, mağdurun po- listen yardım alabilmesi, hukuki mevzuat konusunda bilgi alması, Kovuşturma aşamasında; mağdur aksını beyan etmedikçe kovuş- turma ile ilgili nihai karar hakkında bilgilendirilmesi, Mağdurun ifadesinin alınmasında; her aşamada kişisel durumu- nun ve haklarının göz önünde bulundurulması, Dava aşamasında; duruşmanın tarihi, yeri ile davanın sonucunun bildirilmesi, Uygulama aşamasında; cezai yaptırımın tazminat olması halinde mağdura tahsilâtta yardımcı olunması, Mahremiyetin korunmasında; soruşturma ve kovuşturma ile ilgi- li bilgilendirmede, aşırı bir biçemde özel hayatını etkileyecek şekilde aleniyetten korunması, Mağdurun özel korunmasında; gerekli hallerde mağdurun ve aile- sinin suçludan korunması sağlanmalıdır. 9 Ceza Yargılamasında İşbirliğinin Geliştirilmesi, EGM Katalog No: 339, Asayiş Dai- re Başkanlığı Yayın No: 11, Ankara, 2005, s. 250-252, aktaran, Yılmaz Zekeriya, Ceza Muhakemesinde Mağdur Hakları, Davaya Katılma, Yargılama Giderleri İle Mağ- durun veya Suçtan Zarar Hukuk Muhakemelerinde Açabileceği Maddi ve Manevi Tazminat Davaları, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2007, s. 29. Vehbi Kadri KAMER makaleler 254TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 D. Mağdura Yardım Edilmesi ve Mağduriyetin Önlenmesi Hakkında Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 21 Sayılı Tavsiye Kararı 10 “Bu kararda; a. Mağduru koruma programları ve bu koruda yapılacak araştırmaları desteklemek, b. Mağdurun korunması ve ihtiyaçları hakkında kamuoyunu bilinçlen- dirmek, c. Mağdura yardım edebilecek kamu ve özel hizmetleri tanımlamak, d. Özellikle savunması durumda olan mağdur ve aileleri için faile karşı koruma, tıbbi, psikolojik, sosyal ve maddi yardım sağlamak, e. Fail ve mağdur arasındaki uzlaşmayı sağlamaya ilişkin projeleri teş- vik etmek tavsiye edilmiştir.” E. Birleşmiş Milletler Suçtan ve Yetki İstismarından Mağdur Olanlara Adalet Sağlanmasına Dair Temel Prensipler Deklarasyonu 11 26 Ağustos ile 6 Eylül 1985 tarihleri arasında Milano’da toplanan Suçluların Önlenmesi ve Suçluların Islahı üzerine 7. Birleşmiş Milletler Kongresi tarafından kabul edilmesi tavsiye edilen ve Genel Kurulu’nun 29 Kasım 1985 tarihli 40/34 sayılı kararıyla kabul edilen mağdur hak- ları dört başlık altında incelenebilir. Bunlar; a. Ceza muhakemesinde adil işlem hakkı, b. Meydana gelen zararlı durumun eski hale iadesi hakkı, c. Meydana gelen zararın tazmini hakkı, d. Yardım ve uygun tedavi hakkıdır. 10 Özbek, Veli Özer, Ceza Hukukunda Suçtan Doğan Mağduriyetin Giderilmesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Bölümü, Doktora Tezi, Danışman Öztürk, Bahri, İzmir, 1995, s. 83, http://tez2.yok.gov.tr/tezjic/tez.htm, 17 Mart 2007, saat:16:54. 11 Bacanlı, Mehmet Rifat, Ceza Muhakemesinde Mağdurun Korunması, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Ceza ve Ceza Usul Huku- ku Bilim Dalı, Master Tezi, Ankara, 2007, s. 61, http://tez2.yok.gov.tr/tezjic/tez. htm, 17 Mart 2007, saat:16:54. makaleler Vehbi Kadri KAMER 255TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 IV. Ülkemizde Mağdura Yardım Ülkemizde mağdura yardım konusunu; soruşturma ve kovuştur- ma aşamasında mağdura hakları ile koruma kurullarınca mağdura ya- pılan yardım olmak üzere iki başlıkta inceleyebiliriz. A. Soruşturma ve Kovuşturma Aşamasında Mağdura Hakları Soruşturma ve kovuşturma aşamasında mağdura hakları on sekiz başlık altında açıklanabilir. Bu haklar; a. El koyma işlemi, suçtan zarar gören mağdura gecikmeksizin bildirilmektedir. b. Suçtan zarar görenin vekili, soruşturma evresinde dosya içeri- ğini inceleyebilmekte ve istediği belgelerin bir örneğini harçsız olarak alabilmektedir. İddianamenin mahkeme tarafından kabul edildiği ta- rihten itibaren dosya içeriğini ve muhafaza altına alınmış delilleri in- celeyebilmekte; bütün tutanak ve belgelerin örneklerini harçsız olarak alabilmektedir. c. Adli kontrol tedbiri olarak, Cumhuriyet Savcısının istemi üze- rine hakim tarafından miktarı ve ödeme süreleri belirlenecek paranın suç mağdurunun haklarının güvence altına alınması amacıyla ayrı veya kişisel güvenceye bağlanabilinmektedir. d. Cumhuriyet Savcısı, soruşturma evresi sonunda, kamu dava- sının açılması için yeterli şüphe oluşturacak delil elde edilememesi veya kovuşturma olanağının bulunmaması hâllerinde “kovuşturmaya yer olmadığına” karar verilmesi halinde bu karar suçtan zarar görene bildirilmektedir. e. Mahkemece tanık veya bilirkişilerin dinlenmesi için belirlenen gün, suçtan zarar görene ve vekiline bildirilmektedir. f. Mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm veri- linceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabil- mektedir. g. Duruşma sırasında şikâyeti belirten ifade üzerine, suçtan zarar görenden davaya katılmak isteyip istemediği sorulmaktadır. Vehbi Kadri KAMER makaleler 256TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 h. Mağdur veya suçtan zarar gören, davaya katıldığında, mahke- meden istemesi halinde baro tarafından bir avukat görevlendirilmek- tedir. Mağdur veya suçtan zarar görenin çocuk, sağır ve dilsiz veya kendisini savunamayacak derecede akıl hastası olması halinde avukat görevlendirilmesi için istem aranmamaktadır. i. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 271. maddesinde belirtilen suçlarda, mağdur veya suçtan zarar gören uzlaşma yoluna gidebilmektedir. j. Kovuşturma yapılabilmesi şikâyete bağlı suçlarda, kanunda aksi yazılı olmadıkça suçtan zarar görenin vazgeçmesi davayı düşür- mektedir. k. Hapis cezasının ertelenmesi, mağdurun veya kamunun uğra- dığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin sure- tiyle tamamen giderilmesi koşuluna bağlı tutulabilmektedir. l. Keşif yapılması sırasında, mağdur ve vekili hazır bulunabil- mektedir. m. Yürütülen soruşturma sonucunda kovuşturma evresine ge- çildikten sonra suçun şikâyete bağlı olduğunun anlaşılması halinde; mağdur açıkça şikâyetten vazgeçmediği takdirde yargılamaya devam olunmaktadır. n. Kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilebilme- si için suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekmektedir. o. Mağdurun, meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmemesi halinde mahkeme tarafından atanan tercüman aracılığıyla duruşma- daki iddia ve savunmaya ilişkin esaslı noktalar tercüme edilmektedir. p. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilebilmesi için suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın, aynen iade, suçtan önceki hale getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekmektedir. q. Maddi gerçeğin ortaya çıkarılması durumu hariç olmak üzere, işlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş çocuk veya mağdur, bu suça ilişkin soruşturma veya kovuşturmada tanık olarak bir defa din- lenebilmektedir. İşlenen suçun etkisiyle psikolojisi bozulmuş olan di- makaleler Vehbi Kadri KAMER 257TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 ğer mağdurun tanık olarak dinlenmesi sırasında psikoloji, psikiyatri, tıp veya eğitim alanında uzman bir kişi bulundurulmaktadır. r. Denetimli serbestlik ve yardım ile koruma hizmetlerinde görev alanlar; suçtan zarar gören ve ailesi hakkında öğrenmiş olduğu bilgile- rin gizliliğini korumak zorundadır. B. Koruma Kurullarınca Mağdurlara Yapılan Yardım Koruma kurullarınca mağdurlara yapılan yardım konusu üç baş- lık altında incelenebilir. 1. Koruma Kurullarının Kuruluşu 20 Temmuz 2005 tarihli ve 25881 sayılı Resmi Gazete’de yayımla- narak yürürlüğe giren 3 Temmuz 2005 tarihli ve 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu ve bu Kanunun uygulanmasını gösteren 18 Nisan 2007 tarihli ve 26497 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri İle Koruma Kurulları Yönetmeliği 133 adalet ko- misyonunun bulunduğu yerde koruma kurulları oluşturulmuştur. 12 2. Koruma Kurulu Üyelerinin Oluşumu Koruma kurulları; Cumhuriyet Başsavcısının veya görevlendire- ceği Cumhuriyet Başsavcı vekili ya da Cumhuriyet Savcısının başkan- lığında oluşturulmuştur. Koruma kurulu üyelerinin; bir kısmı 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu gereğince bulunması zorunlu üyelerden, diğer bir kısmı da Cumhuriyet Başsavcısının takdirine bağlı olarak kurula kabul edilebi- lecek üyelerden oluşmaktadır. 13 Gerek 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Kanunu, gerekse Cumhuriyet Başsavcısının tak- dirine bağlı olarak koruma kurullarında görev alacak üyeler dışında Cumhuriyet Başsavcısının onayı ile kişi veya kurumların temsilcileri koruma kurulu toplantılarına katılımcı olarak davet edilebilecek veya 12 Kamer, Vehbi Kadri, Denetimli Serbestlik Kararlarının İnfazı, Adalet Yayınevi, Anka- ra, 2007, Birinci Baskı, s. 663. 13 a. g. e., s. 650. Vehbi Kadri KAMER makaleler 258TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 katılımcı olarak katılmayı isteyenlerin talepleri kabul edilebilecektir. Amaç toplumun desteğini en üst seviyede alabilmektedir. 14 133 merkezde kurulan koruma kurullarında 2.224 üye görev yap- maktadır. Üyelerin, 1.384’ü kamu kurumlarında, 843’ü sivil toplum kurumlarında görev yapmaktadır. 3. Koruma Kurulunun Görevleri Denetimli serbestlik ve yardım merkezi şube müdürlüğü veya bü- rosu tarafından koruma kurulluna iletilen; a. Suçtan zarar gören kişilerin suç nedeniyle karşılaştıkları, sos- yal, ekonomik ve psikolojik sorunların çözümünde yardımcı olmak. b. Ceza infaz kurumlarından salıverilen hükümlülerin; aa. Meslek veya sanat edinmelerinde, bb. İş bulmalarında, cc. Sanat sahibi olanlar ile tarım işletmeciliği yapmak isteyenlere araç ve kredi sağlanmasında, dd. İşyeri açmak isteyenlere yardım edilmesinde ve karşılaştıkları diğer güçlüklerin çözümünde yardımcı olmak. c. Ceza infaz kurumundan salıverilen çocuk ve genç hükümlü- lerin, öğrenimlerine devam etmelerini sağlamaya yönelik her türlü tedbiri almak; salıverilen diğer hükümlülere de bu konuda yardımcı olmak. d. Suçtan zarar gören veya ceza infaz kurumundan salıverilen hükümlülere öğrenimlerine devam etmelerini sağlamaya yönelik de- netimli serbestlik ve yardım merkezi şube müdürlüğü tarafından ha- zırlanan projeleri görüşmek ve karara bağlamak. e. Mevzuatla verilen diğer görevleri yapmak. 4. Koruma Kurullarının Çalışma Usul ve Esasları Koruma kurullarına; suçtan zarar görenlerin kendisi ya da kanunî temsilcisi veya avukatları başvurabilecektir. İlgililer başvurularını, 14 a. g. e., s. 650. makaleler Vehbi Kadri KAMER 259TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 yerleşim yerindeki denetimli serbestlik ve yardım merkezi şube mü- dürlüğü veya bürosuna yapmalıdır. Dilekçeye, başvuru konusu ile il- gili belgeler eklenmelidir. Başvuru, koruma kurulları defterine kaydedilmektedir. Başvuru- da; başvuruyu yapan kişinin kimlik bilgilerini gösterir belge, yerleşim yeri belgesi, suçtan zarar gören kişiler bakımından kesinleşmiş mahke- me kararı veya soruşturma veya kovuşturma evresinde ilgili merciin yazısı, talep konusu dikkate alınarak ekonomik durumunu gösteren belgeler ile denetimli serbestlik ve yardım merkezi şube müdürlüğün- ce gerekli görülen diğer belgeler istenmektedir. Talep sahibi ile yüz yüze görüşme yapılarak ihtiyaç duyduğu yardım belirlenmektedir. Bu kapsamda, denetleme memuru tarafın- dan koruma kurulu başvuru değerlendirme formu düzenlenmektedir. Form doldurulduktan sonra ilgili adına dosya açılmakta ve bu dosya en yakın koruma kurulu toplantı gündemine alınmaktadır. Koruma kurulu toplantısında suçtan zarar görene yapılacak yardım belirlen- mektedir. V. Mukayeseli Hukukta Mağdura Yardım Amerika Birleşik Devletleri’nde tüm eyaletler, suçlu tarafından mağdura zarar tazminatı verilmesini ve ceza mahkemelerince hüküm altına alınmasını sağlayan yasaları kabul etmişlerdir. 15 Bu kapsamda, Restitution ve Diversion uygulamaları yapılamaktadır. Restitution mağdurun zararının fail tarafından tazmin edilmesi esasına dayan- maktadır. Diversion, suçun kovuşturulmasında polis veya savcının takdir hakkını kullanarak eylemi ceza sisteminin dışına çıkarması an- lamına gelmektedir. 16 İngiltere’de, ceza davaları ile birlikte mağdurun zararlarının gide- riminin hüküm altına alınması olanaklıdır. “Criminal Justice Act” ile 15 Joutsen, Matti, Shapland, Joanna, Report On An Hoc Working Group Meeting, Heuni Publucation Series No:16, Helsinki, 1989, s. 4-5, aktaran, Uruşak, Uğur, Suç Mağ- durunun Korunması, İstanbul Üniversitesi Adlî Tıp Enstitüsü Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1992, s. 2. 16 Bacanlı, Mehmet Rıfat, Ceza Muhakemesinde Mağdurun Korunması, Gazi Üniver- sitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Ceza ve Ceza Usul Hukuku Bilim Dalı, Master Tezi, Ankara, 2007, s. 75, http://tez2.yok.gov.tr/tezjic/ tez.htm, 17 Mart 2007, saat:16:54. Vehbi Kadri KAMER makaleler 260TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 mağdurun zararlarının suçludan alınmasının para cezaları gibi karar altına alınması sağlanmış, ayrıca ceza mahkemesi mağdurun zarar- larının suçlu tarafından karşılanması konusunda karar vermemişse, bunun gerekçelerinin kararda belirtilmesi zorunlu duruma getirilmiş- tir. 17 Fransa’da, 1977 yılında yürürlüğe giren bir kanun ile suçtan zarar gören mağdurlara devletin tazminat ödemesi kabul edilmiştir. Öde- melerde, kasden işlenen eylemlerden doğan zararlar ve mağdurun du- rumu dikkate alınmaktadır. 18 Almanya’da, Alman Ceza Kanunu’nun “Fail ve Mağdur Arasında Arabuluculuk, Verilen Zararın Tazmini” başlıklı 46 (a) maddesinde: 19 “Fail; 1. Uzlaşmak için samimi bir çaba harcayarak, işlemiş olduğu suçun ne- ticelerini tamamen veya büyük ölçüde tazmin ederse ya da tazmin etmek için ciddî olarak gayret ederse, 2. Çok fazla kişisel çaba gösterilmesinin ya da bazı fedakârlıklar yapılma- sının gerekli olduğu durumlarda, mevcut zararı tamamen veya büyük ölçüde giderirse, 3. Mahkeme 49. maddenin 1. paragrafına dayanarak cezayı hafifletebilir ya da bir yıla kadar olan hapis cezalarında veya üç yüz altmış günlük çalış- ma ücretine kadar para cezalarında ceza vermekten imtina edebilir” hükmü bulunmaktadır. 2001 yılında kurulan ve merkezi Stuttgart olan “Landesstiftung Op- ferschutz- Weissen Ring” isimli dernek, mağdurların haklarını korumak, 17 Shapland, Joanna, Producing Change For Victims In The Criminal Justice System The U.K Experience, Heuni Publucation Series No:16, Helsinki, 1989, s. 171., aktaran, Uruşak, Uğur, Suç Mağdurunun Korunması, İstanbul Üniversitesi Adlî Tıp Enstitüsü Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1992, s. 14. 18 Akdemir, Süleyman, Ceza Hukukunda Mağdurun Korunması, İzmir, 1988, s. 7, Uru- şak, Uğur, Suç Mağdurunun Korunması, İstanbul Üniversitesi Adlî Tıp Enstitüsü Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1992, s. 20. 19 German Penal Code § 46a (http://www.iuscomp.org/gla/index.html), aktaran, Özbek, Mustafa, Çağdaş Ceza Adaleti Sistemlerinde Alternatif Çözüm Arayışları ve Ara- buluculuk Uygulaması, http://www.google.com.tr/search?hl=tr&q=%22Denetimli + Serbestlik+%28 Probation%29%22ta, 2 Kasım 2006, saat 07:17. makaleler Vehbi Kadri KAMER 261TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 savunmak ve danışmanlık hizmeti vermek amacıyla  faaliyete geçmiş- tir. Derneğin faaliyetleri arasında 20;  a. Mağdurun zararının derecesine göre maddi finanssal destek sağlamak.  b. Mağdura ücretsiz olarak hukuki danışmanlık yapmak,  c. Ücretsiz olarak tanık ve mağdura avukat temin etmek,  d. Zarar uğramış olan mağdur ve tanıklara, ücretsiz olarak psiko- lojik destek sağlamak,  e. Mağdur ve tanıkların duruşmalarında destek vermek üzere gönüllü olarak katılmak,  f. Mahkeme aşamasının nasıl seyredeceği hakkında danışmanlık hizmeti vermek, g. Zarar gören mağdurun aynı zamanda ceza alması durumunda, geride kalan eş, çocuk ve yakınlarına yardımcı olmak, h. Sağlık Sigortası olmayan mağdura yönelik maddi yardım sağ- lamak,  i. Mağdurlara yönelik www.landesstiftug-opferschutz.de web adresi üzerinden hukuki yardımda bulunmak yer almaktadır.  Finlandiya’da, mağdurların çok güçlü bir konumda bulunduğu ol- duğu görülmektedir. 21 Suç failinin yakalanamadığı veya yargının önü- ne çıkarılamadığı durumlarda, mağdurun tazminat elde edememesi nedeniyle zarara uğ­ramaması amacıyla, Finlandiya, Avrupa’da ilk olarak 1973 yılında bir özel ya­sa çıkarmış ve böyle durumlarda mağ - dura devlet tarafından tazminat ödenmesi esasını benimsemiştir. Fin Mağdur Koruma Yasası, bu konuda dünyadaki en ayrıntılı ve kapsam- lı yasalardan biri olarak dikkat çekicidir. Yasa, herhangi bir suçtan do- ğan bütün bedensel yaralanma durumlarını kapsamaktadır. Bedensel 20 http://www.isbpmyo.edu.tr/makale_re_02.asp, 2.3.2008, saat:17:40. 21 Joutsen, Matti/Lahti, Raima, Finland Criminal Justice Systems in Europe and North America (HEUNİ; European Institute for Crime Prevention and Control, affiliated with the United Nation), Helsinki 1997. (9. Plan AHÖİK raporundan naklen.) akta- ran ÖZOK, Özdemir, 2006-2007 Yargı Yılı Açılış Konuşması, Yargıtay Dergisi, Ekim 2006, Cilt:32, Sayı:4, s. 504. Vehbi Kadri KAMER makaleler 262TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 zarar gören kişiler, tıbbî tedavi ve ilgili diğer giderlerini, sakatlanma- sını ve iş göremezliğini; hatta gözlük ve giyim eşyası gibi zati eşyaya verilen zararlarının da tazminini devletten isteme hakkına sahiptirler. Bunun yanında, işveren, bedensel zarara uğramış olan çalışanına, işi- ne gelemediği günler karşılığında yapmış olduğu ödemeleri, devletten isteyebilir. Herhangi bir kurum veya kuruluş mensubu kişi tarafından verilen malvarlığı zararları veya bu zararların mağdur üzerinde bü- yük bir yük doğurduğu durumlar da Mağdur Koruma Yasası’nın kap- samına alınmıştır. 22 Fin Mağdur Koruma Yasası’nın uygulama alanına, mağdur veya suç failinin uyruğuna bakılmaksızın Finlandiya’da işlenen her türlü suç girmektedir. Yine, suç mağduru, Finlandiya’da bir yerleşim yeri olduğu takdirde, yurt dışında işlenen suçlardan dolayı çektiği beden- sel zararı devletten isteme hakkına sahiptir. 23 Avusturya’da, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 90. maddesinin (g) bendinde; “Eğer sanık, suçun (fiilin) sorumluluğunu üstlenmeye ve bunun neden- lerini etraflıca incelemeye razı ise, eğer suçun sonuçları varsa bu sonuçları duruma uygun şekilde telafi eder ve özellikle suçtan kaynaklanan zararı te- lafi eder veya başka şekilde suçun sonuçlarının telafisine katkıda bulunursa ve suça neden olmuş davranışlarda gelecekte bulunmamaya razı olduğunu belirten yükümlülükleri gerekirse üstlenirse, savcı 90a numaralı maddenin koşulları gereğince o suçun takibinden vazgeçebilir. Mağdur (zarara veya haksızlığa uğramış olan) buna razı ise, suç konu- sunda mahkeme dışı bir uzlaşma teşebbüsüne dahil edilmelidir. Bir uzlaşma- nın yapılması – ceza davasında göz önünde bulundurulması gerekmeyen ne- denlerden dolayı rızasını vermeyi reddetmedikçe – mağduru rızasına bağlıdır. Haklı olan menfaatleri mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. (madde 90i) Savcı, mağdura ve sanığa suç konusunda bir mahkeme dışı uzlaşma yapı- labileceği hakkında ve 90i ile 90j maddelerinin anlamına göre bilgi vermesini ve böyle bir uzlaşmaya varma için teşebbüslerinde onlara yol göstermesini ve onları desteklemesini bir uzlaştırıcıdan talep edebilir (Topluma Uyum Sağla- ma Yardımı Yasasının 29a maddesi). 22 Özok, Özdemir, “2006-2007 Yargı Yılı Açılış Konuşması”, Yargıtay Dergisi, Ekim 2006, Cilt:32, Sayı:4, s. 504. 23 a.g.e., s. 505. makaleler Vehbi Kadri KAMER 263TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Uzlaştırıcı, uzlaşma şartlarını savcılığa bildirmeli ve bu şartların yerine getirilip getirilmediğini kontrol etmelidir. Sanık yükümlülüklerini en azın- dan -diğer davranışları da göz önünde bulundurunca- uzlaşma şartlarına gelecekte de uyacağı beklentisini mümkün kılacak derecede yerine getirdiği zaman veya bir uzlaşma yapılacağını beklemenin artık yersiz olduğu zaman ulaştırıcı, bir sonuç raporu yazmalıdır.” hükmü getirilmiştir. Avusturya’da mağdurlara yardım birkaç kurumun işbirliği içinde yapılmaktadır. Anayasaya göre, mahkemelerce verilen mahkûmiyet kararlarının uygulanmasında Adalet Bakanlığı tek başına sorumlu bu- lunmamaktadır. Adalet Bakanlığı, ceza kanununun uygulanmasında, İçişleri Bakanlığı önleyici kolluk hizmetlerinde, Kadınlar Bakanlığı ka- dınlara karşı, uygulanan şiddet konusunda çalışmalar yapmaktadır. Bu bakanlıklar, yılda iki defa toplanarak ortak kararlar almaktadır- lar. 24 Mağdura yardım hizmetleri Avusturya’da, suç duyurusunun ya- pıldığı andan itibaren verilmektedir. Bu kapsamda, polis mağdura haklarını hatırlatmaktadır. Mağdura yardım konusunda, iki durum ön plana çıkmaktadır. Bunlardan birinci; davada mağdura refakat edil- mesi, ikincisi; mağdura psiko-sosyal yardım yapılmasıdır. Ceza davalarında mağdura refakat edilmesi, 2007 yılında uygulanma- ya başlanmıştır. 2008 yılında kapsamlı bir reform yapılmış ve mağ- durun sahip olduğu haklar genişletilmiştir. Refakat, avukat yardımını kapsamaktadır. Bu hizmetler ücretsiz olarak verilmektedir. Avukat mağduru mahkemede temsil etmektedir. Psiko-sosyal yardım, kasıtlı suçlardan mağdur olanlara yapılmakta- dır. Şiddet, ağır tehdit mağdurları ile cinsel saldırı mağdurlarına psi- ko-sosyal destek verilmektedir. Ancak hırsızlık, mala zarar verme ve trafik suçları mağdurlarına bu destek sağlanmamaktadır. Psiko-sosyal destek; a. İlk danışma hizmetlerini, 24 Kamer, Vehbi Kadri, 26-29 Şubat 2008 Tarihleri Arasında Avusturya’ya Yapılan Çalışma Ziyareti Raporu, 27 Şubat 2008 tarihinde Avusturya Adalet Bakanlığında Mağdur- lara Yardım Bölüm Daire Başkan Yardımcısı Başsavcı Andreas SACHS ile yapılan görüşme, rapor yayımlanmamıştır. Vehbi Kadri KAMER makaleler 264TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 b. Suç ihbarı için dilekçenin hazırlanması ve suç duyurusunun ya- pılmasını, c. Poliste ifade verme sırasında mağdurun yanında hazır olunma- sını, d. Mahkeme dışı uzlaşma görüşmeleri sırasında mağdurun yanın- da bulunulmasını, e. Mahkeme sırasında mağdurun yanında bulunulmasını, f. Yaralama halinde tıbbi süreçte mağdurun yanında bulunulma- sını, g. Ceza yargılaması sırasında mağdurun yanında bulunulmasını, h. Temyiz incelemesi sırasında mağdurun yanında bulunulması- nı, i. İlgili kurumlar ile yapılacak koordinasyon çalışmalarında yar- dımda bulunulmasını, kapsamaktadır. Psiko-sosyal yardım, psikolog ve sosyal hizmet uzmanı unva- nındaki meslek mensupları tarafından yapılmaktadır. Bu kapsamda mağdura, psikoterapi hizmetleri verilmektedir. Ayrıca, mağdurun yargılama sırasında sanık ile karşı karşıya gelmesinden kaynaklanan psikolojik sıkıntı giderilmeye çalışılmalıdır. Mağdura, ifade vermeden önce destek sağlanmakta, bu destek yargılama süresince devam et- mektedir. Terapi, işlenen suç ile sınırlı yapılmaktadır. Bu yardımın verilebilmesi için, mağdurun beyanı yeterli olup, ay- rıca mahkeme kararı gerekmemektedir. Yine bu yardım için davanın mahkûmiyetle sonuçlanması gerekmemektedir. 25 Mağdurun ölmesi halinde, yakınları bu sayılan olanaklardan yararlanmaktadır. 2006 yılında ceza mevzuatında yapılan değişikliklerde, mağdurun tanımı yapılmıştır. Mağdur, suç nedeniyle doğrudan zarar gören ki- şidir. Mağdurun bizzat başvuru yapması gerekmektedir. Bu hakkın 25 Ancak mahkûmiyet halinde, sanıktan masraflar alınmaktadır. Mahkeme masrafları konusunda yapılan araştırmada dar gelirli olanlardan, ceza infaz kurumunda bu- lunanlardan mahkeme masrafı alınamamaktadır. İstatistiklere bakıldığında, mah- kûm olan sanıkların, %10 unun mahkeme masraflarını ödediği görülmektedir. makaleler Vehbi Kadri KAMER 265TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 kötüye kullanılması halinde, bu eylem suç olarak düzenlenmiştir. Aile içi şiddette, bu yardım çocuklara da yapılmaktadır. Mağdura yardım sadece sivil toplum kuruluşları aracılığı ile ya- pılmaktadır. Bu kapsamda, sivil toplum kuruluşları ile sözleşme im- zalanmaktadır. Sözleşmede, psiko-sosyal destek ile mahkeme refakati konusunda verilecek hizmetlerin kapsamı belirlenmektedir. 2008 yılında kırk altı sivil toplum kuruluşuyla sözleşme yapılmış- tır. Bu sivil toplum kuruluşları, farklı alanlarda ve farklı bölgelerde hizmet vermektedir. Örneğin; bazı sivil toplum kuruluşları çocuklar- da, bazıları kadınlara verilecek hizmetlerden sorumludur. Erkeklere, bu hizmetleri veren bir sivil toplum kuruluşu bulunmakta olup sadece Viyana’da hizmet vermektedir. Kırk altı sivil toplum kuruluşuna, 4.500.000 Avro’luk bütçe tah- sis edilmiştir. Geçen yılki bütçe, iki milyon 500.000 Avro idi. Yıllara göre baktığımızda 2004 yılında dört sivil toplum kuruluşu ile sözleşme yapılmış, 17.500 Avro bütçe sağlanmış iken, 2005 yılında sivil toplum kuruluşu sayısı otuz dörte bütçe 1.000.000 Avro’ya çıkmıştır. Sözleşme yapılan sivil toplum kuruluşları belirli bir standartta ol- masına dikkat edilmektedir. Bakanlıklar arasında yapılan görüşmeler- de bu standart belirlenmektedir. Sözleşmeler, bir yıllık yapılmaktadır. İstenilen seviyede hizmet alınamaması halinde bir yılın sonunda sözleşme uzatılmamaktadır. Bütçeler, sivil toplum kuruluşlarına azami bir miktar üzerinden dağı- tılmaktadır. Ayrıca, üç ayda bir yapılan harcamalar kontrol edilmek- tedir. Örneğin; Viyana’daki kadın derneğine 450.000 Euro bütçe sağ- lanmıştır. Sözleşme ekinde sivil toplum kuruluşunun hizmet vereceği alan- lar ile ilgili katalog bulunmaktadır. Bu kapsamda sözleşme dışı yapı- lan harcamaların ispat edilmesi halinde örneğin tercüme giderleri gibi bunlar karşılanmaktadır. Ancak mağdurların mahkemeye gidip gelme- lerindeki yol giderleri karşılanmamaktadır. Sivil toplum kuruluşlarına ödemeler saat karşılığı olarak yapılmaktır. Örneğin sosyal çalışmacılar bir saat karşılığı net 63 Euro ücret almaktadır. Psiko-terapi halinde bu ücret 71 Euro, avukatlık hizmetleri için 78 Euro ödenmektedir. Avusturya’da avukatlar sürekli bir iş olması nedeniyle sivil top- lum kuruluşları içinde mağdura yardım konusunda çalışmaktadırlar. Vehbi Kadri KAMER makaleler 266TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Sivil toplum kuruluşlarınca yapılan harcamalar federal kapsamın- da Sayıştay, eyalet kapsamında kontrol dairelerince denetlenmektedir. 2008 yılında 2.606 mağdura yardım yapılmıştır. 26 Adalet Bakanlığı’nda mağdurlara yardım konusunda bir bölüm bulunmaktadır. Bu bölüm doğrudan Genel Müdüre bağlıdır. 27 Avusturya’da herkes sosyal güvenlik şemsiyesi altında olması sebebiyle işlenen bir suç nedeniyle kişinin gözlüğünün kırılması gibi maddi bir kayba uğraması halinde bu kayıplar Sosyal Güvenlik Ba- kanlığı tarafından karşılanmaktadır. Yine bu kapsamda çalışılamaması halinde işsizlik sigortası ve daha sonra muhtaçlık yardımı yapılmakta- dır. Mağdura yardım konusunda Avusturya sınırları içinde hiçbir sı- nırlama olmaksızın bütün mağdurları kapsamaktadır. Avrupa Birliği üyeleri veya Avusturya’da oturma hakkına sahip mağdurlara yardım yapılmaktadır. Ancak Avusturya vatandaşlarının bu ülkenin dışında suçtan zarar görmeleri halinde bu mağdurlara yardım yapılamamak- tadır. Mağdura yardımın kapsamı konusunda Avusturya’da tartışmalı iki görüş bulunmaktadır. Bir görüşe göre, suçtan zarar görenin ekono- mik durumu gözetilmeden kendisine yardım edilmesidir. Avusturya Adalet Bakanlığı’nın görüşü bu yöndedir. İkinci görüş, mağdurun eko- nomik durumunun araştırılarak iyi olması halinde yardım yapılma- ması yönündedir. Uygulamada mağdura yardım konusunda birinci görüş kabul görmektedir. Gerekçe olarak da suçtan zarar gören kendi hareketiyle neden olmadığı bir fiilden dolayı zarar görmesi nedeniyle bu kişiye yardım konusunda ekonomik durumunun araştırılmaması gerektiğidir. Bu açıklamalar kapsamında mağdura yardım kapsamı sınırlıdır. Bu kapsamda yardımın kapsamının genişletilmesi konusunda çalış- 26 Tehdit, Avusturya ceza hukukunda zaman içinde farklı yorumlanmaya başlanmış- tır. Özellikle, eyleme dönüşmemesi nedeniyle boşanma davalarında telefonla teh- dit suç değildi. Ancak artık suç olarak düzenlenmiştir. Geçen yıl bu konuda 4 bin başvuru olmuştur. Ceza hukukunda, sanığın savunması kadar önemli olan mağ- durun yargılamanın tüm süreçlerinde yanında birisinin olmasıdır. Mağdura yalnız olmadığını hissettirmektir. 27 Adalet Bakanlığı Avusturya’daki bakanlıklar arasında en küçük bakanlıktır. Mer- kezde 200 taşrada ise 11.000 çalışanı bulunmaktadır. Bakanın özel kaleminde yedi kişi çalışmaktadır. Adalet Bakanlığında beş genel müdürlük bulunmaktadır. Genel Müdürlükler doğrudan Bakana bağlıdır. makaleler Vehbi Kadri KAMER 267TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 malar başlatılmıştır. Örneğin Medeni Kanun kapsamına giren eylemler nedeniyle yardım yapılıp yapılamayacağı araştırılmaktadır. Örneğin arabanın içinde oturan bir kişinin aracın camı kırılarak yaralanması halinde kişinin uğradığı yaralanma nedeniyle zararı karşılanmakta an- cak aracın zararı karşılanmamaktadır. Sivil toplum kuruluşlarının Adalet Bakanlığı’na mağdura yardım konusunda sözleşme yapmak için başvurduğunda; a. Personelin listesi, b. Hizmet veren alanları gösteren tüzüğü, c. Personeline verdiği ve vereceği eğitimleri, d. İlgili kurumlar ile yaptığı işbirliği çalışmaları, hakkında belgeleri eklemek durumundadır. Mağdura yardımın sivil toplum kuruluşları tarafından yapılma- sının nedeni, kaliteli hizmet almak ve bütçeden tasarruf etmektir. Bu kuruluşların ağır ve katı yönetim anlayışına sahip olmadıkları görül- mektedir. Avusturya’daki bütün sivil toplum kuruluşları üst bir ku- rum altında birleşmiştir. 28 Avusturya’da mağdura yardım Weisser Ring isimli bir sivil top- lum kuruluşu tarafından yapılmaktadır. Bu kuruluşun yirmi dört saat hizmet veren telefon hattı bulunmaktadır. Tüm Avusturya’dan ara- malar ücretsiz yapılmaktadır. Telefonlarda psikologlar danışmanlık hizmeti vermektedir. Yardım isteyen kişinin kadın veya çocuk olması halinde ilgili grup hakkında kendilerine bilgi verilmektedir. Ücretsiz telefon hattında başvuran kişinin, isim ve kimlik bildirmesi zorunlu değildir. Weisser Ring kuruluşunun bütçesi 750.000 Avro’dur. 4.000 davaya refakat hizmeti yapmaktadır. Dört personel çalışmaktadır. Giderlerin bir kısmı üyelik aidatlarından sağlanmaktadır. Weisser Ring’in Avusturya’nın dokuz eyaletinde şubesi bulun- maktadır. Merkezi Viyana’dadır. Bu sivil toplum kuruluşunun üç yüz 28 Kamer, Vehbi Kadri, 26-29 Şubat 2008 Tarihleri Arasında Avusturya’ya Yapılan Ça- lışma Ziyareti Raporu, 28 Şubat 2008 tarihinde emekli hakim, Weisser Ring Başkanı Jesionek ile yapılan görüşme, rapor yayınlanmamıştır. Vehbi Kadri KAMER makaleler 268TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 gönüllü çalışanı bulunmaktadır. Personel yapısına bakıldığında üç ayrı çalışanın olduğu görülmektedir. Bunlar; a. Psikolog, sosyal hizmet uzmanı ile doktorlar, b. Hukukçular, c. Emniyet görevlileridir. Örneğin; Viyana Emniyet Müdür Yar- dımcısı bu sivil toplum kuruluşunun başkan yardımcısıdır. Mağdurların resmi kurumlara, başvuruda zorluk çekmeleri nede- niyle öncelikle bu konuda kendilerine yardımı dokunmaktadır. Mağdurun polise başvurması halinde emniyet mensupları tarafın- dan bu sivil toplum kuruluşu hakkında kendilerine bilgi verilmekte- dir. İçişleri Bakanlığı’nca alınan bir karar ile ilgili olarak, polisler ken- dilerine başvuran mağdurlara Weisser Ring’e başvuru yapıp yapma- dıklarını sormakta, başvuru yapmayanlar hakkında mağdurun kimlik ve iletişim bilgilerinin bu kuruma verilip verilemeyeceği sorulmakta- dır. Ancak aile şiddet söz konusu olduğunda polis bu bilgileri mağdu- ra sormadan doğrudan ilgili sivil toplum kuruluşuna vermektedir. Bu sivil toplum kuruluşu, parlamentoda lobi çalışmalarında bu- lunmaktadır. Bu çalışmalar sonunda Ocak 2008 yılında yürürlüğe giren bir kanun yapılmıştır. Bu kanunun en büyük özelliği duruşma sırasında her mağdurun hukukî yardım talep edebilmesidir. Ayrıca, bütün mahkemelerde, bütün ifade alınan yerlerde tercüman talep edi- lebilecektir. Mağdurlara, hakları konusunda bilgi vermek zorunludur. Polis veya hakim mağduru bu konuda bilgilendirmemesi halinde so- rumluluk altına girmektedir. Bu kanun hukuk çevresinde çok geniş yankı yaratmıştır. Ayrıca İçişleri Bakanlığı yayınladığı bir genelge ile kolluk tarafından mağdurlara bu konuda bilgi verilmesini istemiştir. Mağdura yardım konusunda ekonomik durumu kötü olanlara destek sağlanmaktadır. Bu destek doğrudan para yardımı şeklinde ol- mamaktadır. Ancak, Weisser Ring’in özel ve kamu tüm kurumlarla ilişkileri nedeniyle bu destek ilgili kurumlar aracılığı ile sağlanmakta- dır. Örneğin; sigortası olmayan yaralıya tedavi hizmetleri, mali gücü yerinde olmayanlara alış-veriş kuponları verilmektedir. Mağdura yardım kapsamında, cenaze giderleri karşılanmaktadır. Bu giderler, ortalama 2.200 Avro tutmaktadır. Bu para, derhal ilgiye makaleler Vehbi Kadri KAMER 269TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 yapılmakta daha sonra sivil toplum kuruluşu tarafından devletten alınmaktadır. Yine ekonomik durumu iyi olmayan ve sürekli korku yaşayan ka- dınlara bir telefon firmasının bu sivil toplum kuruluşuna verdiği hedi- ye telefonlar dağıtılmaktadır. Weisser Ring’in bulunduğu aşamaya gelmesi, otuz yılı bulmuştur. Şu anda bu kurum bilimsel çalışmalar ve araştırmalar yapmaktadır. Mağdurlara anketler düzenlenmektedir. Weisser Ring’in denetimli serbestlik hizmetleri ile birleşmesi öne- risi, Adalet Bakanlığınca kabul edilmemiştir. Mağdurların, suçlular ile aynı kurumdan hizmet alması uygun bulunmamıştır. Ayrıca bu konu- da yapılan bilimsel araştırmalar, aynı sonucu vermiştir. Avusturya’da aile içi şiddet mağdurlarına yardım önem taşımak- tadır. Evde, eşleri ve arkadaşları tarafından şiddete uğrayan kadınla- rın durumu, özel değil kamu alanını ilgilendiren bir durumdur. Bu kapsamda, şiddete uğrayan kadınlara mahkemelerde refakat edilmek- te, psiko-sosyal alanda destek verilmektedir. Ayrıca, çocuklara özel önem verilmektedir. Aile içi şiddet nedeniyle, mağdur ve sanığın çoğu zaman aynı ortamı paylaşmaları uygun olmamaktadır. Bu durumda, sanık evden uzaklaştırılmaktadır. Kanun ilk yürürlüğe girdiğinde top- lumsal bir direnç oluşmuştur. Ancak şu anda, şiddet uygulayan kişi- nin yani sanığın, evden uzaklaştırılmasına karar verilmektedir. 29 Bu konuda önemli olan şiddete maruz kalan kadınların zarar gör- mekten çekinmeleri nedeniyle, zamanında şikâyetçi olmadıkları gö- rülmektedir. Bu kapsamda, kendileri motive edilmektedir. Şiddete uğrayan kadınlar ve çocuklarına terapi hizmetleri veril- mektedir. Kadın sığınma evlerinde yapılan araştırmada, bu evlerde bulunan daha önce aile içinde şiddet görmüş kadınların %25’inin eve geri dön - dükleri belirlenmiştir. Avusturya’da ceza hukukunda uzlaşma kurulunun aile içi şiddet suçlarında uygulanmaması gerektiği değerlendirilmektedir. Bunun 29 Kamer, Vehbi Kadri, 26-29 Şubat 2008 Tarihleri Arasında Avusturya’ya Yapılan Çalış- ma Ziyareti Raporu, 28 Şubat 2008 tarihinde Andrea Brem, Kadın Savunma Evleri Başkanı ile yapılan görüşme, rapor yayınlanmamıştır. Vehbi Kadri KAMER makaleler 270TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 çeşitli nedenleri bulunmaktadır. Bir yönüyle, uzlaşmayı kabul etmeyen kadının yargılama aşamasındaki durumu olumsuz değerlendirilmek- te, ikinci yönüyle uzlaşmanın kabul edilmesi halinde aile içi şiddetin özel alanı ilgilendiren bir konu olarak değerlendirilmesi sağlanmak- tadır. Sonuç olarak aile içi sorunların konusu mali ise uzlaşma kapsa- mında olmalı, şiddet varsa bu kapsamda olmamalıdır. Ancak bunun bir başka sonucu da aile içi şiddetin uzlaşma kapsamında olmaması halinde taraflardan biri ceza infaz kurumuna girmekte, yaralama var- sa tedavi ve rehabilitasyon giderleri yüksek olması nedeniyle aile eko- nomik olarak sıkıntıya girmektedir. Avusturya’da 164 kapasiteli, dört kadın sığınma evi bulunmakta- dır. Bunun dışında ailesine dönmeyecek kadınlar için on ev bulunmak- tadır. Bu evler tarafından yılda 600 kadına barınma hizmeti verilmekte ayrıca 6.000 üzerindeki kadına danışma hizmeti verilmektedir. Evden uzaklaşma cezaları 20 günlük süre içinde verilmektedir. Mahkemenin bu süreyi uzatma yetkisi bulunmaktadır. Polislerin eğitiminde, mağdura yardım konusunda ders verilmek- tedir. Ayrıca paneller düzenlenmektedir. Kadın sığınma evlerinin bütçesi 4.000.000 Avro’dur. 80 kişi çalış- maktadır. Bu bütçe, belediyelerin kadın bölümünden alınmaktadır. 2006 yılında, 11.601 kadına destek sağlanmıştır. 7.235 kişi hakkın- da polis evden uzaklaştırma cezası infaz etmiştir. 1957 yılında Neu Start kurulmuştur. Kar amacı gütmeyen bir sivil toplum kuruluşu olup, Avusturya’da denetimli serbestlik hizmetleri ve uz- laşma bu kurum tarafından yerine getirilmektedir. Avusturya’da uzlaşma hizmetleri kabul önce, suç işleyen gençlerin büyük bir bölümünün yargılaması tutuklu olarak yapılıyordu. Tutuklu gençlerin bir kısmı ceza infaz kurumlarında disiplini bozan hareketlerde bulunuyor, bu hareketler polis tarafından çok sert bastırılıyordu. Gençlerin ülkenin geleceği kabul edilmesi nedeniyle bu konuda çalışmalar yapılmıştır. 30 Neu Start tarafından, 40 bin gence hizmet verilmektedir. 606 sos- yal hizmet uzmanı ile 775 gönüllü çalışan bu kurumda çalışmaktadır. 30 Kamer, Vehbi Kadri, 26-29 Şubat 2008 Tarihleri Arasında Avusturya’ya Yapılan Ça- lışma Ziyareti Raporu, 28 Şubat 2008 tarihinde Neu Start, Dr. Christoph KOSS ile yapılan görüşme, rapor yayınlanmamıştır. makaleler Vehbi Kadri KAMER 271TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Adalet Bakanlığı tarafından 34 milyon 500 Avro’luk bir bütçe sağlan- maktadır. Bütçenin %88’ini Adalet Bakanlığı sağlamaktadır. Kar amacı güt- meyen bir dernektir. Neu Start, görevleri dokuz başlık altında incelenebilir. Bunlar; a. Mahkemelerce verilen denetimli serbestlik kararlarını yerine getirmek, b. Cumhuriyet savcılığınca gönderilen uzlaşma dosyalarını infaz etmek, c. Uyuşturucu madde rehabilitasyonu konusunda çalışmalar yapmak, d. Gençler ile ilgili programlar düzenlemek, e. Barınma evi hizmeti vermektir. Yukarıda sayılan çalışmaların hangi kurum ya da kuruluş tarafın- dan yerine getirileceği, Avrupa’da uzun yıllar tartışılmıştır. Ancak ge- nel kanaat, bu hizmetlerin devlet tarafından yerine getirilmesi doğrul- tusundadır. Ancak Avusturya, Hollanda ve İsviçre’deki bazı kantonlar farklı uygulamalar yapılmaktadır. Bu konuda, ikinci tartışma konusun verilen hizmetlerin profes- yoneller tarafından mı yoksa gönüllü çalışanlar tarafından mı yerine getirileceğidir. Avusturya’da kabul gören görüş, hizmetlerin büyük bir kısmının profesyoneller tarafından yerine getirilmesi ancak gönül- lü çalışanlardan da destek alınması yönündedir. Bu noktada, gönüllü çalışanlar toplumda kabul edilmemiz için lobi faaliyetleri yürütmek- tedir. Son olarak, verilen hizmetlerin bir kurum tarafından mı yoksa birden fazla kurum tarafından mı yerine getirileceğidir. Avusturya’da uzlaşma hizmetleri tek kurumda yani Neu Start tarafından yerine ge- tirilmektedir. Neu Start’ın vizyonu, kriminel sorunların üzerine giderek sorunu büyütmeden çözmektir. Her suçlu için Neu Start bir şanstır. Parolası, yardımımız emniyettir. 2007 yılında, Avusturya’da 229.968 kişi hakkında soruşturma ya- pılmıştır. Bu kişilerden 104.161’i hakkında dava açılmıştır. 43.414 kişi Vehbi Kadri KAMER makaleler 272TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 yargılanmış, 51.801 sanığın yargılanmasına ara verilmiş, 30.592 kişi hüküm almıştır. 2006 yılında, mahkeme kararlarının sonucuna bakıldığında, dava- ların %18’i olan 9.360 dava arabuluculuk ile sonuçlandırılmıştır. %5’i olan 2.508 dava ücretsiz çalışma cezası, %4’ü olan 2.035 dava hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ile sonuçlanmıştır. Cumhuri- yet Savcılığına baktığımızda, soruşturmaların %45’i olan 23.150 dosya para cezası, %28’i olan 14.748 dosya kamuya davasının açılmasının er- telenmesi kararıyla bitirilmiştir. Avusturya’da uzlaşmanın gerçekleşebilmesi için; a. Sanığın ağır bir suç işlememesi, b. Yetişkinlerde beş yılı, gençlerde 31 on yılı geçmeyen bir suç ol- ması, c. Ölüm olayının gerçekleşmemiş olması, gerekmektedir. Arabuluculuk hizmetlerine baktığımızda, sanığın suçu kabul et- mesi ve zararı tanzim etmek istemesinin ön şart olduğu görülmektedir. Ayrıca, mutlaka sanık ile mağdur arasında bir suç olmalıdır. Örneğin, aracı hasar gören bir kişinin zararı sigortadan tanzim etmesi halinde mağdurun şikayetçi olmaması durumunda bu arada arabuluculuk söz konusu olmamaktadır. Arabuluculuk hizmetlerinde üniversite mezunu sosyal hizmet uzmanlarından yararlanılmaktadır. Bazı hallerde, psikologlar, hukuk- çular veya pedagoglar devreye girmektedir. Önemli olan görevlinin sosyal alanda tecrübeli olması ve iyi bir eğitimden geçmesidir. Avusturya’da, arabuluculuk okulu bulunmaktadır. Bu okulu biti- ren ve Neu Start’da göreve başlayan personel, bir yıl tecrübeli perso- nel ile birlikte çalışmaktadır. Okulda eğitim iki yıl ile üç yıl arasında devam etmektedir. Yılda, uzlaşma kapsamında 9.000 davaya bakılmakta ayrıca Avusturya’da yılda 17.000 kişi mağdur olmaktadır. 31 Ceza sorumluluğu olarak konuyu değerlendirdiğimizde, 14-18 yaş grubu genç, 18- 21 yaşı grubu yetişkin olarak değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, 14 yaşın altın- daki çocukların ceza sorumluluğu bulunmamaktadır. makaleler Vehbi Kadri KAMER 273TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Avusturya’da uzlaşma kurumu 1985 yılında sadece gençler için başlatılmıştır. Bu tarihten bugüne kadar 200 bin kişi uzlaşmadan ya- rarlanmıştır. Başarı oranlarına bakıldığında yetişkinlerde %72, çocuk- larda %84 tür. Uzlaşmanın sağlanabilmesi için 2.000.000 Avro harcan- mıştır. En fazla yaralama olaylarında uzlaşma karşımıza çıkmaktadır. Bu suçun uzlaşama içindeki oranı %65’dir. Viyana Üniversitesi tarafın- dan yapılan bir araştırmada başarılı uzlaşma ile sonuçlanan davalar- da sanıkların son üç yıl içinde sadece %10 unun yeniden suç işlediği görülmüştür. Bu kapsamda, mahkemeler tarafından ceza verilenlerin yeniden suç işleme oranının %22 olduğu belirlenmiştir. Neu Start sadece suç konusunda değil, suça neden olan olaylar konusunda çalışmaktadır. Bu kapsamda, a. İkili ilişkilerde ortaya çıkan şiddet, b. Aile ve akrabalar arasındaki uyuşmazlık, c. Komşular arasındaki anlaşmazlık, d. Okul, üniversite ve işyerlerindeki uyuşmazlık, e. Kahve, lokal ve lokanta gibi yerlerdeki uyuşmazlık, f. Okullar, gruplar arasındaki uyuşmazlık, g. Birbirini daha önce tanımayan yani tesadüfen aynı alanda bu- lunanlar arasındaki uyuşmazlık üzerinde çalışılmaktadır. Mağdurlarla yapılan anketlerde, mağdurların %75’inin tekrar uzlaşmaya gideceklerini, %10 unun gitmeyeceğini, %15 inin kararsız olduğu belirlenmiştir. Bu oranlar içinde uzlaşma işlemleri olumsuz sonuçlananlarda bulunmaktadır. Uzlaşma kapsamını her dosya ayrı ayrı değerlendirilerek belirlenmekte; %95’i savcı %5’i hakim tarafın- dan karar verilmektedir. Uzlaşma üç ay içinde sonuçlandırılmalıdır. Bu sürecin sonuçlandırılamaması durumunda üç aylık ek süre istene- bilmektedir. Uzlaşma masraflarının büyük bir kısmı, sanık tarafından karşılan- maktadır. Yaklaşık bu miktar 250 Avro civarındadır. Bu para mahke- meye ödenmektedir. Vehbi Kadri KAMER makaleler 274TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Neu Start’ın oniki merkezi bulunmaktadır. Uzman başına düşen dava sayısı 170’tir. Bazı davalarda mağdur kabul etse dahi uzman uz- laşmayı uygun görmeyebilmektedir. Avusturya’da mağdur ile ilgili Weiser Ring, Neu Start dışında Lu- dwig Boltmann İnstitut isimli kuruluş çalışma yapmaktadır. Bu kuru- luş 1992 yılında kurulmuştur. Üniversiteleri de çok yoğun çalışmalar yapmaktadır. Bugün geldiği noktaya baktığımızda Avusturya’nın en büyük ve saygın insan hakları kurumudur. 32 Ludwig Boltmann İnstitut’de 40 kişi çalışmaktadır. Bu kurumun amacı bilimsel çalışma ile uygulama arasında köprü kurmaktır. Ayrı- ca, sürekli güncel sorunlar ile ilgili araştırma yapılmaktadır. Yapılan araştırmalar sonunda ilgili kurumlara mevzuat önerileri sunulmakta- dır. Bu çalışmalar devam ederken bir yandan da toplumun bilgilendi- rilme çalışmalarına özel önem verilmektedir. 33 Çok geniş alanda yapılan çalışmalar sırasında birçok ülkenin sivil toplum kurum ve devlet kuruluşlarıyla işbirliği yapılmaktadır. İnsan hakları, mağdurun korunması gibi konularda yayınlar yapılmaktadır. İnsan hakları ve gelişmekte olan ülkelerdeki insan hakları, işve- renlerin insan hakları konusundaki ihlalleri mülteciler, kadın ve ço- cukların durumu gibi konularda çalışmalar yapılmaktadır. Bugüne kadar Avrupa Birliği üyeleri ile aday ülkeler arasında on dört projeye katılmıştır. Bunlardan on tanesi de liderlik, dördünde ortaklık göre- vinde bulunmuştur. Bu projelerden ikisi Türkiye’de gerçekleşmiştir. Birincisi; polisin ifade alma usulleri, ikincisi; insan ticareti ile mücade- ledir. 34 32 Kamer, Vehbi Kadri, 26-29 Şubat 2008 Tarihleri Arasında Avusturya’ya Yapılan Çalış- ma Ziyareti Raporu, 29 Şubat 2008 tarihinde Ludwig Boltmann İnstitut’de Prof. Dr. Hannes Tretter ile yapılan görüşme, rapor yayınlanmamıştır. 33 Kamer, Vehbi Kadri, 26-29 Şubat 2008 Tarihleri Arasında Avusturya’ya Yapılan Çalış- ma Ziyareti Raporu, 29 Şubat 2008 tarihinde Ludwig Boltmann İnstitut’de Susanne Fraczek ile yapılan görüşme, rapor yayınlanmamıştır. 34 Birinci proje Emniyet Genel Müdürlüğü ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bu projede ortağımız, Alman Uluslar arası İnsan Hakları Vakfı idi. Projenin amacı, kolluğun araştırılmasının geliştirilmesi idi. Sonuçta, Avrupa’da kolluğun ifade alma odala- rına benzer 30 ifade alma odası Türkiye’de yapılmıştır. Projenin iki bileşeni bulun- maktadır. Birinci bileşen; polisin teknik imkânlarının geliştirilmesi, ikincisi ise; ilgili kurumlar ile ilgili çalışmalardır. Eğitim çalışmaları kapsamında, 30 kolluk görevlisi eğiticilerin eğitimi konusunda eğitimini tamamladıktan sonra, 200 kolluk görevlisi eğitici olarak eğitim aldı. Bu eğiticiler tarafından 2 bin polis eğitildi. makaleler Vehbi Kadri KAMER 275TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Avusturya’da aile içi şiddet konusunda bir kanun bulunmaktadır. Bu kanunda, mağdurun sanığa karşı birçok hakkı vardır. Ancak bu kanuna rağmen birçok sorun çözülememiştir. 35 Avusturya’da mağdur profili incelendiğinde, en fazla mağdurun aile içinde kadın ve çocuklar olduğu görülmektedir. Kanunun en za- yıf olduğu nokta burada kendini göstermektedir. Çünkü kanunun hedefinin yetişkinler olduğu, çocuklar için özel imkanlar getirmediği görülmektedir. Kanunun en önemli getirdiği yenilik, şiddete uğrayan kişinin başvurması halinde şiddet uygulayan kişinin evden uzaklaştı- rılmasıdır. Bu halde, ilgili on gün süreyle evden uzaklaştırılmaktadır. On gün sonunda tekrar şiddet uygulama ihtimali var ise mahkeme ka- rarıyla bu süre uzatılmaktadır. Bu yetki, kanun ile çocuklara da verilmiştir. Ancak hangi çocuk- ların, bu başvuru hakkını kullanacağı konusunda tereddütler bulun- maktadır. Çocuğun şiddete uğraması halinde, Gençlik Dairesi tarafından ço- cuk ailesinden alınmakta ve bir kuruma verilmektedir. Yasada, şiddete uğrayan kişilerin Avusturya’da yasal oturma izni olmaması halinde yapılacak işlemler bakımından eksiklikler bulun- maktadır. Yine suçtan zarar görenlere ceza mahkemelerinde refakat söz konusu olduğu halde, hukuk davalarında böyle bir uygulamanın ol- maması kanunun eksikliğidir. Yine kanunun başka bir eksikliği, aile içi şiddet nedeniyle yapılan başvuruların %75’inin uzlaşma için ilgili kuruma gönderildiği anlaşılmaktadır. Bu fiilin özelliği gereği uzlaş- ma kapsamı dışında kalması gerekmektedir. Ancak burada başka bir sorun ortaya çıkmaktadır. Mahkemece, aile içi şiddet nedeniyle para cezasına hükmedilmesi halinde bu cezada daha değişik sorunlara yol açmaktadır. Başka bir uygulamada, kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı ile birlikte deneme süresi verilmesidir. Deneme süresinde, sa- nıkların devam etmesi gereken programlar, kurslar belirlenmektedir. 35 Kamer, Vehbi Kadri, 26-29 Şubat 2008 Tarihleri Arasında Avusturya’ya Yapılan Çalış- ma Ziyareti Raporu, 29 Şubat 2008 tarihinde Ludwig Boltmann İnstitut’de Helmut SAX ile yapılan görüşme, rapor yayınlanmamıştır. Vehbi Kadri KAMER makaleler 276TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Aile içi şiddet konusunda, mağdurların ve bunların haklarını ko- ruyan derneklerin karar sürecinde olması ve görüşlerinin alınması çok önemlidir. Bu konuda, sadece kolluğun duyarlı olması değil, savcıların ve hâkimlerin aynı duyarlılıkla aile içi şiddete yaklaşmaları ve şiddetin meydana geliş nedenlerini iyi araştırmaları gerekmektedir. Aksi tak- dirde, para cezası gibi etkin olmayan cezalar verilmektedir. Kollukta ve mahkemelerde suçtan zarar görenlere danışmanlık hizmetini avukat stajyerleri ile hukuk bilgisi olanlar vermektedir. VI. Avrupa Ülkelerinde Mağdura Yardım ve Maliyeti Konusunda İstatistikler 2006 yılında; Avusturya’da; 962 mağdura, 4 personel ve 240 gönüllü çalışan ta- rafından 500.000 Avroluk, Belçika’da; 9887 mağdura, 61 personel ve 150 gönüllü çalışan tara- fından 3.070.000 Avroluk, Çek Cumhuriyetinde; 8.492 (1.009’u yüzyüze, 7.483’üne telefon yoluyla) mağdura, 6 personel ve 180 gönüllü çalışan tarafından 496.453 Avroluk, Danimarka’da; 6.000 mağdura, 300 gönüllü çalışan tarafından 250.000 Avroluk, İngiltere ve Galler’de; 1.386.915 mağdura, 375.000 tanık ve 12.000 telefon görüşmesi, 2.000 personel ve 9,000 gönüllü çalışan tarafından 60.000 Avroluk, Estonya’da; 4.394 mağdura, 6 personel ve 110 gönüllü çalışan tara- fından 32.000 Avroluk, Filandiya’da; 4.500 mağdura, 16 personel ve 315 gönüllü çalışan tarafından 900.000 Avroluk, Almanya’da; 9.919 mağdura, 88 personel ve 3.000 gönüllü çalışan tarafından 4.889.075 Avroluk, Macaristan’da; 648 mağdura, 15 personel ve 36 gönüllü çalışan ta- rafından 34.000 Avroluk, makaleler Vehbi Kadri KAMER 277TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Malta’da; 64 mağdura, 1 personel ve 33 gönüllü çalışan tarafından 24.000 Avroluk, Hollanda’da; 101.760 mağdura, 300 personel ve 1.500 gönüllü çalı- şan tarafından 15.500.000 Avroluk, Norveç’te; 1.232 mağdura, 18 personel tarafından 730.459 Avro- luk, Portekiz’de; 13.500 mağdura, 44 personel (26’sı tam gün, 18’i ya- rım gün) ve 200 gönüllü çalışan tarafından, İskoçya’da; 95.000 mağdura, 75.000 tanığa, 180 personel ve 1.000 gönüllü çalışan tarafından 6.300.000 Avroluk, Slovakya’da; 1.978 mağdura, 56 personel (5’i tam gün, 51’i yarım gün) ve 7 gönüllü çalışan tarafından 106.000 Avroluk, Slovanya’da; 148 mağdura (52 bayan, 64 çocuk, 32 erkek), 7 perso- nel ve 7 gönüllü çalışan tarafından 250.000 Avroluk, İsveç’te; 49.000 tanık ve mağdura, 58 personel ve 2.000 gönüllü çalışan tarafından 1.500.000 Avroluk, yardım yapılmıştır. 36 VII. Değerlendirme Mağdur merkezli yaklaşım ve programların yedi amacı bulun- maktadır. Bunlar; a. Suçun önlenmesi ve bu yolla suç mağduriyetinin ortadan kalk- ması, b. Suçla ilgili endişe ve kaygıların ve suç mağduru olma korkusu- nun ortadan kalması, c. Suç mağduriyetiyle mücadele konusunda vatandaşların kendi- ni koruma dürtüsünün ve toplumsal sorumluluk bilincinin geliştiril- mesi, d. Suçun mağdurlar üzerinde meydana getirebileceği olumsuz et- kilerin ortadan kaldırılması veya en az seviyeye indirilmesi, 36 Victim Support In Europe, Avrupa’da Mağdur Destekleri, www.victimsupportsco. org.uk/object/download.cfm, 18 Mart 2007, saat 21:00. Vehbi Kadri KAMER makaleler 278TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 e. Suçun mağdurlarına; sosyal, psikolojik, ekonomik ve hukuki yardımlarda bulunulması, f. Suç mağdurlarının toplum hayatına kazandırılması, g. Toplumsal barışın sağlanmasıdır. 37 Mağdurlara yardım konusunda dünyada yapılan çalışmalara pa- ralel olarak 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nda soruştur- ma ve kovuşturma aşamasında mağdura önemli haklar verilmiştir. Bu yasal düzenlemelere paralel olarak 3 Temmuz 2005 tarihli ve 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Ku- rulları Kanunu ile mağdurlara yardım kurumsal bir yapıya sahip ol- muştur. Anılar Kanun gereğince Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevle- ri Genel Müdürlüğü bünyesinde 15 Ağustos 2005 tarihinde Denetimli Serbestlik ve Yardım Hizmetlerinden Sorumlu Daire Başkanlığı kurul- muş ve Daire Başkanlığı’na bağlı Koruma ve Yardım Şubesi çalışmaları- na başlamıştır. 38 Merkez teşkilatın dışında Ocak 2006 yılında 133 merkezde kuru- lan denetimli serbestlik ve yardım merkezi şube müdürlüklerinde ko- ruma ve yardım birimi oluşturulmuştur. Mağdurların yardım talepleri bu birim tarafından incelenmeye ve değerlendirilmek üzere koruma kuruluna iletilmeye başlanmıştır. Koruma kurullarınca yapılan değerlendirme sonunda mağdura en uygun yardım yapılmaktadır. Yapılan bu çalışmalar ile birlikte, mağdurlar ile yapılan çalışma- ları geliştirmek amacıyla Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nce hazırlanan “Türk Denetimli Serbestlik Hizmetlerinde Çocuklar ve Mağdur- larla İlgili Çalışmaların Geliştirilmesi” Projesi hazırlanarak 16 Mart 2007 tarihinde Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu’na sunulmuştur. 37 Aytekin, Geleri, Türkiye’deki Suç Mağdurlarına Yardım ve Destek Mekanizmaları, Suç Mağdurları, Adalet Yayınevi, Ankara, 2006, s. 194. 38 Ülkemizde kurulan denetimli serbestlik sistemi ile ilgili ayrıntılı bilgi http://www. cte-dsm.adalet.gov.tr/ adresinden alınabilir. Son derece güncel bilgiler bulunan bu web sayfasını 8 Aralık 2006 tarihinden bugüne 122.000 kişi ziyaret etmiştir. Yine aylık elektronik ortamda çıkan denetimli serbestlik dergisinde denetimli serbestlik hizmetleri ile ilgili bilgi verilmektedir. Bu derginin 18 Mart 2007 tarihi itibariyle ilk üç sayısını 11.000 kişi incelemiştir. makaleler Vehbi Kadri KAMER 279TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 2008 yılında başlaması ve yirmi dört ay sürmesi planlanan iki milyon avroluk proje kabul edilmiştir. Proje kapsamında önce suçtan zarar görenler ile ilgili analiz çalış- ması yapılacaktır. Analiz sonunda öncelikle denetimli serbestlik per- soneline mağdurlara çalışma konusunda “temel eğitim” verilecektir. Ayrıca mağdurlarla ile ilgili programlar oluşturulacak ve bu program- ların eğitimi personele verilecektir. Eğitimlere konularında deneyimli yabancı uzmanlar katılacak ayrıca personelimiz yurt dışına çalışma ziyareti gerçekleştirerek uygulamaları yerinde görme imkanına sahip olacaktır. KAYNAKLAR Akdemir, Süleyman, Ceza Hukukunda Mağdurun Korunması, İzmir, 1988, s.7, Uruşak, Uğur, Suç Mağdurunun Korunması, İstanbul Üniversitesi Adlî Tıp Enstitüsü Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 1992. Aytekin, Geleri, Türkiye’deki Suç Mağdurlarına Yardım ve Destek Mekaniz- maları, Suç Mağdurları, Adalet Yayınevi, Ankara, 2006. Bacanlı, Mehmet Rıfat, Ceza Muhakemesinde Mağdurun Korunması, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Ceza ve Ceza Usul Hukuku Bilim Dalı, Master Tezi, Ankara, 2007, s.75, http://tez2.yok.gov.tr/tezjic/tez.htm, 17 Mart 2007, saat:16:54. Bahar, İbrahim, Halil, Mağduriyet Bilimi, Mağduriyetin Etkisi ve Mağduriye- te Yönelik Çalışmalar, Suç Mağdurları, Adalet Yayınevi, Ankara, 2006. Dönmez, Sulhi, Erman, Sahir, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, Cilt:2, İstanbul, 1986. Joutsen, Matti, Shapland, Joanna, Report On An Hoc Working Group Meeting, Heuni Publucation Series No:16, Helsinki, 1989. Joutsen, Matti/Lahti, Raima, Finland Criminal Justice Systems in Europe and North America (HEUNİ; European Institute for Crime Prevention and Control, affiliated with the United Nation), Helsinki 1997. Kamer, Vehbi Kadri, 26-29 Şubat 2008 Tarihleri Arasında Avusturya’ya Yapılan Çalışma Ziyareti Raporu, Kamer, Vehbi Kadri, Denetimli Serbestlik Kararlarının İnfazı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2007, Birinci Baskı. Özbek, Mustafa, Çağdaş Ceza Adaleti Sistemlerinde Alternatif Çözüm Arayışları ve Arabuluculuk Uygulaması, http://www.google.com.tr/search?hl=tr&q =%22Denetimli+ Serbestlik+%28 Probation%29%22ta, 2 Kasım 2006, saat 07:17. Vehbi Kadri KAMER makaleler 280TBB Dergisi, Sayı 77, 2008 Özbek, Veli Özer, Ceza Hukukunda Suçtan Doğan Mağduriyetin Giderilmesi, Do- kuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Bölümü, Doktora Tezi, Danışman Öztürk, Bahri, İzmir, 1995. Özok, Özdemir, 2006-2007 Yargı Yılı Açılış Konuşması, Yargıtay Dergisi, Ekim 2006, Cilt:32, Sayı:4. Shapland, Joanna, Producing Change For Victims In The Criminal Justice System The U.K Experience, Heuni Publucation Series No:16, Helsinki, 1989. Şiddet Suçu Mağdurlarına Tazminat Ödenmesine İlişkin Avrupa Sözleşmesi, http://www.avrupakonseyi.org.tr/, 8 Mart 2008, saat:20;24. Victim Support In Europe, Avrupa’da Mağdur Destekleri, www.victimsupports- co.org.uk/object/download.cfm, 18 Mart 2007, saat 21:00. Yılmaz Zekeriya, Ceza Muhakemesinde Mağdur Hakları, Davaya Katılma, Yargılama Giderleri İle Mağdurun veya Suçtan Zarar Hukuk Muhake- melerinde Açabileceği Maddi ve Manevi Tazminat Davaları, Seçkin Ya- yınevi, Ankara, 2007.